Skip to main content

Full text of "Historia Papatus"

See other formats 


CjCOTQ-TricUncur  /aitlc^ 


jMi 


jOH.  HENR.  riEIDEGGERI 

H  I  S  T  O  R  I  A 

P  A  P  A  T  U  S. 

Noviffimo  Hiftonse  Lutheranifmi  8c 

Calvinifmi  fabro  ks^'^  /3Ioaoip  repofita. 

^^  Ecclejtce  ^man^ ,  feptem  (Periodis  diJlinSl^ ,  ori^o  & 
^rogrejjus  j  ad  nojha  ufque  tem^ora ,  pertexitur. 

Accedit 

Francisci  Guicciardini 

Patritii  Florentini 

HISTORIA   PAPATUS, 

Ex  Autographo  Florentino  rejlituta. 


AMSTEL^DAMI, 
Apud    Henricum   Wetsteniu»^* 

^  ,  ■ri 

cId  Id  c  Lxxxiv. 


A- 


■^fr-'^ 


i 


i\ 


/  35-r.  /  <?/ 


b/ 


b/ 


V 


PIO     CANDIDOQUE 

L  E  C  T  O   R  I 

Jo.  Henr.  Heideggerus 

^ratim  &''^Tacema  Tfomtnojeju  QoYijio^ 

Ecckft^  Chrtftiance  SalVatore&  Capite  nnico , 
ardenterprecatur. 

^^  Erito  cquidem  ille  admirabilis 
patientiae  athleta  S.  Jobusque- 
iftuseftcap.vii.i.  N^li  t^^H 
iyiJli<^  JnnonynilitiaeJlV\t2iho'' 
7ninis  ?  Militiam  certe  conti- 
nuam  Supremus  Imperator  tum 
fingulis  fidelibus ,  tum  univerfx 
Ecclcfiae  y  quam  &  multi ,  8c  fx- 
vi  in  mundo  hoftes  circumfiftunt ,  indixit ;  in  qua ,  n- 
ti  pie  &  fcite  Tertullianus  loquitur ,  Agonotheta  eft 
D  E  u  s  Patcr ,  Epiftates  Jefas  Chriftus,  Xyftarches 
Spiritus  Sanftus.  Et  utdefingulorum  fideliumago- 
nibus  nihil  dicam ,  in  propatulo^fi  unquam  ahas,  ho- 
diefane  funt  certamina  &  'mi^lm^x.  EcclefiacEvan- 
gehcx  j  qux  in  mundofuftinet  ab  iis ,  qui  foli  Eccle- 

*  2  fix 


P     R     i^B:     F     A     T     I    O 

fix  Catholicae  axiomate,  quod  non  tam  pretio,  quam 
vi  auferunt ,  fuperbientes ,  fine  fine  &  modo  ei  inful- 
tajit.  Hoc  illis  negotium  ;,  hoc  otium ;  hiclabor,  hxe 
quies  •  in  his  vigilia  y  in  his  fomnus  reponitur ,  ut  eo- 
rum  omnium., qui  tlQmani  Pontificis  jugum  qxcuflTe- 
runt  j  feque  in  hbertatem  dignam  iis^  qui  folum  Chri- 
ftum  Regem  &  Dominum  agnofcunt  ^  ejufque  fohus 
prxceptis&  oraculis  obediunt,  affemerunt ,  Tros" 
Rutulufve  fuant ,  etiam/t  ^  ita  bulli^e  eorum  loqui  ^  feu 
potius  paratragoediare ;,  imo  bullare  amant ,  Impem- 
Uy  ^gali  5  Ducali ,  Trincipali  authoritate ,  faftigiopr^^ 
fulgeant:  nomenfub  Coelo  aboleatur,  funditusera- 
dicetur ;  adeoque  Coeleftia  &  terrena  5  fpiritualia  & 
temporaha  omnia  pedibus  &  libidini  hominis  unius 
fubjiciantur ,  ut  (fic  enim  Di^iator  Gregoriu^in  Di- 
ftatibus  fuis  prxcipit)  nnum  Jit terris  nomen^  Vtdelicet 
(Papce-^  reliqui  vohtent  velut  umbrse.   Teftiscfttot 
jam  Seculorum ,  noviffimi  inprimis ,  quod  agitamus, 
experientia.  Cui  enim  non  di^ius  Hylas  ?  Quis  igno- 
rat  molimina ,  quis  epinicia  ^  laetdfque  triumphos , 
quos  canunt illi ,  qui  conclamatum  ubique  de  Eccle-; 
fia  Anti-Pontificia  efle  5  infolenter etiam  ja6i:ant  ?  qui 
pleno  gutture  clamant :  Uhi  ejl  Deus  eorum ,  uhi  ^pesy. 
in  qua  fperarunt  ?  Scilicct  ob  pcccata  &  ingratitudi- 
nem,  &  quia^uti  S.  Cyprianus  Sermone  de  Lapfts  cau- 
fam  turbat^e  olim  a  Decio  Imperatore  pacis  Kcclefiae 
^l^cvmyraditamnohis  DiVmitus  difcipUnam  paxlonga  cor* 

ru-* 


AD    LECTOREM. 

ruperat  ^jacentemfidem ,  &p(£nedixerim  ^  dormientem  cce^ 
lejiis  cenfura  erigere  conatur.  Hincprocul  abflftente  Do- 
mino^  &  faciem  fuam  ad  tcmpusoccultante,  ///  info^ 
lentia  impii  ardet  affticlus.  Impius  in  altitudine  naft  fui  nil 
fenfi  habet.  Inflituta  ejus  cr-uciatum  adfenint ,  idque  omni 
tempore.  Altefublata  funt  e  confpeclu  ejus  judicia  X>omini , 
in  onmes  adverfarios  fuos  efflat.  Dicit  in  corde  fuo  :  Non 
mtabo  5  per  Seculaero  abfljue  mcommodo,  Os  ejus  perjurio^ 
dolis  ®  ufurafcatet  :fub  lingua  eflts  affliElio  &  Vanitas.Sed- 
et  in  atriis  inftdians ^clam  trucidat  mnocentem ,  ocuUepis  ad 
inopumturbam  intentifunt.  Infldiantur  in  occulto  ^  quemad-- 
modum  leo  inluflro  inftdias  flruit ,  ut  corripiat  adfliEhm^  ad- 
flicium  inquam  corripiat ,  dum  in  rete  fuum pertraxerit.  Con^ 
teritur  ^  opprimitur^  ac  cadit  Vtribus  ejus  miferorumturha : 
Dixitcordefuo:  Deus  oblitus  efl  ^aVertit  faciemfuam^  ne 
unquam  Videat.   Neque  certe  Papa  Cleruique  Roma- 
xius  vero  zelo  domus  Dei ;,  fed  utilitatis  folius ,  com- 
modorumque  fiiorum  ratione  in  perniciem  noftram 
^gitutySc  a  Ventre^  qui  ipforum  Deus  eft^  fuetam  pri- 
ftinarnm  deliciarumcopiamefflagitante,  ftimulatur. 
Nimirum  quia  tot  Civitatibus^  provinciis^  regnisp  ni- 
hilamplius  in  iftam  voraginem  conferentibus  ^  metus 
cftj  ne  quandoque  res  ad  Saguntinam  famem  fpe&et : 
quia  Papalis  Regni  proveftior  a^tas  tantummodo 
quxftui  5  non  autem  Iuxuria:modumfccit:  quiade- 
nique  ^  uti  illc  in  oratione  funebri  Periclisjapud  Thu- 
cydidcm  //koii. narrata^dixit^AwM  ;^x  ^  "^  '^^  ^^ 

3  '^^" 


PR^FATIO 

feSgiw,  ^c^c^r  nonexablatione  honi^  fed  ex  confueti  privor 

tione  exijlit  \  Hinc  illae  lachrymx :  hinc  dolor^ira;,  quac* 

fius :  hinc  effroenatus  in  Proteftantes  ille  furor,  omnia 

fuique  dcque  verti  malentiumj  quam  nidorem  culinsc 

cx  offertoriisMiiTarum,  ignemquc  Purgatorii  luca- 

lentiflimum  cxtingui :  quam  Annatas ,  Indulgentias, 

Pallia,  Regalias,  &idgenus  alia  ^^  aAc^igt,  &  ad 

cuticulam  profufius  curandam  pertinentia^^fibifiise- 

que  culinae  dcccdere.  Profeffus  id  olim  eft  iOTfuS^ao'- 

juef^^famofus  ille  Fontificii  furoris  fatelles^  Cafpar 

Scioppius ,  libcUo  ad  Clemen  tem  VI IL  cxarato ,  ubi, 

fi  minus ,  inquit ,  charitds  kx  &  officii  ratio :  ipfa  certe  U* 

TiLiTAS  5  ^  Q\3K\M  RoMANit:  Emolumentum  im* 

fellere  ^manos  adfufcipiendam  majorem  conVertenda  (di* 

oere  vokbat  CNcncndx^Germani^  curam  merito  deberet 

Laudavit  idemauthorem  kvm^^m^  id  ipfiim  haud  ob- 

fcure  fignificantem  his  verbis :  Ut  agoni^antibus  vires 

cmcrefcunt :  ita  CatMici ,  tot  amif^is  reditibus  ecckftaflicis , 

interitumcognofcentes ,  pro  aris  &focis  (plus  tamen  haud 

dubie  pro  focis^quam  pro  ^ns^eViplandum  fthi  ejfe  du* 

cunt.  Quomodo  naturx  quoque  confiiltus  Plinius  Hi- 

ftor,NaturMk  VIU.  1 6.  aliique tradidere,Pardum  de- 

crepitum  &  morti  vicinum^mitiorem  non  fieri,  fed  in 

feneda  magis  etiam  homines  appetere :  &  ierpentes 

mox  morituri ,  acrius  periculofiufque  mordere^ac  ob- 

tritocapite  jpoftremiim  cauda  minari  folent.  Haecin- 

ti- 


ADLECTOREM. 
tima,  hxc  veriffima  moliminum  Pontificioram  cau- 
fa  eft.  Jam  olim ,  Hieronymo  tefte ,  Prxtextatus  gen- 
tilis ,  non  c  foece  homo ,  fed  R  omano  Praetorio  ?rx- 
fe£i:us ,  defignatiifque  Conful ,  Epifcopi  Kom:^ni , 
MatronarHmobUtiontbus  y  uti  Ammianus  Marcelhnus 
loquitur  ^ ditatt ,  opulentia  illeftus  5  dicere  folitus  eft : 
Facite  me  ^man^  urhis  Epifcopum  y  &  ero  protinus  Chri- 
fiianus.  Qux  non  rabida  orexis  eum  ftimulafletjfi  oeta* 
tcReformationi  proxima  Romanx  Curix  iplendo- 
rcm&potentiam  oculis  ufurparcipfi  integrumfuif- 
fct?  Sedimminutum  per  doftrinam  Euangeliieum 
iplendorem,  infra£iam  non  pariim  potentiam,  &  ma- 
gis  jam  fama  nonnulla  refidua ,  quam  vi  ftare  res  fuas^ 
reputans ,  omnibus  colle&is  viribus  in  integrum  fe  re- 
ftitucre ,  &  priftinae  ampHtudinis  ornamenta  recipe- 
re  fatagit.  Hinc  dirae  illae  non  uno  in  Regno ,  non  una 
m  Provincia  machinationcs,  quas  modis  omnibus  pa- 
tres  illi ,  qui  in  Domini  fui  commoda  jnrati ,  per 
publicam  mundi  calamitatem  clarefcunt,  juvare  & 
provchere  non  definunt.  Accedunt  eorundem  pu- 
bhca  ctiam  fcripta,  non  tam  atramcnto,  quam  ian- 
guine  exarata  ,   quibus  id  unum  infatiabilitcr  a- 
gunt,  ut  prodigiofis  mcndaciis,  tetris  calumniis, 
infiJiofis^  finuofifquC;,  &  ad  aucupandos  cfFeran- 
dofque  adverfus    opportunos    quibufvis    injuriis, 
Dominantium    animos ,    ingeniofiftime    confi^iis 
comparatifque  narrationibus  ^  non   tantiim  San- 

^o-* 


PR^FATIO 

£torum  Sc  praeclare  deChriftiana  republica  meritoruiu 
virorum  manes  pios  ^  famamque  nequiter  profciffam  , 
ludibriomundihu)us  objiciant:  fed  ipfam  etiam  do- 
ftrinara ,  Prophetarum  &  Apoftolorum  fundamento 
unice  fuperftrudam;>  eeu  impietatis  &  dymcnaL^  rS  %2, 
turbarumque  Sc  perduenianis  omntgenge  foetam  ma- 
trem  ^  capitaliter  laceffjtam ,  odio,  invidiae  Sc  execra- 
tioni  omnium  exponant.  Quorum  in  cenfu  haud  fane 
poftremum  locum  obtinet  noviffima  illa  Lutheranifmi 
&  CdVmifmthifioria  y  nontamrecentibus^quaminve- 
teratis  odiiscompofitaabeo,  qui  ira  ftudidqueper- 
citus  ,affli6i:isaffli6J:ionera  addere ;,  &  iEgyptiaci  exa- 
ftaiisiuftar  populo  Dei/Iateres  duplicare^in  votis  fla- 
grantiffimis  habuit.  Ex  eoenim  ordine;,  eaque  fefta 
facerimorumhominumoriunduseft,  qui  Seculorum 
aliquot  veternofosj  turpiffimos,perniciofiffimos  erro- 
res  incruftare  palliareque :  omnia  Papx  (fit  venia  ver- 
bo)  ftercora^tum  per  fe  graviter  olentia^tum  vcro  hoc 
temporc^quo  doSis  ab  hominibus  crebro  commoven- 
tur ,  multo  magis  foetentia,  orationis  ^maricino  condi- 
ta^  proaromatibus  orbi  Chriftiano  venditare  ita  fue- 
verunt^utnihiltamGraffum,  tamputidum,  tamim- 
purum  ^infulfum  ^  impium  in  illa  fuperftitionis  Ponti- 
Ticix  ■mtcmi^iJiU  deprehendatur)  quod  illigraviferio- 
que  vultu ,  licet  oblatrante  intus  confcientia  ^non  affc- 
verenr.  E  t  quamvis  abfiif ditatum  fuarum  ocfGctX/^oJ^eist.* 
^s  argitantur  :  ciuiis  tamen  fua  lufciniolx  cantia^ 

quim 


AD    LECTOREM. 

quamUs  contortulae  captiones  &ibphirmata  defue- 
rint,  qux  reponant:  ita  ut,  etiam  cumiismaxime 
fatisfit  5  nunquam  tamen  fatisfiat :  &  quam  S^aii]^'^^ 
^mi  Sophifta  fir,  in  his  maxime  appareat.  Norunt 
quippe  calHdiffimi  omnium ,  fecundum  decantatum 
celeberrimi  Cardinalis  apophtegma ,  Mendacii  Vtm  in 
pertendendo  conftjlere.  Quod  genus  hominum  perfri61:o- 
rum  prxfra6iorumque  fcite  Julius  Caefar  Scaliger  tri- 
remibus  iTipyjphf^ois ,  rcmos  ab  uno  tantum  latere  ha- 
bentibus  comparat;,  utpotequx  femperin  (eipfasin 
gyrum  recurrunt.  Et  hac  quidem  verfipelli  Sophifti- 
ca  duo  illijPontificio  Regno  aprimc  utihaconiequun- 
tur,  vcl  certe  fpcflant.  Primo  enimhomines  fuos, 
iftis  aon  vanitatibus,  ied  fatalibus  ftuporibus  oppref- 
fos  in  Papx  obiequio  retinent:  tantoque  idfacilius, 
quo  magis  adverfarios  fuos  graviffimis  mendaciis  a- 
pudeosinfamant,  probe  ctiam  probeque  ut  hxrcant 
calumnix^caventes,  ne  noftrorum  fcripta ,  fbporis  ve- 
ternum  excuffiira ,  inipforum  manus  vcniant,-  gnari 
utique  certique^idficontingeret,  fore,  utnon  tan- 
tum  curato  fupcrftitionis  morbo  ad  le  deceptircdi- 
rent,  &  fefe  pudendis  fraudibus,  quibus  irretiti  tenen- 
tur  5  feliciter  exfol verent :  fed  eorum  etiam ,  qui  frau- 
dcm  ita  faciunt ;,  aerufcationes  omnes  intervcrtantur ; 
adeoque  ^^po^yjW  illa  ArxBabylonica,  jam  ante  ad 
lapfiim  prona ,  penitus 

Subrutafuccenfis  mox  corruat  ima  tigillis. 

.**  Tum 


PR^FATIO 

Tutn  etiam  apud  hxreticos^quos  ^ipt7ix,4rdLlgi  dc  voca* 
re  folent;,  bocproficiunt,  ut  contentionum  ferram  ift- 
hanc  riciprocando  ^  in  hanc  eofdem  curam  converfos^ 
miniiscautosattentofque  adimprobas  mohtiones& 
technas  5  quibus  hbertatem  &  capita  noftra  interim  h- 
citantur^petuntque^  efficiant ;  haud  diffimiles  vel  cal- 
hdis  gladiatoribus ,  idum  aha  parte  qui  minantur,  aha^ 
inferunt :  vel  aftutis  7TOAi97©§9ot5,  qui  ahbi  fpecicm  expu- 
gnationis  faciunt  ^  alibi  ferio  expugnant.  Has  fimilef- 
que  verc  Sinonias  artes  quemadmodum  exerucrit  fa-* 
niofusille  HifiorU  Lutheranifmi  &  CalVmifmi  faber(a 
Societate  illa  Ignatianorum  feri6)am  ^  an  perhidum 
exauthoratus  fit^,  pariim  noftra  fcire  refert.  jam  prir 
demenimeft,  quod  hiftrioniam  in  mundohomines 
ifti  fcite  exercent)  in  propatulo  eft.  Etenim  prxcipuse 
id  cura:  habuitjUtputidiilima  de  Luthero^  Zwinglio, 
Calvino  5  Beza  mendacia^a  Cochleis,  Bolfecis ,  Suriis, 
Santefiis  ^  Petrafanctis  5  fimilibufquc  nugarum ,  fabu- 
larum ,  calumniarum  hamaxariis  prodita  5  totiefque  a 
viris  cordatis^quinipfisetiam,  quorumjugulumilli 
appetierunt ;,  fuperftitibusadhucfolide  difcuffa;>  at- 
que  in  aprico  ita  pofita^ut  pellucerent  magis  quam  fo- 
hs  radii  ^  ciim  fudum  eft ;  ex  orco  revocaret  ^  !&  iis  fi- 
dem  fi  non  faceret^at  certe^quod  ingenui  hominis  fue- 
rat,  non  demeret  etiam.  Sua  enim  jSc  malae,  quam  tue- 
turjcaufx  intereffe  putavit^  ut  mendacia  ifta^five  prcn 
bata  3,  five  non  improbata  faltem  5  in  medio  cubarent  5 

quas 


ADLECTOREM. 

quae  ita  fubdole  propinata  ab  iis ,  quibus  mali  volentia 
&  odio  inde  a  prima  face  ju  venta^  a  dverftis  nos  imbu- 
tis  fuffufiique  ^  hominum  talium  di^ta  oraculorum  vi- 
ce  funguntur ,  cupidiffime  hauftum  iri  non  dubitavit. 
Ne  dicam  infamiam,  qua  afpergere  viros  illos  conatur 
ille  r  ^>iav}ca%^/)@^,  redundare  in  Papatum  ipfum, 
ciim  non  Euangelium  fed  Papatum  adhuc  profeili  cri- 
minibus  ilHs  arceffantur.  Neque  magis  Ecclefiis  no-» 
ftris ,  fi  tale^  poenitentcs  gremio  finubiifque  fuis  rcce^ 
piffcnt^verti  vitio  poffet,  quam  olim  verfum  vitio  fuit 
Ecclefix  5  cum  S.  Cyprianum  ante  converfionem  ma-» 
gicisartibusdeditum,-  &  S.  Auguftinum  Manichaeif- 
mi  &  illiciti  concubitus  impietatejpriufquam  in  Chri- 
fticaftratranfiviffet,  alligatum,  utrumquenon  tan- 
tiim  in  coetum  fuum  cooptavit^  {^di  Epifcopum  etiam 
conftituit.  Scilicet  homims  Dei  faSla  nm debent aliunde 
numerm^  niJiexquoDeonatuseJl  ^  uti  fcitePontius  in 
vita  Cypriani  dixit.  Solentque  quibus  multum  remijp- 
fumeft,  viciffim  amare  multum.  Tum  dofirinam  Ec- 
clefiarum  noftrarum  ex  Lutheri ,  Zwinglii ,  Calvini, 
aliorum  ( in  quorum  verba  non  ita  juravimus  ,  ut  illi 
folentinRomanifuiPythagorae  ivl®^  ?($)*)  verbis;di- 
ftifque  nonnullis^malignainterpretatione  deprava- 
tis,&:  confequentiarum  tortuofarum  equuleo  impofi- 
tis^cjufmodi  fingit,ut  fimilis  nequitiaj  vel  ipfum  illum, 
tjui  ab  initio  mendax  &  latro  fuit  5  pudere  debuerit. 
Praeterea  ^  quautas  tuibas^  tumultus ,  contentiones  fe- 


**  2  cum 


PR^FATIO 

cum  noftrse  do&inse  praidicatio  traxerit ,  ita  invidio- 
fe  commemorat^ut  prxftigiofisfuisfophifmatisper- 
fidige^  per^uellionifque  matrem  non  obfcure  eam 
traducat.  Quafi  fcilicet  non  hic  fit  Divini  verbi  qua- 
fi  genius  ^  ut  nunquam  emergat  quieto  ac  dormien- 
te  bathana ;  neque  nifi  illo  ringente  ^  turbantc ,  Coc- 
lam  terra:  mifcente  ^  fideles  perfequente ,  opprimen- 
te  5  &  confcientiarum  libcrtatem  ubique  terribili- 
ter  oppugnante  ^denique  pcricHtante  hbertate  omni, 
confcientia ,  fortunis  &  vita ;,  ad  acre  telum  ,  ex- 
tremam  necefiitatem>  qux  piam  honeftamque  rcd- 
dit  quamhbet  expedicndae  falutis  rationem  ,  com- 
pellente ,  emergat :  vel  Chriftus  etiam  ipfe  non  fit  la- 
pis  offenfionis  &  petra  fcandaH  ^  pofitus  in  ruinam 
&  refurredionem  multorum ,  &  in  fignum ,  cui  con- 
tradiceretur.  Scilicet  ilH  regnorum  in verfionem ,  Re- 
gum  oppreffionem  meditabantur ,  quorum  nulla  un- 
<juam  voxfa6i:iofa  auditaefl:,  &  vita  fcmper  quieta 
fimplexque  apparuit :  qui  imbelles ,  quieti ,  placido 
ingenio,  opportuniinjuriae,  metuentesmagisquam 
metuendi-  qui  non  coedibusaliorum,  fed  martyriis 
continuis  fidei  fux  icdS^^  confeflbrum  adoleverunt 
creveruntque:  qui^ceu  oves  maSiationi  deftinacae^tot 
horribiles  Cy  clopieafque  lanienas  fubiverunt :  qui  le- 
gitimos  Principes ,  &  fucceflTionum  jura^,  ad  verfus  im- 
pias  infidiarorum  machinationes  totics  ftrenue  de- 
fenfitarunt :  .qui  denique  quandoque  fonticanecefll- 

ta- 


AD  lectorem; 

tateada(9:l  libertatcmjurajprivilcgia/ortLinas  omnes;^ 
conjuges ,  liberos ,  fanguinem  non  ad  verfus  Principcs, 
fed  adverfus  Principum  feduftores^  homincfque  nefa- 
rios ,  qui  religionis  prxtcxtu  &  via  ad  dominationcm 
itergradumqueftruxerunt;  vim  injuftam  juftavire- 
pulerunt !  Ulos  vero  criminum  talium  reos  agcrc  pro  • 
cli  vius  longc  fuiffct ,  qui  pridcm  Sccularibus  negotiis, 
homincsdetempIovclSchola,  fcie  ingeflerunt:  qui 
Principum  &  Rcrum  publicarum  arcana  (crutati^pro- 
diderunt  exteris :  qui  ipfum  humanx  focictatis  vincu- 
lum^quod  in  data  fidc5&  pa^lorum  obfcrvantia  confi- 
ftit  y  pcrvcrterc  totics  conati  funt :  qui  Clcmentibus , 
qui  Catisbciis,  qui  CaftelliS;,  qui  Ravaillacis^  qui  fica- 
riis  aliis  ad  parricidia  muni  vcrunt  itcr :  qui  Rcgnorum 
cxcidia  machinati  funt:  qui  variis  tcchnis  fangui- 
nem  ac  vitam  noftram  ^  &  vcl  ipfa  vita  chariorcm  li- 
bertatem,  afilduis  ftudiis^  &  vincis,  quod  ajunr, 
pluteifque  admotis  5  impeticrunt!  Jam  &  Atheif- 
mi  fxdifiima  labc  cumafpergcrc fandiflimam  do£l:ri- 
nam  noftram  y  quae  ad  Dcum  vcrum  Ifraclis  in  uno 
Jefu  Chrifto  propitium  ,  refto  tramitc^  &*  procul 
faceircre  juflis  humanarum  inventionum  &  ratioci- 
nationumaviis  praecipitiifquc,  dueit;  aufuscftho- 
mo,  furcnti  quam  fcribenti  fimilior ,  quis  non  cxtrc- 
mam  intcmpcriem  profligatifllmx  mentis  palpat  ? 
Quis  homini  tam  protcrve  craflTeque  mcnticnti  in 
coetcris ,  fi  qua  vere  ctiam  prolocutus  efl^et  y.  fi- 

**  3  deaii 


P    R    ^    F    A    T    I    O 
>3em  adhiberctutopoteft?  Videritautem  aSupov  illud 
qijjL^x.,  quo  domeftica  de  Vicariatu  Romani  PontificiS;, 
qui  plerunque  &  notitia  rerum  Divinarum ,  &  folida 
virtute  vacuus^Guicciardino  o<?cfei«  tefte ,  tum  homs  cen- 
fetur  y  cum  bonitas  ejus  aliorum  homimm  matitiam  non  fupe^ 
rat ;  doi^rina  aurigetur.  An  induci  quis  poterit ,  ut 
bona  fide  credat 5  verum  Deum  efie  /qui  ejufmodi  in 
rebus  ad  falutem  animae  aeternam  pertinentibus ,  vica- 
rium  in  mundo  conftituit  ?  Annon  potiiis  vel  fola  ea 
do6i:rina;>in  qua  totius  Papatus  cardo  vertitur  (de  cge- 
teris  nihil  dicam)decumanam  ad  quamvis  impietatcm 
portam  aperireidonea  eft?  Nequefortealtioresuf- 
piam  radices  Atheifmus  agit,  quam  apud  eos^qui  per- 
fuafione  talidementati  creduntun  Ne  vero,  ut  tale 
quid  afleram  ^  partium  ftudio  me  provehi  accufator 
illeclamitetjaudiatdomefticosteftes^  qui  ante  Re- 
formationis  tempora  fcriptis  publicis  inclaruerunt. 
Alvarus  Pelagiusjohannis  XXll.  Poenitentiarius  5  de 
Plan^  Ecclefix , lib.  1 1.  art,  2.foL  1 04.  fic  jam  olim 
fcripfit :  ^langtt Ecclefiapeccatapopuli ,  maxime  CLE-* 
^I  CO  ^^JJ  M  quafi  majora  peccata  Sodomorum.  Vide-t 
mus  enim ,  quad  fides  &  jujlitia  terram  reliquerunt.  Sacra 
paginafacri^ue Canones  !P (^O  F  ABU LIS hahentur. 
f  rancifcus  Petrarcha  Epiftolarum  fine  tituIoX  Vl> 
<le  Curia  Papah  ^  quaHs  tum  Avinione  erat^  fic  loqui- 
t ur :   In  %egno  aVariti^  mhil damno  adfcrihkur ,  modo  pe^ 
mniafalvajh  Futur^thivit^fpes^  INJKIS  qu^-^ 

4am 


AD  lectorem; 

dam  PJ 'BU LJ j& qti£ de inferis narrantur^  FA S C7- 
LO S  J  omnia ^  & rejurreclio carnis ^  & mundifinis ,  @ 
Chriftus  adjudicium  Venturus ,  inter  n^nias  hahentur.  Ad 
compendium  alia  pono,  quaehirtoria  Fapatus  hinc 
inde  propalat.  Nequefortedeerunt  alii,  quiperiti 
linguae;>qua  author  fubleftx  fidei  hiftoriam  fuam  con* 
texuitjprementpropediemopprimentque  jcct'S  -mS^i. 
veftigiafraudis,  &ingIorium  foetumifthuncpenitus 
conterent.  Mihi  vero  infignite  audax  facinus  vifum 
eft  5  hominis  confumpto  pudore  omni  Lutheranifmi 
&  Calvinifmi  probrofam  narrationem  molientis ,  & 
fordidiflima  ulceraj  quibustotum  Ecclefiae^  inqua 
verfatur ,  corpus  pridem  correptum  5  lethalem  mor- 
bum  contraxit;,  ftolide  fupineque  negligentis*  Oc- 
currit  haud  immerito  Horatianum  illud : 

MeVtus  ahfentcm  ISleVtum  cum  roderet ;  Heus  tu  V 
Quidam  ait  ^  ignoras  te  ?  an  ut  ignotum  dare  nohis 
Ferha  putas  ? 
Jure  ille  Luthero-&  Calvino-MaftiXj  cum  Ma^vio 
fibi  ac  fuis  ignofcenSp  audiat  5  qux  in  Maevium  ibidem : 
ficPoetalufit: 

Stultus & improhus  hic amor ejl \  dignufque  notari y.^ 
Ctim  tua  perVideas  oculis  ynala  lippus  inunciis  ^ 
Cur  in  amicortm  Vitiis  tam  cernis  acutum  y 
Quam  aut  aquila ,  aut  ferpens  Epidaurius  ? 
SicutigiturilleLutheranifmum  &  Calvinifmumim- 
probo  calamo  perftrinxit :  fic  impedire  nonpoteft;, 

qmn 


PR^FATIO 

qum&illi^quosLutheranifmi  &  Calvinifmi  nomi- 
nibus  &convitiis^vclut  ftigmatibus  quibufdaminu- 
rcre^  pipuloque  differre  conatus  cft  ,  de  ccnforis 
Mxviani  fententia,  in  Papatus,  quempcralicnino- 
minis  ruinam  sedificare  ncquicquam  ille  fuftinuit, 
vitia ,  non  fictitia  illa ,  fed  vcriffima  tcftatiffimaquc 
inquirant  ^  adcoque  Hijloriam  ^apatus  velut  :^7^9- 
Tmoy  cidcm,  necfinecommentariorum  quadamman- 
tifla  5  reponant.  Sicut  porro  elinguis  ille  Croefi  fi- 
lius  Atys,  patris  periculo  perculfus ,  invocemeru- 
pit!  ita  infacundus cgo 5  Ecclefiix,-  cujus  falusimis 
aeque  acfummisj  dodisindodifque  curae  efledcbct. 
Contigitque  provido  Numine ,  ut  in  confcribenda , 
&  ex  authoribus  idoneis,  quicopiofiffimeargumcn- 
tum  ifthoc  profecuti  funt ,  in  ufum  meum  priva- 
tum  f non  aliud  plane  inftitutum  fuit)  contrahcnda 
Ecclcfix  Romanx  hiftoria  occuparcr  eo  ipfo  tempo- 
re>  quo  advcrfarius  ille  gloriofi  militis  foetus  lucem 
afpcxit.  Jam  enim  ad  icxtam  ufque  periodum  hi- 
ftoriam  illamexintcgrisvoluminibusaviris  dodtiffi- 
mis,  Platina,  Onuphrio  Panvinio,  Baronio,  Gc- 
nebrardo ,  Mornxo  inprimis  Plcffiaco ,  BuIIingero , 
UfTcrio  Armachano,  Salmafio,  Blondello,  Hottin- 
gero,  Spanhemio,  HorniojRciferO;,  aliifquecon- 
tcxtis^  brcviatam  produxeram ;  in  qua  fic  Authorum 
iubinde  verbis  totidem  (ultroenim  id  profiteri  ,non 
fine  gratitudinis  teftificatione  publica,haud  crubefco, 

in- 


AD    LECTORE  M. 
rnprimis  ciim  deftinatio  mihi  non  alia  primiim  fuerit, 
quam  in  privum  ufiimcoUeftainfcriniis  meisrecon- 
dere)  inhaefi,  &  brevitati  etiam  ftudui,  utidonea 
tamen  teftimonia  eorum ,  quorum  authoritatem  ipfi- 
met  adverfarii  juredefugerenonqueant,  neutiquam 
omiferim,-  quxdam  fcitu  non  indigna  iis ,  quasabaliis 
edita  funt^hinc  inde  addiderim ;  &  rcbus  geftis,  quoad 
fummam  rei  ,  poene  nihil  fubduxerim.   Sexta  pe- 
riodus  Reformacionis  hiftoriam  complexa ,  nifi  ab 
aliis  luculentiffitnetradita  jam  efletj  ampliorem  tra- 
dationem  merebatur  utique.  Nunc  fatis  habui  fum- 
ma  rcrumcapita,  &Pontificum5  a  quibus  omnis  in 
Ecclefiam  corruptio  folis  defluxit  ^  tergiveriantium 
haud  fecus,  quam  urfuspalo  alligandusfolet ,  con-^ 
trarias  artes  &  ftudia  y  comparatis  fubinde  nuperi  e- 
tiam  Cardinalis  Pallavicini  vel  prxtextibus  frivoIis> 
vel  tacitis  etiam  confeflionibus ,  in  medio  ftatuere, 
Septimam  vero  ultimamque ,  a  fine  Concilii  Triden- 
tini  ad  noftra  ufque  tempora  excurrentem  periodum, 
quae  prae  coeteris  ob  Pontificum  adverfus  Ecclefiara 
infignes  technas  &  violenta  molimina  (\is  enim ,  an 
dolus,  quisin  hofte  requirat  ?)  iifque  oppofitambe- 
nigniflimi  Numinis  Ecclefiam  totinfidiis  appetitam 
clementiflTime  protegentis  vigilantiam^alidque  cogni- 
tu  digniflima  eft ,  quamque  dedita  opera^  quod  fciam, 
nemo  haftenus  tradidit ,  paulo  fufiiis  accuratiufque  e- 
diflerendam  putavi.lpfa  periodorum  Romanx  Eccle- 


P    R    iE    F    A    T    I    O 

fi^e  diftiii£lio  non  tam  afFe£i:ata  quam  nativa  ,  ut- 
pote  rebus  geftis  infita  prorftifque  acconimodata, 
lucem  nonnuUam  hiftoriae,  &:inftitutoetiamnoftro 
("nam  hiftoriam  Papatus  proceffu  tradationis  cum 
Prophetia  de  Babylone  magna  ita  compararc  confti- 
tuimus  5  ut  difcuffis  falfis  de  Babylone  interpretatio- 
nibus  ^  certifllmis  argumentis ,  &  rerum  ipfarum  no- 
tionibus  apertx  veritatidaturifimus,  Prophetia  de 
Babylone  magna  non  ahum  coetum ,  quam  Hicrar- 
chicum  Ecclefiae  Romanx  Divinitus  proclamatum 
efle)  uti  plane  confido  5  foencrabitur.  Habebunt^^fic 
/Epitomen  fuccin£tam ,  qui  Ecclefige  Romanx  hifto- 
riam  coetera  vaftiflimam  compendiofa  lcftione  co- 
gnolcere  properant.  in  qua  fi  quid  hberiiis  dixi ,  ve- 
re  tamcn ,  &  poftulante re  ipfi^  ac  inftituto  fufcepto , 
dixi  5  atque  infuper  ipfa  nominis  mei  involutus  oblcu- 
ritate  latitabo  lubens ;  paratus  de  coetero  rationem 
diciorum  expetentibus  y   yel  provocantibus  etiam 
promptiflime  reddere.  Neque  tamen  is  cgo  cuiquam 
videri  velim , 

^ellem  rodere  quivelit  caninam ; 
Sc  cum  maledicis  maledidiis  convitiifque  certarc.Nam 
'.     Indignis  Jt  maledicitur  ^  malediBum  ejje  dico : 

Vermi  ft  dignis  dicitur  ^  henediBum  eji  ^  meoqnidem 
animo,  /  / 

LongequedefententiaCiceronis;,  aliud  ejl  matedict" 
re  ^  aliudaccufare.  MalediHio  mhilhabet  propoftti  prceter 

con^ 


A  D    L  E  C  TO  R  E  M. 

cmtumelUm :   Accufatio  Vero  crimen  defiderat  y  rem  ut  de- 
finiat ,  hommem  tit  notet  y  argumento  probet ,  tefte  confir- 
met.  Liqaebit  autem  ex  hiitoria  Papatus  (ic  a  me  con- 
cinnata  (fummam  enim  ejus  paucis  conftringere  e- 
tiam  heic  juvabit)  primos  Ecclefige  Komanx  Epiico-»t 
pos^virosfanftiffimos,  a  quibus  Papa  magnitudinisp^ 
fuxprimordia  ac  jura  deducit,  non  modopotentia^ 
civili  &  mundana  penitus  nudatos  i  veriim  etiam  ab 
eadem  mifere  divexatos,  ciiaobfcuros,acfereigno- 
tos  fuifle  i  neque  alia  re  magis  ipforum  nomen ,  quam  \ 
cruciatibus  &  fuppliciis  perferendis,  quae  una  cum) 
iis  5  qui  eos  fequebantur  ^  admirabili  pietatis  zelo  fu- ' 
ftinueruntj  innotuifle.  Hac  illipurpura,  hocoftro 
folo  fulgebant.  Unus  illis  fanguis  fuus ,  coccus  ^  una ' 
crux  j  gloria  fuit.  Cum  deinde  di(cufl!is  praeteritorum  * 
malorum  nebulis  5  poft  trium  Seculorumdecurfum 
Gonftantini  M.  &  fequenttum  Imperatorum  benigni- 
tate,  velutliquidiore  Coelo,  e  latibulis,  cryptisac 
fpecubus ,  in  quibus  perfccutionum  tempore  delitue-^ 
runt^  evocati,  liberc  cultum  Divinum  exercerent, 
&  palam  ritus  Chriftianos  profiterentur ;  fadum  eft ,  * 
ut  partim  vitx  morumque  admiratione ;  partim  prae-' 
ceptorum  ;,  qux  Chriftiana  religione  continentur,* 
fanSiitatc,  nomen  Chriftianum  omnibus  locismiri- 
fice  propagaretur :  illa  vero  Miniftrorum  Chrifti  bea- 
ta  paupertas  imminueretur  ,  religiofis  Principibus , 
aliifque  certatimomni  generebcneficiorumcospro-^ 


***  2  me- 


P   Tl    iE    F    A    t    I    O 

mcrcri  conantibus,  tiim  ut  pietatem  fiiam  teftatam 

facerent:  tum  etiam,  ut  glifceret  dignatio  Sacerdo- 

trnn  5  atque  ipfis  promptior  animus  ad  capefTandas  ce- 

remonias  foret.  Bonoidquidemanimo,  necinfelici 

fucceflu  5  quoad  intra  fines  haec  liberalitas  ftetit.  Poft- 

quam  vero  magnorum  Principum  muncra  modum 

exceflerunt,  &  humana  aviditas  dulcifljmo  terrena- 

rumrerum  guftu  lacefllta  fuit,  ftatimifilia  (divitix) 

matrem  (pietatemj  devoravit ,  &  ritus  facrorum  in- 

tcr  ambigua  culti ,  per  profpera  paulatim  oblitera- 

tifunt.  becundxfcilicetresfapientum  fanftorumque 

virorum  animos  fatigant,  &  acrioribus,  quam  ad  vcrfe 

ftimulis  explorant ;  quia  miferix  tolerantur ,  felicita- 

te  corrumpimur.  Ubidivitiarumcupidoinvafitjne- 

que  difciplina ,  neque  bonx  artes^  neque  religio  fa- 

tis  pollent.  Exemplo  igitur  Galhnx  Afopicaj ,  dum 

eft  ftrigofa  &  male  habitaf^  fingulis  diebus  fingula 

parientis  ova,  faginatx  vero  poft,  parere  definen*' 

tis  5  qui  labores ,  periaila ,  dubias  atque  afperas  res  , 

ipfaque  martyria  quondam  facile  toleraverant ,  iis 

otium  y  divitix  optandx  aliis ,  oneri  miferiaeque  fuc- 

runt.  Quid  enim  miferius  aut  dolendum  magisefTe 

queat ,  quam  facram  difciplinam ,  fanamque  religio- 

nem^^  quge  adhuc  paupertate  magiftra  fteterat,  opibus 

oppreflam  adeo  foede  labafcerc :  Sacerdotum  integri- 

tatem  in  nequitiam,  humilitatem  in  faftum,  coeleftem 

gloriamin  mundipompam  convcrti  ?  Atqui  resipfa 

lo- 


AD  LEGTOREM. 
loquitur,  &facerdotalisdignitatis  fplendor^fupra  fa- 
fces  etiam  Imperiales  Regiofque  elatus^  fenfim  id  qui- 
dem ,  ac  placidis  mollibiifque  principiis ,  ut  non  fecus 
ac  ille  Europx  amator ,  orbem  e  littorc  in  altiffimum 
pelagus  nihil  fentientem  homines  callidiflimi  deduce- 
rent  Faciliusenimdignitascrelcitquam  incipit.  Pc- 
cunia  quoque  circa  paupertatem  plurimam  moram 
habet,  dumexilla  ereptat:  Ubi  vero  inconfulta  illa 
Principum  liberalitate  ercptavit ,  tum ,  uti  mos  cft  ho- 
minum,parvula  initia  pertinaci  ftudio  perfequentium, 
clericalem  illam  ambitionem  magnis  auitibus  progref* 
famcernerefuit,  quxcontenta  cfTeeo  5  quod  obtu- 
lerat  occafio^  non  potuit.  quippe  fordcnt  prima ,  ciim 
majora  qu^equefperantur.  Omnibus  igiturexpedi- 
tius  videbaturaugereregnumCvere  regnum  cmri  Bel- 
larmino  in  Recognitionum  libello,  (Pafcere  o^^es  fit  (?^- 
gio  more  imperare^  quam  fuiflet  accipere.  Hinc  non  fo^ 
liim  in  fpiritualibus  Uniyerfalis  Epifcopi  titulum  (etfi 
S.  Petrum,  cujus  nomendicis  cauia,  perludibrium 
tantiimobtenditur,  cvii^^aCvrspov  potiiis ,  quam  Agp^i- 
^TjDiA^V*  fuiffe  conftet)  poft  multas  contentiones ,  non 
Deo ,  non  Chrifto ,  non  Principe  pio,  fed  t  hoca  par- 
ricida  indulgente  5  tandem  Bonifacius  III.  obtinuit, 
eodem  fere  tempore  ia  Occidente  criftas  attollens , 
quo  Muhammed  in  Oricnte  magnitudinem  fuam  eri- 
gerecoepit:  veriim  etiam,fpiritualis  poteftatis  religio- 

ncm  univerfampaulatim  corrumpcntis  abolentifque, 

^  ^  ^  oy  ^    t)i-" 


P    R    ^    F    A    T    I    O 

Divina  &humanapolluentis5Contrajus&  fasomne 
ita  ufurpatse  beneficio^  longiiis  longiufque  progre- 
diens;,  miris  artibus ,  anfra^tibus ,  cuniculis ,  Grego- 
rio  V 1 1.  Hildebrando ,  Furia  illa  humani  generis ,  ef- 
ficaciflime  ambiente,  ac  demum  Bonifacio  VlII. 
pleniflime  rerum  poticnte ,  faflus  cft 

(^x  Jnius  5  ^x  idem  hominum ,  (PhMque  facerdos ; 
in  illud  fcihcet  terrenae  quoqucpotentiae,  adeoque 
'Trct^SotcriAeicc^  cuhncn  evedus ,  ex  quo  poftea  non  Cle- 
rum  duntaxat  plebemque univerfam ,  fedlmperato- 
res,  Reges  ^  Principes,  longe  infra  fe  pofitos  o<pf$  ex^v 
;)^iAio&Acty]^5  5  cLVAx.v^ioi]ii(j:cLgy  fupercilia  hahens  milletalen" 
torumpondere^furfumreplicata^  uti  Alexis  apud  Athe- 
nxum  VipnosV I.  8.  loquitur,  intolerabili  fuperbia 
defpexitdepreflltque.  Nam  ille  quondam  fub  folio- 
rum  idu  pofitus  ^  q^ibufcunque  Principibus  obie- 
quens ,  Servorum  Servus  ^  nunc  fuae  felicitatis  autho- 
res  dedignatus ,  tr iplicem  illam  gemmis  auroque  co- 
ronam,  e  fragmentis  alienoaim  diadematum  confla- 
tam  y  quam  c  re  ipfa  R  e  g  n  u  m  nuncupatam ,  (uti 
quidem  Sigebertus ,  &  Marcellus  ipfe  lih,  I.  Sacr.  Ce- 
rem.  SeSl.  i.  cap.  quod  y  teftis  eft  J  quin  &Mysterii 
titulo,Brocardo  memorante,  olim  infcriptam  (ne  du- 
bium  fit,  quo  referendus  fit  tituJus  Babylonis  magnse) 

fuoaptavit  capiti^  ut  Regum  Regem,  imoMonar- 
chomachum  agnofcere  liquido  queas.  h d  h^c  fum- 
mos  quofque  Principes  p  obfequio  ohm  tyrannisaf- 

fe- 


A  D    L  E  C  T  O  R  E  M. 
feftato  5  cernuos ,  fulguritos ,  adorabundos  ad  ofcula 
pedum  admovet :  hos  fibi  ledicarios^^hos  ftratores  ad- 
mittit :  requirit  5  ut  fi  fella  gefi:ari  cupiat ,  abjeftis  fux 
dignitatis  infignibus,  ipfi  fuccollent :  cquum  conicen- 
furo  deicenfurove  firepam  teneant :  equo  impofitum, 
aliquot  paffus  frocno  ducant.  Cxfarem  defignatum  ^ 
imo  creatum,  coronam  Imperii  fubmifle  alepctere 
jubet;,  aurimaffa,  in  fignum  tributi ,  adpedesfuos 
proje^la.  In  omnibus  adibus  feu  Ecclefiaft:icis ,  feu 
civilibus  etiam ;,  eminentiori  gradu collocatur ,  &  de- 
'finita  quidem  altitudine ,  fic  ut  Imperatoris  locus  non 
altior  fit ,  quam  ubi  Pontifex  tcnct  pedes :  Cathedra 
etiam  minus  alta ;,  &  fcabellum  parvum.  Prxterea  la- 
vandis  manibus  aquam  Papae  praebet  Cxfar ,  primum 
ferculum  apponit  ^  in  officio  Miffas  caudam  cjus  tra- 
hit,  in  collatione  mantile  ei  offert :  acomnibusitem 
aliis  in  rebus ,  ultra  fervilcm  modum ,  fafces  fuos  Pon- 
tihcix  dignitati  fubmitterecogitur.  Indignioraetiam 
his  Papx  iAa^oy%a'56  produci  poffent  ^  ex  quo  Coe- 
lefl:ia  &terrena5  fpiritualia&temporaliaomniape- 
dibus  fuis  fubjcfta  calcavit ,  &  unicus  ille  mundi  uni- 
verfi  Dominus,  unicus ,  ut  ipfi  appellant;,  Vick^Deus, 
unus  Impcrator ,  unus  R  cx ,  unus  vere  Princeps :      ^ 

■ — -  qui  res  hominkmque  Dekmtjue 

J5ternts  regit  imperiis ,  &fulmine  terret ; 
cuifas  fit  de  coeterorum  omnium  Pi.egum&  Princi- 
pum  imperiis  ac  vitaprolibidinefualiatuerej  audiit. 

En 


PR^FATIO 
En  in  quantum  fuperciliofae  poteftatis  faftigium  ex 
humili  adeo  in  mundo  forte  partim  feipfum  Fontifex 
extulerit:  partim  etiam  cum  prcepoftera  majorum  no- 
ftrorum  pietate  5 tanquam  Luperco  Antonio  ^,  diade- 
ma  omnium  gentium  ipfi  tradente ;  tum  etiam  affen^ 
tatorum  fuorum,  qua  juris  Canonici  Interpretum, 
qua  Theologorum  vocibus ,  ex  more  adulandi ,  ni- 
miis  &  falfis ,  eve6i:us  fuerit !  Tametfi  vero  in vi^io  & 
plane  Divino  Heroum  fuperioris  Seculi  zelogravcra 
admodum  potentix  hujus  malis  artibus  quaefitae ,  & 
pejoribus  exercitae ,  cladem  paflus  eft ;  utcunque  ta- 
men  per  Tridentini  Conciliabuli  anathematifinos  ob- 
firmatus,  viresanimofquedenuofiimpfit.  &  eotem- 
pore  ad  verfiis  eos  5  qui  Majeftatem  ejus  dedignantur , 
continua  fraude  &  aperta  vi  horribiliter  decertat ,  ne- 
quicquam  ad  priftinae  potentiae  robur  omnibus  viri- 
busfuis  contendens,  Quippe  limites  ei  fixit  irrefra- 
gabiles  A  terna  Dei  potentia  &  providentia ;,  qux 
non  patietur  iniquitatis  ifthoc  fceptrum  perpetuo 
Sorti  Sanitorum  dominari.   Quin  deftruet  definito 
tempore  Deus  eos  5  qui  terram  ipfi  deftruxeruntjhor- 
ribilemque  adeo  confuJSonem  Sc  kra,^iAv  in  mundum 
invexerunt.  At  quifidmt  'Domino ,  ut  mons  Sion  non  mo- 
yehuntur^fedpermanehmt  in  ^ternum,  Quemadmodum  cir^ 
ca Jerufalem  funt montes :  ita  T> 0 MI NUS circa  fuum 
populum  ah  hoctemporein  ^ternum.  Non  enim  permanehit 
impietatisfceptrum  infortejujlorumynejuflimanusfuas  ad- 

mo- 


A  D    L  E  C  T  O  R  E  M. 

moUantur  inicjiiitati.  Benefaciet  Dominus  honis ,  ^  iis ,  qui 
funt  proha  mente,  Qui  Vero  defleSlunt  ad  fnas  praVitates  , 
eos ducet VO MIKUS damnatos cumfacinorofts ;  (Pax 
Vero  eritfuper  Ifraele.  Hxc  votorum  meorum  iamma  j 
haec  prora  puppifque  eftlibri  mei ,  qui  Papatusde- 
monftrando  lethali  &  Epidemio  morbo  ,  rctunden- 
doque  virulento  &  vere  Lojolitici  Genii  ingeniique 
fcripto  hominis;,qui  xftu  torrenti^  animi  raptus,cxer- 
citui  viventis  Dei  maledixit ,  agnituri  deincbps ,  & 
noftra'teIa  cufpidem  habere  acufninatam^atque  li  ma- 
chxram  ipfehabet  ,&nobisurbinamefledomi:  de- 
ftinarus,  profeflione  pietatis  in  Ecclefiam  autlauda- 
tus  erit  Cquanquam  hoc  fupra  voti  mci  modeftiam 
eft)  aut  excufatus.  Ita  fervet  Te  Devs^  pie  &  hene- 
Vole  Leclor :  fervet  Ecclefiam  fuam  in  mundi  hu jus 
impetuofo  pelago  mifere  adeo  jaftatam  ^  &  ad  exo- 
ptatum  tranquiUitatis  portum  feliciter  denique  per- 
ducat !  Perfcriptum  ^3Sn  V^I^O  ptid.  Kal.  Augu- 
fti  Anno  Chriftiano  m.  d.  c,  lxxxii. 


P  E  R  I  O  P  O  R  U.M 

ECCXESIiE  ROMANj: 

S     E     P    T     E.  M 

E    L    E    N    C    H   y    S. 

L  T  T  HJIoyU  Ecclejt^  ^man^  m  doclrim  &  regimi^ 
I    Jl      nepu/ioris.  Inde  ab  initio  Ecclefi^e  illius, 

ad  tempus  Conftantini  M.fcuj  il.C.ccc.x  i  v.tifque. 
IK  Ejufdem doflrinam purioremjqmadpr^cipm^  retinen" 

tis^  at in  regimme  dominationem  a0eSlantis,  Inde  a  Con- 

ftantino  M.  feu  A.C  cce.xi  v.  ad  Phocam  &  Boni- 

facium  1 1 1.  feu  A.G.  d,  cv  i  i .  ufque. 

III.  Ejufdem  dominationem  in  Spiritualihus^  indultu  !P  ho  - 
C4  adipijcentis ,  &indo^rina  ritibujque  degenerantis:  A 
Bonifacio  1 1 J.  feu  A.G.  b.cvii.  ad  Gregorium  VM. 
fcu  A.  G.  M.  Lxxui.  ufquc. 

I V .  Ejufdem  dominationem  etiam  in  temporalihus  aJfeBan- 
tis  ^  in  doSlrina  ritihiifque  in  pejus  in  dies  yergentis  A 
Gregorio  VII.  fcu  A.  G.  m.  lxxi ii. ad  Bonifacium 
V 1 1 1.  feu  A,  G.  M.  cc.  xci V.  ufque, 

V.  Ejufdem  dominationem  in  temporalibus  etiam  adeoque 
C^fareo-^Papatum  adipijcentis^  ®  eundem  ^prcfiigata  do- 
Brina  puriori  omni  ^  fiagitiose  exereentis.  A  Bonifacio 
V 1 1 L  feu  A.  G,  M.  cc.  xciv.  ad  Leoncm  X.  feu  A. 
C*  M.  D.  XVII.  ufque* 

VL  Ejuf 


V  !•  Ejufdem  per  ^formatmem ,  feu  feparatmem  fide- 
lium  5  fu^  in  Jplrttualtbus  &  tempcralthus  dcminationis 
clademgraVtfjimam patientis.  A  L eone  X .  feu  A .  C. 
M.  D.  XVII.  ad  Concilii  Tridentini  finem  5  feu  A.  C. 
M.  D.  Lxiii.  ufque. 

VII.  Ejufdemper  decretafalf^efidei ,  ^  anathematifmos 
Tridentinos  in  errore  ohfirmatie  ^  &  cum  yera  Chrifli  Ec^ 
clefiafraude&vicontinue  decertantis.  A  temporefi- 
nitiConcilii  Tridentini,  feu  A.  C.  m.  d.  lxiii.  ad 
noftra  ufque  tempora. 


JOAN- 


JOANNES  HENRICUS  HEIDEGGERUS 

Anagr : 
NICANDER  e  HOHENEGG  VIR  SS.  JESU. 

E  P  I  G  R  A  M  M  A. 

TT)  Apicolas  Vincit^  debellat,  profligat,  cccc^. 
X         Nicander ,  celfa  ftirpe  locoque  fatiis  j 
Fir  Salvatoris  J ESU  SanBique Sacri(juey 

Et  DoMiNi  Servus  fidus  &  eximius. 
Nicander  finefinevire,  Chriftique  fideles 

Defendcp  &  JESU  Fir  famulufcjue maneZ 

F.  S.  E 


Pag.i 

ECCLESIiE 

ROM AN^ 

PERIODUSPRIMA. 

feu 

Hiftoria  Ecclefiae  Romanas  in  Dodtrina  & 

Regimine  purioris, 

Inde  ab  initio  Ecclefice  illius  ad  tempus  Conftantini^ 
M.  feu  A.  C.  cccxiv.  ufque. 

BREVIARIUM. 

I.  Orlgo  EccieJtA  Romam  varte  dijceptata  e^, 

II.  Circaeam  certa  ac  exflorata  ab  mcertis ,  duhus  y  fuf^e^is  ^  faU 
fis  diJlingHuntur, 

III.  Hiflaria  ejusfeftemferiodis  divija, 

IV.  'EjmahApofiolis  fundatjicelehritas,  Blogiaeidema  S,Patribm 
trihuta, 

V.  Frimorum  Bcclefi^  Roman^  Antifiitum  gloria  fuit  humilitas, 

VI.  Vi^go  Bcclefiafaulatim  degeneravit. 

VI.  Apofiolorum  temfore  mndum  imfune  grajfari  h^reticis  li- 
cuit, 

VII.  Bcclefia  Romana  frimapr^co^teris abh^refiimmunisjiiit, 

VIII.  Cyprianicjr  Hieronymi  elogia ,  quihusejusfinceritatemcom- 
mmdant ,  ad  eJHsperfetuitatemperperam  trahuntur, 

A  IX.  ^/- 


2  ECCLESI^  ROMAN^ 

IX.  BpiJloU  Decretales  frimU  Ecclefm  Romam  Bpijcopis  mmulU 
fmplmtati  eorum  fanm  convenientia  trihuunt. 

X.  Barum  ymioTyis  oppugnata.  ^ 

XI.  Ecclefu  Romand  regimen  faulatim  deflexit. 

XII.  Bpifcopi  &  Frefhyteri  identttas  ex  Hieronymo  ajferta.  Ale- 
xandnn^  Bcclefia ,  Prejhyterorum prafidem  eligentis  mos  ad  alias 
Bccleftas,  non  malo primiim  confdio ,  tranfivit. 

XIII.  idjuccejfu  temporis  Rom£  tnprimis  Eptfioporum  amhitionem 
aluit.  Vnde  BcclefiA  Roman^  typhm  cceteris  mature  dtf^licuit, 

XI V.  Vifior  Romanus  Bpifcoptis  adverjks  Bccleftas  Afiaticas  fefe  ef 
fert. 

XV.  Stephanijti^  appellationis  ad  Bccleftam  Romanam  amhientis  ^ 
^  Africanas  ac  Orientales  Bcclefias  communiorte  arcentis  conatns  a 
Cypriano  ^  0rientalih/4s  reprejjt^. 

ongeEc-  L  J^^^^^^^fJ  Cclefix  Roiiianoe  origo  variis  conten- 

tuZll'^     M  ^^^»  denriumftudiis  difceptata  haftenus  eft. 

rie  difce-      M   1^^^^  A  S.  Pctro  Apoftolo  prxfente ,  6c  annos 

ptataefl,       |g  j^^^^l  ^^Z^^^^  quinque  ejusgubernaculatenen- 

S  ^^^^ili  ^^  3  fundatam  efte  ^  non  defunt  3  qui  mor- 

^I^SJ^^^^S^^  dicus  pertendant.  Adjunguntalii  S.Pe- 

tro  Aci^atem  fidum  3  S.  Paulum>  &  ab  utroque  Ecclefiam 

^undatinij  ab  utroque  ^  feu  uno^  feu  duobus  capitibus 

Pontificibufque  y  gubernatam  afl^erunt.    Qiiorum  caufam 

non  ita  pridem  dedita  opera  doftifs.  Arnaudus  S^rbonifta; 

&  plurium  etiam  S.  Patrum  teftimoniis  fretus  Baptifta  Ca- 

faliuslibro  de  facris  veterum  chrifltanorum  ritiht^s  ^omxim^ 

preflb ',  denique  formofus  ille  Griieco-Romanus  Leo  AUa- 

tius  libro  de  Confenfh  Orientalis  c^  Occidentalis  Bcclefld ,  egerunt. 

Extant  etiam  BulliE  ipforummet  Romanorum  Pontificumj 

in  quibus  imagines  Apoftoli  utriufque ,  &:  quidem  S.  Pau- 

li  dextram  occupantis  ^  expreflas  cernere  eft.  Non  defunt 

tamen  Viri  dodiffimi^  quorum  nonnuUi,  velut  Bapt.  Man- 

tua* 


PERIODUS  PRIMA.  5 

tuanus,  Michael  CiEfenas ,  Marfilius  Patavinus^  Johan. 
Aventinus,  Carolus  MoUnxus ,  in  ipfuis  etiam  Ecclefix 
Romanx  vifceribus  hseferunt  ^  qui  S.  Petrum  Romam  vi- 
difleunquam,  nedum  ejus  Ecclefia:  fundatorem,  &  vi- 
ginti  qumque  annos  integros  Pontificem  egiffe ,  vel  amhi- 
gant  multum  ,  vcl  aperte ,  produftis  etiam  in  medium 
rationum  haud  contemnendarum  caftris  ,  inficientur. 

11.  Licetvero,  utambiguxutis  hujusfatadirimamus^  ^^^'^^ '^'^''» 
haud  ferat  inftituti  prxfentis  ratio  3  oper;^  tamen  pretium  IxpiVlta 
faflruri  videmur  5  fi  paucis  certa  &  explorata  ab  incertis  ^  ^^  ^»^^»*- 
dubiis,  fufpeais&  falfis  diftinxerimus.    Ilhid  igitur  ^^^-^Tj/^'- 
tum  exploratumque  eft  y  S.  Pauhmi ,  gentium  Apoftohim;,  fWcT:is^ 
non  tantiim  de  Romanorum  converfione  fuifle  quam  ma-*^^^^^^^' 
xime  foUicitum  atque  id  egifie ,  ut  Romam  videret  ^  A6t.  tur^ 
XIX.  21.  Rom.  I.  9.  10.  II.  &CC.  quin  &c  Jecmd^m Evange-^ 
Immfuumy  abilhs^  quos  Romam  mifit ,  ejus  ceu  mmiftri 
Chrifti  nomine  prxdicatum  3  eos  primum  Chnfto  hicri- 
feciflTe.  Rom.  xv  i .  2  5 .  Deo  odorem  cognitionis  fux  per  i- 
pfum  fpargente  ci  travS  tottw  in  omni  loco  ,   2  Cor,  IL  14. 
Certum  quoque  exploratumque  eft  mature  fatis  Romse 
Evangehum  prxdicatum^phirefque  ad  lUud  converfos  eflfe. 
Omitto  equidem  definire^  an,  quod  Claudius  jufllt  Ju- 
dxos  Roma  faceTere ,  A£t.  xvi  1 1 .  2.  tumultumtes  imfulfi- 
re  chrejlo ,  uti  in  ejus  vita  Suetonius  narrat ,  ad  Chriftianam 
Rehgionem  pertiueat.  Neque  etiam  certo  hquere  puto , 
AndronicumScJuniam,  quos  ante  fe  inChriflo  fuiflePau- 
lus  Rom.  XV 1 .  7 .  aflirmat  5  perfecutione,  quam  Saul  move- 
bat,  difperfos  ftatim  Romam,  uti  nonnuUi  conjeftant, 
abiifle,  autibiprcedicafl^e.  lUud  vero  extra  dubitationis 
aleam  pofitum  eft ,  fub  Nerone  ingentem  multitudinem 
Chriftianorum  Romx  fuifl^e.  De  quo  fic  Tacitus  A,  xv.  44.. 
4.  ^c,  loquitur  :  Brgo  aholendo  rumori  Q  incenfx  a  fe  urbis  ) 
lS[ero  Jubdidit  reos  ,  cJ^  c^tufitijjimis  posnis  affecit ,  quos  vulgm 

""  A  2  Chri- 


EGCLESI^  ROMAN^ 

Chrifiunos  appellahat.  AuEtor  nominis  ejm  Chriftm , ^c.lepreffk- 
que  in  prajens  exitiahilis  Jhperftitio  rurjii&  erumfehat ,  non  modb 
ver  Judteam  ,  origmem  ejm  mali  ,  fed  per  mhem  etiam  ,  (^ub 
€unUa  undique  atrocia  aut  fudenda  conftuunt  ,  celehranturque,  I- 
giturprirno  correPti ,  quifatehantur ,  demde  indicto  eoram  M  V  L- 
Tl TVD  O  INGENS,  haud perinde  crimine  incendu  ,  quam 
cdio  humani  generis  convicH  feint,  Certumnon  ininus  ell,  i- 
pfam  Romam  tandem  eum  vidifle  ;,  ibi  in  libera  Guftodia 
Regnum  Dei  prcedieaflc  3  &  Dominum  Jefum  Chnftum 
concernentia  eum  omni  libertate  dm\uTt^g  proculimpedmen* 
to  omni  docuiffe  ,  Aft.  xxvii  i.  30331.  denique  Romce 
intrepidumproCliriftomartyriumfubiilfe,!  Tim.  iv.  16. 
17. 18.  Tum&illud  xqnh  certum  eft,  S.  Scripturarura 
teftimoniis,  quodPetrus  vel  Romisfueritunquam^^  vel 
Pontificemibierefta  cathedra  egerit 3  probari' vel  evinci 
neutiquam  pofle.  Ejus  enim  hiftoriae  ne  apicem  quidem  uf- 
piam  reperire  eft.  Utrei  tanti  momenti^  a  qua  Ecclefix 
mihtantis  falutem  nonnuUi  fufpendunt^  fi  vera  omnino 
eft^  nuUamvelaLucahiftoriseApoftolorumfcriptore  di- 
vino  i  &c  folertiflimo  ^  qui  alia  minora  longe  accurate  per-* 
texere  non omifit :  vel ab aUis etiam  fcriptoribus  facris-^  8c 
iis  quidem  locis  >  qux  rei  graviflimssnarrationem  flagitaflie 
quodammodo  videretur,  mentionem  faftani  eflJe ,  admi- 
ratio  ingens  inceflere  omnes  debeat.   An  igitur  Petrus  un- 
quam  Romam  viderit,  inter  ci)W.$i(rQ)Ja-i/^  duhia  merko  re^ 
ponimus.  Tametfi  enim  ^  tefte  Eufebio  Hi/l,  Ecclefe  II.  1 5-. 
primus  Papias  tradiderit  3  Petrum,  Claudio  imperante, 
Romam  venifl"^ ,  ibi  Simonem  Magum  confecifle  ^  Evan=- 
gehum  Marcr  confirmafl^e  ,  6c  Epiftolam  fuam  priorem 
fcripfiflre  i  atque  traditioni  illi  procedente  tempore  fidem 
habuerint  plures  pii  doftique  Patres :  tamen  illud  cL<r(pA\cis 
certaque  fide  cognofci  nequit ,  tum  quia  S.  Literarum  mo- 
smmenta  altum  bic  fileat :  tum  quia  Papiam  fuiflfe  homi«^ 

ncm 


PERIODUS  PRIMA.  f 

iieni  cyuLY^hr  m  exiguo  judicio  prdditim,  idem  Eufebius  te- 
ftatur  :  tum  quia  eundem  Papiam  manifefte  ^falfa  Apo- 
ftolicse  traditionis  fuco  iUita  vendiraile  conftat  :  tumquia 
Papia  antiquior  Clemens  Romanus  Epiftola  prioread  Co- 
rinthios  ^  a  Patricio  Junio  Oxonij  edita,  utriufque  Apofto- 
li,  Petri  &:  Pauli  laboresac  itinera  memorans^  Paulum 
quidem  ^Qn  to  nri^fjLoiriii  S6(nct}$  adfintis  Occidentis,  adeoque 
Komam  delatum ,  ibique  fub  Nerone  Martyrio  fublatuni 
fcribit  :  at  de  Petro  pauciilimis  defungens  ,  nec  locunl 
martyriiejusdefignatj  nec  profe£tionem  in  Occidentem 
uUam  ,  necRomanumeJus  Epifcopatum  ,  nec  fuam  in 
ejuslocumfucceirionemcommemorat:  tum  denique  quia 
veterum  de  Petri  Romanis  laboribus  aliisque  narratio  dif- 
eors>  hiftorix  incertitudinem  planiilime  prodit.    Egifle 
autemS.Petnim,  annos  viginti  qy.inque  Romailum  Pon- 
tificem^  prudentibus  y&^^^:?//;^  merito  eft,  quia  cum  hi- 
ftoria  facra  Apoftolorum  ao^^zst^/  elfe  ^  fic  fatis  fohde  a  vi- 
ris  doftiflimis  comprobatum  videtur.  Denique  inter  aper- 
th  falfa  numeramus  y  quod  S.  Petrum  Rorrtse  Pontificatu 
in  Univerfalem  Ecclefiam  mihtantem  defunftum,  atque 
ejufdem  Pontificatus  oecumeniei  lampadem  fuis  in  eadem 
Romana  fede  fuccefl^oribus  tradidifle^  noveUi  Romanx 
fedis  gnathones,  fmetabuUsdivinis^inftrumentifqueido- 
neis  5  qux  ^>tpoCt)oei«.y   generare  valeant ,  uUis  ,  imo  con- 
tra  difertifllmam  eorundem  conteftationem  ^  aflcverare 
non  enibefcunt. 

III.  De  origine  Ecclefix  Romanse  pauCa  hxc  prxfliti,ad  Ejmpra- 
inftitutum  venimus.   Multiim  autem  juvabit  cognofcere  f7£?^^;^^- 
Ecclefine  iUius  progreflfum  5  mutationes,  in  doftrina  ccx- cejUn.n 
lefti  &  regimine  64Aix.exKe<fitf ,  finceritatem  omni  laude  ma-  '^' 
jorem ,  &  ab  eadem  difceflTionem  converfionemque  multi- 
plicem  per  gradus  provefta^tandem  pudenda  &  erubefcen- 
danominiChriftianoevafit.  Liquebitenim  inderes  ,  hfs 

A  j  in-- 


P' 


^  ECCLESIiE  ROMAN^ 

inprimis  temporibus  aprime  cognitu  neceflaria  >  aliud  fci- 
lictt  tffc  fiorem ,  aliud  Floram-,  zliiid  Feterem  ^  zliiid  r/ovam 
Romam>  aliud/^^V^^^civitatem,  ^liud  adulteram -,  &:pro 
vero  ante  ducentos  annos  Theodoricum  Uriam ,  Augufti- 
nianum  Monachum  affirmafle  ,  Ecclejiam  Romanam  ex  au- 
rea  m  argenteam  ;  ex  argentea  in  ferream  -,  ex  ferrea  in  ter- 
ream  ,  ex  terrea  in  flercoream  ahufje  >  adeoque  y  quod  fci- 
tum  ScahgerifiHi  apophtegma  fuit,  juxta  teroAuT-guMjj^^y 
illud  Hebr^orum ,  \^^  p  *lQn  Acetum  filim  efl  njini  -,  gene- 
rofiffimi  vini  veteris  peffimum  hodie  acetum  effe.  Id  vero 
msiorict  manifeftius  ut  faceremus  ,  vifum  eft  Ecclefix  Romanas 
ejm  fe-    hiftoriam  certis  notoriifque  periodis  inclufam  &  arftatam 

ptstn   pc-  -*•       j.  ^ 

riodts  di-  diftinguere.  Atqueinuniverfumperiodidiftindrx  feptem 
^^f^'  fe  nobis  offerunt  i  quarum  Prtma  hiiloriamejus  in  doftri- 
na&:regimine  purioris,  ab  ejus  initio  ad  Conftantmum 
M.  ufque.  Secunda  doftrinam  puriorem  in  prsecipuis  reti- 
nentisj  at  in  regimine  dominationem  affeftantis ,  a  Con- 
ftantino  M.  ad  Bonifacium  III.  ufque.  Tmta  dominatio- 
ncm  in  fpirituaHbus  indultu  Phocce  adipifcentis  ,  &:  in  do- 
ftrina  ac  ritibus  degenerantis  ,  a  Bonifacio  III.  ad  Grego- 
rium  VIL  ufque.  ^arta  dominationem  etiam  in  tem^- 
poralibus  affeftantis  ^  in  doftrina  ritibufqueinpejusin- 
dies  vergentis ,  a  Gregorio  VIL  ad  Bonifacium  VIII.  uf- 
que.  c^inta  dominationem  etiam  in  temporaUbuS:,adeoque 
Cxfareo-Papatum  adipifcentis  :,  &:  eundem  profligata  do- 
ftrina  puriori  omni  flagitioie  exercentis^  a  Bonifacio  VIII. 
adLeonem  X.  ufque.  Sexta  per  Reformationem  &  fepa- 
rationem  fidehum  poteftatis  utriufque  cladem  gravifli- 
mam  patientis  ,  a  Leone  X.  ad  Concihi  Tridentini  finem 
ufque.  Septima  denique  per  novella  decreta  fidei,  &:  anathe- 
matifmos  diros  in  errore  obfirmat2:,&  cum  vera  Chrifti  Ec- 
clefia  fraude  &  vi  continue  decertantis^  certis  rerum  tefti- 
moniis  docum^ntifquc  o-io^S^s  7?  x^  *(M9/m;^s  repraefentabir. 

IILTem- 


PERIODUS  PRIMA.  7 

IIL  Tempore  Apoftolorum  3  iit  a  prima  periodo ,  ci-  Ejmah 
qiie  laudatillima  exordiar,  Ecclefiam  Romanam  recens  il'^/^^ 
natam  licet  ,  fic  S.  Paulus  Rom.  I.  8.  celebrat^  ut  Deo  ceidritls.. 
gratias  agat  per  Jefi.mi  Chriftum  y  quod  fides  Romanorum 
prxdicetur  ci  o^  o)  Ta  Jcoaju.&)  m  toto  mundo.  Erat  fcilicet  Ro- 
ma  ipfa  oi>c^|£^evvi$  '^'5/^^  totius  mundt  comfeniium ,  caput  &: 
vertex  mundi ,  &  confluxus  hominum  ex  toto  mundo ,  cui 
etiam  totus  fere  orbis  habitabihs  parebat.  Nam  tefte  Poly- 
bio  lih.  I .  '^Jc^TW^ev^St  o^ll^i  cL^tcc^^  W  jcJ^n  iiJaJ  Iv^Hiivfljuo  sJp^ 
«A.oi$  7r2Vfi>coy'&  ^  T^ieriv  eTEo-iv  '\i;sni  ^icw  '^'xJ^  eTreoiE  T^Pa- 
ficdav.    Propemodum  totus  orbis  habitahilis  tntra  annos  non  totos 
quinqtiaginta-tres  vicltis  unum    imperium  Romanorum.     Non 
poterat  igitur  magis  latere  Romanorum  fides  5  quam  ci- 
vitas  in  monte  pofita  latere  poteft.     Qiiamprimum  igitur 
Chrifto  nomen  Romani  multi  dederunt  ^  mox  fama  per 
orbem  voHtavit  :  EcceRoma,  caputorbis^  Evangehifi- 
dem  fufcepit !  Domina  mundi  5  qux  Draconi ,  Diabolo 
fervivit  haftenus  3  Chrifto  crucifixo  fervit !  Jam  ab  Hie- 
rofolymis  Romam  ufque  metropohn  vanitatisjimpuritatis^ 
idololatriae  arcem  ac  thronum  Draconis  5  Evangehum  pe- 
netravit!  Sed  &:  cap.  xv.  14.  fic  eandem  Eccleliam  exor- 
nat  :  Verfuafum  habeo  ^r  ipfe  ego  de  Vohis  ,  fratres  meiy  quod 
ipfi  per  uos  fleni  fitis  bonitate,  impleti  omni  cognitione.    Deni- 
que  cap.  XVI.  19.  >?  >S  i/^Sv  ^xjusclil^y^  &*$  luhf^i  a<})j5C2^.  obe- 
dientia  veflra  (putajuxta  tu^ttov  i^i^S^p^)?^  ,  typum  docirtn^ ,  m 
quem  eos  traditos  effe  cap.  vi.  1 7.  dixerat }  ad  omjtes  per- 
njenit.  Neque  etiam  contemnenda  funt  elogia ,  quibus  Ec-  ^iogia>  ei- 
clefiam  Romanam  fui  etiam  temporis  ,  S.  Ignatius  mafta-  ^■^Zr^thm 
vit.  Vocat  enim  illam  epiftoU  ad  eofdem  data  ct^io^goy,  trihutA^ 
ct^iOTT^eTnJ' ,  oc^Jo/^K9i'e^c7Dy  j  a^igTraivov  5   ct^iOTnT^^^v,  cc^iccyvov, 

^opov     Deo  dtgnam  ,  decenttffimam  ,  beatifjimam  ,  laudandam, 
digmmc[uaquis  pottaturt  cajltfftmam,  €xim:am  charitate ,  Chri-- 

P 


j8  ECCLESIvE  ROMANiE 

Jii  c!r  ?atm  nomine  fruentem  ,  flenam  (pirttu,   M^ritoqufi  A- 
poltolorum  proximorumque  temporum  Ecclefia  cum  uni- 
verfa  ^  tum  Romana  etiam  cum  virgine  comparatur.  Re- 
veraenim  mfjfh^  X5^^ct^  ^  dSid^pJop®*  t/xum  i  iK^KmfZ. 
Virgo  jntegrA  ato^ue  incorrufta  permanfit  Ecclejia  3    Uti  vetu- 
ftus  Scriptor  Hegefippus  apud  Eufebium  Itk  i  v.  22  .&  Ni- 
cephorum  lik  i  v.  7.  loquitur.  Si  qui  enim  erant,  uti  idem  He- 
gefippus  loquitur  ,  c^ui  fmceram  falutaris  prxdicationis  regu- 
lam  depravare  fudehant.y  tn  ohfcuris  tenehrarum  latehris  delituC" 
runt. 
;-frmorum     V.  Ipfos  Ecclefix  Romanx  Antiftites ,  non  ftatim  am- 
Tonmna    ^^^^^  ^  Ecclefix  vcnenum ,  infecit.  Sacerdotum  quippe^fo- 
uintifii'    riafuit  ( ita  in  confutatione  Primatus  Papse  ante  annos  pe- 
^^d7fi!it    ^^  ducentos  fcripta  Gregorius  Heymburgenfis  J.  U.  D.  6c 
^hmniiitas.  Norimbcrgenfis  Syudicus  loquitur}  non  purpura  ,  non  dp- 
qjitidi  ,  non  ec^uus  alhus  ,   non  fajlus .,    non  dominatus  5  fed  : 
'^ccenos  relic^uimm  omnia  i  ^  fecuti  fumm  Te ,  TyomiTte,  Twm 
i^itvir  jhrente  Bcclefia  y  ^  nondummalo  lahorante  (^utlfidori 
Eelufiotas  Itk  1 1  i.EpiJl,  verbis  utar)  m  JSdL ^z^ oivdwlxopiH 

TOv  ex.ct5ov,  x^vSvT©^,  K^i^vov  ilu)  ejcxAjjctIocv  'nroiivr®*,  Divin^ 
gratU  circa  eam  velut  chorum  agehant ,  Sancro  Spiritu  res  admi' 
nijirante  ,  Antifitum  tinumcj^uemopiie  incitante  ,  ac  Ecclefiam  in 
Coelum  convertente, 

VI.  Coeteriim  non  abfurde  in  Pofliacena  refponfionc 

retulit  Carolus  Lotharingus  Cardinalis  :  de  quindecim  (nos 

addimus  de  fedecim  }  i  chrijlo  feculis  ^  primum^eri  ejje  au- 

reum  :  reliqua  ,  quo  longius  ahfcederent  ,.€oeJJe  nequiora  atque 

Ylrgo  Ec  deteriora,  Teftis  ejus  rei  idem ,  qui ,  fupra  ^  Hegefippus  eft, 

uftmT-  ^^^^  prsefatus  .5  l^cclefi^m  Apoftolorum  tempore  caftam 

'^pneravit,  Virgincm  fuiflfe  5  fequentiafubJTLingit  :  Toflquam  autemfa- 

cer  Apojlolorum  chorus  diver/b  mortis  genere  vitam  finiit ,  p'£- 

teriitque  illorum  ^t(t$  ^  quihus  l.  chrijlo  donatum  erat ,  us  auri' 


ECCLESI^  ROMAN^.  9 

hus  divimm  fapientiam  coram  acciperent ,  tum  primum  falfa  ^ 
ojeteratoria  impit  erroris  con(piratto  per  fraudem  eortm  ,  c[tii  do^ 
cfrinam  a  verttate  prorfus  altertam  dtjfemirtare  lahorarunt ,  iytittum 
ceptt.  Sui  deinde  ,  ntdlo  jam  ex  Apoftolts  reltquo  ,  ntidato  ,  ut 
ajtmt,  capite  y  fincero  veritatis  fermont ,  falfam  ^  commentitiam 
do^hinam  es  adverfo  oppomre  auft  funt,  Senfus  cft^  tumpoft 
Apoftolorum  tempora  mox  hxrefes  nefarias  caputfuum 
protulifTe  ,  &:  impletum  efle  ^  quod  prxnunciaverat  S. 
PaulusA£t.  XX.  30.  futurum  fcilicet ,  utpoft  Ip^^^  dtfccf 
fum  ,  abitum  fuum  &  Apoftolorum  graves  lupi  ^  &:  viri 
perverfa  loquentes  3  ex  ipfms  Eccleha:  vifceribiis  furredu-  . 
ri  fint  :  tum  etiam  ipfam  Ecclefiam  paulatim  degenerafle, 
nxvifqueejufmodi,  qualibus  Ecclelia  Apoftolica  caruit, 
laborare  incepiffe. 

VL  Tameth  etiam  Apoftolorum  etiam  temporibus  non  ^pojioh- 
clefuerint ,  qui  Evangehum  prxdicatum  ab  ilhs  depravare  *""'"  ^'"^' 
fatagerent  :,  cum  Apoftoh  jam  tum  ,  cimi  Evangehum  ^/.-mwm- 
prxdicarunt  ,  obteftati  fint,  m  quibufdam  efie  dymo-loLy  P/J"' ^f^^f' 
ignoranttam  Bet ,   i  L>or.  xv.  3  5 .  ^Sptrttum  Anttchrtjtt  tn  7nun-  'tkls  Ucuit, 
do  e(fey   I  Joh.  iv.  3.  multofo^ue  jam  Anttchrifios  inmundoextt- 
ttjje  ib.  cap.  1 1. 18.  adeoque  Diabohmi  gnarum  utique,  fe 
mox  ex  regno  fuo  5  quodingentes  habebat^  ejiciendum, 
id  jam  machinari  ommbus  viribus  ^  ut  haberet  commeatum 
ad  Antichriftum  ahquando  in  fcenam  producendum  ^  non- 
dum  tamen  t^^v?  jcstpctA^  nudato  capite.nti  Hegefippus  loqui- 
tur  y  adeoque  impune  &  proftituto  pudore  omni  hxretici 
graffari  coeperunt^  uti  quidem  poft  Apoftolorum  tempora, 
cimi  Apoftohci  Spiritus  repaguhim  remotum  efletjjfaftum 
efte^jhxreticorum  catalogi  a  Veteribus  confignati  teftantur. 

VII.  Ab  immani  tamen  hxreticorum  taiium  hcentia  Ec-    Ecdefii» 
clefia  Romana  magis ,  quam  coeterx ,  immunis  fatis  diu  ^.''^'"•'''''*. 
fuit.    Sicut  enim  verbum  Dei  ex  Sione  prodiit ,  Evange-  coetem  ab 
liumque  primiim  in  Judara  ^ACvx  rehquaAfricaque  prxdi- 

B  ca^ 


fo  tcC:ttSlJE^O'UAls[JE 

catum  eft :  ita  in  iifdem  IbGis  priilium  hserefes  oborfse  a  Jui^ 

dotis  &  GrcTcis  Pllilofopliis  cumpriiliis  defenfse  Ecclefiam 

Dei  infeftare  5  &  Evangelium  prcedicatum  corrumpere  coe- 

perunt.  Ex  iis  vero:)  quos  S.  Auguftmus,  Epiphamus  ^  Phi- 

laftrius  hsereticorum  catalogo  ihferurit  ^  pauci  primis  tem- 

poribus  Romarii  fuerurit  >    Pauci  Romanam  Ecclefiam 

exercuerunt.Perfecutiories  creberrimce,martyria  gloriofaj,fi- 

dei  fimphcitatem  ^  &:  charitatis  linceritatem :,  ita  fuftinue- 

runtjUt  Diabolus  oftium  apertum^per  quod  vel  vi^  vel  frau- 

de  irrumperet  ^  non  invenerit. 

cyprimi      VIIL  Hauc  Ecclefise  Romanx  primaevam  fehcitatem 

i^Hiero^  S.Patres  pra^dicant  &extolkmt.    Omnium  inftar  S.  Cv- 

giay  ^«i- prianus  &  Hieronymus  lunto.  b.  Cypnanus  ^5/?^/^MC^r- 

kusejHs     fielium  inter  alia  eos  ejje  Romanos  ait  >  ad  quos  ferfidianonfof 

temllm-  fithahere  accejfum,     Suo  tempore innuit ^  tales  effe  Roma- 

mendant,  j-^qs  ^  ob  compcrtam  in  fide  conftantiam  &:  zelum  verita- 

^erplmi-    tis,  continuis  fere  eorum  martyriis  obfignat^E  y  quem  et- 

^^fmper-iarii  dariinatis  &;  rejeftis  ftrenue  licerefibus  ^  eorum  cumpri- 

ST/rT"*"^^^^  quiRomx  etiam  turbte  connixi  fiiemnt  (quales 

Cerdon  Valentinus ,  Marcellus  ^  Novatiani }  demonftra- 

runt.  Perpetuotarrien  talesfuturosefTe,  ut^d  eos  perfi- 

dia  habere  acGeffum  non  poffit ,  ridn  dixit  >  neque ,  fi  dixifl 

fet,  recipiendum  cLZ<x.mi(qtH  eflet.   Pietas  ^  zeftiSj  pru- 

dentia ,  devotio :,  obftacula  funt  peffidiae  >  ne  acCefTuni  ha- 

bere  poffit.   At  iis  fueceffu  tempotis  Vel  languefcefitifexrs , 

vel  intereuntibus  decuriiaria  perndiiE  janu^  apefiri  potuit. 

Sed&S.  Hieroriymus /ii'.  5.^^/.  r^;:?/r^  i?/^i^//^j  Scftd ,  in- 

quit  ,  Romanam  fidem  Apdfiolica  vdce  laudatam  ejufmodi  pr'£fii'' 

gtas  non  recipere  ,  etiamfi  angelus  aliter  annumiet ,  quam  femel 

frdidicaiumifi^  Vduli  duthortfate  fynmitUrHnm  tojfe  ^Utari.  Cor- 

rigit  autefri  haric  Hierdnyriii  patild  crudioreni  gridmami- 

pfe  Rigaltius  Not,  ad  Cypr,  £pifi.  5  5 .  afTereris  3  ftdri  id  velle 

Pauliirii^  reftiorem  firmioremque  R.omanorum  fidem  effe,, 

quam 

1 


PERIODUS  PRIMA.  II 

.qiiam  alioriim  5  fed  hoc  tantiim  eum  dicere ,  agere  fegratks 
Deo ,  quod  ubique  famafit ,  etiam  Romanos  rerum  Dominos ,  fidem 
Chnjiianam  fufcepijfe  :  quod  fane  ,  inquit  ille  ^  ob  dignitatem 
urbts,  qu^totius  orbis  erat  cafut ,  cr  gentium  Domina  ,  valde  ad 
ChriflianA  fidei  fropagationem  faciebat, 

IX.  Prmiis  Ecclelix  Romanx  Paftoribiis&rEpifcopis,     EpiftoU 
jClementi  ciimprimis ,  Anacleto ,  Evanfto  ,  Alexandro,  ^'^'''^^^<^' 
.^Sixto,  Telefphoro^Hygino,  Pio,  Aniceto,  Soteri ,  a- ^/^^^^2^1' 
Jiis  tribuuntur  epiftok"e  nonnullx ,  vulgo  Decretales  infigni-  *«^«^  ^/^- 
tx,  5c  ab  Ifidoro  Hifpalenfi,  fi  Francifco  Turriano  Je- {'^XJ/^''^' 
fuitx  fides  eft :,  collectx.  Qiix  quidem  epiftolx ,   fiqui-  pitcitati 
dem  genuinx  eflent ,  non  parum  Ecclefix  Romanx  pri-  l^mZIZ' 
mitivx  gloriam  offlifcarent.  In  iis  enim  laudati  ilh  Epifco-  vementui, 
pi  Romani  velut  ex  tripode  diftantes  nova  quasdam  ora- ^^'^'^'^''^' 
cula  circa  ritus  maxime  &  ceremonias  Ecclefix  ^  Apofto- 
licx  fimphcitati  &  puritati  non  parimi  repugnantia ,  indu- 
cuntur.  Clemens,  verbigratia,  fancit ,  ut  Sacerdotes  pahi- 
damentis  facris  3  Epifcopi  infula  &:  paftorah  pedo ,  fanda- 
liis  &:  chirothecis  3  Archiepifcopi  pallio  5  Pontifex  ^  Cardi- 
nales&:Legaticrucis  vexillo  ad  concionis  &:  Miffe  facra 
. veherentur.  Anacletus ,  ne  Prxful ,  neve  Clerici  barbam  vipl 
comam  nutrirent ;  nec  ^.pifcopus  a  paucioribus  ,  quam  a 
tribusEpifcopisordiparetur^  utque  Clerici  pubhce  non 
privatim  ad  Sacros  Ordines  afcifcerentur ,  edicit.   Alexayi- 
.^r^  aquam  hiftralem  profugandis  dxmonibus  5  hominibuf- 
que  poft  finita  facra^afpergendis  pra:fcribit.^/x^//j5Corpora- 
,  lis  feu  hnteoh^fuper  quq  inter  facra  corpus  Chrifti  ponitur, 
.fprmamprxcipit.  Tif/g^^^wjej.uniumquadragefimale  ante 
4  Pafclia:i:()'^/>^//.f5dedicationes  folennes  Templorum^neve  ex 
„augerentur  &:  dimin.uerentur  fine  Metropohtani  &  Epi- 
ifcopi  CGoifenfu,  nec  non  compatrum  in  Baptifmo  ufum. 
P///^>Pafchatis  non  nifi  Dpminicx  celebra.ndi  neceflltatem : 
.  K^rHcms  j  ut  vertex  capitis  facerdotum  fphxrulx  inftjr 

B  2  ra- 


12  ECCLESI^  ROMANJE 

raderetur  :  ViBor  ,  ut  Baptifmus  extra  neceilitatem  folo 
Pafchate  adminiftr,aretur  :    Cdtxtm  ,  ut  ordines  facri  in 
quatuor jejunii  temporibus  conferrentur  ^  qui  haftenus  fo- 
lo  Decembri  conferri  fueverint :  Vrbanus ,  ut  Ecclefiaprx- 
dia  ac  fundos  a  fidelibus  coUatos  reciperet  :   'Fahimus  ,  ut 
finOThs  annis  die  Coenx  Domini  Chrifma  ,  vetere  com- 
bufto,  renovaretur  :  .9/^^^^;///^,  tegumentaaltarium&ve- 
ftes  facerdotum  :  Pc*//x ,  annua  facra  pro  Martyribus  :  Eh- 
tychtmus ,  ut  frugum  primitix  m  altari  a  Sacerdotibus  bene- 
dicerentur ,  utque  per  gradus  ad  Epifcopatum  afcendere- 
tur  y  ordinarunt.     Omittam  prorfus  ^  qux  hi  fimul  om- 
nes  de  Primatu  Romani  Pontificis  ,  de  forma  judiciorum, 
&  quahtate  teft'ium  ^  de  non  accufandis  clericis  ^  maxime 
Epifcopisa  LaiciS:,  de  appellatione  ad  fedem  Romanam  > 
ahifquehujusgeneris  decreviffe  dicuntur.  Qiiar  omnia  fi 
cumvero  confentanea  cflent ,  de  EcclefiiK  Romanx  vete- 
ris  puritate  &  prxrogativa  fidei  fupra  Ecclefias  rehquas 
haud  dubie  conclamatum  foret.     Quis  enim  taha  Apofto- 
hcx  fimphcitati  congruere  A^el  fomniare  aufit  ? 
:EAYum       X.  Sed  falva  res  eft.  Ahalonge  pietas^  mensaha^  ca- 
ZmvZl  ft^o^q^^^  longe  fuit  primorum  illorum Ecclefix Romanx 
tii.  Epifcoporum  ^  iis  temporibus  ^  quibus  continuo  fere  per- 

fecutionum  incendio  flagrantibus  3  alia  omnia  ^  quam  ina- 
nia  5  frivola  &:  abfurda  ejufmodi  ^  ad  inftruendum  faftum 
miniftrorum  Ecclefix  compofita  ^  meditanda  fuerunt.  Et 
detefta  jam  fraus  eft  ^  clariufque  meridiano  foleex  iis  ^  qux 
primimi  Magdeburgenfes  Centuriatores  ^  poft  adverfus 
Turrianum  David  Blondellus  in  Vfeudo ,  ifidoro ,  8c  Turria- 
no  'vafulmtihus ,  (*  ne  de  Sirmondo  ^  Petavio  ^  aliis  Pontifi- 
ciis  yvj^oioTTim  earum  oppugnantibus  dicam  }  publi- 
cam  in  lucem  protulerunt  ^  conftat  ^  hunc  Decretalium 
epiftolarum  lumbricum  demum  CaroIiM.  xta tC:,  obfte- 
tricante  nefcio  quo  Ifidoro  5  cognomento  Mercatore^  na- 

tum^. 


PERIODUS  PRIMA;  13 

tum^  iridori  Hifpalenfis  larva  teftum  ,  viliilimas  faeces 
pretiofillimis  antiquiorum  Urbis  Romanx  Epifcoporum 
titulis  appofitis  venditaffe  5  atqueitaplusquamoftofecu-   < 
lorum  decurrentium  ordini  ^  nefarie  impofuiffe  >  quam  in 
rem  inferius  Seft.  LXi  V.  plura. 

XI.  Tametfi  vero  de  depravata  primis  illis  temporibus^     EcdefLt 
Ecclefix  Romana:  doftrina  nihil  conftat  :  Ecclefix  tamen  ^''^"'J.^f 
rcgimen  ab  eo  ,  quod  Chriftus  &  Apoftoliinftitueruntj/^lfv/.ifr^ 
paulatim  deflexit.  Veriilime  quidem  Florimundus  Rx-  '^'P=^^^' 
mondus  mfiibula  Jok  cap.  20.  fic  primorum  Pontificum  hu- 
militatem  depinxit  :  Priortbus  tllis  fcculls  ,  c^  multornm  aiu 
nortim  pixii  Poraifices  martyrtt  facri  latirea  ccntentos  fttijje  y  qttam 
omni  diademate  c^  feeptro  potiorem  habebant  ,  reliqtiisqtic  orna- 
mentis  ducebajtt  fttpertorem ,  nemo  ignorat,  Trimailla  dtate ,  glo- 
ria  eortimerat  ignominia-y  Majefas,  htimilitas -^  felicttas ,  tyran- 
?iorttm  ir£  ;  qtttes ,  ftpplicittm  >  njita ,  mors  tpfe.  Nihilominus 
eum  paulatim  fupra  reHquos  gradum  afFeftarunt,  qui^  pro- 
cedente  tempore  y  prxter  intentionem  6c  confilium  eo- 
rum  y  malorum  Ihadem  poft  fe  traxit. 

XIL  In  univerfum  quidem  S.  Hieronymus  Comment.  ^Pifcopr^ 
cap,  I.  ad  Ttttim:,  fuie  comprobat,  eundem  S.  Paulo  efle  ^.■/'^V'''' 
rrei  byterum  &  Epiicopuni.  Et  antec^tiam,  inquit^  Btabo- ex  Uicro- 
li  infltnchi  ftudta  in  reltgione  fierent  ,  ^  diceretttr  in  poptdis  :  "r^^''  '^J^ 
Egoftm  Patilt,  ego  Apollo,  ego  atitem  Cephdt,  commtim  Prefby-' 
terorum  confilio  Bcclefi^.  gubernabanttir.    Poflo^tiam  vcro  untifqutP 
cj^ue  eos,  o[uos  baptizAverat ,  ftios  ptitabat  efje ,  nonChrijli-y  into- 
to  orbe  decretum  efl  ,  ttt  ttntts  de  Prefbyteris  elechts  fuperponere- 
tur  coeteris,  ad  qtiem  om?m  Ecclefict  ctira  pertiiKret  ,  ut  fchtfma- 
ttim  fenmta  tollerenttir,     Subjicit  :  lioveri-at  Epifiopi,  femam 
conftietudine ,  qttam  difipofittionis  Domtnidt  veritate  Prefbyteris  efc 
Jiipertores,  Annotatum  etiam  eft ,  Alexandrix  ufque  ad  He- 
raclam  6c  Dionyfium  Epifcopos  y  Presbyteros  ex  numero 
fua  unum  ^  quem  digniorem  reputarunt ,  feledum  in  cel- 

B  3  fio-- 


^  E  C  CI.^  S I JE  ^  OM  A N  JE 

'fiori  gradu  Gollocafle ;,  futuriim  fcilicet  rs^itfyor  ^^-©/'ea-- 

i&jTegojy,  Presbytemmm,  feu  Presbyterii  Fr^/^t?;^  quemmo- 

rem  a  Marco  Evangelifta  initium  fumpfifle  ^  idem  Hiero- 

Mexan-   nymus  epiftola  ad  Evagrium  teftatur.     Et  quod  Alexan- 

dlTa  ^'^'  ^^^^  '"^  initio  faftum  eft ,  id  alibi  poft  initia  Ecclefiarum 

Tresbyte-  fieri  ctiam  cocpiiTe ,  idemafferit.  ^od  autem,  inquitille, 

rorttTn      poSTBA  iims  cleBus  ej},  qm  ccctens  pritpoiwretur  ,  tn  Schifina- 

eiigenm    tis  remedium  faBum  ejl  ,  ne  unusc^utjque  ad  fe  trahens  ,  chnfii 

txem-    ^Bcclefam  rumperet,     Proin  quicquid  hic  praeter  inftitutio- 

iZTad  i?  nem  Chrifti  mature  in  Ecclefia  accidit  ^  ficut  non  malo 

lias  Eccie-  confiHo  accidiffe  largimur  ultro  ^  ita  non  tam  propter 

'^mdl'^Z''^'h^^^^  P^^fi^^^'^  majorem,  refignandam  fciUcet  in  manus 

mhn  con-  Epifcopi :,  vcl  proptcr  «©f  a)'5)C59'e«/]oUv  quandam  ,   quam 

'^tlm/ivit  '^§o^^P**''  prdfidentiam  ^  adeoque  (Tss^T^iA^J)  ^  Tct^iv  majorem 

duntaxat  honorem  &  ordtnem  accidiffe  pertendimus. 

Ufuc'      XIIL  Solent  autem  optima  &  faUiberrima  quxque  ho- 

^fris  ^R^'  niinum inftituta fucceffu temporis degenerare.Id hic etiam 

maiupri-  coutigit.  Houos  cnim  iUe  colktus  Epifcopis  fubinde  ani- 

mtiEpi-    mos  eorum  ita  mutavit :,  ut  more  humani  ingenii ,  plufcu- 

IZbhlT  1^^^  fibi  arrogare  ,  &:  fe  extollere  fupra  alios  inciperent. 

nemaitiit.  Qiiod  Romx  iuprimis  ^  urbe  fcihcet  Imperatoria  &:  Or- 

bisdomina^  eveniffe  conftat.  SaneetiamSocratesH//?.<£f- 

cleflih,  V 1 1 . 1 1 .   Epifcopos  Romanos  paulatim  ita  degene- 

raffe  dixit,  ut  ^jre^  '^  kpo<Tuuyi$  *Qi  SiLucL<^uaft  ultra  facerdo- 

tii  limites  ad  externumdominatum  progreflifint.  Qiiaregen- 

tilibus  ahquando  offendiculo  fuerunt.    Nam  Ammianus 

Marcellinus  homo  gentilis  IthiZ  7 .  de  Pontificibus  Romanis 

itafcribit  :  Proceferuntvehicults  infidentes  circumjpecfe  'vejiitiy 

epulas'  curantes  profufts ,  adeo  ut  eorum  convivia  Regales  fupera- 

'verint  menfas,  Addita  hac  animadverfione ,  potuiffe  eos  ejfi 

heatos  reuera  ,  f  magnitudirte  urhis  dejpecia  ,  quam  njitiis  offo- 

nunt,  ad  imitationem  AntiJHtum  quorundam  Provincialium  vive- 

rent :  quos  temitas  edendi  potandique  parciffim}  ,  vilita^  etiam 

tndti- 


PERIODUS  PRIMA.  i>5f 

mdumentoYum  >  o"  fufercilu  humum.  Jpe^lantia  j^erpetuo.  Nurmni, 
venjaue  ejus  cultonbus  velui  furos  commenddret  ^  uerecundos, 
Sed&S.  Bafilius£^//?.  lo.  iioii  obfcure  iLuu  Sh2ix,tco  o(p^iu) 
Occidentalem  illumfiflumpuKdit.  Siira  Dei  ferman/erit ,  inquit^     Unde 
-^roiGt  f^oYiJeiciL  yilJ(AV  ^  ShliTCYis  oCfgu^H  j  quak  nohis  auxilium  ab  ^^''^^J^'» 
ficctdentaltum  {ajlu  cr  Jifcrctlio  adent?  Vateni  fuifle ,  triftis  ^^^LT 
Wentus  docuit.  Alibiquoquefatente,  &  nonnihil  lloma- ^^f^»"^\ 
chante  Baronio  ad  A.  C.  ccclxxi  i  .  §.  3  2 .  de  Ecclelia  Ro-  7{f^\Taiit, 
mana  idem  S.  BafiUus  dixit :  Odifajlum  illius  Bcclefu, 

XIV.  ExemplaambitionisEpifcopos  Romanos  matu- ra^^r  r<j- 
re  fatis  concipientis  ^  Viclor  U  Stephanus  fuppeditant.  ^;-^'''^/" 
Viftor  enim  A.  C.  cxcv.  Polycratem  &:  Ecclefias  Afiaticas  alvlrL 
ob  levem  circa  tempus  Pafchatis  celebrandi  diffenfum  te-  ^^^^^/^ 
mere  condemnans  3  7>jAiTgA;<j  o^  '^^cLi^yiji^^i  dmmvyny  ti^e^hv  fejfeff7rt.- 
'srhrobe,  th^  imoi  dvoLKyfpirlm  dhX(^^s  ,  datts  literis  univerfbs , 

qui  illic  erant  ,  fratres  profertbtt  ,  c^'  ah  unitate  'EccleJU  frorfus 
alienos  ejfe  pronuntiat  ,  uti  Eulebius  Hiftor,  Ecclef  lih.  F,  24. 
loquitur.  Additidcm  parum  id  placuiffe  Epifcopis  reh- 
quis  5  puta  etiam  Occidentahbus.  ^,  de  coetcro  in  re  ipfa 
concordibus,  qai  fcriptis  ad  eumliterisacerbefatJsillum 
perftrinxcrint  3  &  Irenasum  etiam  Viftori  ad  animum  re- 
vocalfe  exempla  Prxdeceflbrum ,  Aniceti ,  Pii  ^,  Hygini , 
Telefphorij  6c  Xyfti,  qui  nunquam  Orientahbus  ob  diver- 
fitatem  rituum  fuceenfuerint  ^  nedum  eos  ab  Ecclefia:  com- 
munione  amputaverint. 

XV.  Stephanus  quoque  Papa  ejus  rei  documenta  prx-    stephmi 
buit.  Is  enim  non  tantimi  circa  A.  ccl.  BafiUdeni  Epifco-  {'[lj,^ff'^', 
pum  Afturienfem ,  &  Martialem  MeUdenfem  >  Hifpanum  EccTejuim 
utrumque  immorigerum  in  fidem  recipiens  ,  Ecclefias  ^^""^«^"" 
Hifpanicas  fic  fatis  graviter  adoritur  5  6c  jus  appellationis  "^' Afiill 
ad  Ecclefiam  Romanam  ambit  5  multiim  reclamante  Ucet"^^'*^^- 
S.  Cypriano  Bfifl.  18.  necnon  libro  de  tmime  Eccleftdy  ubi  "^EcTiejZ 
d^iofjLvniMiMst»  ilk  occurrunt  :  Hoc  utique  erant  cjr  coeteriApo-  commuma 

jfonr^""" 


ne  arcen- 


i6  ECCLESI^  ROMAN^ 

th.cona-  Jloli  y  quodfuit  Petms  ,  pari  conjortio praditi  c^'  honoris  ^ po- 

*^l^-^.%d   tejidtis',  fed  exordmm  ab  mntate  frofictfcitur ,  ut  una  chriJliEc- 

orimtdi-  clefia ,  &  Catholica  tma  ?nonJlretur,  ('  cjiia:  verba  accurate  Sal- 

bmre^ref-  jxiafius  de  Primatu  Pap£  pag.  74,.  75.  y6.  expendit}  veriim 

etiam  non  multo  poft  5  fuborta:,  de  baptilmoeorum^  qui 

ab  hisreticis  baptizati  erant  ,  quseftione  ^  ipfe  quidem 

caufx  meliori  addidtus  y  diilentientes  tamen  primo  Africa- 

naS)  mox  etiam  Orientales  Ecclefias  reliquas  iis  adhisren- 

tes  5  arroganter  fatis  a  communione  fua  amputat.  Ad  quem 

ita  apud  Cyprianum  Orientales :,  epiftola  ad  Cyprianiun 

data  5  qu:x:  Pamehance  Cypriani Operum  Editioms  75  eft^ 

«jTj AmuTiJcaT^  fatis  fcribit  :  Homo  animoffis parit  lites ,  O"  "^i^  tra- 

cundus  exaggerat  peccata.  Lites  enim  S"  dajjenfiones  quantas  parajii 

per  Ecclejias  totius  mundi  f  Peccatum  vero  quam  magnum  tiht  exag- 

gerafti,  quando  te  a  tot- gregihus  feidijitf  Excidjftenim  te  ipfim. 

Nolitefallere ,  fia^uidem eji vere illejchijmaticus ,  qiufe a co^nrymmo- 

7^e  Ecclefiafitcdi  unitatts  apoflatam  fecerit.     Dum  enim  putas ,  ate. 

omnes  ahfiineri  pojje  ,  felum  te  ah  onmihus  ahfitnutjit.     Amhula- 

tc  vocattone  ,  cpua  njocati  eflis,  digne  cum  omni  humilitate  fenfus 

^'  lenitate,  cum  fatientia  feflinentes  inuicem  in  dUecHone  ,  fatis 

agentes  fervare  unitatem  Spiritus  in  conjtin^ione  pacis.     H^c  A- 

poflalt  7nandata  <^  7m?nta  falutaria  ,  c^uam  diligenter  Stephanus 

tmplcvit  ,  humilitatem'  fenfus  ^  honeflatem  primo  loco  fervans  f 

£litid  enin^  humilius  aut  lenius  ,  quam  ctvm  tot  Epifecopis  per  to- 

tum  mundum  diffenfljfe  ?  Pacem  cum  flngults  varto  dtfecordtdi  ge- 

nere  rumpentem  y  modo  cumOrientalihuSy  quodnecvos  laterecon" 

fidimus  y  modb  vohifecum  ,  c^ui  inMeridie  eflis  ,  a  quihus  legatos 

Epifcopos  pattenter  fatis  ^  lentter  fefecepit ,  ut  eos  nec  ad  fermo- 

7tem  fealtem  colloo^uii  communis  admitteret  ?  K^dhuc  infeuper  pr^- 

cepit  ,  ne  quis  eos  in  domum  feuam  recipej^et  ,  pJ  venientihus  non 

felim  pax  c^  communio  ,  feed  c^  teciurm  c^  hojpitium  negaretur. 

t^ptid  tale^n  hominem  potefl  effe  unum  corpus ,  ^  unus  J^irittts  .^ 

Mpud  o^uem  fertaffis  anima  una  non  efl  3  ftc  luhrica ,  mohilis  ^  in» 


PERIODUS  PRIMA,  17 

certa  ?  Et  tcimennonfudet  Stephanum  tdthus  aAverfis  JEccleftam 
patrocmumfrdflare,  (^  propter  h^reticos  ajjerendos  fraternitatem 
fcindere:  infuper  c^  Cyprianum  P/eudo-ChrtJlum ,  Ffeudapofolum, 
^  dolojum  operarium  dicere  ?  S^&  omnia  in  fe  effe  confcius 
prAvenit  ,  ut  alter  >  ea  per  mendacium  ohjiceret ,  qu£  ipfe  ex  mC" 
rito  audiret,  Haftenus  illi  ,  quoriim  Epiftolam  libenter 
fe ,  exemplo  Manutii ,  omifTurum  fuifle  Pamelius  ,  nifi 
Morellius  &:  Turnebus  ipfe ,  priores  iix  lucemcam  produ- 
xiffent,  fatetur. 


^A-^^w^^ 


Ec- 


i8 


ECCLESIjE 

ROM  ANiE 

PERIODUS  SECUNDA. 

Seu 

Hiftoria  Ecclefias  Roman»  Do6trinam  pu- 

riorem  ;,   quoad  prsecipua  ,  retinentis  ^ 

at  in  regimine  dominationem  afFe- 

ftantis. 

Inde  a  Conftantino  M.  feu  A.  C.  cccxiv.  ad  Pho- 

cam  &  Bonifacium  IIL  feu  A.  C.  dcvii. 

ufque. 

BREVIARIUM. 

XVI.  Conftmtmi  M,favor  dr  liheralitas  Bpifcoporum  Bccleft^Rom, 
amhitionem  auxit,  Necjue  tamen  'Ecclefu  ejus  principatum  is 
agnovit,  c[uod  ex  hiftoria  Donati  (^  Arii  in  Arelatenfi  (^  Ni- 
CAna  Synodo  damnatorum  prohatur, 

XV II.  Marcus  Papa  univerfalis  Bpifcopi  titulum  fihi  arrogat. 
Julius  primus  impetrat»  tu  Bpifeoporum  in  Oriente  depofitorum 
caufam  fihi  cognofcere  denuo  Itceat  ,  proteftantthus  tamen  Bpif 
copis  Orientalihus, 

XVIII.  Liherius  Vapain  gratiamConftantiixumK^riamscontrA 
i^thanaftum  facit. 

XX.  Da. 


PERIODUS  SECUNDA.  19 

XIX.  Damafi  (^  Vrficm  fro  ohtinendo  VafAtu  violenta  moli^ 
►    rmna, 

XX.  Hieronymus  Bcclefia  Roman^  amhitione  motus  ,  eam  cum 
Bahylone  comparat, 

XXI.  Imperatorum  Valentiniani  ,  Valentis  ^  Gratiani  ediBum 
'adverfus  Cleri  Romani  avarittam ,  ah  Hieronymo  etiam  lauda- 
tum ,  c^  a  Theodofio ,  Arcadio  confirmatum, 

XXII.  In  Conctlio  Conflantinopolttano  Bpifcopus  Confiantinopo- 
litanus  Romano  ex^quatur. 

XXIII.  Siricius  Papa  ampltficat  poteflatem  Papalem. 

XXI V.  Et  doBrinam  ettaminductalege  coelthatus  Sacerdotum  con- 
taminat. 

XXV.  Innocentiily  Zofimi ,  Bonifaciilt  Sixtilll,  Leonislypre 
flahiliendo  Trimatu  molimina, 

XXVI.  Reclamante  Ecclefia  Orientali  in  Concilio  cumprimis 
Chalcedonenfi ,  quo  pr^rogativa  Romani  non  juri  Divino ,  fed 
humano  ^  polittco  accepta  fertur.  Inde  &muUtio  Romanos  inter 
(jr  Conflantinopolitanos  glifeere  coepit, 

XXVII.  Telix  III,  Acacium  Conflantinopolitanum  excommunicat: 
hic  illius  nomen  e  diptychis  eradit.  Gelafius  I.  primatum  fuum  ex 

'  jure  divino  arcejfiere  conatur, 

XXVIII.  RomA  vaflatio  a  populis  feptentrionalihus  amhitionis  af 
fe^um  in  Pontificihus  non  exttnxtt  3  tefle  htfloria  Symmachi  Pa- 
p£  eleBi. 

XXIX.  Seculum  fextum  promovendo  Pontificio  Regno,  ob  ahfen- 
tiarn  Imperatorum^  hareticos  Romam  appellantesy  c^  harharos 
Pontificthus  adulantes ,  pr^A  cdteris  opportunum  fuit. 

XXX.  Hormifddi,  Pap£  pro  ftahiliendo  Pap£  in  Occidente  eir  O- 
riente  conatus ',  refiflentthus  Johanne  Patriarcha  Conflantinopo- 
Ikano ,  Anaflafio  ^  Juflino  Impp, 

XXXI.  Johannes  P,  Conftantinopoli  kgatione  fungens  cum  Bpi- 
phanio  Patr.de  Primatu  contendit,  Redux  cL  Theodorico  incarce- 
rem  compingitt^r, 

C  2  XXXIL  >- 


Cmjianti- 
ni  M.fa- 
'vor  ^  li" 
beralitas 
Epifcopo- 
rum  Eccle- 
Jta  Roma- 
na  ambi- 
tionem 
nuxit. 


Ueque 
t&men  Ec- 
cUJiiz  ejus 
frincipa- 
tum  is  a- 
gnovit , 
quod  ex 
hifloria 
Donati  ^ 
^rii  in 
Arelatenji 
iS  J^iicana 
Synodo 
ifmnatO' 


20  ECCLESI^  ROMAN^ 

XX XI.  Jujimiam  de  fide  Rom.fenfm.  '. 

XXXII.  Conciln  Conflmtinofolttmi  V.hifloria.  'DefecHo 'Bpfio* 
porum.  Italorum  ab  Ecclefia  Romana, 

XXXIII.  Johannes  jejunator  Conflantinofolitanm  Patr.  Oect^ 
menici  titulum  fihi  vendicat, 

XXXIV.  Indignantihm  mulium  Telagio  Papa  c^  Gregorio  L 
Magno ,  qui  apud  Imper.  Mauritium  Antichrifli  pracurferem 
inflgnit ,  quisquis  titulum  eum  affeciat, 

XXXV.  Vatictnium  Gregorii  M,  de  fiquentiht^s  temporihtts. 

' '  -i  i  j..- ..''.. 
XVI.  ^^5!^>Jr^3^t  Tqiie  hi  fuerunt  Epifcoporum  Ro- 

manorum^fxvientibus  adhuc  perfe- 
cutionibus  ^  pro  obtinendo  in  reh- 
quas  Ecclefias  primatu  conatus,  quo- 

-  ^^rssL.^}  ^"^  ^^  ^^^^  ^^^^^  caufa  ambitione" 
Mjc^^j^^^^^  non  fegniter  jam  tum  Satan  abufus 

eft.  Qui  etiam,  ex  quo  Conftantinus  M.  Ecclelise  Chri* 

ftianse  pacem  reddidit  ,  eique  favere  coepit ,  ambitio- 

nis  hujus  igniculos  ^  ejus  liberahtate  incalefcentes  5  im- 

mane  quantum  flatu  fuo  accendit.     Nam  profufis  opi- 

bus  Ecclefiae  donatis  ,  crefcere  Epifcopis  ipfis  fuperci* 

hum  coepit:,  auditaque,  uti  Silveftri  Legenda  teftatur, 

coehtus  vox  eft  :  Hodie  venenum  ejfuflim  efl  in  Bccleflam, 

Nihilominus  ^  ciim  de  Donato  ab  Ecclefiis  Africanis 

damnato  ageretur  j,  Conftantinus  caufam  non  Miltiadi, 

Romano  Epifcopo  3  judicandam  obtuht^  fedjudicespro 

fua  authoritate  dedit  Epifcopos  y  Maternum  Colonien- 

fem  3  Rheticium  Auguftodunenfem  ,  &:  Marinum  Are- 

latenfem  ,  quibus  poft  ejufdem  diplomate  adjunftus  qt- 

iam  Miltiades  Epifcopus  Romanus  eft.    Cimique  eorum 

judicio  Donatus  non  acquiefceret  ,  Conftantinus  Arela^ 

tenfem  Synodum^  cui  ipfemet  praefedit  ,  judicem  con- 

ftituit,  tandemque  Mediolani  fententiam  tulit.  In  Arii 


PERIODUS  SECUNDA.  21 

quoque  controverfia  nec  folus  Epifcopus  Romanus  ju-  rumprg' 
dicem  ee^it  ,  nec  prxcipuas  etiam  partes  habuit  ,  Con-  ^*^^^* 
ftantmo  Sc  convocante  &  moderante  Nicxnam  Syno- 
dum  y  in  qua  Alexandrini  Epifcopi  l^ismct  ,  exemplo 
Romam  3  confirmata  eft  5  cautumque  infuper ,  ne  Epi- 
fcopus  fieret  pra:ter  fententiam  Metropolitani  >  allabora- 
tum  quoque  5  ne  in  civitate  una  plures  uno  Epifcopi 
effent.  Sic  igitur  Epifcopalis  dignitas  &  poteftas  incre- 
menta  cepit ,  ut  Romani  tamen  Epifcopi  fupra  reliquos 
r^jzsipo^  &c  prxrogativa  nuUa  hadtenus  emicuerit ,  quin 
ipfe  potius  Conciliari  decreto  ad  curiam  parium  relega- 
tus  3  ejufque  conatus  fufftaminati  fuerint.  De  quo  ciim 
alios ,  tum  maxime  doftifllmas  Beveregii  in  ConciHum 
NiciEnum,  Canonem  inprimisejusfextum^  aUorumque 
etiam  animadverfiones  videre  eft. 

XVII.  Nihil  tamen  Epifcopi  Romani  ,  ut  rerum  in    Manus 
Ecclefia  potirentur  ,  reliqui  fecerunt.    Et  Marcus  qui-  IfrfJir 
dem  A.  cccxxxv.  Papa  lectus  ,   fi  genuina  eft  :,  qux  ei  Epifcopi 
ad  Anaftafium  &:  ^gypti  Epifcopos  adfcribitur  Epifto-  %^/"^^_ 
la  fibi  Vniverfdis  Bpijcofi  titulum  arrogans  ,  fic  Ecclefise  gat. 
Romanx  jura  detonat  :  Ecclefia  Romam  immactdata  femper 
manftt  ,  (^  Domino  providente  cjr  Beato  Petro  opem  ferente  in 
futurum  martehit,  Item  :  Dominus  difcipulorum  fuorum  principi 
infiis  fatus  ejl  Bvangeliis:  Petre  y  rogaviprote ,  ne  deficiat  fides 
tua.     Poft  eum  JuUus  I.  Epifcopos  in  Oriente  diverfas 
ob  caufas  loco  motos  ,  pro  authoritate  fua  in  integrum 
reftituere  conatus  eft.  De  quo  ita  Sozomenus  Hijlor.  Ec- 
clef  III.  8.    Oict  Si  Trf  ^'vroir  xMhfjLoviu^  cturci  fZB^ai^io}^^ 

^uoniam  propter  fedis  digmtatem  amnium  cura  ad  ipfum  (pecla- 

hat  ,  fuam  cuicpue  Eccleftam  reftituit.  Qiiin  A.  gccxlvi  i.fug-  juUuspri' 

'gerente  Ofio,  in  Synodo  Sardieenfi  conditus  eft  canon,  "''^''"- 
quo  Epifcopi  depofiti,  bonx  caufx  fibi  confcii,  adju- ^^^^p"! 

:  C  3  Uum 


22  ECCLESI^  ROMAN^ 

rum  in  0-  lium  Epifcopum  Romanum  remittuntur ,  qui  caufam  eo- 
rientede-  j-um  dcnuo  cogniturus  fit.  Quodque  Julio  in  particulari 
^cfufZJi'  cafu  tributum ,  ad  omnes  generaliter  extendere  fucceflb- 
bi  cogno'  j.gs  i^Qn  dubitarunt.  Sed  proteftati  tamen  adverfus  h^ec  mo- 
£'7///mt.  liniina  Orientales  Epifcopi  funt  3  diferte  aireverantes ,  fe 
proteftan-  T^jLyQvi^i^  '&ciLf  tui^vQ  leg€m  dh  €0  acctpere  noUe  ,  uti  Socrates 
'fr/t  HtJi.BccLlibAl.  ij.  teftatur. 

}ll^is  0-       XVIII.  Julio  furrogatus  A .  cccl  i  i  .  Liberius ,  Conftan- 

rientdi'    ^[q  Impcratorc  Ariano  dominante  ,  metu  ejus  fubaftus , 

^^Liherim  ^  ^^  Papalis  dominatus  detrimenti  quid  pateretur^  in  gra- 

Papain    tiam  Conftautii  Arianis  adverfus  IfAxia-iov  &c  Athanafiuiti 

SS»  fubfcribit ,  editam  Sirmii  confeffionem  approbat  ^  lapfu- 

cum  Aria-  quc  fuo  iu  crrorcm  plurimos  inducit.  Cui  merito  fic  Hila- 

Zlhlna^  rius  occlamavit  :  Hm  ejl  ferfidi/i  Arima  !  K_Jnathema  tihi  k 

Jiumfacit.  me  diBum  ,  Liheri  ,  (^  Jociis  tuis  !  Iterum  tihi  anathema  ,  c^ 

tertio ,  frAvaricator  Liheri !  De  quo  quidem  Liberii  Arianif- 

mo  eruditiflimam  Larroquani  diflfertationem  nuper  edi- 

tam,  cuilubet,  confulat. 

T>amaft  ^     XIX.  lu  eUgendo  A.  ccclxv i  .  fucceflbre  Liberij^Dama- 

^rfohi'    ^^  ^  Urficini  ambientium  &  contendentium  ftudiis  imma- 

nendo  Va-  nc  quautum  certatum  eft.  Liber  Pontificalis  in  fede  collo- 

\fltam     ^^^^™  Damafum  dicit ,  c[uia  fortior ,  ^flurima  cum  eo  muU 

limina.     tttudo  erat,  Rufiinus,  author  cosevus  lih.W.  lo.  fic  ea  de 

refcribit  :  Bx  fa&o  tanta  feditio  ,  im)>  vero  tanta  hella  coorta 

funt  y  alterutrum  defendentihus  fofulis  ,  ut  reflerentur  humano 

fanguine  orationum  loca.  Ammiano  Marcellino  lih.  27.  tefte 

in  Bafihca  Sicinini,  ubi  ritus  Chriftiani  conventiculum 

erat  3  uno  die  centum  triginta  feptem  reperta  cadavera 

pereoptorum ,  efferataque  diu  plebs  aegre  poftea  dehnita 

eft.  Hieronymus  quoque  jB/?//?.  6 1 .  teftis  eft  3  Prsetextatum 

Prsetorio  Prsefeftum  Confulem  defignatum  Epifcopi  Ro- 

mani^  Matronarum  ahlationihm  3  uti  Ammiamis  Marcelli- 

nus  loquitur ,  ditati  opulentia  ille^tum  dicere  folitum  effe: 

f'-''  ^  Tacite 


PERIODUS  SECUNDA.  25 

Factte  me  Eomand  Vrhis  BpifeopHm  y  (^  ero  protmm  chrtflu?im, 
Ita.  Paparum  fplendor  maximis  jani  Poteftatibus  efle  in- 
videndus  coepit. 

XX.  Vixititum  Hieronymus ,  cui  ambitio  &  faftus  Pa-  Hifrony- 
paUs.  naufeam  ita  movit,  ut  nonobfcureinEcclefiaRo- Jj^/^^^'^' 
mana  Babylonem  commonftraverit.   Inducit  in  Bptfl,  ad  ambmone 
Marcdlam  Paulum  &  Euftochium  fic  Marcellam  compel-  '^"^''^ ' 

1     r      ^t   1  ■         )  •  1    1  1  eamcMm 

lantes  :  Lege  Apocalypjtn  johannis ,  o*  qmd  de  muLiere  purpu-  Babylone 
Mta  ,  ^  fertpta  tn  fronte  ejm  hlaflhemia,  feptem  monttht44 ,  a-  '^'^^P^^^^- 
quis  multis  S'  Bahylonis  cantetur  exitu ,  contuere.  Efl  quidem  ihi 
SanBa  Ecclefta :  funt  trophea  Apoflolorum  dr  Martyrum :  Efl  chrtfli 
njera  confeffiQ  3  efl  ah  Apoflolis  pr^dicatafides,  Sed  tpfa  amhttio ,  tpfa 
potentia  a  hono  avertunt.  Ipfe  vero  ?rdf  in  Ithros  Dtdymt  de 
-^/r///^  5".  fic  libere  os  fuum  refolvit  :  Cum  yinquity  tnBahy- 
kne  verfarer ,  e^  purpuratA  Meretricis  ejfem  colontis ,  (^jure  c§ui- 
ritum  viverem ,  volui  garrire  alic^uid  de  Spiritu  Sancto ,  ^  cceptum 
opufeulum.  ejufdem  Vrhis  ^ontifici  dedicare,  Et  ecce  illa  olla ,  cjuol  in 
jeremiapofl  haculum  cernttur,  a  facie  aquilonis  csepit  ardere  y  ^ 
fharifeorum  ocrlamavit  fenattis  ,  (^.  nuUtis  feriha  velfi^us  ,  fed 
omnis  quaft  indi^o  fthi  proeho  doctrtnarum  ,  adverfus  me  tmperi- 
ttA  factio  conjuravit,  lltca  ego  velut  poflltminio  Uierofolymam  fum' 
reverfuSy  c^  pofl  Romultcafem,  Lupercalia,  dtverfortum  MartA 
^  Servatoris ffduncam  afpexi.  Qiiid  hic  Hieronymo  Babylon 
nifi  Clerus  Komanus ,  (\i\cm  fenatum  Phartfoicumy  facftonem 
i^rantium,  conjurationem  vocat  ?  Alibi  ad  Eufloch,  epifl,  22. 
dd  Nepot.  2.  Cleri  Romani  luxuriam  &  in  emungendis  ho- 
minibus,  ambiendifquefeniorumvirorum&  foeminarum 
legatis^artes  turpiaque  officia  graviter  exagitat.  Huc  etiam 
de  faftu  Ecclefias  Rojiianse  querela  S.  Bafilii  fupra  memo- 
ratareferendaeft. 

XXI.  Memorabihs  eft  Imperatorum  Valentiniani  y  V^-imperato, 
lentis  &  Gratiani  lex  Damafo  infcripta  5  quam  in  C  Theod.  ''"'*'  ^"^- 
Uk  16.  deEptfe.&cler,  videre  eft.  Cum  enim  infatiabihs  v2nusk 

jam 


mani  ava- 
ritiam. 


24  ECCLESI^  ROMAN^ 

<;ratiam  j  am  videretiir  Clericorum  vorago  3  huic  veluti  carcinomati 

^tfZlm   cauterium  adhibituri  prohibent  :  Ne  Bcclefiafltci,  velquivO'^ 

cieri  Ko-   lunt  conttnentium  fe  nomimhus  nuncupari ,  viduarum  ac  fuftllorum 

domos  adeant.  Vt  nihil  de  ejus  mulieris ,  cuifefnvatim  fuhpratepctf^ 

religionis  adjunxerunt  Itheralitate  quacunque  ,  vel  extremo  judici» 

pojjint  adtpifii ,  ^  omnetntantumefjicaxfit ,  quod  altcui  horum  ab 

hisfuertt  derelictum ,  ut  necper  fuhje^hm-perjonam  ualeant  aito[uid^ 

vel  donatione  y  njelteftamentopercipere.  ^^tn,  ajunt^  fifortepoft 

admonitionem  legis  noftr^z  aliquid  his  defwminis ,  veldonatione  ^  vel 

extremo  judicio  putavertnt  relinquendum ,  tdfiftus  tfurpet.    Le^n 

Btiamah  i^2ccleftts  Rom^.  Qiiam  leecm  ctiam  Hieronvmus  Epifl.  cit. 

-/.i«teiw.  hc  commendat  3  utcaulamejusmagnoperevituperet.  FU' 

det ,  inquit^  dtcere:  Sacerdotes  idolorum,  mimi  c^  aurig^  3  ^ 

fiorta  h^redttates  capiunt.  Solis  Clericis^  Monachis  hac  lege  prohi^ 

hetur ,  non  a  perficutorihus  3  fied  a  Principihus  chriftianis.  Nec  de 

Lege  conqueror  ^  fed  doleo  ^  cur  meruerimus  hanc  Legem.  Caute- 

riumhonumeft  :  Sedc^uodmihiVulnus  ^  ut  indigeam  cauteriof  Vro^ 

vida  fieveraopue  Legiscautio:  (^  tamennec  fiic  refirmatur  avaritia, 

Perfideicommijfa  legiilludimus  y  (^  quafit  majora  fitnt  Imperatorum 

Et  a  rheo-  ficita  opuam  chrifti  y  leges  timemus  ^  Evangelia  contemnimus.  Cum- 

c&fon-^^^^^^^^^^^^^^^^V^^S^^^^^  Imperatores  Valentinianus , 
firmatttm.  Theodofius  &  Arcadius  legem  hanc  L.2  J.de Epific . dr  Cler.  in 
C.  Theod.  fic  ingeminant  roborantque :  Nihii  de  monilihus  dr 
fiipellecfili  coeterifiofue  clar^  domus  infignihusfuh  Religionis  defenfione 
confiumant  vidux,  :  feduniverfia  in  liherosproximos  transfirihat  3  acfi, 
quando  diem  ohierit  3  nutlam  Ecclefiam  j  nullum  clericum ,  nullumf. 
pauperem  haredem  firihat.  TantiE  moHs  erat  Cleri  Romani  : 
avaritiam ,  ne  perrumperet  ^  coercere. 
jnconciiia     XXIL  Damafo  adhuc  Pontificc  A.  ccclxxxi.  indicen^ 
i'frf'  teTheodofio^  &  moderante  Neftario  Epifcopo  Conftan- 

nopobtano     .  •-'       it  nr^  i^->ty^        n 

Epifcopm  tmopontano,  celebra:ta  eft  Synodus  Generahs  Conftanti- 

iT^ht^''  i^op^^litana  y  ne  quidem  interveniente  Legato  Damafi :  Ibi 

7hs'rT^'  PatresSynodiNicxnseYeftigiaretegunt,  Provincias  dif- 

^  .  fidiis 


PERIODUS  SECUNDA.  25 

fidiis vitandis partiuntur 3  &c  Can.^}.  (edis  Conftantinopo-  mano 
litanae  Epifcopo  Qjoeo-SeTfit  •?  11/^5  ^ti^pS^)i5 '^tWoTTBy/^r/- ^•^'^^""'' 
vilegu  homrispofi  Romanum  Epifiopum ,  eo  fcilicet  argumento, 
quod  Conftantinopolis  fit  ygot  PSftn  nova  Roma  decernunt  > 
quod  fufiiis  Socrates ,  Hift,  Ecclef.  K.  8.  &:  Sozomenus  lib. 
VIL  9.  narrant.  Qiix  quidem  '7r§go-/3e7ot  'Uix^\$  privilegia  honoris 
non  tam  ad  prxrogativam /><7;Yy?^//j  (utpotequx  ni  Chal- 
cedonenfi  demum  Synodo  ei  acceflit}  quam  dignitatts  re- 
ferendaeffe,  Doftiif.  BcverG^im ob/ervat.ad  G<;^.  ^.often- 
dit. 

XXIII.  Damafi  fucceflbr  Siricius  &:  Papalem  potefta-     siridus 
tem  amplificare  ftrenue  laboravit ,  &  doftrinam  polluere  ^;^^/  ^^'^ 
coepit.  Is  enim  fub  A.  ccclxxxv  i  .  m  prmia  ad  Himeruim  tejiawn 
Tarraconenfem   Epiftola  decretoria.   Statuta^  inquit^y?- ^^*?''^^"'- 
dis  Apoftolic^  j  vel  canonum  venerahilia  definita  3  nulli  Sacerdotum 
Domim  tgnorarefit  liherum.  Rogat  proin  ^  ut  in  omnium  CGept- 
fcoporum  perferri  factatnotionem  ^  ^mnfolum  eorum  ^  quiinfua 
funt  dtoecefi  cdnftitutt ,  fidettam  aduniverfos  Carthaginenfes  5  atcjue 
Bveticos 'i  Lufitantcos  ^  Gallicos  ^^^c.  Per  Himerii  ambitionem 
ad  fuam  ipfms  per  totam  Hifpaniam  fibi  viam  fternit.  In 
c[uarta  etiam  ad  Africanos  Epifcopos  epifitola  prarfrafte  ve- 
tat,  nequisextraconfcientiamfedis  Apoftolicx,  hoceft^ 
Primatis ,  aufit  ordinare  Epifcopum.  Neque  tamen  Afri- 
cani  Epifcopi  herbam  ftatim  porrigunt.  IUi  enim  in  Syno- 
do  Carthaginenfi  fecunda  vetant  quidem  Epifcopum  or- 
dinare  tnconfiulto  Primate  ,  fed  cnjufithet  Provinct^  3  non  Ro- 
mano :  in  tertia  vero  ulterius  progrefla  primjifiedts  Eptfiopum^ 
"    Principem  Sacerdotem  >  c^  Epifiopum  univerfialem  ^  Romanum  etiam 
Ponttficem  appellari  prohibent. 

XXIV.  In  Doftrina  idem  Siricius  innovavit  ^  Coeliba-  Et  doan- 
tus  lege  inter  Ecclefiafticos  fancita.  Qiiam  paulo  ante  Sy- '' *^"  ^^'^^« 
nodus  Nicxna  3  Epifcopis  confentientibus  explofit.  Et  Tep^^teu. 
primum  quidem  hanc  legem  Siricium  tuliflfe  3  non  tantiim  ^^»fwp- 

D  Glofla"'*^''^''^' 


26  ECCLESI^  ROMAN^ 

coPtumi-  GlofTa  Juris  Canonici  Difi,  84.  c,  3  innuit  5  fed  etiam  Clich- 
nat,  tov;:eus  ,  Efpenfeus  3  Cafiander  ,  alii  fatentur.  Legem 
hanc  m  Epiftoia  ad  Himenum  expreffam  videre  eft,  Ubi 
infigniignorantiaadeamS.Scriptura:  tefhmonia  torquet. 
CerteHieronymus  £///?.  65.  Legishujusmfolentiam  gra- 
viter  deteftatur.  Et  fero  admodum  in  Occidcnte  ^  in 
Oriente  vero  nunquam  eam  vaUufle  conftat. 
XXV.    Nihil  deinceps,  ut  cupitis  modo  potirentur  3 


Inno:entit 


^i^j^  intentatum  reUquerunt  Pontifices ,  irdihtatem  quod  ajunt^ 

j.sixtiiiL  fme  fuifragiis  gcrentes  5  ImmemusL  qui  in  Epiflola  ad  Vi- 

frlXJ-   ^^'^^^i^i^  Ep^f^^op^ii^  Rhotomagenfem  decrevit  3  utmdjores 

liendo  Pri-  cmfi,  adfede?n  Afoftoltcmi  devolvmtur  ^  per  appellationem  fci- 

mat:i  vno-  licet!  Zolimus^^Qxxi  ad  Synodum  Carthaemenfem  fextam  Le- 

gatos  mifit  5  qui  vicem  ibi  iuam  gererent ,  pcrtenderent- 

que  Epifcoporum  Africse  effe  3  concedere  appellationem 

ad  fedem  Romanam  :  Bomfimus  L  idem  per  legatos  fuos^ 

Nic^sni  etiam  Concilii  authoritate  prxtenfa  3  molitus : 

Sixtus  IIL  de  Primatu  cum  Polychronio  Epifcopo  Hierofo- 

lymirano  contendens:inprimis  autem  Leo  L.  ob  excellentem 

coetera  eruditioncm  &  vigilantiffimum  adverfus  Hcereti-^ 

cos  3  Manichrcos  cumprimis  ft*udium  3  di£tus  CA^Ugnus  ^ 

qui  Anno  cnxiter  ccccl.  fuurn  ilhid :  Tu  es  Petrus  3  ftrenue 

inculcans^  Fetrus  ^  mquit^  pctra  dtcitur  y  dum  fundamentum 

pronufmatur  y  6>r.  In  fua  fede  vtvtt  poteftas  .,  excelltt  authoritas, 

Lratres  omnium  V.pfcofQrum  twverant  effe  primatem.    Nunauam 

m\i  fer  iffum  dedtt  3  aj.mcqutd  altis  non  7tegavit  chrtfius.   Cum- 

que  ex  decreto  Concilii  Conft-antinopoUtani  Epifcopus 

Conftantinopohtanus  fecundam  fedem  adeptus  3  in  Orien- 

te  authoritatem  magnam  jam,  Romanifque  invidendam 

obtineret  3  idem  Leo  M.  per  Legatos  fuos  in  Synodo  Chal- 

cedonenfi  intercedere  cbtentu  Nicxnorum  Canonum  3  qui' 

htis  aliter  cautum  ftt  ^  conatur. 

M^:u.       XXVL  Varie  equidem  moliminibus  &  meditamentis 

hifce 


t!4r. 


PERIODUS  SECUNDA.  27 

hifce  Romanorum  Pontificum  Ecclefia^  Orientalis  cnm' manteEc- 
primis fe oppofuit.  In Synodo maxime  Chalcedonenfi  ^- 'l'Jl^^^^-]^ 
ccccLi.celebrata,  in  qua Eutyches  a  630.  Epifcopis  da- a«r/7;> 
mnatus^Leonis  M.  machmatio  reprefra:,&  de  thronis  feu  fe-  ''^'»Y'T^ 
dibus  PatriarchaUbus  ejufmodi  cufum  decretumeft.  Tcpn-^/^l^^i, 
Jpovci)  ^  t^iaQvTtpci^  Vcifjun^ ,  ClLo^^  ro  /3ctcn\eue4V  tLo  TCoXiy  o%&iy!a/,  pr^erogatt- 

yAvifj(Jiioi  01  ixsLTov  vnvryi^ov^  Jio^PiAeqa^^i  ^C^ax^Tnn  ,   m  'iovc  Divino.fed 
^iaQ>tiaL  cL7nvu(ju:LV  Kj    r   vix^  VojfMii  cLyva>rcLro)  "fe^oyc^  ^^^oy^s    i^^-^^ ^^_ 

KtJLVOLVTt$  ,  rtu)  ^X(JIMIu>  K.  (n>yKKy\T(a  nflMjtiacUf  "TroXiV  >     JC,  r  'iUUV  ceptafer- 

C/it)cA7ic7{ct<tZ>coT$  i$  6y.6ivta/  ^ej^Auvecu^  'srfiyiMX.cn  5  i6ClcpoL9  fjul* 
O^eivlw  r^i^oji^x^'^^-  Sedtjemoris  Rom£ ,  quod  Vrbs  illa  tmpcrar 
ret ,  ?atres  jure  pnvilegia  trihuermt.  Et  eadem  confideratione  mo- 
tt  centtim  qttinquagi?ita  Deo  amanttjftmt  Eptfeopt  ^qtta  prtvilegia 
trtbuertmt  Jancnfjimx  fedt  novji  Rom£  ,  recfe  judtcantes  ,  ttrbem 
c^tiA  i^  tmpcrto  crjenatu  honorata  ftt  ^  (^  (zc^ualihus  prtvtlegtis  cum 
feniore  Romafru.ttur ,  etiam  in  rehus  Ecclefiifttcis  non  fectis  ac  illafu 
extoUi  ac  mvgfnijien  y  Jkundam  poft  illtm  extftentem,  Qiii  Canon 
Romanuni  Epifcopum ,  ad  altiora  immodice  nitentem , 
manifeftc  iw  ordmem  rcdigit.  Primatum  quippe  Romani 
Epifcopinonjuridivinoj  &  fucceilioni  Apoftohcx,  fed 
conftitutioni  Patmm  &:  caufr  pohtica: ,  prxrogativae  fci- 
licet  Urbis  adfcribit  :  rct  laa  tjr^ecx^eJ'*  jura  ^cjualta ,  pote- 
ftatis  fcihcet  (  nam  dignitatis  pra^rogativa  jam  ante ,  uti 
th,  XXIL  vidimus ,  Conftantijiopohtanoe  Ecclefix  concefla 
fuit )  fme  refpeftu  ad  Romanam  Ecclefiam ,  Conftanti- 
nopohtanis  vindicat  j  Conftantinopohtanum ,  qui  Ana- 
tohus  tum  erat  5  Romano ,  Leoni  fcihcet ,  excepta  pri- 
mx  fefllonis  prxrogativa  (^  qux  ordinis ,  prioritatis,  po- 
teftatis  aequahtatem  non  toUit }  sequans ,  Romani jurifdi- 
ftionem  coercct :  denique  fme  confenfu  Romani  de  thro- 
norum  jurifdiftione  ftatuit.  Qiiam  ob  caufam  ne  quicquam 

D  2  acri- 


28  ECCLESI^EROMAN^ 

jw.-^w«-acriterLeoLfeeiCanonioppofuit:  &:  glifcere  inde  Ro^ 

^""It/'/;   manos  inter  &c  Conftantinopolitanos  perpetux  semulatio- 

ter^dcon-  ncs  vifx  funt  ',  faventibus  Romano  etiam  Alexandrii^e  &: 

fiantmo-   Antiocliix  Epifcopis  3  Conftantinopolitani  fuccrefcentem 

giifcere     autiioritatem  naud  xquo  animo  rerentibus. 

a^ph,  XXVIL  Et  Anno  quidem  cccclxxxiii.  Felix  IIL 

^Lamn  '  P^P^-  Romanus  in  Romano  Concilio  Acacium  Conftanti- 

cor7fimi-    nopolitanum  ^,  decretse  fibi  poteftatis  vindicem ,  accufan- 

mimex-    ^^  Johanue  Alexandrino ,  damnavit  Sc  excommunicavit. 

commrmi-  Viciflim  Acacius  nomen  Felicis  e  diptychis  erafit.    Eu- 

Jf^^^'/^fjphemiuseoreftitutotum  a  Fehcc:,  tum  a  Gelafio  juffus 

e  diptycbts  eradere  nomen  Acacii ,  in  animum  induxit  Papam  in judi- 

eradit.      cium  voc^arc  3  &:  apud  Anaftafium  eundem  criminatus  eft. 

Unde  etiam  in  Oriente  fubortum  fchifma  eft.    Papx  vero 

cum  iis  3  qui  Acacii  memoriam  damnare  detreftarent  y  ne 

quidem  communicare  amphiia  dignati  funt.     Mox  A. 

^'j^^^^'^'  ccccxciv.  Gelafius  I.  in  Conciho  Romx  habito  primatum 

fuum  ex   Papa:   contra  Conftantinopohtanorum  prxfumptionem 

jure^  dwi-  ^x  Divino jure  aflerere  conatus  eft. 

7ofZtur.'^      XXVIIL  Jam  ante  feptentrionales  popuh  univerfam 

Komav^x-  Itaham  devaftabant  ,  &  in  eam  quafi  perrupto  aggere  ^ 

^^I-J''^''' exundabant.  Eudoxia  Maximi  ^  a  qua  A.  cccclv.  Valen- 

feptentrh-  tinianus  III.  interfectus  eft  3  conjunx  Genfericum  Van- 

7mtitL'   ^^^^^^"^  ^^  Italiam  vocavit.  Is  Romam  biscepit^  theatra 

^jfefiHm    ineendit,  ornamenta^  thefauros  abftuht.  Avitus^  Majo- 

^^^^^^^^^^- ranus  3  Severus^  Anthemius^  Olybrius,  Glycerius^Ju- 

fxti^ixit!   li^^s  Nepos  3  Auguftulus  ad  Ann.  cccclxxv.  rerum  po- 

titifunt.  Inde  Odoacer  Heruhis  3  Theodoricus,  Athala- 

ricus  3  Theodatus  3  Vitiges^  Theobaldus^  Totilas^  Tejas^  a 

Narfete  A.dlv.  viftus^ Ariani  omnes^  Itaham  annos  feptua- 

ginta  o£to  rexerunt.Intra  quod  tempus  bis  Roma  capta  eft. 

Neque  tamen  diuturnae  &  concatenatce  hx  calamitates  am- 

tntionis  aff^eftum  in  Romanis  Epifcopis  extinxerunt.  Graf-. 

faba- 


PERIODUS  SECUNDA.         "  29 

fabatur  iila  perpetuo  ^  obrepebat  y  imperitabat  aliis.  Eoque 
etiamdeventumj  ut  Epifcopatum  Komanum  nemo  jam 
nifipervmi^  fordes  &:  ambitum  confequeretur.    In  annos 
Pontilicis  inquirere  5  deejus  fuccellione  ante  obitum  pa- 
cifci  5  fufFragia  numerata  pecunia  redimere  5  verbo ,  jure- 
jurando ,  figillo  pafta  illa  contra  bonos  mores  firmare  adeo 
religio  non  fuit^  ut  pcene  vim  legis  obtinuerit.     Teilis    re/^ehi' 
&f^\i^  eft  hiftoria  Symmachi  A.  ccccxcvi  1 1 .  Papx  elefti.  ^^l%Pp^, 
De  quo  fic  SabeUicus  8.  Emead.  2.  CoL  45  5 .  fcribit:  Fmt  Sym-  p^eUili. 
machi  creatio  tumultuofa  ^  ordmumque  dijcordia  mfamis  ,  efque 
mn  inter  cives  filum  y  fed  inter  ordines  etiam  opihus  dr  authori- 
tate  certatum  ^    quum  Senatus  m  hunc  propenfor  effet  ,    igno- 
hilis  multitudo  in  illum,    Teftis  etiam  Romana  Synodus  ^ 
qux  fub  ipfo  Symmacho  nefarium  ambitum  refrxnare  ne- 
quicquam  ftuduit.  Teftes  barbari  Reges  ^  Odoacer,  Theo- 
doricus  ^  aUi  3  qui  authoritate  interpofita  identidem  mo- 
tos  fluftus  componere  neceflimi  habuerunt.  Si  folam  ovi- 
um  Chrifti  curam  animo  pio  vokitaflent  :  Si  ahud  in  eo 
munere  kicrum  non  fpeftaflent  Epifcopi^  tam  acriter  de 
Papatu  dimicaturos  ^  quis  fanus  exiftimet  ? 

XXIX.  Seculum  imprimis  a  Chrifto  nato  Sextum  pro-    SemiHm 
vehendas  machinationi  Pontificum  tyctaSsto-iXfeiow  quandam  ^'''^^'*' 
m  h.ccielia  meditantumi  ^  opportunum  lupra  modum  ruit.  do  Pontifi- 
Nam  &:  Imperatores  peregre  ^  Conftantmopoh  ut  pkiri-  J  ^l^f ' 
mum  agebant  :  &:  iidem ,  ut  in  fide  Romanos  retinerent ,  \uxmim. 
demulcendis  Pontificibus,  a  quorum  fere  nutu  Chriftia- /'''''*^''^«^"' 
nus  Romx  popukis  pendebat  ,  nihil  non  indulgebant.  Znmm 
Septentrionales  quoque  popuk  turmatim  m  Itakam  in-  '^n^ifn- 
fluentes  &:  in  ea  pedem  figere,  ftabilemque  dominatio- 7,^;^^^^^^; 
nem  obtinere  parantes  ^  Pontificum  gratiam  ad  id  futuram  ttjiabm 
nonparum  proficuam  ,  exquifitis  adulationibus  demere- *''^''^''''''".' 
bantur.     Hxretici  ^  irrigux  herbx  inftar  fuccrefcentes  5  op,ortn. 
modo  in  Africa  ^  modo  in  Oriente  damnati  legitime  pro-  ««W«/>^ 

D  3  fli. 


50  ECCLESI^  ROMAN^ 

fligatique,  utjurife  fubducerent,  feu  appellationis  fpe^ 
cie^  feu  retraaationis  fpe :,  Romam  fc  conferebant  y  non 
ingrati  Pontificibus ,  quod  Primatum  fic  ftabilire  videren- 
tur.  Omnes  denique  toto  orbe  prinii^  fedis  Epifcopi  gra- 
tiam  cxambiebant ,  eo  quod  Roma  Urbs  prmceps  mun- 
dij  orbis epitome 5  6cin gravioris momenti rebus  confilii 
quondam  f ons  &  origo  clueret.  Solentque  etiam  alias  con- 
fultationes  frequentes  pro  fupplicatiombus  haberi  ^,  confi- 
liuminmerumimperium^arbitriuminjudicium,  feurem 
judicatam  fucceflu  temporis  degenerare.  Cumque  do- 
Q:rin3e  labes  difciplinse  corruptelam  confequi  foleat ,  mi- 
rum  equidem  non  eft  3  inreligionem  ipfam  errores  fonti- 
cospaulatim  irrepere,  San£torum  &  Martyrum  invcca- 
tionem  &:  adorationem  circa  tempus  idemradicesag-ere; 
Ethnicorum  pampinos  Chrifti  vineam  ^  dum  pauci  admo- 
dum  dcftringebant  3  &  fuperftitioni  graflanti  obniteban- 
tur,  obumbrare  coepifle. 
Homifdc^  XXX.  AnnoDxiv.  Romanamfedem  Coelius  Hormif- 
^2ni!Zo  ^^  occupavit.  Is  &  in  Occidente  &:  Oriente  prim.atum 
vapain  firmarc  haud  fcgnitcr  pcrrcxit.  In  Occidente  diverfis  Pro- 
occtdente  yinciis  vicarios ,  GaUi^  Narbonenfi  Avitum  Viennenfem, 
conatm.  Hifpanise  cis  Boetim  Johannem  Tharafconenfem  ^  trans 
Boetim  Salluftium  Hifpalenfem  impofuit.  Qui^  ut  fupra 
fratres  fe  extollerent  j,  haud  inviti  munus  illud  accepta- 
runt.  In  Orientem  adlmperatorem  Anaftafium  Legatos 
mifit  3  qui  refigionis  caufa  obortas  difcordias  compone- 
rent  ^  Synodique  Chalcedonenfis  adverfus  Eutychianos 
decreta  ftabiUrent.  A  decreto  interim  Synodi  iUius  pra^ci- 
puoj  quo  Patriarchales  throni  difcernebantur  ^  &:  no^^ 
Roma  veteri  coxquabatur  ^  manifefte  recedit  ^  aha  ficet 
incaufa^jproteftatus,  fe  pra^ter  Synodum  Nicaenam  nihil 
agnofcere.  Exeepti  ab  Anaftafio  honorifice  eidem  impone- 
•Rejiflmi'  repotius,  quam  fuadere  vifi  funt.     Ciimque  in  Pktriar- 

cham 


PERIODUS  SECUNDA.  31 

cham  Johanneni  incidiflent ,  is  jurifdiftionem  alienam  in-  bw  '^ohm- 
volantes  fic  allocutus  eft  :  Scio  Augujlorum  ejji  ,  mn  Pomtfi-  J^''^^'^'^''' 
ci6  tmperare.     Autfi  qutd  fi)ret  ,  in  quo  hnnc  ,  ctaDivina  cur^  /la^itifiop^- 
fiint ,  jiihcre  oporteat  ,  me  eum  ejfe  ,  a  quo  altt  multo  mcliks  ex-  ^'^^H"^  ^' 
f^ectent  jujja  ,  o^uam  fua  exeqttenda  frofonant,     Dimiiri  ab  A-  ^n^^Z 
naftaliOj  mfolentia  eorum  oifenfo ,  miniis  humaniter  funt.  ^'"?^ 
Ejus  fucceflbr  Juftinus  in  eadem  caufa  Conftantinopoli 
Synodum  coegit  in  cujus  Actis  ConftantinopoHtanus  Epi- 
fcopus  5  in  Komani  contemptum  3  0ecumenici44  Fatrtarcha 
perpetuo  appellatur.  AdeamSynodumHormifdas  etiam 
legatos  mifit  5  inftruftos  hbello ,  quo  quid  fubfcribcndum 
eflet  Epifcopis  Orientis ,  fiquidem  cum  Romano  in  gra- 
tiam  redire  vellent  ^  ahaque  pro  Romano  magnifica  conti- 
nebantur.     Qiiibus  inter  alia  fic  Juftinus  refpondit  :  Pra 
una  eademque  haheo  utrafi[ue  Bcclefias  ,  tam  fenioris  c^ukm  novd 
Rom^e.    Johannesvero  Conftantinopohtanus  Hormifdam 
fimphciter  Fratrem  ^  Comjntntfirum  vocat  ,  &  fuam  Ec- 
clefiam  Romanx  fubordinari  ubique  vetat.     In  gratiam 
etiam  Hormifdx  Acacii  6c  Euphemii  nomina  e  Diptychis 
erafa  funt  :  non  tamen  coeterorum :,  qui  cum  iis  commu- 
nicaflent  quod  niale  Hormifdam  habuit. 

XXXI.  Anno  dxxv. Johannes  Papa  a  Theodorico  ^  Re-  joUmtes 
ge  Ariano  5  Conftantinopohn  ad Juftinum  mifliis  5  pacem  ^^""Jj^  ^''"\ 
Arianis,  a  Juftino  locomotis,  concihaturus  5  non  fatis  4'^//I^C 
habuit,  pari  in  loco  cum  EpifcopoConftantinopohtano^"''^'''^. 
Epiphanio  fcdere  ,  obtinuitque  tandem  ,  ut  fupra  Epi- ^/^2,/^^. 
phanium  collocatus  5  altius  fubfeUium  3  forte  quod  Theo-  ^^^--ir-hctds 
dorici  Regis  nomine  legatione  fungeretur  3  occuparet.  De  cl^J^^flf 
honoreeidemablmperatorejuftino  Conftantinopoli  am- 
phflime  exhibito  nefcio  quid  ampullatur  Liber  Pontifica- 
lis  5  quem  penes  fides  fit.  Redux  a  Thcodorico  ambitionis   ReAt^x  k 
ilhus  impatiente ,  feu  ahas  etiam  ob  caufis  Ravennx  in  car-  '^hcocUnco 
cerem  detrufus  eft ,  in  quo  etiam  fupremum  diem  claufit.    f^^J/w!" 

XJCXI.  Jo- '^''•. 


32  ECCLESm  ROMAN^ 

'jujiwmni  XXXI.  Johanni  fecundo  Papse  ^  cui  cognomentum 
defedeRo-  £^j^  Mercurm  ,  ob  infignem  fcilicet  eloquentiam  ,  lic 
>»/  ^"  AnnoDXXXi  I.  Juftinianus  in  Codice  Ith,  L  tit,L  deJummA 
Trmitate  (^fi  niodo  germana  eft  epiftola  ,  quod  pluribus 
argumentis  Celeberrimus  J  C.  Jacobus  Le£tius  in  Pr^efcri- 
ptionibus  Theologicis  negat  }  abblanditur  :  Semper  mbi^ 
fuit  mngnum  Jludium  unitatem  vejlra  Apojlolica  Jedi^ ,  c^Jlatum 
Sanctarum  DEL Bcclefiarum cuftodire  ,  qui  ha6tcnus obtinet 6c 
incommote  permanet^  nulla  intercedente  contrarietate.  Ldeo- 
que  omnes  Jacerdotes  univerft  Orientalis  traffus  ^  Juhjicere  ^ 
unire  fedi  veflr^  SanBttatis  properavimt4^,  Juftinianus  fciUcet, 
fi  ejus  hxc  verba  funt :,  ad  fe  pertinere  putavit ,  ut  cui  vide- 
retur  ^  fubjiceret  Epifcopos  -,  Sc  fi  videretur  ^  Papam  etiam 
fubjiceretfibi.  Qiiod  pariim  fententix  Pontificum  con- 
gruit  5  primatum  fuum  non  arbitrio  Imperatorum  ,  fed 
verbis  :  Tu  es  Petrti^s  -,  fuperftruentium.  Sicut  autem 
Pontificii  moderni  quiritari  folent  ,  Juftinianum  hafte- 
nus  nimiiim  fibi  arrogafle  :  ita  boni  quiritantur  merito , 
Juftinianum  Pontificiis  nimium  dedifte.  Idem  tamen  2\^- 
vella  loo.  ConftantiaopoUtanum  Romano  fecundum  fa- 
cit.  Proin  ex  mente  Juftiniani  verba  ^,  Properavtmt^  fuhjicere, 
eum  habere  fenfum  videntur ,  non  efl!e ;,  quod  conquera- 
tur  Papa  ^  ciim  ei  ConftantinopoUtanus  non  praelatus  ^  fed 
fecundo  poft  eum  loco  coUocatus  ^  adeoque  ^  quoad  or- 
dinis  pisrogativam  5  fubjeftusfit.  Caput,  fateor^  omnium 
lEcckftarum  Ecclefiam  Romanam  Juftinianus  in  eadem  Epi- 
ftola  3  fed  fufpefta  ^  uti  diximus  y  vocavit.  At  ciim  aUa  in 
Lege  Bccleftam  Conftantinopolitanam  caput  ejje  omnium  Bcclefta^ 
rum  aliarum ,  idem  definivit  ,  tum  Zeno  etiam  repetiit, 
procUvejudicatueft^  ibi  Occidentales ,  hic  Orientales  Eccle" 
fias  inteUigi.  Saneetiam  Novella  42.  Mennam  Conftan- 
tinopoUtanum  Patriarcham  Oecumenicum  Patriarcham  infi- 
gnire  Juftinianus  idem  nuUus  dubitavit. 

XXXILAn- 


PERIODUS  SECUNDA.  ^3 

XXXII.  AnnoDLi  11.  Conftantinopoli  Synodus  quin-  cohHH 
ta  celebrata  eft  3  invito  equidem  Vieilio,  Romano  Fon- ^"''''^*'''''': 
tifice^  cujusauthoritatem  licet  JDaromus,  6c  poft  ipium  v.htfiorut. 
Halloixius  floccipenderint  ,  aflerere  tamen  adverfl^is  eof- 

dem  Henricus  de  Noris ,  Auguftinianus  Monachus  3  de- 
dita  opera  non  dubitavit.     Iple  quidem  Vigflius  y  quod 
Synodum  illam  rejiceret ,  a Jufliniano  in  exihum  aftus  eft. 
Ex  eo  tamenj,cum  Concihum  iUud^Epiftola  ad  Eutychium 
Patriarcham  Conftantinopohtanum  exarata  ^  &  non  ita 
pridem  ex  M  S.  Veteri ,  una  cum  Petri  de  Marca  ad  eam 
animadverfionibus ,  a  Stephano  Baluzio  edita,  approba- 
re  fe  profiteretur  5  revocatus  ,  in  Siciha,  ciim  Komam     Defcfitit 
proficifceretur ,  mortuuseft.  Inde  Aquilejenfis,  Medio- fj^^^X^z,- 
lanenfis  ^  Ravennenfis  ^  ahique  traftuum  eorum  Epifcopi  rum  ab  ec- 
fefe  authoritati  Ecclefice  Romanse  ^  cujus  propemodum '^^'•^'"  ^'" 
conclamata:  tum  res  erant  ^  fubtraxerunt  ^  Synodum  etiam 
Conftantinopohtanam  ejurantes.     Qiios  Pelagius  I.  per 
Narfetem  &  Pelagius  11.  per  Smaragdum  Exarchum  in  or- 
dinem  redigere  ne  quicquam  laborarunt. 

XXXIII.  Neque  Romx  tantum  Veteris  Pontifices/ed 
Novx  quoque  eundem  in  modum  reb/^s  cejjere  Jecmdis. Qum- 
imo  id  Conftantinopohtani  Epifcopi  agebant  ,  ut  Ro- 
manos  nova  prxfumptione  atque  fuperbia ,  uti  Gregorius    Mt«/;« 
Regiftr.lth.  lY.epift.  ^^^.loquitur^^fuperarent.  Johannes  enim:,  ^^{'^"J^l^^^^^^ 
cuiajejuniis  vmv%  feu  J^WM^^m  inditum  cognomentum  cmjiantt' 
eft,  animadvertens  fcihcet  5  imperiale  fohum  Conftanti- '^^/*^'^''^^ 
nopoh:,  &  Ravennx  Exarchatus  fedem  ftabihtam^  Romam  immctti- 
a  Longobardis  obfefl^am,  Romanum  proin  Epifcopum  ma-  '''^T  •/'*' 
gnas  m  angultias  redactum  >  A.  dlxxx.  contra  Beum,  ita  Gre- 
gorius  idem,//^.  VI  i .  efift,  69.  lo^iuitwx^iContrapacemEccleft^,  in 
omnium  dejpechm  ^  injuriam  Sacerdotum,  modefti^  ac  menfurdftiA 
terminos  excedens,^  illicit)  inSynodoftiperhum  acpeftiferum  Oecume- 

nici  Patriarch^  five  Univerfalis  Epifcopi^/i5'/  vocahulum  uftirpa- 
w-  E  XXXIV.  Ea 


34  ECCLESIiE  ROMAN^ 

THdigHaft'      XXXIV.  Ea  res  Romanorum  Pontificum ,  utimosefl: 

//^?«  miti'  f i^genii  humani  com-a  audentms  ire ,  contentionem  auxit ,  &: 

gt^Papl'  rabidam ftmiulavit orexin.  Et Pelagius quidem fecundus , 

c^^crcgo-  obfidione  urbis  Romx  foluta  levatus^  collecto  animo  Jo- 

^gL]  tjn]' hznncm diflricitjfma ,  wtiloccit,  Gregorius  loquitur,  incre- 

ap:id  itnp.  patio^e  admonuit  >  ut  fe  a  novo  (jr  ten^m^ariofoperjlmanis  nomi- 

^^hm'     i^^  coliiberet.  In  Epiftola  ejufdem  Pelagii  ad  Conftantino- 

j^ntkhnjii  politanx  Synodi  Epifcopos  fcripta  inter  alia  hxc  verba  ha- 

rmS^'   t^^tur  :   Adverfarius  nofier  Diaholm  i  c[uicontrahumilesJkvienSt 

gnit.qnif-  Jicut  Leo  rugiens  circuit ,  qu£re?is  o^uem  devoret,  nonjam,  utcer- 

'titlim^   ^^^^^^ »  cautos  circuit  5  fed  ita  valide  /;?  quibufdam  Ecclefu  memhris^ 

^e6i^tt.     dentem  figit ,  ut  nulli  fit  duhium ,  c^uin ,  nifi  unanimiter ,  favente 

Domino  r  cuncforum  frovida  Paforum  turha  concurrat ,  omne  ci- 

tius  ovile  dilaniet,  Ferpenditis ,  fratres  chanjfimi,  quid  e  vicino 

Juhfequatur ,  cum  ^  e  Sacerdotihm  erumpunt  tam  perverfa  primor- 

dia.  *  ,Suia  enim  juxta  eji  ille,  de  quo  Jcriptum  efl:  Ille  ejl  Rex- 

Juper  univerjos  fihos  fuperhia  ,  quod  non  fme  gravi  dolore  dicere 

compellor ,  dum  frater  ^  Coepifcopm  no(ier  Johannes  mandata  Bo- 

minica  ,  (jr  K^pofiolica  prdcepta  ,  regulafque  Vatrum  defpiciens , 

chm  per  elationem  prMurrere  canatur  in  nomine  5  puta  ,  An- 

tichriftum.  Manifefte  enim  adlocum  iThefl^.  IL4.  aHu- 

dit.  Subjungit  fecundam  rationem  :  c^uod  ex  ea ,  qmmprd- 

tendehat  ,  humilitate  ,  univerfa  fihi  tcntet  adfcrihere  ,  c^ua  foli 

uni  capiti  coh^rent ,  nempe  chrifio,     AHaeundem  in  fenfum 

nonminiisprxgnantiafubjicit.  Nequeminori  ardore  Jo- 

hannem  hunc  Jejunatorem  perfequitur  Pelagii  fucceiflfor 

Gregorius  L  cognomento  Magnus  ,  qui  primus  {c  fervum 

fervorum  ^pipdhvit..  InEpiftolaadJohannem  illum:>  Fni^ 

verfalem  Epifcopum  dici  ^  &  ^^//^;;^  Epifcopum  dici ,  per- 

inde  effe  aflerit.  Revera  enim  fi  unus  eft  univerfahs  Epi- 

fcopus^  reliquis  non  datur  efle  Epifcopis  3  fed  univerfalis 

illius  Epifcopi  vicariis  duntaxat  &  fubdelegatis.    Epiftola 

adCQnftantiam  Auguftam^  qux  'Bpifi.  Uk  IF.  ep,  34.  eft: 


PERIODUS  SECUNDA.  35 

fer  omniptentem  Domimm  rogo  ,  inquit  3  ne  petatis  veflrz 

tempora  fermittatis  nnim  hominis  eUtione  maculari  :  alludens 

iit  ibi ,  ita  ^  alibi  ad  illum  \^dupofXiVQv  fefe  ejferentem  feu 

elattirn  dequo  S.  Paulus  2  ThelF.  11. 4.  vaticinatur.     Sub- 

jicit  :  In  hac  ejus  Juferhia  quid  aliud  ,  nifi  propinq^ua  jam  ejje 

K_ydntichrijli  tempora  defgnatur.     ^iia  videltcet  illum  imitatur 

(^  Luciferum  }  ({ui  Jpretis  in  Sociali  gaudio  Angelorum  legioni^ 

hm  ad  culmen  conatus  efl  fmgularitatis  erumfere  ,  diccns  :  Jiiper 

aflra  coeli  exaltaho  folium  ,  (^c,  Ero  fimtlis  Altijflmo.     Epifto- 

la  ad  Mauritium  Imp.  qu;^  lih.  IV.  Bpfl.  32,  eft:,  eodem 

fenfu  :  Cunciis  ,  inquit  ^  Bvangeliumjcientihus  hquet  ,  cpuod 

voce  Dominica  Sancio  ,  ^  omnium  Apoflolorum  Petro  pnncipi 

Apofloloy  totius  Ecclefu  cura  commijfa  ejl.     Cura  ei  totius  Ecck" 

fid  (^  principatus  committitur  >  ^  tamen  Vniverfalis  Apoflolus 

nonvocatur,   Bt  Vir  SanfHJJmus  ,  Confacerdos  meus  ,  Johannes 

vocari  Vniverfalis  Bpifiopus  conatur.     B-xclamare  cogor  ac  dicere: 

O  tempora,  O  moresl  Ba  cuncfa  inBuropaharharorum  juri  Junt 

tradita,     DeflructiZ  urhes  ,  everfa  caflra  ,  depopulat^  provinciiX  y 

nullus  terrarum  cultor  inhahitat.     Bt  tamen  Sacerdotes  ,  g'///  in 

pavimento  ^  cinere  flentes  jacere  dehuerunt  ,  vanitatis  7iomina 

fihi  expetunt ,  (^  novis  ac  prophanis  vocahulis  gloriantur,  Cum- 

que  Mauritius  Imperator  prxcepiflfet ,  ne  frivoli  vocabu- 

li  prxtextu  fcandalum  inter  Epifcopos  digladiantes  exo- 

riatur^  Epiftola  ad  eundem  data,  qux  lih.  VI.  Bpifl.  30. 

eft  ',  Imperialis  ,  inquit  5  pietas  penfet ,  quia  alia  Jiint  fiivola^ 

^alde  innoxia ,  atcpuealia  vehementer  noxia -,  Numquidnon,  cum 

Antichriflus  veniens  fie  Deum  dixerit ,  fiivolum  valde  erit ,  fied  ta- 

men  nimis  perniciofium  ?  Si  quantitatem  fermonis  atte?zdimus ,  du£ 

Jifnt  fillah^.  Si  vero pondus  iniquitatis ,  univerfiapernicies.  Bgo  au- 

tem  fidenter  dico ,  c^uiac^uijquis  fie  univerfialem  Sacerdotem  vocat  ^ 

velvocari  defiiderat,  inelatione  fiuaAntichrflum  prsicurrit  :  quia 

fiiperhiendo  Je  coeteris  prsiponit,     Nec  dif^ari  fiuperhia  ad  errorem 

dtHitur  9  quia  ficut  perverfii$  ille  Deus  vidcrt  "i^ult  fiuper  omnes  ho- 

E  2  mines, 


g^  ECCLESIJE  ROMANJE 

mines,  ita  quifquis  ejly  qui  folus  Sacerdos  appelUri  appettt,  fu^er 

cceteros  Sacerdotes  fe  extollit, 

ratki'       XXXV.  Siint  haec  Gxegorii  Pontificis  vere  ^Actv&Toe. 

niMtn  Gre-  ''y^jj^^r^a..    Majiis  tamen  illud  eft  ^  quod  idem  Gregorius 

flqutntibL  proxime  futuram  tempeftatem ,  tanquam  ex  fpecula  qua- 

tempori-     piam  autc  profpicicns  ^  de  fequentibus  temporibus  ita  Itk 

*^'         VIII.  £/.36.  vaticinatur:  ^ipofl  nos  vixerint,  deteriora  temfora 

videhunt ,  ita  ut  in  comfarationefiii  temporis  felices  nos  dfliment  dies 

hahuijfe.     Alibi  lih.  IF.Bpif,^%.  expreflius  :  Omnia qu£  pr^- 

dicfa  funt ,  jiunt.  Rex  fuferhid  frofe eji,  &  (^  quod  dici nefas eji^ 

ficerdotum  ejl  fr^^aratus  exercitus. 


Ec- 


ECCLESI^ 

R  O  M  A  N  ^ 

PERIODUSTERTIA. 

Seu 

Hiftoria  Ecclefiae  Romanas  Dominatio- 

nem  in  Spiritualibus ;,  indultu  ?hocx  ^  adipi- 

fcentis  ,  &  in  doftrina  ac  ritibus  de- 

generantis. 

Inde  a  Bonifacio  III.  feu  A.  C.  dcvii.  ad  Gregoriuiu 
VII.  feu  A.  C.  MLXXiii.  ufque. 

BREVIARIUM. 

XXXVI.  Phoc£  Imperatoris  decretum,  o[uoBcclefm  Romana  ca- 
fut  omnium  £cclejiarum  declaratur  a  Bontfaao  III.  confirma* 
tum. 

XXXVII.  SyllogiJmoTontificum  verbis  contexto  Bcclefia  Romana, 
cbjTnxci[(glKfir@*  convincitur, 

XXX  VIII.  Exceptiones  elifi,  ,Suo  fenfu^EcclefiA  RomanA  Bpifo- 

pi  Vniverfales ,  Oecumenici  a  Patribus  di^i  ? 
XXXIX.  Ab  eo  tempore  verus  Papatus  in  Bcclefam  Occiden^ 

tis',  ^  fimul  etiam  in  Bcclefiam  Orientis  Muhammedifnus  in-> 

troduci  coepit. 

E  3  •  XL.//^ 


5«  ECCLESIiE  ROMAN^ 

XL.  Hononi  Bomfacio  Juccedentis  in  hjtrefm  Monothelitarum 
lapfiiSy  a  Gregono  fr/difhs, 

XLI.  Pontrficum  fequentium  ftudia  c^ujl  fuerint  ,  exponkur,  A-- 
gathonis  Siculi  fuferhifftma  ejfata,  Theologi^  d^  bonarum  lite- 
rarumfupinus  ttfdem  temponhus  negle^us. 

XLII.  Concilium  ConftantinQpolitamim  VL  in  Trullo  hahitum ,  a 
Conftantino  Fogonato  folo  (^  convocatum ,  dr  direcfum  eft,  Ro- 
maniineoin  ordinem  redaBi. 

XLIII.  Leonis  ILBenedictilLSergiiLamhitio. 

XLIV.  Synodus  .^ini-fexta  Roman^  Ecclefu  minh  propitia ,  ^ 
aheadem  reje^a. 

XLV.  BcclefU  Roman^  feculo  oBavo  ftatus  ,  provehendd  Papa- 
rum  dominationi  idoneus  fuit  ,  Imperatore,  Exarchis  ^  Lon- 
gohardts  ^mulis  ,  Pontificum  gratiam  aucupantihus,  Juftinia- 
nus  11.  cum  Ecclefta  Romana  conciliationem  fruftra  qu^rit,  Pa- 
p£  Conftanttni  pedes  ofcidatur. 

XLVI.  Htftoria  certaminis  de  imaginihus  Ecclefiam  interRoma- 
Tiam  ^  Orientales  ,  cui  Phtlippicus  Bardanes  ,  &  Jvhannes 
Patriarcha  Conft.  imagines  Patrum  Concilii  VL  e  porticu  So- 
phid  removentes  y  Conftantinus  vero  Papa  eafdemy  aliafqueet- 
iam  Roma  in  porticu  Petri  collocantes  ,  anfam  dederunt,  Ea 
occafione  Ecclefia  Romana  ah  Imperatore  Orientali  deficit  ,  ^ 
mox  Longohardis  etiam  a  Pipino  ^  Carolo  M,  domitis  ,  Ro^ 
man£  ditionis  dominium  feudali  nexu  adipifcitur, 

XLVII.  Hiftoria  Synodi  Generalis  feptimd  Conftantinopoli  hahi- 
t£y  qua  imaginum  cultus  damnatus  :  nec  non  Nicana  11.  qua 
tdem  ftahilitus  eft.  Carolus  M.  adverfus  Synodum  ISlj^cmamil' 
lam  Trancofurti  Synodum  celehrat  y  ^imaginujn  cultum,  Ithris 
etiameditisy  damnat. 

XLVIII.  Carolo  tamen  Imperatore  Itherius  fe  Papatus  movet  > 

henevolentia  &  Itheralttate  tum  Caroli  ,  tumln^SaxojtumRc- 

gis,  in  Britannia  Denarium  S.  Petri  Ponttfici  penfttandum  in- 

ftituentis  adjuttis  ,  ceremoniis  etiam  in  Iranciam  introductis  y 

<^  Epifco^is  appelktiom  Mmm  conceffa.      '  XLIX.  Rc^ 


PERioDUS  tertia:  ^ 

XLIX.  Keligioms  frora  ^  puppis  qmhtis  tum  in^  rehusconfti^ 
terit?  Novelli  ritus  Carolt  tempore  mBccleJiam  invecli,  Craf 
fa  igmrmtia  Cleri. 

L.  Seculi  IX.  hiftorta  ex-  Pontifictm  ejujdem  rehus  licmeu 

LI.  Electio  Stephani  F.d^  Pafehalts  I.  anomala, 

LII.  Bugenius  II,  in  fthtftnate  eltgttur,  Valentinus  ofiulum  pe* 
dum  a  fenatu  Romano  primtts  admtttit, 

LIII.  Synodt  Pariftenfis  ad  Ludovicum  Imp,  de  Nicma  II,  Syno- 
do  refcrtftum,  'Etigenii  II.  in  icomlatria  tuenda  ohftinatio, 

LIV.  Gregorius  IV,  Ludovici  filios  adverfiis  Patrem  fovet  ,  ^ 
anathema  comminatus  ,  ah  Bpifeopis  Gallt^  (pernitur.  Sergttis 
II.  Os  forci  y  elecius  Papa  ,  frimtis  nomen  mutat.  idem  ,  i^ 
foft  ipjum  Leo  IV,fedem  ^neglecio  Imp,  confenfii  accupant.  Johart- 
nes  VIIL  fcemina, 

LV.  Nicolai  I.  judicari  fe  a  feculari  foteftate  ,  e))  quod  Papa  a 
Conftantino  Detts  vocatus  fuerit ,  vetantts  :  Lotharium  excojn^ 
municantis  :  cum  Michaele  Imp.  Conftantimpolttano  oh  Photium 
Ignatto  fuhftitutum  expoftulantts ,  (^'  anathema  eidem  intentan- 
tis  :  Ravennatenfem  Ecclefiam  opprimentis  :  Sacerdotes  conju^ 
gatos  perfequentis  infi)lentia, 

LVI.  Hiftoria  controverfta  de  Prddeftinatione  Godefehalcum  in^ 
Ur  (^  Raha?mm  Maurum  acErigenam  Scotum  agitat£ ,  exciu.t 
declinatio  orthodoxA  de  gratia  ^  pr^deftinatione  dochin^  colli- 
gitur, 

L VIL  Hadriani  II,  molimina  adverfu^  Carolum  Calvum,  ah  Hinc^ 
maro  ^  tpfe  Rege  fortiter  reprefifa, 

LVIII.  Htftoria  Symdi  oBav^  Oectimenicdt ,  in  qua  Photioohre- 

prehenfum  Baftltum  Imperat,  parrtcidam  depoftto  Ignatiu^  fuh^ 

ftituitur  5  parricid^  partes  Hadriano  fovente  in  cujti^s  gratiam 

in  cadem  pri?natti^s  Pap<&  ^  imaginum  cultm    confirmattii 

eft. 

LIX.  JohannesIX.tres  Augtftos  pronuntiat.  Vnde  pofthac  titulta 
ImperatorjsPaptf^hencficiumefifecoeptt. 


^o  ECCLESm  ROMANiE 

LX.  TJadriani  II L  decreta  ,  ne  in  creando  Fontifice  Imferatorh 

atithorttas  exjfecktur :  utquepojl  mortem  Imfer,  Crajfi  Regnum 

Italicis  Vrimtphus  cum  tttulo  Imferii  trthuatur, 
LXI.  Stephani  VI,  Sanctto  ,  ut  leges  Ecclefi^  Rom.  ftnt  irrejra" 

gahiles.    Stefhani  VII.  adverfits  cadaver  Formofi  horrenda  fi- 

vitia  :  njtndicantihus  mox  Formojum  fiuccejforthus. 
LXII.  Baro7mde  infielicitate  illarum  temporum^  c^  monfiris  fiedt 

Rom.  ah  Adelhertis  Thufiis  impofiitis  querela.  Succejfitonis  Papa- 

rum  ttirhatto. 
LXllL  Htfioria  certaminis  Sacramentarii  inter  Tafichaftum  Rat- 

hertum  ^  Rahanum  Maurum ,  ac  Bertramum  /igttati. 
LXIV.  Votefiatem  Vontificis  temporalem  circa  ea  tempora  muU 

tum  fitcid  donationes  Confiantini  M.  Ludovtci  Vii  cjr  Othonis 

(J\L,promoverunt ,  quarum  vo^eicc  panditur,  Spirttualem  eorun^ 

dem  potefiatem  fiirmarunt  LpifioU  Decretales  primis  Vontifici- 

hus  eodem  tempore  per  firaudcm  fiuppoftt^. 
LX  V.  T>e  Seculi  deci?m  miferanda  fiacie  cjuerela  Rellarmini  cjr 

Baronii, 
LXVI.  Rom^  tum  fiordidiJfmA  meretrices  ,  Theodora  (^  Ma- 

rozia  imperitarunt,  Gerherti  c^  Genehrardi  de  eodem  fieculo  c^ue- 

rimonta, 
LXVIL  Infielicttatis  illm  caufii  nunquid penes  Imperatores  Ger- 

manos  h^firint? 
LXVIII.  Seculi  illiiis  Vontif.ces  a  Gerherto 
LXlX.  nec  non  Vlatina  ^  Stella  ,  Baronio  ^  Genehrardo  graphicc 

depicli.  Bxempla  nonnullorum  productmtur. 
LX  X .  Cleri  totiM6  corruptio  immanis. 
LXXI.  Nov^  h^refes  feculum  ifihoc  nullas  protulit  ^  cptia  in  Vra- 

latos  C7  Monachos  hxrettci  fiugerunt  omnes. 
LXXL  Lcclefi^  circa  annum  mtllefiimum  fiatus  ex  Wernero  ,   Gla^ 

hro  Radulpho  repr^fientatur, 
LXXII.  Seculum  decimum  fierreum  a  Dithmaro  appellatum  qtio  re- 

velandtm^  velrevclatumjam  e(fie  Antichriflum,paffimPercrehuit, 
~  '  LXXIIL 


PERIODUS  TERTIA.  41 

LXXIII.    Silvefiri  II.  Necromantia,  Difcifuli  (^  frccejfores  ejut 

eodem  i  alttfi{ueetiamcrimimhusinfames» 
LXXlV.    Cardinalium  nomen  tempore  Benediffi  IX.  in  prctio 

efife  inciviti.  Cardinalis  fixus  Ecclefi^  minifier,     Borum  definitid 

■  'verhis  M-  Anton,  de  Domtnis  t€xitur, 
LXXV.  Fotefiaseorumuna  cum  Papa  potefiate  crevit  ;  Secule 

inprimis  undecimo  quo  primA  in  cligendo  Tapa  partes  iis  fiuh 

T^icolao  II.  decretA.  donec  exclufo  ah  ea  elecHone  Imperatore  (jr 

Clero  reliquo ,  fiolis  iis  fiis  hoc  cejfit,  Ita  fiih  appellatiorkc  ccclefia- 

fiicaVrincipes  ficulares  faUi  fiunt, 
LXXVI.  Ba  ratione  Papa  Chnfii  amulus  collegium  Apofiolicum, 

ex  Cardmalthus  conjiatum,  co7tfiitutt, 
LXXVIL  Cardtnalium  ex  eo  tcmpore  prd,rogativA  multiplices. 
LXXVII.  Gakrus  ruher  finatus  hujus   Edomittci  tefiferx.    Cu^ 

jus  auHoramento  pnncipes  hujus  fiecuU  viri  adPontrficias partes 

trahuntur. 
LXXVIII.  Certaminis  Sacramcntarii  continuatio  per  Berenga- 

■  rium  ,  ad  horrihilcm  palmodiam  coacium.    Lihertati  refiitutus 

■  idem  veritatem  ad  fincm  ufio^ue  vit£  ajferuit. 

XXXVI.  ^(^^^ii^^iSi  ^  ^^^^  Gregorium  ,    quem  fu-  py,^  j^. 

pra  vaticinantem  induximus ,  ex  peratom 
femet  ipfo  ea  prolocutum  effej^^^^T/J- 
an  prophetaire  potiiiS:,  quod  cf-y^»  Roma- 
fet  Pontifex  anni  illius  ,  putabi-  ""^  '''^''^ 
mus  ?   QLUcquid  lit  ^   augurium  Eccbfia- 
yatem  non  fefellit.   Succeflbres  enim  ejus ,  quod  in  Johan-  '"''^  ^'^^{*- 
ne  Conftantinopolitano  graviflime  merito  deteftatus  Gre-  "^Bo^Hifa^ia 
gorius  eft  ,   ipfimet  avidifllme  rapuerunt  ,   raptum  dc-^^^-^^^fi^- 
fenfitarunt  quibus  Hbet  interdiftis ,  6c  prxfrafte ,  fi  quid  '"'*^"'"- 
aliud.  Phocas  enim ,  alter  Zimri  ^  Domini  fui ,  Mauritii 
fub  ipfo  ferali  iftu jufta  Dei  judicia  celebrantis  5  cujufque 
centurio  fuit  ,   occifor  nefarius  ,   Tyrmnm  Calydomus  m^ 


^2  ECCLESIiE  ROMAN^ 

i^pa>  ^i(p^^T@->  /cti^o^ctpiSctf©-  cLvJpcfiTr®*  ferro  oheffus ,  Mr 

mojem/barharus  ,    de  Cyclofum  genere ,  m  mpdefla  purpura  cen- 

taurus  petulantiffimus ,  cui  de  ehrietatis  Regno  erat  certarhen  (^en 

notas  5  quibus  Phocam  Pontificii  Regni  architeftum  cox- 

taneus  ejus  Theophylaftus  Simocatta  infignivit :  ^  rogante 

Papa  Bonifacio  (tertio,  patria  Romano,  A.  dcvii,  eledlo 

Pontifice  ^  ftatuit  ^  fedem  Roma?h^  Bcclefu  caput  effe  omnium 

Bcclefiarum ,  quia  'Ecclefia  Conftantinopolitana  primam  fe  omnium 

Ecclefiarum  fcrihehat  y  utiBeda  i^^y^;^;  dtattbus  mundiy  Paulus 

Diaconus  Rerum  Romanarum  lik  II.   Anaflafius  Bibliothe-     J 

carius  m  i'ita  Bonifacti  III.  aliique  commemorant  5  vel  ^  uti     '** 

Pomponius  Lartus  in  Hi/L  Rom,  compendio  loquitur  :.  Vrbem 

Romam  totitis  falutaris  njitA  caput  ejfe  fanxit  ^.  cum  antea  propter 

fidem  Frinctpis  Conftantinopolts  haberetttr.  Erat  nempe  Phocas 

Cyriaco  Patriarch^e  infenfus  ^  tantoque  magis  Romani 

Pontificis  exquifitisadulationibus  appetitus  y  ut  Conftan- 

tinopolitani  odio ,  &:  in  favorem  Romani  non  tantiim  Ec-.    • 

clefiam  Romanam  Eccle/iarum  omnium  caput  :  Sed  Roma- 

num  etiam  Epifcopum  Vniverfalem  feu  Oectimenicuin  Eccle- 

fiarum  fcil.  omnium  Epifcoptmi  d^Q  ^  dicique  debere  ftatue- 

rit.  Quod  imperiale  fcilicet  ftatutum  Bonifacius  mox  ia 

Synodo  Epifcoporum  lxxii.  fanciri  jubens  ^  fimul  defi- 

nivit  3  eleciionem  Epifopi  a  Clero  partter  ^  populo  fiert  dehere , 

eamo[ue  ita  ratam  fore ,  ft  a  Prt?mpe  ctvitatis  approbata  effet ,  ^ 

ft  fummus  Fontifex  denique  his  verhis  authoritatem  fuam  intcr- 

pofuiffet :  Volumtis  ^Jtihemus:  uti  in  vita  ejus  Platina  loquitur. 

Srihgifmo      XXXVIL  Fingamushicad  vivosredire  Gregoriumj 

vTbf'''''''  ^"^^  diaiurum  putamus :,  fi  fucceflbrem  fuum  titulo  fu- 

coHtexto     perbientem  Vniverfdis  Eptfcopt ,  quem  tantopere  in  Johan- 

Ecciejia     ne  Conftantinopolitano  damnaverat  ,  vidiflfet  ?  Saltem 

livTo^^.  cty(g)cs§ToagiT@-  bedes  Romana  eflicitur  Syllogifmo  ipfo- 

xe^r@o     xwm  Pontificum  verbis  confuto  :    S^i  Epifcopus  umverfalis 

'^^f"''    appell^ri  vtiU  ,  xJntichrtfti  prmirfir  eft.    Bmtfacius  tertius  Vni- 

.     .  'ver-- 


PERIODUS  TERTIA.  43 

werjdis  tpifcofus  appelUri  &  vult  ^  ^  ut  affelletur^  pdfiki  dh-^ 
tinetque.  Bomfacius igitur tertius y  finon  Antichriflus  ipfe,  at  ejHs 
certe  pr&curfor  eji, 

XXXVIII.  Neque  hic  tralatitia  y^m^pdy^TA  mot^muty  Exceps^ 
-cujufmodi  funt,  Phocam  univerfalem  Epifeopatum  Romdm  mn  ifi-  «<^^^''A 
Jlituiffejfed  ajferuijje :  ante  Fhocam  tttulo  capitis  Ecclef^  y  urfk/erjklh 
Epijsopt  ab  Imperatorihus  alifque  Romanos  exornatos  ^jjii  Al  i  t^r  l6ri- 
ge  Scriptores  vetufti.    Paulus  Diaconus  fcriptor  ct)aetii»s 
lih,  IV,  cap.  37.  de  gefeis  Longohard,  fic  :    fhocaSi  t^garitiVa- 
fa  Bonfacw ,  Jlatuit  y  ^  en  ftatutum  novtim ,  noftveteris  fta- 
tuti  af fertionem  !  }  Sedem  Rommx  &  ApoftolicA  Ecclefidi,  cdpm 
.ejfe  ommum  Ecclefiarum ,  &:c.     Sic  etiam  pofteriores ,  Fr^- 
culphus,  Regmoj  Anaftafius,  Hermarinus  Cofttraftus  j 
&c.  qui  omnes  :    Bomfacius  rogavit  ,  ohtimit ,  inipetravit  d 
Phoca ,  ut  ej/et ,  vel  haheretur  caput  omnium  Ecclefiarum.  Mon- 
nuUi  etiam  Phocse  authontate  faftum  efle  caput  Etclefia- 
rum.  Sigonius  de  Regno  Italm  Ith.  II.  fcribit ,  Bonifacium 
ad  Phocam  legationem  mififTe  ^  quo  decretum  obtinuerit , 
:Ut  fedes  B.  Petri  ejfet  prima  omnium  Eccleftarum.     Sane  etiam 
Juftinianus  (  fiquidem  yn<n%*  ejus  Epiftola  eft  }  ante 
Phocam  Ecclefiam  Rom.  omniiim  Eccleftarum  captit  in(ign*i- 
vit,  fedeodemutiquefenfu,  quo  etiam  Conftantinopo- 
lin  caput  omnium  aliarum  Ecclefiarum  efie  dixit.  Mo^  fuit  S\    Quoffnih 
Patribus ,  omnes  Patriarchas  Oecumenicos  feu  Uiliverfa-  ^ccie/ia 
les,  hoceft,  univerfahs  Ecclefix  contutores ,  feu  Gatho- ^^J'"^ff.'' 
licre  Ecclefine  curam  in  fiia  portione  ^  fuoque  diftriftu  ge-  verfaUi 
rentes  (  quamquam  ne  is  quidem  fenfus  GregoVio  placuit  5  ^ ^/^rr^. 
aperte  teftato ,  a  fuis  anteceftbribus  vocabuhtm  id  ^ejeftum  ^w  (kai  ? 
efle)  nuncuparej  quod  abiindea  noftris  probatiim.     la 
ipfa  Synodo  Chalceddnenfi  Meiinas  Gon#aiiti¥i'oj)Qht2ftius 
Epifcopus  paflim  oectmenicns  >  in  Nicxna  Tharafiu^  P^- 
triarcha  generalts  ab  ipfo  Adi^iano  Epifcopo  R.omarii(>  ^otan* 
tur.  Obfervatumque  jam  ohm  etiam  Beiiedifto  Reriato  y 

F  2  S.  Eu- 


44  ECCLESI^  ROMAN^ 

S.  Euftachii  apud  Parifianos  Parocho  ^,  in  amica  Difquifi- 

tione  fuper  Doftrina  Hugenottorum  ^  Patres  aUquando 

univerfaliiis  de  Ecclefia  Romana  locutos  efi^e :,  eo  quod  per 

Romanam  Ecclefiam  Occidcntalem  feu  Latinam  ^  Orien- 

tah  feu  Grxcse  5  contradiftinftam  intellexerint  3  &c  a  fede 

pr:scipua  ac  MetropoU  utrumque  Imperium  atque  Eccle- 

fia  denommata  fuerit.   Ut  manifeftum  plane  fit  ^  Phocam 

capuis  Ecclefiarum ,  &:  Vniverfahs  Epfcopi  tituhim ,  qui  com- 

munis  antehac  fuerat  3  Romano  ita  appropriafl^e ,  ut  ab 

ejus  communione  Conftantmopohtanus  ,  ahique  exclu- 

derentur  ^  &  Romanus  in  pofterum  rerum  in  Ecclefia  poti- 

returfolus.  Unde  perpetuum.Occidentalem  inter  &  O- 

rientalem  Ecclefiam  fchifma  pofthac  inceflit^  mahimque 

paulatim  faftum  immedicabile  eft. 

Ah  co  tem-      XXXIX.  Ex  hoc  tcmporc  verus  Papatus  in  Ecclefiam 

PapatHs L^omznzm  invehi  3  errores  Sc  fuperftitiones  in  ea  incre- 

Ecciefitm  menturfi  capere  ^  facra  omnia  refigi  &:  refinei  3  paulatim 

c^  /imui    ^x  lerpigme  gangroena  aalci.  rkirimis  tamen  m  Uriente  6c 

etiamw     Occidentc  3  Galha  cumprimis  3  Germania&:  Britanniain 

oH^{'fj^  maximi  momenti  rebus^  in  quibus  fumma  fahitis  vertitur^a 

MHham-    Romani  Pontificis  fententia  divortio  fafto  difcedentibus. 

Tnfjfdrut   A^^^d.i^  5  quod  circa  id  ipfiam  tempus  in  Oriente  exortus    1 

ctcpit.       eft  Pfeudopropheta  Muhammed^  cujus  feftatores  Sara- 

ceni  mirabiles  adeo  fuccelfus  habuerunt ,  ut  tertio  poft  ex- 

cefllim  ilhus  anno  3  Omaro  dynaftiam  capefllente  3  intra 

fexennii  fpatium  ^gyptum  3   Arabiam  3  Phoeniciam  3 

Pakrftinam^  Syriam,  Mefopotamiam  occupaverint.  Sic 

dux  voragines  3  duo  fcopoh  3  duo  carcinomata  Ecclefice 

externx  corpus  invaferunt  corripueruntque  fubito. 

BlTifach       "^^*  J^^  ^^^^  Gregorius  M.  Si  ums  Epifcopus  vocaretur 

fuccedentn  Vniverfalis  3  corruituram  Ecclefiam  univerfam  ,  fi  m^us   caderet , 

j^f T/f "^  pr^dixerat.     Augurio  iUi  fidem  ftatim  fecit  fpecimen  no- 

iJntum    torium,  Honorii^  quarti  poft  Bomfacium  Papx  3  qniA. 

ccxxvi. 


PERIODUS  TERTIA.  45 

Dcxxvi.  Bonifacio  V. fuccelHt,  lapfus^  ex quo cernere fuit,  upCm  ,  i 
quam  lubrica  res  fit  3  a  fide  unius  hominis  penderc.    In  ^^'g'^^^* 
Monotheletarum  fcUicet  hxrelin  prisceps  lapfus  ^  errorem  ^'^  "  "^* 
fuum  Hteris  ad  Sergium  Conftantinopohtanum  datis  ^  & 
in  Synodo  Sexta  Univerfah  5  aftione  duodecima  &  dcci- 
ma  tertia  prolatis  ,  omniumque  Patrum  judicio  igni  dam- 
natisj  prodidit.    Anathemati  proin  etiaminSynodoNi- 
cxnx  fecunda ,  aftione  ultima  :  nec  non  m  Octava  ab  A- 
driano  Papa  fubjicitur.  Egregium  fcihcet  Papam ,  Epi- 
fcopum  Univerfalem  ,  &  caput  omnium  Ecclefiarum  r 
quem  Wicehus  dicit  fuiffe  homm  virmn ,  fed  mdum  Papam 
^  Pajlorem  negligentem ,  reformatorem  fcihcet  Cleri  m  re- 
bus  hidicris  obfervandis  3  non  in  Verbo  Dei  propagando. 
Licet  vero  ab  hxrefeos  nota  hberare  eum  Bellarminus  co- 
netur ,  a  dodillimo  tamen  nuper  Sorbonifta  Launoio  ^  E- 
piftohs  ea  de  re  editis  ,   ejufdem  reus  aperte    peragi- 
tur. 

XLL  Sequentium  Pontificum  ,  Honorii  ipfiuS:,  Zc-     Pontifi^ 
phyrini,  Theodori  ,  Martini  ,  Eugenii  ,  Vitahani  &:c.  "cirJmm 
ftudium  fuit ,  non  tam  Ecclefiam  Dei  vivse  vocis  prxco-  //«^^»  o^itM 
nio  sedificare ,  &  lapides  vivos  undique  congerere :  quam  ^^^^'"''^' » 
magnifica  Templa ,  faceUa  ,  ftatuas  exftruere  ,  ahifque 
etiam  ridicuhs  'c^i^ym^  operam  omnem  navare  >  ad  ex- 
teras  regiones  quofdam  a  latere  ablegare ,  non  Evange- 
lium  promulgaturos ,  fed  ceremonias  ritufque  Romanos  , 
Cantum  ,  Latinum  officium  ,  Horas,  akaria,  organa, 
cereos,  &nugamentafimiha>  pr;^  Cisteris  autem  prima- 
tumPapx,  Pliocx  fufFragatione  collatum  obtrufuros.   A-  A^athsnis 
gatho certe Sicuhis  A. dclxxvi  i  i.  Pap^le  fohum  adeptus  «^'^"«''7«- 
D.  19.  C.fic  omnes  2.  Papahterita  pronunciat  :  Sic  ^mnes  ^l^Jll''*''' 
SanBiones  \^foftolicA  fedis  dccifienidi  funt ,  tano[uam  ipfius  Divi- 
na  voce  Petri  firmat£.     Ad  Conftantinum  etiam  Pogona- 
tumfcribitxdem,  isckfiam  Afoflolicam  (Romanam)  nrni- 

F  3  (^uam 


4.6  ECCLESI^  P.OMAN^. 

qmm  a  Vm  veriutU  defiexijfey  fed  tilibatam  fermanftjfe ,  nec  er* 

rare  potuijfe ,  Jecmdum  ipjius  Sahatoris  Vtvmam  foUtcttattonem^ 

quam  fuorum  difcipilorum  Princtpi  in  Sacris  Evangeliis  fatus  efl. 

rheohgia  Sub  eodem  tamen  Papa  tantam  bonarum  literarum  flerili- 

^  ^iTfera-  ^^^^^  5  ^  Theologioc  univcrfe  negleftum  Ecclefiam  per- 

r«w>-    vagatumeiTe^  ut  ne  unus  quidem  liomx  Theologus  l\ie- 

finm  iif-Yi^^  &  Theodotus  Theologus  nequicquam  ex  Britannil 

ponbu4  m-  accitus  fucrit  y  Papx  ipfms  teftimonio  Baronius  ad  A. 

gieatn.     DCLXXX.  confirmat.  SciHcet  omnia  fapienti:]e  coeleftis  my- 

fteria  in  penetrale  &:  adytum  novi  ApolHnis ,  Univerfahs 

Epifeopi  immearunt. 

conctikm      XLII.  Auno  DCLXXX.  ConftantinopoU  in  Triilk)  ad 

nlpoUtl-'  compefcendos  Monotheletas  :,  Synodus  VI.  hablta  eft  , 

num  V£.  m  indiccnte  non  Agathone ,  fed  Conftantino  Pogortato^,  uti 

litlHnt  Zonaras  y  Gratianus ,  Anaftafius  diferte  teftantur.     Aga- 

conflanti-  tho  ipfc  Cxfari  voczntipromptam  obfequentiarfife  exhihrete&z-^ 

HoPo^om-  ^^^j.   jj^  hteris  ad  Agathonem  &:  Epifcopos  Romanos ,  nec 

convoca-    nou  Grcgorium  ConftantinopoUtaniim  ,  illos  fapas  Vni- 

t^^^C^ ^'- verfales  ,  hunc  Patriarcham  Vntverfakm  vocat.     Pfisfes  feu 

^Kommiin^v^f^fidens  non  aUus  iu  omnibus  ConciUi  aflbis,  quanl  Con- 

to  iH  ordi-  ftantinus  defignatur.     Neque  Agatho  rpfe  iti  ConciUo 

7iT/^  ^    'v!^o;y!v  fupra  aUas  Ecclefias  venditai*e  aiifus  5  feper  Le- 

gatosfuosinpariumcuriafederep^erfpexit.  Quiri  Epifco- 

pum  Romanum  ejus  Synodi  Patres  ^  juxta  aritiquum  Sy- 

nodi  ConftantinopoUtance  decretum  ita  in:  ordinem  redi- 

gunt  3  ut  rcTcoy  ■^TraXajSeTy  nrpKTlieim  pari  digmfafe  Jrui  &c  Ro- 

manum  &:  ConftantinopoUtanum  fcifcant.  Adeo  riondum 

in  Orientem  Vniverfriis  poteftatis  fintblilS  ^  ut  ut  con^ 

cupiverint ,  dilatate  Romatiis  iriregfum  fuXf . 

leonis  II.      XLIII.  AgsLthonis  SiicceflVDr  Leo  1 1  I  Confl:antino 

n"trg'L  i^petravit ,  ut  qui  Archrepifcopus  RaVerintfe^  impofterum 

amhtto.    eUgetuT,  Romam  ordiriaridxTS  fe  conferat ,  ea  tameri  le- 

ge,  nequidproPaUioafe  e(y  exigamr.  AiTfptius  quid  ab 

eodem 


PERIODUS  TEPvTIA.  47 

eodem  Benediftus  II.  obtinet^  uc  fcilicet  quemClerus., 
populus  &  exercitus  Romanus  Pontificem  delegerit ,  is  b 
veftigio  5  non  exfpedata  vel  Imperatoris  ^  vel  Exarchi  li- 
centia  3  confirmetur  &  confecretur.  Qux  libertas  quam 
noxia  fuerit ,  mox  in  eleitione  Cononis  aliorumque  emi- 
cuit.  Cononis  fuccciTor  Sergius  I.  fchifmate  populi  fubor- 
to  5  aliis  Theodorum  Archipresbyterum :,  aliis  Pafchalem 
Archidiaconum  obtrudere  molientibus  y  ex  media  populi 
turba  raptus  Papa  creatur^  &  ilico  ab  omnibus ,  ipfis  etiam 
rivahbus  ,  falutatur  3  vel  ^  ut  Sigonius  ^  recentiori  adu- 
latione  ,  ait^  adoratur,  £0  fedis  hujus  fuperbia  ,  6c  in- 
vadendx  ejufdem  cupiditas  y  &  ambitio  jam  procefle- 
rat. 

XLIV.  Eodem  Sergio  Pontifice  Anno  dcxcii.  Con-  J^^'/^^ 
ftantinopoliinTruUoj  authoritatejuftiniani  Rhinotmeti  koZJl^^ 
aCallinico  Patriarcha  convocataj  celebrataque  adeo  eft  ^'^^'f^ 
bynodus,  cui  vulgo  Tnmy.TW^  ,   qmm-jexu  nomen  mdi-;,/f/,,  ^ 
tumeft,  eoquod  quint;:^  &  fextse  Synodi,generalis  y  iw^bcadem 
quibus  Canones  de  Difciplina  ^  regimine  y  ritibus  ^  mori-  ^'^^  "** 
bus  Clericorum  &:  Monachorum  decreti  nulli  fuerant  -, 
quoddam  fupplementum  eflet.  Varios  ibi  Canones  Eccle- 
fix  Romanx  difciplinx  ^  praxi  ,  authoritati  oppofitos  > 
feu,  uti  Anaftafiusinvitajohannis  VII.  loquitur,  capitu- 
U  Romam  Bcclefu  comrarla  videre  eft.    Qiiamobrem  etiam 
moderni  Ecclefix  Romanx  gnathones  Synodum  errati- 
cam  y  Sc  nonnulli  etiam  plane  confictam  appellare  non  ve- 
recundantur  3  licet  ab  ipfo  Sergio ,  ea  parte ,  qua  Eccle- 
lixRomanxauthoritatemnonIa:ditj  fubfcripta,  aliifque 
etiam  Pontificibus  approbata  conftet.  Auxeruntque  Ca- 
nones  hi  fchifma  jam  ante  coeptum  Orientales  inter  &  Oc- 
cidentales ,  fatente  Baronio  3  eorum  caufa  diu  Gr^cos  tnter  dr 
Latinos  difceftatum  ejfe, 

XLV.  Seculi  ^(?4i//ftatusRomanorumPontificumdo-  Bahfi^ 


48  ECCLESI^  ROMAN.E 

Kom.iȣ    minationi  provehendx  idoneiis  fuit.  In  Oriente  remoti  ad- 

fecuiooa.%- ^^^  fedebant  Imperatores.  Italiam  barbari^  Longobardi 

proiehTJdx  invaferunt.  Subditi  Romani  ab  obfequio  paulatim  Impe- 

pai>arum  j-^toris  Conftantinopolitaui  fe  fubduxerant  ^  Exarchorum 

mfdoHens  imperium  exuere  parati.  Omnes  hx  partes  Komanorum 

/«/>,7w;e-  pontificum  gratiam  ambiverunt.  Imperator  &:  Exarchi, 

^c^/zc^   utfeadverfus  Longobardos  &:  fubditos  infideleSj  favore 

Longobar-  eorum  freti ,  munirent  :  Longobardi  haud  fegniores ,  ut 

Tmm!^m  iniperium  malis  artibus  qusefitum  ftabiUrent.     Proin  A. 

gratiam    Dccv.  Johanni  VII.  Aripcrtus  Lougobardorum  Rex^  im- 

auaifatit:'  m.ania  fcelera  fua  expiaturus  ^  qui  jam  Secuh  iUius  error 

&:  terror  fuit  y  Alpes  Cottias  in  patrimonium  donavit^ 

quas  TaurinoGenuamufqueindequein  GaUias  Blondus 

7«/?/W^««j  &:  Platina  extendunt.  Exadverfojuftinianus  11.  domefti-» 

^J-^"*"^^' cisfeditiQnibusconfliftatuSj,  imperio exutus ^  acdemum 

maHa  "    reftitutus  ^  &:vindiftamfpirans5  eundem  Pontificem  Jo- 

concdiatio-  hanncm  V 11.  demulcere  conatur  3  miffis  ad  eum  Aftis  Sy- 

^mt,  ^''nodi  Sextar,  ut,  verbis  Anaftafii  utor,  c^ua  ei  vifi  ejfent  ^ 

JJabiliret  ^  S^qu£  adverjiy  renuendo  excluderet.    Sic  utriufque 

Ecclefix  Orientahs  &:  Occidentahs  reconcihationem  ten- 

tare  voluit.    Coeteriim  Papa  fchifma  libi  futurum  condu- 

•cibihus  ratus  3  Legatos  re  infefta  remifit.    Poft  Imperator 

idem  CaUinicum  Patriarcham  3  oculorum  ufura  priva- 

tuni  3  Romam  ad  Conftantinum  Papam  gratificaturus  ei  y 

mifit :  Papamque  ad  fe  Conftantinopohn  in  vitavit  3  feu , 

>ui  Pauhis  Diaconus  loquitur  3  ad  Je  venire  jujftt  ^  fpecie 

confihi  de  Repubhca  cum  ipfo  ineundi;  revera^  ut  ho- 

noribus  cumulatum  fui  eum  beneficii  faceret.  Adventantis 

fi7Jtwr'e  ^^P^  P^^^^  Imperatorem  Regtum  (  diadema  )  in  capite  ha- 

dTlfZlx-^^^^^^^^ofculatum,  Paulus  Diaconus  idem  tradit  3  addens^ 

Mr,         Juftinianum  cunfta  EcclefirE  Romanse  privilegia  inno- 

vafTe  3  .&  Papam  Romam  onuftum  muneribus  dimi- 

fiffe. 

XLVLMox 


PERIODUS  TERTIA.  49^//?.^;. 

XLVI.  Mox  certamen  de  Iniaginibus ,  earumque  cul-  de  imagi. 
tuRomanam&  Orientalem  Ecclefiam  admodum  exerci- J^'^^''^^^^ 
tam  habuit.  Certaminis  occafio  incidit  in  A.  dccxi  i  .  quo  ter  'Roma- 
Philippicus  Bardanes  Imperator  5  &:Johannes  Patriarcha ''"*'^  ^' 
Conftantinopohtanus  Monotheleta  uterque  ,    Conciho  Tulmfp- 
Oecumenico  fexto ,  quo  Monotheletis  Anathema  di£tum  P'^'*^  ^'"•- 
cft,  reprobato,  Synodiejus  Patrum  imagines  e  Porticu  ^Xw;/« 
S.  Sophise  5  ubi  paulo  ante  a  Juftiniano  collocatae  fuerant ,  p^ifrtar- 
fuftulerunt.  Mox  Conftantinus  Papa  in  adverfum  nixus , ^^^j^^w^. 
Romx  celebrata  Synodo^  eafdem  imagines,  additis  ^t- gmes  p.t- 
iam  pnecipuorum  y  qui  prircedentibus  ConciHis  inter-  '///^y^'^' 
erant  5  Patrum  imaginibus  ^  in  porticu  S.  Petri  coUocavit:  f,er/icu 
definiensinfuper^  etiamin  Templa  imagines  inferendas  ^''^^''^ ''^- 
effe.     Hinc  quxftio  de  imaginibus  non  accefToria  amphiis  c2/hHti 
manfit,  fed  principafis  evafit  >  PapaConftantino  Phihp-»«<^^''^ 
picum  m  IconomAchU  h&refmkpfum  (itaPlatina}  irn^^no  fll^Jiily. 
fpohare  aufo.    Leo  tertius  Ifaurus  A.  dccxvii.  Imperio -7«^  f^^^'» 
admotus  mox  ediftum  adverfus  imagines  A.  dccxxvi  .  pro-  pj^^,^^" 
mulgat  ,  6c  Conftantini  fucceflbrem  Gregorium  II.  cui  Petricoi- 
Dklogi  nomen  erat ,  ab  imaginum  tutela  dehortatur  gravi-  ^^J^l^^li^, ' 
ter.     Ille  adverfus  Imperatorem  icftuans  3  Ravennates ,  dernftt. 
Venetos  popuhimque  omnem  adverfus  Imperatorem  &i  Eaecca/^O' 
Exarchum  concitat.  Qiio  fafto  eiFrenes  popuh  in  Paulum,  "'  ^^^Y'* 
Ravennne  Exarchum  3  impetu  fado ,  univerfam  ItaHam  imperlts- 
feditione  5  rapina  ,  coedibus  implcnt.     Ac  tandem  tot  ^^  ^'^,^"^- 
tantifque fceleribus  obhgati  Romani ,  fi quidem  vera  eft  ^,'x'un^ 
narratio  authorum  Grxcorum  3  Zonarx,  Theophanis  ^gohcirdis 
Cedreni  ( quam  nuper tamen  Launojus  V.fi(l.  lih.  7.  fufpe-  'plZo''^^ 
ftam  reddere  conatus  eft  )  ab  obfequio  6c  fide  Leonis  O-  caxoIo  m. 
rientahs  Imperatoris  3  fublato  mox  etiam  Exarchatu ,  du-  '^"'"'"'* 
centos  annos  m  Itaha  obtmente  3  defcifcunt,  &  {(yitwmiitton^sdo^ 
Sacramento  fe  Pontificis  Romani  vitam  ftatumque  in  per-  '"'"]*'" 
petuum  defenfuros  ,  &  authoritati  ejus  obtempcraturos  {w.^J/" 

G  reci-/^'^^'*' 


^o  ECCLESIiE  ROMAN^ 

recipinnt.     De  quo  xta  Sigonius  de  Regno  ItaIiAlib,i.{cxi- 

bit:  Ita  Koma  Romamjque  DucAtm  k  Graci^  ad  Romamm  Fontif- 

cem  frofter  infandam  eorum  ha^refin  ( Iconomachiam  ^  imfte- 

tatemque  fervenit:  exaftis  a  Romanis  Epifcopis  Italia  O- 

rientis  Imperatoribus  deinceps  oculos  Romam  verfus  cum 

fufpiriis  &:  gemitibus  vix  contorquentibus.    Unus  fupere- 

rat  metus  a  Longobardis  ^  in  Italia  tum  late  doiTiinantibus, 

quorum  imperio  Pipini  ,   quem  fuccollaturum  fibi  Za- 

charias  Papa  abdicato  (  fi  narrationi  Trithemii  &:  Sigonii^ 

quam  idem  eodem  libro  Launojus  in  dubium  etiam  revo- 

cat  3  fides  haberi  potefl: }  Childerico ,  ceu  miniis  ad  de- 

ftinata  exequenda  idoneo  -,  Regem  Francorum  fecerat , 

&  Caroh  M.  opera  excuflb ,  adeoque  vicina  potentia  re- 

motioris  auxiho  fubruta,  Papa  Romanse  ditionis  domi- 

nium  obhgatum  feudaU  vinculo  adeptus  eft:>  quo  jure, 

quaveinjuria,  nihil  ultra  dicere  attinet^  rehus  cert}  ,   ut 

Sigonius  idem  loc,  cit,  loquitur ,  fro  Bcclefia  falute ,  ^  fedis 

K^fofiolicA  duthoritate  ^  non  tam  fi^e ,  c^uam  frofier}  geflis, 

f''m7iGe'      XLVII.   Ano  dccliv.  fub  Conftantino  Copronymo 

neraiis      ConftantinopoU  indifta  &  habita  eft  Synodus  Generahs 

septimA    Septima.  ex  Epifcopis  trecentis  trieinta  ofto  conflata^  qua, 

ftopsifLu  explolis  ams  imaginibus  untca  aennitur  elie   mago  ab  ifjo 

bita ,  (]Ha  chrtfto  inftituta ,  nimirumpanis  ^  njinum  in  Eucharifita ,  c[U£  re- 

cptltHt      fr^fintant  chrifii  corptis  (^  fingutnem.    Cui  Synodopoft  tri- 

d^mnatm:  ^[^X.2i  trcs  anuos  A.  dcclxxxvi  1.  fe oppofuit  Syuodus  Ni- 

NicAHA  Uy  carna  Secunda  Xy\^\XY\  feu  latrocinalis  vulgo  difta  ,    anni- 

tjuaidem   tcnte  Ircnc ,  LeonisiV.  conjuge,  &:  Conftantini  Septir 

y^i  t  itw  ^^^  ^^^^  adhuc  impuberis  matre  ^  qux  Adriano  I.  Rom. 

Pontifici  &-  imaginibus  fimul  addifta ,  cum  eodem  Papa 

confpirans  eo  denique  rem  perduxit  ^  ut  imagines  hono- 

randas  ^    venerandas  ^  fahitandas ,  ofculandas ,  incenfis , 

cereis  profcquendas  3   pubhco  decreto  fanciretur.     Cui 

poft  dccreto  fe  oppofuere  Conftantinus  ipfe  factus  adul- 

V        ^  ,  tior, 


mMat. 


PERIODUS  TERTIA.  51 

tior^  amatrelrene^veriffimaErynnide,  &:ocuIis&  vita 
propterea  orbatus :  Conftantini  fucceflbres ,  N  icephorus, 
alii,  Sc  Grxci  in  univerlum  :  nec  non  Carolus  M.  ipfe 
fcriptis  quatuor  adverfus  cultum  imagmum  libris  3  &  lia- 
bita  Francofurti  A.   dccxciv.  Synodo  ,   ex  Epifcopis^"'^^'^ 
Francis  ,   Germanis  :,    Italis^  AngUs  plunbus  conliata^y;,;^^^^-''' 
qua,  uti  Walafridus  Strabo ,  Autiior  Annalium  Fulden- ^^«'«  ^^'---^- 
fium  y  loquitur  y  rfeudo-Synodns  Gr^corumfro  adorandts  miagi-  "fr^J^g"^'" 
nihus  hahtta  ^  (^  falso  Septima  vocata  ah  Eptfeopis  damnata  efl,  ]jQ,f'^rtt  sy- 
eadem  Synodo  lic  Hincmarus  Rhemenfis  Archiepiicopus  ]lfl[^  '^ 
libro  contra  Hincmarum  Laudunenfem  edito  :    Tempore  imagimon 
CaroltMagni  Imperatoris  j  jujjione  Jpo/lolicd  Jedis ,  GeneraLts  ^y-^Hy"^]"' 
nodus  in  ¥rancia ,  convocante  pr^fato  Imperatore ,  cekhrata ,  ^  etmm  edi- 
fecundum  Scrtpturarum  tramitem ,  tradtttonemque  majorum ,  ipfa  ^'^*  "^^' 
CrACorum  Pfeudo-Synodtt^  deflrucia  ,  (^  penitus  ahdtcata  eft.    I>e 
cujus  deftruiHone  non  modicum  volumen ,  c^tiod  in  Palatio  adolefcen- 
tuluskgi^  ah  eodem  Imperatore  Romam  efl  per  c^uofdam  Eptfcopos 
mtffum,     Paulo  poft  :  Authoritate  itac^ue  hujus  Synodi  nonmhil 
repreffa  efl  imagtnum  veneratio,     Sed  tamen  Hadrianus  (^  alii  Pon- 
ttfices  infua  optnione  perfeverarunt ,  (^  mortao  Carolo  fuarum  pu- 
parum  cultum  vehementius  promoverunt  -,  adeo  ut  Ludovicus  Ca- 
roli  filtus ,  Ithro  longe  acriori  infeclatus ftt  imaginum  cultum  j  quam 
Carolus,   Cum  igitur  Grxci^  Occidentales  Franci^  Ala- 
manni ,  Itali,  Angli ,  a  Concilii  NiccCno,  a  Pnntificiis  Le- 
gatis  direfto ,  pro  &:  univerfali  fe  venditantis,  Sc  a  Pontiii- 
ce  ipfo  Hadriano  confirmati  definitione  libere  receflerintj 
neque  miniis  tamen  pro  Chriftianis  &  orthodoxis  habiti 
fuerint,  (  quis  enim  Divum  Carolum^  quis  tot  Epifco- 
pos  hxreticos  dixerit  ? }  citra  orthodoxix  periculum  a 
definitionibus  ConcihorumPontificiorum,Tridentini  no- 
minatim  ^  ciim  ab  iis  violatam  efle  legem  Dei  credi  poteft  ^ 
recedi ,  fuse  eruditeque  Celeberrimus  Allixius ,  difltrta- 
tione  peculiari  confecit. 

G  2  XLVni.Li- 


52  ECCLESI^  ROMANiE 

caroU  ta-     XLVIIL  Liberius   nihilominus   Papatus   RomanuSj 

tKeuimpe.  q^^qIq  Imperatore  ^  lacertos  movit  ,    Pontiiicum  obfe- 

hrmy/e  quiis  claritudinem  &  protegens  :>  &  provehens.    Stepha- 

PapAtttf    j^y^  Papa jam  ante  Pipino  retaliaturus  Francorum  Regi- 

r/wi/I»"  bus  Imperiales  dignitates  Sc  titulos  decreverat  ^  eiimque 

C^iftera-  populi  Romaui  nomine  Pamtmm  dixerat.     Carolus  Filius 

jmusyce-  poft  aliquot  in  Italiam  expeditiones  profpere  fufceptas , 

remcMiis    Fraucix  jam ,  Italix  &  Germaniis  Dominus^  meruit,  ut 

jllZiam  primiim  Patritius  Romams  y  mox  etiam  a  Leone  tertio  y  au- 

mrodw    thoritate  non  propria^,  fed  populi  Romani>  uti  diferte 

Epifco^s    Sigebertus  Gemblacenfis,  Marianus  Scotus,  alifque  te- 

appeiiatio-  ftantur  ( quicquid  etiam  hic  Baronius  aUique  fedis  Ro- 

fie  Romam  j^^inx  gnathoues  pertendant ,  immane  doema  inde  eruen- 

tes^  EpifcopiRomamjuseire,  Imperia  &  Regna  mutare 

&  transferre^  Imperator  Romanus  proclamaretur  3  coro- 

naretiirque.     Ubi  Leonem  fuo  populique  nomine  non  im- 

perium  Carolo  ^  feu  rem  ( nam  Francise ,  Italiae ,  Ger- 

maniiEJamtum  dominio  potitus  erat }  fed  rei  &  imperii 

titulum  duntaxat  contulilTe ,  nuper  Joh.  de  Bullieres  Je- 

iwxzHiJl,  Frmc  lib,  4.  fatetur.     Tranfegeratque  jam  Ca-^ 

rolus  cum  Imperatoribus  Orientis ,  ea  iege  ^  ut  Ir?^erator 

diceretiu-  uterque  >  Carolus  &  pofteri  Occidentis  :  Orien- 

tis  caeteri.    Sicut  autem  gratia  gratiam  parere  ^  &  manus 

manum  lavare  folet :  ita  Carolus  benefaftis  Paparum  ho- 

ftimentum  retulit  ^  Pipini  donatione  non  confirmata  dun- 

taxat  3  fed  immodice  etiam  aufta :  univerfis  fere  opibus  ^ 

quas  Hunnis  eripuit ,  in  Ecclefix  a^rarium  illatis :  Epi- 

fcopis  viciiTim  pro  modo  liberalitatis  ^  (  uti  quidem  ipfe 

'^ctmsdcM^iXCz  deConcordta  Sacerd.  &  Imp.  lib,  VII L  19:2. 

fatetur}  de  rigore  antiquse   poenitentix  remittentibus : 

Ecclefix  Romanae  ceremoniis  plerifque  in  Francice  Re- 

gnum  introduftis  5  ^^  quod  Pontificiir  dominationis  Pal- 

ladium  eft;,  Epifcopis  Metropolitanorum  vel  Comprovin- 

cia- 


PERIODUS  TERTIA.  53 

cialium  judicio  non  acquicfcentibus  appellatione  ad  Papx 
judicium  conceffa.  Neque  Francos  duntaxat  Keges  propi- 
tios  adeo  Pontifices  experti  funt  3  fed  Inam  etiam  3  Regem 
OccidentaliumSaxonumaCuitum  Britannia  parebat.Ejus 
enim  indultu  Britanniam  univerfam  Gregorio  III.  ita  fa- 
ftam  tributariam  efTe  ^  ut  ex  fingulis  domibus  quotannis 
finguli  denarii  (^  Denarium  S,  Petri  infignire  moris  erat }  S. 
Petro ,  fcu  Romanx  fedi  penfitari  debuerint ,  Polydorus 
Vergilius  tefl:atur. 

XLIX.  Qiiibus  tum  gradibus  mediifque  Romanorum  ^^^^»^^ 
Pontificum^  quilegitimi  Domini,  Orientalislmperato-p,^'^;^^^/. 
ris  &Exarchorumjuguminiquispra:textibusexcutere  re-  f^fistumm 
ligioni  non  duxerunt  ,  Francorum  Reges  depofuerunt ,  ^^,1^^^^' 
Longobardos  Francorum  opera  Italia  exegerunt  ^Franco- 
rum  Regum  indulgentia  abufi  turpiter  funt  -,  authoritas  &: 
potefl:as  in  majus  procefl^erunt ,  Catalogus  Teftiium  verita- 
tislth,  VIILpag.j^i,&cc.  Aphorifmis  plus  quamquinqua- 
ginta  K^tTDc;  MTCrii  ediflerit.  Pr:Eterea  rehgionis  circa  ea  tem- 
pora  prora  &:  puppis  in  propagando  Papx  fuprematu^ima-- 
ginum  &  fanftorum  veneratione  y  cantionibus ,  Miflarum 
folennibus,  confecrationibus ,  oblationibus ,  orationibus 
apudfl:atuas,  imagines,  rehquias,  Fefl:orum  obfervan- 
tia  y  Templorum  ornatu ,  ccelibatu  Sacerdotum  ,   votis 
Monachorum  ,   aUifquc  ocuUferiis  meris  confl:ituta  efl:. 
Sigillatim  autemcircaidtempusMifl^x  folitarix  feu  pri- 
vatse,  lex  abfl:inendi  a  certis  cijpis,  puta  graculis,  lepo- ^^^^^^"^' 
ribus,  fibrisaUifqueinjundta  poenitentibus ,  uti  ex  Grc- cUfiat 
gorio  II.  EpiftoUs  6c  Zacharia  ad  Bonifacium  Uquet :  no-  '^"^^' 
vx  peregrinationes  inftitutse  ad  Ecclefias  noviter  conftru- 
ftas,  quaUsinGaUiciamadJacobumMajorem^  hoc  po- 
tiflimvim  tempore  repertum  CompofteUx  ,   Carolo  M. 
EcclefiamiUampriVilegiisdotantej  juramentum  Epifco- 
porum ,  quo  fe  erga  Romanam  fedem  obftrinxeriint  >  pra^-^ 

G  3  ,  cuntc 


/tamtti'- 


5+  ECCLESI^  ROMAN^ 

eunte  Bonifacio  in  formula  Tomis  Conciliorum  inferta ; 

apices  dignitatum  in  Ecclefia  3  qualesfunt  Abbatum,  E- 

pifcoporum^  Archiepifcoporum  ,  diribitore  Papa  3  ritus 

-^Jiia^nQi  a  Leone  IIL  Divinos  honores  Guiberto  ,  Ver- 

denfi  Epifcopo  decernente)  (quam  primam  Canoniza- 

tionem  le  legifle  Bellarminus  lib.  i.  deSan^tBeat.  fatetur} 

originem  fumpferunt.     Et  hi^c  omnia  Ecclefia  Romana 

Ecclefiis  ahis :,  Gallicis  ^  Britannicis  j  Germanicis  ,  Hi- 

fpanicis ,  cumprimis  iis  y   qux  ad  Chriftum  recens  con- 

verfx  funt ,  obtrudcre  primas  inter  curas ,  nihil  non  in  hi- 

cr/ijja^    fceindulgente  Carolo,  habuit.     Denique  ignorantiiEte- 

'cuir^^^  nebris  ita  immerfo  clero ,  ut  in  ordinando  Epifcopo  non 

doftrina  qucepiam  exquifitior,  &:  in  Sacris  Litensfuba- 

ctum  judicium ,  fed  peritia  modo  cantandi  orationem  Dc- 

minicam ,  Symbolum  &:  Pfalterium ,  Computum  recitan- 

di  requifita  fuerit  ^  mhilmirum  ( ita  MezeriiEus  Pontificius 

Hifi.  Gallic,  Tomo  I.  in  Carolo  M.  arguit }  craffam  ignormtiam  OC" 

cupajfe  plehes,   Religiototaconverfaeratinfuferjiitiones, 

secidt nom     ^'  Cujufmodi  fcculo  nono  EcclefiiE  Romanx  facies  fue- 

^tfhr:aex  rity  Poutificum  ilHus  fcculi  hiftoria  3  &:  res  iis  fedentibus 

^""fffi'    geftx  propalant.     Fuerunt  autem  Pontifices  ordine  Ste- 

2wi^^/^  phanus  V.  PafchaUs  L  Eugenius  IL  Valentinus,  Grego- 

%«f/.      nus  IV.  Sergius  IL  Leo  IV.  Johannes  VIII.  Foemina ,  Be- 

nediftus  III.  Nicolaus  I.  Hadrianus  11.  Stephanus  VL 

Formofus,  BonifaciusVL  StephanusVIL  A^io^y^f^vA/'^ 

nonnuUa  commemorare  haud  pigebit. 

Eleilin  LI.  Stephanus  V.  contra  legem ,  ita  Aimonius  lih.  IV.  f\ 

r^^^^Pa-  ^o3-loquitur:  eleaus&  ordinatus,  non  exfpeftato  fcihcet 

fchiitsT.  ImperatorisjuiTu;  errorem  mox  emendaturus ,  omnem  po- 

ammda.  fulum  Romamim  fdelitatem  cum  juramento  promittere  Ludovico 

iufflt.     Ejus  etiam  fanftio  D.  69.  C.  quia  fancia  2  8.  extat ,  ut 

Fo?ttifex  convenientibus  Bpifcopis  (^-  univerfo  Clero  eligatur  ^  pr£- 

Q-nte  SendtucJrPopulO',  utq^uefic  ekifus  ab  omnihus prafemihus  Le- 

gatis 


PERIODUS  TERTIA.  55 

gatis  Imperklthus  conficretur.  Neque  tamen  ci  fanftioni  pon- 
diis  f Lut  in  electione  fucceflbris  Pafchalis  I.  qui  infcio  Im- 
peratore  Ludovico  Pio  Papa  creatus ,  Cleri  &  populi  im- 
petum  apud  Ccefarem  caufatus  eft  ^  monente  Romanos 
Cxfare  ,  nedemceps  Majejlatem  Uderent  ^  (^  Majorum  ut  jia- 
tuta  in  Ponttfice  creandofervarent, 

LIL  Eugenius  11.  A.  dcccxxi v.  Papa  eleftus  eft  in  fchi-  ^^^^nim 
fmate^  cujuscomponendigratia  mifllis  a  Ludovico  Lo-y4'J*^^ 
tharius  fihus ,  ciui  ^  Aventini  lih,  IV,  K^nnaL  verba  funt ,  fta-  cifgttur, 
ttim  Reifuh.c^uem  jufenorum  Ponttficum  amhitio  immodtca,  tnja' 
tiahilts  avarttta  ^  verjuttao^ue  irnproha  conturharat ,  comporitt ,  tn- 
tercepta  direptac^ue  fraude  a  aminihus  Tlantiqtm  pojjejfiomhus  reddt-  ^Jr^l^f'^^^^ 
dtt.    Superbix  quinetiam  Pontificum  fpecimen  prxbuitM^wi 
Succeflbr  Eugenii  Valentinus  ^  cujus  elefti  &  ad  Latera-  ^^7;«^«^ 
nenfe  Patriarchium  dedufti  pedes  ommis  Romanortim  Senatus  pnmns  ad- 
(ita  Anaftafius  loquitur)  ofculattis  eft.  ""'^'f- 

LIIL  Anno  dcccxxiv.  Michael  &  Theophihis  Orien-  s^mM 
tisImperatoresadLudovicum  &:  Lotharium  Occidentis -^*"''/"^/^ 
Imperatores  Legatos  miferunt ,  de  imaginum  controver-  %/cHjt'''' 
fia&Nicxna  Synodo  confihum  expetituros,  rogaturof- ^'^^.^'' 
que,  ut  interventu  fuo  Leeationem  ad  Papam  eiufdem  f'"'"/^^' 
negotucausa  deltmatam  tavorabihorem  redderent.     Se-ytn/»: 
quenti  igitur  annoLudovicijufliiParifiisSynodum  cele- 
brant  GaUicani  Prxfules ,  unanimique  fententia  fic  ad  Lu- 
dovicum  inde  refcribunt.  Nicmam  Synodum  cum  Sanct^  me- 
mort£  genitor  vefter  coram  fe  fitifque  pcrlegt  feciffet ,  (^  mtiltts  in 
locis^  ut  dignum  erat,  reprehendtjfet  y  e^*  cju<fJdam  capttula,  qint 
reprehenfioni  patehant  ,  prdmtajfet ,  atque  per  Angilherttim  Ahha- 
tem  Adriano  Tap^  dtrextjfet ,  ///  ah  illittsjttdtcio  ^  atithontate  corri- 
gerentur.    Ipfe  rurfus  favendo  illis ,  qttt  ejus  inftinctu  tam  fitperfti- 
tioja  y  tamque  incongruateftimonia  memorato  operi  inferuirant ,  pcr 
ffigula  capitula  in  illorum  excujationem  refp07tdere ,  qu^x.  volmt ,  no7i 
tamen,  quxdecuit^  conatusefi.   Talia  qttippe  qttxdam  ftnt ,  qttdtin 

iL- 


uim. 


56  ECCLESI^  ROMAN^ 

illorum  ohjecHonem  oppojuit ,  qu^  ^  remota  m  Pontificali  mthoritate^ 

(jr  veritati  &  authoritati  refragantur.    Imperatores  collefta  a 

Theologis  contra  cultum  imaginum  teftimonia  veterum 

Patrum  ad  Romanum  Pontificem  Eugenium  11.  per  Hie- 

remiam  Senonenfem  ^  &:  Jonem  Aurelianenfem  Epifco- 

pum  tranfmiferunt ,  addito  mandato ,  ut  fatienter  ac  mode- 

Jie  cum  eo  de  hac  cauja  dijputarent ,  ne  nimis  refifiendo  eum  in  ali- 

quam  irrevocahilcm  pertmaciam  incidsre  compellerent,    Papa  ea  dc 

re  parum  folicitus^  rogantibus  I  mperatoribus  teftimonium 

.,     fibi  ex  Divina  Scriptura  5  quo  imaginum  adoratio  confta- 

jifZr.o-retj  ut  proferretur^  Legatos  uno  verbo  ablegat  ;   arro- 

fidama,    gmtes  cjfe ,  quitalta  Jctjcitarentur,   Adeo  pertinaciter  uTtovoSii^ 

*!^!itmtio.  Aeifity  Pontifices  propugnarunt ,    &  reftiora  fentientibus 

prxfrafte  fe  oppofuerunt. 
jK^Lu7o  LIV.  Gregorium  IV.  A.  dcccxxvi  i .  leftum  Papam  Lu- 
'uicifiiios  dovici  Imp.  Pii  filiorum  adverfus  Patrempeflima  machi- 
'pJt^rlm  nantium  partes  fovifle^  ut  Lotharium  fibi  devineiat,  hi" 
fovn  ,  (^  ftorise  tradunt  Ciimque  in  GaUiam  venire  eum  ^  ut  Lu- 
anathema  (Jovicum  Patrcm  cxcommunicaret ,  fama  tuHflet ,  qui  a 
tus.abE-  partibus  Ludovici  ftabant  Epifcopi  :,  aufi  funt  afl^erere^ 
fifcopis     nullo  modo  fe  ejus  voltmtati  velle  fuccumhere ,  fed  ft  excommtmica^ 

CaUiA  f    J  ^j.  ^        ^i  r   1    1 

fptmitHY.  t^^tis  ventret  y  excdmmimtcatus  ahtret ,  cumaltter  Je  habeat  antt- 
sergiusji.  quorum  canonum authoritas,  Ejus  SucceflJbr  Sergius  IL  Ospor" 
SX7pV  ^^  ^^^"^  ^  Papafaftus^  foedum  nomen  mutavit  >  ejufque 
/>-«,/?r/m«5€xemplo  deinceps  alii.  Idem  neglefto  Imperatoris  Lo" 
m^tat  I-  ^^^^^^^  confenfu ,  fedem  occupavit  5  &:  poft  ipfum  etiani 
dem^^dpof}  Leo  IV.  quo  defun£to  Johannes/eu  potius  Johanna  Ofta- 
'jvjed^cm  ^^  "^  Foemina  virilem  fexum  mentita  A.  dcccliv.  Papa- 
«<r^'/.k''"' 1^"^  thronum  confcendit.  Qtiod  fabulis  licet  hodie  gna- 
^ffnf  '"'''  ^''^^^^^  Pontificum ,  aliique  deputent :  Anaftafius  tamen 
iup^Ht!''  Bibliothecarius  cosetaneus  in  Codice  MS.  Luteti^e  con- 
joh.mfies  fervato ,  nec  non  iis  Codicibus ,  qui  ex  Heidelbergenfi 
^m^na.  ^*"  BiUiotheca  Moguntiam  tranfmifli  funt  Jefuitis  y  Anaftafii 
^  '  -  edi- 


PERIODUS  TERTIA.  ^y 

editoribas.  crimcn  falfl ,  i  DcitixT^xTxC  xM^irqurdC  Frr- 
hero  publice  iis  impaftum  admittentibus  (^uti  ex  hiftoria 
hujus  fccuUaCeleb.  Boklero  edita  liquet }  diferteaffir- 
mat.  Affirmat  etiam  Radulphus  Flaviacenfis  in  Polychro- 
nico  5  &:  poft  eum  innumeri  Pontificii  Reformationis 
temporibus  antiquiores ,  ut  ^  fi  fabuUs  accenfere  pro  ki- 
bitu  lUi  voUierint ,  fakem  mendacium  ex  Papatu  3  in  quo 
ante  Reformationem  pUirimi  teftes  remUquidoaffirma- 
runt,  originem  trahere  ne  ignorent.  ijicoUi  u 

LV.  Anno  dccclvi  i  i  .  Nicolaus  I.  Paparum  fuperbiffi-y«''''^«"  f^ 
mus  3  ad  potentiam  augendam  per  fas  &:  nefas  incitatus  3  l£fl'Jl*J' 
Papatum  iniit.  ^xtatDtJl.()6,Sausevidemer  ^  ejus  vox  de- ^o  ^«^i 
cretoria:  Satisevidenterojienditur^  afeculanfoteflate ,  necfolvi  ^^JJ^^^^  . 
frorfus  5  nec  ligan  Ponttficem  ^  quem  confiat  a  pio  Principe  Conftan-  m  Dem 
tino  Deum  appellatum ,  cumnecpoffeDeum  ah  homirnhus  iudicari^Z"^^^"^ 
mamfeftumfit.     U bi  li  utrobique  Dei  nomen  idem  iignin- /;,„/r>,  Ld- 
cat ,  verum  &  xternum  Deum  blafpheme  Papam  profite-  ^^^'''«'» 
tur :  fi  diverfum ,  manifeftus  paralogifmus  committitur.  nkanTii; ' 
In  Lotharium  GalUas  Regem  anathema  vibravit  primus  '^«"»  W'- 
omnium id aufus m Reges GaUix.     Epiftola  ad  Michae- iZn\w/,' 
lem  Imperatorem  ConftantinopoUtanum ,  Majeftatis  Pa-  ob  ph». 
paUs  plena  ,  ab  Epifcopatu  remotum  Ignatium ,  eique  ^l^f^r^ynf 
fubftitutum  Photium  3  fe  inconfuko  graviter  conqueritur.  tutum  ex^ 
Eidem  excommunicationem ,  ni  Calabritanum  SicuUim-  P^^^^^^^f^ 
que  patrimonium  Ecclefise  fune  debitum  reftituerit,  com-  tbemafi- 
minatus.   Magnanimo  peftore  Regibus  &c  Tyrannis  eum  ^''»i^fe»' 
imperafle  5  eifque,  ac  fi  orbis  terrarum  dominus  eflet,  Ravenm- 
authoritate  fua  prsefuifl^e  3  Regino  fcribit.    Sed  &:  Raven- 'f^^»» 
natenfem  Ecclefiam  3  qux  diu  fe  primatui  fuo  oppofuit  3  fpprlJneH- 
imacumjohanne  ArchiepifcopOj  qui  fe  MajeftatisPon- ^«:^^>w- 
tificix  licfk  reum  fateri  debuit  3  fibiSedique  fux  fubjicit.  ^^^/0/'"^' 
Qiiin  &  diris  mukis  Sacerdotes  conjugatos  inceflit^  oh  prfeqttcn- 
quas  eum  Huldricus  Auguftanus  Epifcopus  graviter  re-  J^^^f^" 

H  prc- 


Al.iwnm 

nam  Sco- 
tHm  agi' 
tat.t,  ex 


58  ECCLESI^  ROMAN.E 

prclicriuic.     Denique  extarit  Cjufdcni  Epil^O^-:^  Dcrrmles 

d  Gratiano  colleftx  ^  quibus  Majeftatem  Pontificiam  mire 

is  Hatuminatum  ivit. 

Hijio^ia        LVI.  Nicolaiejurdem  ixtate  in  Gallia  de  Prxdeftina- 

controver-  tioue  &  Libcro  arbitno  vehementer  agitata  controveriia 

•;JJ?t.'r  eft.    Godefchalcus  m  Ecclefix  Rhemenfis  Monafterio 

ne  Goie-    Mouachus  >  uou  omucs  ad  vitam  xternam  5  fed  quofdam 

'^wCr'(3-    ^^  exitium  prxdeftinatos :,  neque  Chriftum  pro  ommbus 

R.ibuHum  mortuum  effe  3  palam  docuerat.  De  fententia  fua  fcriptum 

etiam  hbellum  Synodo  Moguntince  juftli  Ludovici  Imper. 

A.  DCCCXLViii.  exhibuit.     Qiia  occafione  fententia  ea, 

quam  antehac  ipfe  S.  Auguftinus  adverfus  Pelagianos  pro- 

^"/77^//- pugnavitj  a  Rabano  Mauro  Archiepifcopo  Moguntmo^ 

mther-    ^  Haimoue  Halbcrftadienfi ,  cxterifque  Germanix  Epi- 

'degl.uia    fcopis  condemnari  coepit.    Lifuper  iidem  cum  literis  Sy- 

(^^/T^/^.  nodahbus  Godefchalcum  ad  Hincmarum  Rhemenfem 

doartm    Archiepifcopum  miferunt.    E6  cum  venit  5   fententiam 

Mgitnr.  fuam  conftanter  afleruit :  proin  a  Rhemenfis  Ecclefix  &: 

Gallix  Belgicx  Epifcopis  denuo  damnatus ,  &  cum  fe  iis 

irreverentius  oppofuiflet  5   virgis  cisfus  ,    coenobiique 

carceri  mancipatus  eft.   Literea  adverfus  eundem  prxter 

aUos  Johannes  Erigena  Scotus  Hbrum  novendecim  capitu- 

lorum  fcripfit  3  refutatus  mox  a  Remigio  Lugdunenfi  Ar- 

chiepifcopo  :,  Godefchalci  caufam  adverfum  Erigenam  3 

aUofquefufcipiente:  Lugdunenfis  etiam  3  ut&Arelaten- 

fis  ac  Viennenfis  Ecclefix  Epifcopis  \\\  Synodo  Valentina 

A.  DcccLv.  Canones  aUquot  fancientibus  3  quibus  3  quid 

in  Godefchalco,  quiditem  inadverfariisejusdefiderent^ 

probentve  3   exponunt  3   fmiulque  quatuor  capitula  ab 

Hincmaro  Godefchalco  oppofita  3  &  librum  ab  Erigena 

Scoto  fcriptum  condemnant.    Demum   Hincmarus  A. 

DcccLix.  librointegrohacde  materia  fcripto  Valentinam 

Synodum  oppu^nat  :    Scriptiimque  fuum  Regi  Carolo 

Calvo 


PERIODUS  TERTIA.  59 

Galvo  exhibet.  qui  litem  fopivifle  videtiir.  Eam  hiilo- 
riam  doftillimus  tJflerius  fmgulari  Hbro  de  Godefehalco  edito 
ediflTerit^  &  paucis  etiam  Forbefius /;^r«^7. //^.  VI IL  3.  4. 
nec  non  G.  J.  Voflius  de Htjlor,  FeUg.  Itb.  Vll.pag.  4.  confirin- 
^unt.  Ex  eo  decUnatio  doctrinx  orthodoxiK  de  Gratia^ 
Fra:dcftinatione  &:  morte  Chrifti  conftare  poteft. 

LVII.  Nicolai  fucceflbr  Hadrianus  II.  Hincmaro  Rhe-  ^iadrhKi 
jncnfi  Archiepifcopo in  mandatis  dedit ,  ut  Regem  fi.ium  \l'Zlii. 
Carohim  Calvum  communione  privaret  ,    ni  m  Regno  cf/^jr.,. 
fratris  fui  Lotharii^,  fiho  ejus  Ludovico  cederet.  Cui  Con-^'|;'^" ^^'''' 
vcntusRhemenfis  nomine  acriter  admodum  Hincmarus  ui^cmAr» 
rcfpondet^  interaUaobjicicns:  Regaa  feculthtfis  hellts  cjti^z-^^^^.  ^. 
rt,  vicfortis  propagart  ^  r^n  Jpofeoltce  ,    vel  Bpifeoporum  excom-  urrepref- 
mtmicatio?uhus   ohttneri  :   c^  Scriptttra?n  dicere,  qttia  Domint  efe  f^- 
Regnttm  ^  per  qtiem  Reges  regnant ,  (^  cttivoluertt  daretllud,  mt- 
mjlerio  Angelorum  cir  homtntim,  C^r.     Anteceffores  ejus  ordtnem 
Bcclefiafltcum  ^  non  Rempubltcam ,  c^UcH  Regum  cura  ftt  ^  dtjpofm(je : 
jtigum  Ponttficis  Francos  portare  non  pofee  5    &  quir  qyi\\T&JUy^ 
plura  in  Epiftola  ^  aBochello  Decretis  Ecclefix  GaUica- 
nx  lib,  i.pag.  3.  7.  inferta  occurrunt.     In  htcris  veroad 
ipfum  Rcgem  ejufdem  Hadriani  *\jzsepoyY^  hxc  legere 
eft :   Voltimus  dr  authorttate  i^pofioltca  juhemus  Hincmarum  Lau- 
dtmenfem  Epifeoptim  ,    vefera  frettim  potentia  ,  ad  limtna  Sancio- 
rtim ,  nofiramopue  venire  clementiam,    Non  parimi  infolentia 
hxc  Regem  oftendit ,  queftus ,  Secult  umhrofum  typhttm  in 
Ecclefiam  fic  tnduci  -,    &  inter  aha  fic  Pontifici  refcribens  : 
Nobts  fcribere  non  piget ,  fed  exigente  caufa  necejfarium  efi ;  ctttia 
Reges  Erancorum ,  ex  Regto  genere  ?tati  ,    ?ton  Epifeoporum  Vtce- 
Bomtnt,  fe^dterrjtDominthalienus  futmuscomputatt.    Et,  ut  Leo 
acRomanaSynodttsJcrtpftt:  Reges  &  Imperatores ,  qttos  terris  Dt- 
vtna  potentia  prxcipit  pncefie  ,  jtis  dtfitnguendorum  negottortim 
Epifeopis  fean^its ,  luxtaDtvaltaconflttttta  permiferunt ,  non  autem 
Epifecopertm  villtct  extiterunt,    ^ts  tgttur  hanc  inverfam  legem  in- 


eo  ECCLESI^  ROMAN^ 

ferms  evomuit  f  .^/^  tartarus  de  fms  ahdms  dr  tenebrkojis  mnU 

culis  eru^avit  ? 

Hiflona        LVIII.   Sedem  Hadriano  Pontifice  Bafdius  Orienti^ 

syuodt     imperator  ^  qiii  Michaele  Imperii  conforte  nefarie  csefo 

oecummi-  fiimmam  rei  ad  fe  contraxit^^a  Photio  Patriarcha  ob  id  faci- 

#^, ;» qm  j^yg  ^  facrae  Synaxeos  communione  repulfus ,  ulturus  i^no- 

ftprehett-  miniam  iltamv,  bynodum  Cjeneralem  convocaturus  3  la- 

fHm  Bafi-  cile  alfenfum  Papx  5  difcordiam  illam  in  poteftatis  fuse 

pankiZm  incrementum  verfuri ,  &  non  obfcure  Bonifacii  III.  Pho- 

jepo/ifoy    cam  parricidam  laudantis  exemplo  5  BafiUo  parricidiK  fup- 

S//^-  parafitantis  5  impetrat.     Impetratab  eodem  Imperatore 

tftr.         m  ct^oiSooct  Hadrianus  ,  ut  videhcet  fibi  in  Synodo  tali 

■BarrictdA  Xy\<^ixyi   A.  DcccLXix  habita  prxfidcre  pcr  Lcgatos  ^  quos 

Hadrtano  intcr  Anaftafius  Bibhothecarius  principem  locum  obti- 

foveHU.     j^^ii^  ^  integrum  effet  quod  in  nulla  Synodo  Oecumenica 

grlu^in  antehae  faftum.    In  ea  Synodo  Photio  ob  reprehenfum 

tAdem      Bafilium  parricidam  depofito  5  reftitutus  eft  Ignatius.  Li- 

^vZTcs'  bell^^^  legatis  fuis  tradiderat  Hadrianus  ^  a  N  icolao  I.  an- 

im.T^/««m  teconfeftum,  quoquidde  Primatu  Pap^e  &:  adoratione 

2''*''''/J'""  imaeinum  tenendum  in  primis  fit  ,   continebatur  ^  lege 

tfi,         etiam  pro^fcnpta  5  ne  quilquam  m  Synodum  eam  coopta- 

retur  5  ni  prius  fignaculo  fuo  ad  eam  fidem  fe  devinxiffet, 

quod  religiose  adeo  obfervatum^,  ut  quotquot  di£to  au- 

dientes  non  effent  5  a  Synodo  excluderentur.     Unde  do- 

minari  &  pervincere  3  adeoque  omnia  pro  nutu  gereye :,  & 

in  Oriente  etiam  res  fuas  ftrenue  promovere :,  lenocinante 

infigni  parricida  ^,  facile  licuit.    Sed  Synodum  eam  ^  quod 

aperta  vi  omnia  iUic  gefta  5  &:  per  eam  Ecclefia  Conftanti- 

nopoHtana  in  Romanam  poteftatem  redafta  ^  &:  Sym- 

bolo  etiam  Nicaeno-Conftantinopohtano  addita  fit  vox 

Tilwque-,  vel  pro  legitima,  vel  pro  Oecumenica  0£tava 

neutiquam  Gx^zci  recipiunt :  &  contra  eam  Marcus  Ephe- 

finus  in  Concilio  Florentino  diferte  proteftatu^  eft.de  quo 

doaiili- 


mnes 


PERIODUS  TERTIA.  6i 

doftillimiTS  Beveregius ,  Annot.  in  Syn(d.  Conftant.  primam  cjr 
Jecundam,  p.iyo.  plufcula dixit. 

LIX.  Hadriani  11.  SuccelTor  Johannes  IX.  intra  decen-  joh. 
nium  tres  Imperatores  5  Carolum  Calvum,  (^  Ludovico  ^^'' ^'^'^ 
Ludovici  Pii  filio&:  natu  majore,  &:  moratiore  politicas  ^^S/T^r. 
obrationes  pofthabito}  Ludovicum  Balbum,  &  Oiro-^^^^^.F''/^' 
lum  CrafTum  ad  fe  Romam  invitatos  Auguftos  pronun-  inilTau!- 
ciatj  confecratque.  Htnc ,  inquit  Sigonius^  titulus  Imperatoris  ^'^  p-^p^ 
Auguflipofihac  fmcerumPontificis  beneficium  ejfe ,  anmo[ue  -^^/<^^^^  fy^^X!" 
a  confecratione  Fontificia  repeti  coepti.  Non  exiguum  etiam  mde 
ad  Pontificem  lucrum  rediit.  Carolus  enim  Calvus  ei  Du- 
catum  Spoletanum  ^  Aricium  &:  Clufium  civitates  Bene- 
venti  3  Samnium ,  Calabriam  ^  aUaque  donavit.  Sed  &  Lu- 
dovicum,  qui  ab  Adalgifo  Beneventi  captus ,  juramento 
multa  ei,   prius  quam  Uberateturo  promifit^  juramenti 
rehgione:,  authoritate  Dei  &:  Sanfti  Petri  exfolvit.  Quod 
anteeumnemoj  poft  eum  plures  tentarunt. 

LX.  Mortuojohanni,  &pofthunc  etiam  Martino  II:  H.Wr/W ' 
malis  artibus  ad  fafti^mm  hoc  enixo,  a  cujus  tempore .  ita  ^^^*^'^^'' 
bigonius  de  Regno  Italu  tib.  V.  pag.  137.  loquitur  ,  Romana  Ec^  creando 
clejia  gravijfime  laboravit,  ^  patdatim  vetusEcclcfudifiiplinaeft^^'**^!^'^^ 
lapfa-,  fucceflit  A.  DCCCLXXXiv.  Hadrianus  III.  Is  decreta  ^^"^^X^^', 
duo  Sedi  Romanx  perquam  favorabiha  ^  uti  fperabat  ^  fu-  tas  ex^^ecfe^^ 
tura  cudit.    Prius,   ne  in  creando  Pontifice  Impcratoris  1^^  "^J,^'. 
exfpeftaretur  authoritas.  Ita  aufos  ejje  Pontifices  fiws  contem-  tem  imp. 
»^r^ merito  Cranzius  5  Metrop..n.^.p.  i.queritur.  Pofteriusy  ^^ "^^^^  . 
utmoriente  Rege  Craffo  fine  filits ,  Regmim  Itali&  Prmcipihus  unkitaims 
cum  titulo  Imperii  traderetur.  Utrumque  Sigonius  loc.  cit.  me-  ^^"^'^t^' ' 
morat^  &:  prius  quidem  infra  lib.  VI.  pag.  144.  k]oh2innc  ^^1^-  ^ 
IX.  fx)  ftatuente,  ne  Ponttfices  defimatos  mfiin  confpechi  Leia-P^^^^  ''"'•' 
torum  Regwrum ,  )us  ejset  conjecran  ^  abrogatum  ^  teltatur  i- 
dem  5  advitanda ,  inquit ,  cju^  in  Co?nitits  oriehantur ,  cum  maxi- 
nuBcclefiji  offenfionCi  rf/^flf^^.  Pofterius  vero  fecutos  Itahcos 

H  3  Reges 


^i  ECCLESI^  ROMAN^ 

Reges  meflmis  pfulorum  difcordtis  ferturhajfe ,  ac  feipfis  fror- 

fus  um  cum  Bcclefa  perdtdijje  ^  ea  tempora  in  Rempuhltcam  infe- 

rentes,  quihus  nulla  alia  tctrtora  f^ijje  ^  vel prin^tpum  nequitia^ 

njel popiibrumtnfaniaintota  antiquitate  repertuntur:  idem  initio 

libri  quinti  commemorat. 

sieph^m        LXI.  Qiio  Sanctitatis ,  doitrina:^  Virtutisin  Pontiii- 

nsanaio,  cibus  horum  temporum  minus  5  hoc  audacix  pkis  m  iis 

^B^dfL     ^^^i^^^-    Nihiliis  prius^antiquius  nihil  5  quam  llabihre 

Rom.fmt   Hierarchiam.  StephanusVI.  Hadrianilll.  fuccefTorejuf- 

irrefraga-  niodi  decretum  eo  pertinens  ^  quod  apud  Gratianum  i).  1 9. 

C  enim  vero  extat  >  fanxit :  cS^tcqtttd  Bcclcfta  Romana  fratuit , 

quicquid  ordtnat  -^  perpetiw  quidem  (^  irrefragahtltter  ohjervandtm 

cfl,  Eum  qui  excepit  Formofus  ^  qui  ante  Epifcopatum 

Romanum  nunquam  feafieclaturumjuraverat,  cuma  ri- 

vahs  Sergii  faftione  exagitaretur  nimium  ^   Arnulphum  ^, 

Carlomanni  fihum  in  Itaham  evocatum  5    Romamque 

armata  manu  ingreflum  ^   Imperatorem  pronuntiavit  ^ 

unxit  /  coronavit.     Cumquepoft  ejus&:  Boniflicii  VI. 

mortem  Sergiana  faftio  caput  exereret:)   eo  deventum^ 

stcph.vii    ut  Stephanus  VIL  A.  dcccxcvii.    Papa  creatus  ^  fu- 

^^V/}f/\»  ^^^^    nefario    percitus  ,     Formofi     Pontificis     cadaver 

daver  For^  ^y-    Sepulchro  refoffum  :,    prxfente  Synodo  ,    in  fede 

mofihor.    Pontificatus  Romani^  Sacerdotahbus  mdumentis  exor- 

w/Vt/L  natum  3   collocari^   atque  fic  Formofum  tanquam  im- 

dKantthm  puyyi  ^   doclrinartmquc  Sanciarum  t7ifciu7n    (^ita  miferum  ca- 

^^,ojam'   d^ver  compeUabat}  ejufque  Afta  condemnari  ,   mox- 

fuccejfcri-  quc  exutuiii  vcftimentis  ,    digitifque   tribus  5    quibus 

benedicere  moris  erat,   abfciiliS:>   in  Tiberim  jaftari  cu- 

raverit.   Hiftoriam  horrendam  Luitprandus  :,    Ticinen- 

fis,  Ecclefia^  Diaconus^  qui  tum  vixerat:,  Ith.  i.  cap.  8. 

Sigonius  hb.  VI.  ahi  ,    in  primis  Auxihus  in  Dialogo 

contra  intcfHnam  Bccleftct  Roma?i£    dtfcordtam  ,     cujus   Sige- 

bertus  lih.  de  Eccl.    Scriptorihus  ,   a  Mirceo  edito  ,    nar- 

rant. 


PERIODUS  TERTIA.  63 

rant.  B^.rcriius  nefas  id  ext^pi  i'^ns  ad  A.  dcccxclv  i  i  .  arL 
2.  aif,  non  fmjfe  errorem  in  fide ,  fed  vwkntam  ^^J^^^^^iciern  m 
fach,  Neque  tamen  vel  horribile  ifthoc  faftum  ex  fide 
proceHifTe :  vel  veritatis  infallibihs  Spiritum  in  ejufmodi 
raptoribus  &  latronibus  habitafle ,  perfuaderi  fanus  quis- 
piam  poterit.  Proin  etiam  Stephani  hujus  tyrannidem 
deteftatos  Succeflbres  ejus  ^  Romanum,  Theodorum, 
Johannem  X.  Ravennatem  ,  ahos  3  conftat  >  utpote  qui 
Formofo  Papahs  dignitatis  formam  reftituerunt  ^  ordina- 
tos  ab  approbarunt  ^  quin  &  A£ta  Stephani  combufl^erunt. 
Ita  graviflimo  totius  Chriftianifmi  fcandalo  Romanos 
Pontifices^  ^Awt  ehrios  ^  furiofos  ]-xd:'\tos  ci^c  ^  Cranzius 
Saxon.  Ith,  2.  queritur.  Et  Stephanus  ipfe  dignam  piaculari 
fcelere  poenam  luens  ^  e  throno  dejectus  ^  in  carcere  laqueo 
gulam  fregit. 

LXII.  Baronius  tamen  de  his  temporibus  loquens ,  in-  BAromi  de 
horrefcit  totus.  Ad  A.  dcccxcvii.;^.  ^.infehciflima  ^\-n-%l[''J^''' 
ftuofilTima  Romana:  EcclefiiK  tempora  fuiffe  ^  qmhus  ipfam  tcmpornm 
contigit  domeflico  hello  exagitari  ^  atqtie  perfecmione  vexari ,  ita  ut  ^.  ^^"^1' 
nullam  unquam  five  a  Gentilihus  3  five  ah  H^reticis  3  five  a  Schif  Kom.  ah 
maticis  dtnturniorem  atojue  moleflioremferfecutionem  pajfa  fit  tlUy  ^^^^j^^^: 
quam  pertulit  ah  Adelhertis  Thuft^  Marchionihus  3    queritur.  impojitii 
Imputat  nempemala  ifthxc  Adelbertis  Thufcis  Principi-  'i«<^''f^*'- 
bus3  perquosfivepecuniis^   five  arm.is  populo  Cleroque 
Romano  dominantes  3  intrufin  cathedram  Petri ,  fe/m?n  chri- 
fli  3  fint  homines  monflrofi ,  vita  tnrpijfmi ,  ufquequaque  fi^dtjft- 
mi,  Tum^  inquit  3  bominagentium  (Ecclefia  Romana}  vejli- 
mentis  exuta  glori^  atque  Utiti^  moercns  3  dolens  ^  hgcns  fedit 
in  trijlitia.  Sed  nec  ahi  omnes  finftiores  Pontifices  dede- 
runt  3  &:  per ambitum  malafque  artes  pkires  ahi  fohum  ift- 
hoc^ jam  pridem  invaferunt.  Et  labat  mire  jaftata  illa  Suc-  s^<^f^^^ 
cefllo  Pontificum  3  ciim  famihas  a  monftris  prcfeminari  3  r^/'''^*" 
'  nemo  unquam  viderit.  *-»» 

LXIII. 


ru7n  tnr- 

10. 


tatf. 


64  ECCLESI^  ROMAN^ 

Hiforh  LXIIl.  Incidit  in  Scc.uiiirii  iithoc  nonmn  certaraenSa- 
certaminis  Qy^Lmcimtxnriii  quod originem  erroris  de  Coena  Domini^ 
tarif^MteT  bc  corporali in ea  prxfentia  propalat.  Definiverat jam ante 
T^iJcM-  Svnodus  Generalis  feptima:,  umcam  efTe  tmannem  a  chriflo 
%ertum  ,^  mptutam ,  panem&vmum  m  Euchartjtia,  JtLxortus  vero  hoc 
Rabanum  feculo  Palchafius  Ratbertus  ^  Corbejenfis  in  Dioecefi  Am- 
aeBems-  biancnfi  Mouachus  3  XihcWum  de  Sacramento  Euchari^ia  ^  feu 
mum ,  agi'  ^  Corpore  (^  fan^uine  Domim  edidit  ^  eoque  corporalem  prx- 
fentiam  primus  omnium  afl^eruit.  Novello  errori  ftatim  fe 
oppofuerunt  viri  doftiifimi  ^  Rabanus  Maurus ,  Bertra- 
mus:,  CorbejenfisquoqueMonachus  y  vulgo  Ratramnus 
dictus  y  Scotus  Erigena ,  aUi.  Et  Rabani  quidem  Mauri, 
cui  nec  Italiam  fimtlem ,  nec  Germaniam  pepertjfe  diqualem  Tri- 
themius  affirmat>  de  infltt.  Cleric.  lih.  i.  cap.  31.  lucu- 
lenta  de  Coena  Domini  confeflio  ejufmodi  fuit :  Maluit 
Dominus  Corporis  ^  fangumis  fui  Sacramenta  fdelium  ore  percipi , 
(^  inpartem  (^alii  pajlum^  eorum  redtgi ,  ut  per  vi(ihtle  opus  invi- 
fihilis  ojlenderetur  effecius.  Stcut  enim  cthus  materialis  forinfecus  nu- 
tritcorpus  ^  ^vegetat^  itaetiam  Verhum  Det  intus  animam  nu- 
trit  dr  rohorat,  Qiiam  ob  caufam  ab  authoribus  Pontificiis , 
Guilhelmo  Malmesburienfi  quarto  3  &  Thoma  Waldenfi 
fexto  poft  Seculp  in  Stellarum  erraticarum  relatus  numerum 
eft.  Ratramnus  vero  5  feu  Bertramus  libello  de  Corpore  ^ 
fanguine  Domini  fcripto  5  &  Carolo  Calvo  infcripto ,  eidem 
Carolo  quisrenti  3  an  ipfum  corpus ,  cpuodde  Marianatum,  paf 
fum  ^  mortuum^  fepultum  ejl ^  quodque  addextramPatris  conji- 
deat ,  ft  3  quod  ore  fidelium  per  Sacramentortim  myflerium  quotp- 
dte  in  Ecclefta  perctpitur  ?  refpondit  :  dtfcrimen  effe  tantum^ 
cjuantum  eji  inter  pignus  ^  .eamrem  ^  pro  quapig^ms  traditur: 
(juantum  tnter  imaginem  y  ^  rem  ^  cujus  efi  imago ;  ^  qnantum 
inter  fpeciem  ^  veritatem.  Denique  eandem  adverfus  fubna- 
fcentem  corporaUs  praefentix  errorem  tutatus  eft  Johan- 
nes  Scotus  Erigena  traftatu  de  Euchariftia  edito ,  &:  Anno 

de- 


PERIODUS  SECUNDA.  65 

demum  ML.  in  Synodo  Vercellenfi^  fub  Leone  IX.damna- 
to.  Taceo  Scriptores  hujus  Seculi  haud  miniis  celebres :, 
Walafridum  Strabonem ,  Chriftianum  Druthmarum^  He- 
ribaldum  Altifliodorenfem ,  ahos  ,  quibus  ob  impugna- 
tum  corporaUs  pra:fentix  errorem  a  Pafchafii  aifeclis  per 
infignem  Contumeham  Stercoramjlarum  nonien  foedum 
impofitum  eft  ^  eo  fcihcet ,  quod  aflererent  ^  ea  qux  ore 
corporis  aflfumuntur  ^  Symbola  feceflui  obnoxia  elfe. 

LXI V.  Poteftatem  vero  Pontificis  tum  temporalem  ^  Potcfiaton 
tum  Spiritualem  dici  nequit,  quantum  commenta  caUi-  Po»^'fi<:'^ 
diflmia  circa  ha^c  potillmium  tempora  milenx  hommum  ^„.^^  ^^  tem- 
creduhtati  propinata  promoverint  firmaverintque.   Et  ad  ^'f^*'  '««'^«/« 
^f;;?^^r^/(?quidemimperiumftatuendum  plurimum  contu- ■^^/^l.!^^^"^''^' 
lerunt^  ex  quxftuoliflima  falforum  chirographorum  off\-  mM.LHdo- 
cina  petitae  Donationes  5  Conftantini  puta  Magni ,  Ludo- *'/^^^|//J^ 
vici  Pii  3  &  Ottonis  M.  Donationis  Conjlantmtam ,  quam  promovernnt. 
pro  idoneo  documento  allegarunt  Pontifices  Leo  IX.  Ni- 
colaus  Ill.aUique&cin  Jus  Canonicum  Gratianus ,  Yvoj, 
Anshelmus ,  Deusdedit ,  ipfeque  etiam  Gregorius  Xlll. 
retulerunt  >   putidifllmum  commentum  per  Johannem 
quemdam  Diaconum  ,   cognomento  Digttorum  y  uti  qui- 
dem  ipfum  Diploma  Ottonis  tertii ,  quod  etiam  num  Af- 
fifii  inter  cimeUa  &  Archiva  Paparum  afl^ervatur ,   &:  a 
Marquardo  Frehero  editum  ac  notis  iUuftratum  eft  ^  tefta- 
tur,  nefarie  fuppofitum  5  orbiperfuaderefuftinuitjCon- 
ftantinum  M.  Imperatorem  non  foUim  Romanam  urbem, 
fed  etiam  omnes  ItaUx  ,  feu  OccidentaUum  Regionum 
Provincias ,  loca  &  civitates ,  Romano  Pontifici  Silveftro 
acejusSucceflforibusperpetuo  dono  tradidiflfe.  Ludovici 
quoque  Pii  prodigiofa  donatio  PafchaU  3  &:  Sedi  Romanx 
A.  Dcccxv  1 1 .  fafta  y  ferebatur ,  qua  fciUcet ,  Volaterrano, 
Sigonio,  Baronio  aUifque  narrantibus,  RomanusDuca- 
tus  y  Ravennx  Exarchatus  ,  &:  pleraque  omnis  ItaUa  in 

I  Sedis 


66  ECCLESI^  ROMAN^ 

Sedis  illius  poteftatem  concefferit :  Simiilque  Ludovicus 

Pontificum  ele6tioni  ^  quam  Leonis  III.  &c  Stephani  V. 

Canones  Imperatori  vindicaverunt  y  abfolute  renuntiave* 

'    rit.  Acceffit  lequente  Seculo  non  miniis  ampla  Donatio  ^ 

quamadA.  Dcccci,xii.  Baronius alFert  Ottonis M.  nomi- 

ncy  quaillejohanni  Xll.  Sc  Romance  Sedi  donat  cwita- 

tem  Romamm  cum  Ducatu  fuo^  Juburhanis  Juis ,  atc^ue  viculis. 

omnihus  c^  territoriis  ejus  montanis  ^  maritimis ,  httorihus  CT  por- 

tuhus ,  feu  cunciis  civitatihus ,  caflellis ,  oppidis  ac  viculis ,  ThufciA. 

fartihus,  id  ejl ,  Fortum,  Centumcellas ,  Cerem,  Bledam,  Ma- 

turiamim ,  Sutrium ,  Tiefem ,  Cajlellum ,  Gallfem ,  Ortem ,  Po- 

limartium,.  K^meriam,  Tudam,  Veruftamcumtrihus  injulis  Juis 

^c,  nec  non  Bxarchatum  Ravennatem ,  Pentapolim,  territorium 

Sahinenfe ,  Almum  cum  Infula  Corfica ,  Ducatum  Spoletinum  3  Pa- 

\      trimonium  Neafolitanum :,  ^c,     Quando  nempe  verecundise 

fines  femel  tranfire  ftatutum  erat ,  bene  &:  naviter  impu- 

dentes  efle  oportebat.  0^//////;;^  certe  ^r^;-// ^^Zf^  ^7/^  £fr/£^^ 

attulerunt  uti  vetus  de  Conftantini  Palea  illa  proverbium 

fonat.    Omnefque  curiofos  Canoniftas  magnum  femper  de 

^oftatienum  hoc  (Conftantini}  diplomate  fecijfe  feflum ,  Paulus  Langius 

w^^iW^r^i/- ^^  ChronicoadA.  mcccciv.  ait.  Sed  critico  Donationes 

tur.  illx  virorum  Doftorum  Freheri ,   Goldafti  ^   Mornaei  y 

Voetii,  Uflerii^  Conringii,  aliorum  veru  confoflse  3  pri- 

dem  Fo^eix^  fuce  notas  &:  fraudis  fimplicioribus  a  Papx  ci- 

spirifftctiem    niflonibus  cnormitcr  uimis  faftx^  indicia  plurima  prodi- 

egrundempo.  dcrunt.  Ad  SpiritualemYCTd  Principatum  coniirmandum , 

nJlumEpi-  veterum  Romanorum  Epifcoporum  nomine  prodierunt 

^oU  Dtcreta-^ort  &  calamo  plus  quam  ferreo  confi£tx  DecretalesEpifto- 

po!t!fi!iLj  l^f^ipra  §.IX.X.  memoratx,  quas  ex  Hifpania  tempore 

eodemtempo- CaroliM.  Riculfum ,  Archipicfcopum  Moguntiuum  in 

Vmfuffofi.  Gallias  primum  attuhfl^e ,  Hincmarus  Rhemenfis  in  ribro 

u.  contraHincmarumLaudunenfemfcripto^teftatur.  Qiias 

quidem  Epiftolas  una  cum  Pfeudo-Conftantini  Donatio- 

ne>, 


P£RIODUS  TERTIA.  (,7 

ne  3  atque  aliis  etiam  Decretis  Ecclefiafticis  in  unum  vo- 
lumen  compactas  Ifidorus  non  Hifpalenfis  ille ,  fedcog- 
nomento  Mercator^  planus  port  horaines  natos  nequifii- 
miis  &:  improbifiimus  ^  qui  poft:eris  tamen 

.  Ignaris  fcderum  tantorum ,  artisc^ue  VeUfg& , 
feliciter  lic  impofuit  5  venditare  non  dubitavit.  Qiio  in 
gencre  an  quidquam  unquam  prodierit  fimile  ^  qiiod  plus 
ad  caufas  Pontificix  firmamentum  momenti  attulerit  , 
haud  fcire  fe Doftifif.  Ufierius  profititur  merito. 

LXV.  Z)^r/;^/^;?'/Secukmiejiifmodi  fuit^  ut  eo  nullum  m  fuuU  de^ 
indocJms  aut  tnfeticius  cxtinffcBelhrminus  de  Vontif  Rom.  /?^,  c»«/ '«//^rj^- 
IV,  1 2. fateatur. Baronius etiam adAsycazz.  §. i . ejus  expU-  rliaBdiT-' 
cationemfic  orditur:  En  incipit  annus  Redempioms  mngente-  ^^^^*^  ^*- 
fimus ,  Indiciione  tertia  notatus-,  c^uo  ^  uovum  incipt  Seculum, 
quod  fii  ajperitate,  (^honiflerilttate  ferreum,  maltque,exundan- 
tis  deformitate plumbeum ,  ato^ue  tnopia  Scriptorum  appellari  confue- 
vit  ohfcurum,  In^  cujus  limine  confttuti,  antec^uam  progrediamur 
ulteriks,  htc  Lechrem  monendo ,  pr^fari  altquidnecejfartumduxt- 
mus ,  ne  cpuid  fcandali  pufitlus  animo  patiatur  ,  fi  quando  videre 
contigerit  ahomtnationem  defolationts  in  Templo ,  fedmagis  miretur^ 
^  cognofcat  in  ejus  cuflodia  Divinam  invigtlare  potentiam  ,  cum 
non  yUt  olim  j  tantam  ahominationem  fecuta  mox  fuerit  defolatio 
Templiy  intelligatc[ue ,  folidtorihus  tllo  niti  hoc  fundamentis ,  pro^ 
mijftontbus  chrtfi,  drc.    Sed  fortenonpariimopinio  Baro- 
nium  fefelht ,  ciim  abominationem  illam  fpirituahs  Tem- 
pHdefolatio  Sc  cL\cc(n$,  captivitas  Babylonica  magis  ma- 
gifque  infecuta  fuerit ,  Sz  nondum  fera  vefpera  venerit. 

LXVI.  Sic  porro  hiridam  Ecclefix  Romanx  hoc  Secu-  Rom^ttm 
lo  faciem  idem  ad  A.  bccccx 1 1 .  jT-  8.  Baronius  depingit  :forJ$d,jfirn* 
^£  tum  facies  Janffa  Eccleft£  Roman^  ?  ^am  fcedifjima ,  cum  TJyllly^^J^^ 
Rom£  dominarentur  potentifftmA  aque  ac  foedtjjima  meretrices, 
(^Theodora,  Marozia)  (puarumarhitriomutarenturSedes-^da'- 
rmtur  Bpifcep ,  crx^f^d  homndum  auditu  (^  infandum  eft  intrw- 

~  ~~        X  2  dcrcn^ 


68  ECCLESI.E  ROMAN^ 

dercntur  m  Sedem  Petri  earum  amafii,  Pfeudo-Pontifices  ^c.  Sic 
njendtcaverat  omnia  fihi  lihido ,  feculari  fotenti%  freta ,  infaniens , 
^ftro  Perctta  dominandu  Dormiehat  tunc  fiane  alto  fopore  Qhri^ 
flusinnavi^  cum  hifce  flantihus  njalidisventis  navts  tpjk  flucfthus 
opertretur.  c^c.     Et  quod  deterius  erat ,  deerant ,  qut  Dominum 
ftc  dormientem  clamonhus  excttarent  ^  difcipuli^  flertentthus  om- 
nihus.     £luales-nam  reris  delecios  ah  hts  monflris  Preshyteros  (^ 
JDiaconos  Cardtnales futandum :  cum  mhil  tam  natura  fit  tnfitumy 
quam  unmiquemque  fiht  fimilemgenerare  f  8cc.  Platinoe  ^  Sabel- 
lici  5   aliorum  querelis  ad  compendium  pofitis  5  paucis 
multa  5   fub  finem  hujus  feculi ,    Epiftola  ad  Stephanum 
G-rhtnm     ^^^^^^'^  Romanse  Diaconum  fcripta,   Gerbertus  dixit: 
ce^te'rar.'i     Pomanorum  mores  mundus  perhorrefcit.  Et  Genebrardus  c/?r^- 
dtr^cLm  €■  ^QgrJiy  ///;  his  coloribus  feculum  ifthoc  depingit:  Infelix 
nta^'  dicitur  hoc  Seculum  ,    exhaufium  hominihus  ingenio  ^  dofirina 

claris ,  five  etiam  claris  Prtnctpthus  (^  Pontificihus  3  in  quo  nihil  ferh 
dtgnum  memoria  pofieritatis  gefium  fit.  Unde  ferunt  y  tunc  reper- 
tum  futfife  qtioddam  monfirum  capite  Leonino  ^  t^  cdLteris  memhris 
humanis^quodfiatum  illtustemporis  mirifice  referret.Hoc  vero  uno  in- 
felix  y  quod  per  annos  150.  Pontifices  circiter  5  o  i  virtute  majorum 
prorfiis  defecerunt  3  ApotaBici ,  Apofiaticive potfus  ^  quam  Apofioitci. 
jnfdtchath        LXVIL  Lifchcitatis  tantse  iUius  Secuh  caufam  idem 
iiim^cAHft     Genebrardus  nequiflime  fingit  haefiffe  penes  Imperatores 
«"r/wtff-^^/tf- Germanicos  3  y&^  quihus^  inquitille^  captiva  cr  gemens  fuit 
res  Germanos  Ecciefta  ufque  ad  Henrtcum  IV.  in  ordinem  reda^um.     Dolet  fci- 
xjirmti      licet  Papx  gnathonibus  nimium,  quodeo  feculoOttoL 
ahas  Magnus ,  remoto  Johanne  XIII  (ahis  XII}  fcelerum 
plurium  3   inceftus  cumprimis    &  necromantirs  convi- 
fto  5  furrogavit  Leonem  VlII.  fub  quo  reftitutum  Impe- 
ratonbus  eft  jus  ehgendi  Pontifices  ^  &  inveftiendi  Epi- 
fcopos,  Clerumque  omnem :  quodque  OttoIII.  nepos 
depofito  3  &:  de  monte  Tarpejo  prcecipitato  Johanne  Pla- 
-centino  3  Gregorium  V.  ante  a  fe  eledum  &  faftione 
-  Cre- 


PERIODUS  TERTIA.  69 

Crefcentii  deturbatum  reftituit  ^  &  fi  qux  alia  illi  Pontifi- 
cix  poteftati  miniis  propitia  geflerunt.  De  cxtero  Sanch' 
tdtem  Papam  dimifijje  <^  ad  Imperatores  hoc  temfore  accejfiffe , 
Wernerus ,  Monachus  Carthufianus  Fafiic,  Temp.  atat.  G^rt, 
744.  diferte  queritur. 

LXVIII.  Et  Pontifices  quidem  cauteriatum  ifthoc  fe-  Secuniiims 
cuUim  trieinta  paffum  eft.  de  quibus  vetus  iUud adamum :  ^W'>'^'« 
Sardt  venalesy  alius  alto  nequtor ;  ulurpavens  merito.    Ger- 
bertus  Archiepifcopus  Rhemenfis ,   qui  poft  ad  Papale 
culmen  eve£tusSilvefterII.  cognominatuseft^  coramSy- 
nodo  Rhemenfi  adverfus  fecuU  fui  Pontifices  muka  in- 
clementer  fatis  dixit  ^  quse  adA.  cmxc.  Baronius  ipfe  non 
ditUmulat.    Inter  aUa  Antichriftx  nota  fic  iUos  afpergit: 
J^id  hunc ,  Reverendt  Patres  y  in  fiuhlimi  filio  refiidentem ,  ^vefle 
purpurea  c^*  auro  radtantem^  quid  htinc  y  inquam,  ejfe  cenfittsf 
Ntmtrum  fit  charitate  dejlituitur  ^  filaqtie  fiientia  inflatur ,  ^  ex- 
tollitur  3  K^nttchrtflus  eft  in  Templo  Dei  fiedens ,  ^*  fie  ofiendens 
tanquam  fit  Deus.     Si  autem  nec  charitate  fiundatur  ^  nec  fiientia 
erigttur ,  tn  Templo  Dei  tanquam  ftatua ,  tanquam  idolum  efi ,  ^ 
quo  rcfiponfia  petere  ^  marmora  confiulere  eft,  In  eadem  Oratio- 
nc  fic    qy^Kmii^,  O  Lugenda  Romal  qua  noflris  majorihus  clara 
Fatrum  luminaprdhuiftt,  noftris  temporthus  monfiruofias  tenehras  y 
fiuturo  ficulo  famofas  ofludiftt !  i^cSuid  fiuh  hdc  temporanonvi' 
dtmus  ?  Viditmus  Johannem ,  cognomento  Octavianum ,  in  voluta- 
hro  Ithidinum  ettam  contra  eum  Ottonem  ^   quem  Auguftum  crea- 
verat^  conjuraffe.     Suofugato ,  LeoNeophytusinFontificemcrea- 
fur,  SedOttone  Cotfare  Roma  difiedente ,  Octavianus  Romam  redit  y 
Leonem  fugat ,  Johannem  Diaconum  nafio  dcxtrifique  digitis  ac  lin- 
guamutilat  y  multaqtie  coede  primorum  inurhe  dehacchatus  hrevi 
morttur,     CuiBenedictum  Grammaticum,  cognomento  Diaconum 
Romani  fuhftituunt,  Btim  quoque  Leo  Neophytus  cum  fuo  Cafiire  non 
longe  poft  aggredttur ,  ohftdet  ,    capit ,  deponit ,  perpetuoque  exi- 
Uq  in  Germanidim  dtrigit  ,ft{QCcMt  Ottoni  C^fiari  C^fiar  Otto.    Suc- 
.0:  I  3  cedit 


7^  ECCLESIJE  ROMAN^ 

cedit  RomJiinTontificatuhorrendummonjlrtm  ^  Malefacius  (^Bo- 

nifacium  fic  appellat^  cunchs  mortales  nec^mtia  Jkferans ,  ettam 

prioris  ^ontificts  fangume  cruentus.  Sed  hic  etiam  fugatus  ^  in 

magna  Synodo  damnatus  efi,  Talthus  monflris  hominum  ignominia 

plems  fcientta  humanarum  (^  Divinarum  rerum  vacuis  innumeros 

Sacerdotes  Dei  per  Orhem  terrarum  Jcienti^  <^  vita  mertto  con- 

fpicuos  fuhjici  decretum  efi  ? 

TsfecnmPU'     LXlX.  Qiud  vcro  multis  ?  Platinam  ^  Baronium ,  Ge- 

tma ,  steiu,  nebrardum ,  Johannem  Stellam  confulentibus  occurrent 

lZZo*^r7-' ^^  aetate  frequentes  j^m,  invafores^  Magi^  frodtgtofi^  Si- 

phuidepkti.   moniaci  .^  tyranni  ^  facinorofiflmi  ^  monjlra  (^  fortenta  ^  ferjtm^ 

ExempU  noH-  grafjatores  ^  cicr^xovS^i ,  facrtlegi  in  manes  defun^hrum ,  Divini  hu- 

i.roditcHmftr.  manicjue  juxta  jurts  violatores  ^  fcelefltfjimi.  RomanuS:,  Theo- 

dorus  II.  Johannes  IX.  Chriftophorus ,  SergiusIII.  For- 

mofis  aftis  vel  refcindendis ,   vel  vindicandis  infudant. 

Sergius  etiam  Marozice  adulterce  fux  5  ex  qua  Johannem 

XI.  fuftuht^  artibus  Papatum  invadit.  Johannes  X.  alte- 

riusGlycerii  Theodorx  Marozise  matris  artibus  Papa 

creatur,  &:  hara  quam  aradignior:,  ab  altero  fcorto  Ma- 

roziacervicahinosconjefto^  necatur.  Johannes  XI.  Pa- 

tre  Sergio  &•  matre  Marozia  natus  ille  eft  3  decujustem- 

pore  Baronius  exclamavit :    Su&  tum  facies  BccleftA  Roma- 

na?  Johannes  XII.  puerannorum  duodecim  Papaehgi- 

tur ,  fceleratilHmus  omnium ,  in  adulterio  deprehenfus  ab 

adulterx  marito  confofTus ,  &:  a  Diaholo  ^  Luitprando  teftc, 

verherihus  fercuffus  interiit,     Leo  VIII.  Laicus  adhuc  Papa- 

tuminvadit.  Bonifacius  XII.  Benedifto  VL  vi  priiisde- 

turbato ,  &:  in  carcere  ftrangulato  5  Papatum  rapit  3  be- 

ftia  veriiis ,   quam  homo  5   Malifacius  a  Gerberto  diftus. 

Johannes  XV.  Divina  6c  humana  omnia  cognatis  &  affi- 

nibus  fuis  erogavit ,  Nepotifmi  ftudiis  prselucens  pofte- 

ris.     Silvefter  II.  feu  Mathematicus  ,   feu  Necromanta 

(quod  pofterius  plerique  affirmant)  ftatuas  caput  ex  cer- 


PERIODUS  TERTIA.  71 

tofiderum  curfu  CGnflatvim ,  fibi  Oraculum,  ex  quofa- 
ta  expifcaretur ,  conftituit.  Johannes  XVII.  fur,  Utro^ 
frodttor  Stellx  cluet.  EnRoma:  ea  xtate  Archiflamines 
&  Antiftites ! 

LXX.    Cleri  igitur  totius  ,   qux  tum  conditio etiam  cUntotiiu 
faerit ,  monftris  ejufmodi  clavum  tenentibus :,  divinare  \i-  corntpfio  m^ 
cet.     Edgarus  Rex  Anghx  ad  Epifcopos  Anglicanos  ha-  *"^"'[' 
bita  Oratione  difertillima  ^  qux  ab  Alredo  Abbate  Rhie- 
vallenfe  hteris  confignata  extat ,  fic  ejus  mores  dcpingit : 
Dicam,  dtcarf^^  quodbomlugent  ^  mali  ridcnt,  Dicam  dolens ,  fi 
tamen  dici  pote(l  y  quomodo  dijfluant  in  comeffationibus  c^  ebrteta- 
tibus  3  in  cubtlibus  (^  impudtcittts ,  ttt  jam  domus  Clericorum  pu- 
tentur  projltbulameretrtcum ,  conciltabulum  hijirionum,   ibtalea, 
ibi  faltus  ^  cantus  5  ibt  ufyue  ad  medium  nociis  frotracU  cum  cU^ 
more  cr  horrore  vigilid,  Sic ,  ftc  patrimonia  Regum  ^  eleemojynas 
Frincipum  y  imo  qtiod  magiseji  ,    illtus  pretiofi  fangttints  pretitim' 
froJligAtts,   Ab  eadem  etiam  Pontificum  inertia  fadum  eft  ^, 
ut  pafllm  CMonachiin Sacerdotum  cellegia  venerint ,  e^* mox  velup 
jure  fuo  ubicjue  gentium  opes  tmmodicas  fibt  parere  inciperent.  uti 
Polydorus  Virgihus  Itb.  VL  Htjiar.  K^4ngL  notat.     Et  quid 
multis?  Accidit t/li atati  y  inquit  j  invitaBenediftilV.  Jo- 
hannes  Stella  ^  quodomnis  vtrtus ,  tam  incapite  j  quam  in  mem- 
bris  ex  hominumignavia  conjumpta  fuerit. 

LXXI.  Sed  fortehocuno  nomine  haud  plane  infehx  ^r,,,^^;^;er4/?i. 
hoc  feculum  dixeris ,  quod  novas  hxrefes  protrufit  nuUas.  f^cuiHm  ijihoc 
Equidem  Gabriel  Prateolus  in  fuo  fucceflionis  hxretico-  T!^*'  ^'TS 
rum  catalogo  notat,  leculo  nono  6c  decimo  H^reticorum  Pr^iiafoi^ 
interregnum  facfum  ejfe.     Scihcet  fugerunt  Hxretici ,  atque  ^^'>''^'^^'^^- 
in  Prxlatos&:MonachosPontificiosfefe  abdiderunt.  ParnmolZT. 
fntmerat^  ut  magnus  Ulferius- ^dr  Eccl.Succe/.  cap.  2.  loqui- 
tur,  uth^reticiy  qtd  tanquam  devott  mt/ttes  Jntichrtjii  copias  Junt 
Antegreffi ,  fummo  Imperatore  cum  ftattvts  caftrts  proxime  acceden- 
f£)  retrahere  Je/e  3  omrte^ue  mmttores  4tque  angufttores  h^refes 

-    Apo^ 


7>  ECCLESI^  ROMAN^ 

Afojlafm ,    cui  ha^ems  viam  fararant  omnia  longe  lateoj^tu  jam 

occufaturA  concederent. 

tcdtfiA  circa      LXXI.  De  Ecclefix  circa  annum  millefimum  ftatu  fic 

amHmmiii*  Wcmerus  in  fafciculo  Temporum:    Temfus  ejfcemmatum 

'^^T*n^!l^ro   incipit  circaannumDomini  looo,  in  o[uo  fides  chrtjiianavalde 

clabroRd-    ccepit  dcficere  ^'  declinare  a  prijlina  virilitate -y    uti  patet  in  fro- 

Mfhsrffra'  pfy^^^^  g^^^^  Hildegardis ,    ^  in  multis  regionihus  chrijitantta- 

tis,     Nec  facramenta  y  nec  Bcclefiafiici  ritus  fervahantur :  Brant- 

que  augunis  &  maleficiis  intendentes,     Et  erat  Sacerdos  ftcut  fo- 

pulus.     Neque  aliter  Glaber  Radulphus ,   ejus  temporis 

fcriptor,  qui  Ith.  ii.  6.  queritur  ,   circa  annum  miUefi- 

mumplus  folito  Jriguiffe  charitatemy   ac  JuperahundaJJe  inicpui' 

tatemy  ut  ille  antiopuum  Leviathan  fiduciam  conceperit ,  quodin- 

undatio  Jordanis  Jluvios  illaheretur  illius  >  ut  videltcet  haptiz^ato- 

rum  multitudo  per  avartttdi  appetitum  viam  veritatis  deferens 

demergeretur  in  interitum, 

semiumdt'       LXXII.  Sequens  verofeculum  undecimum  oh  malortm 

cimnmfer-    excre/centiam  ferreum  a  Dithmaroappellarifolitum,  Baro- 

tnaro  Appei-  Hius  ad  A.  M I .  uarrat  5  prseiatus  etiam ,  alieruilie  tum  non- 

UtHm.  quo    nullos ,  adeflc  tempus  ,  quo  revelandus  eflet  ille  homo 

!^'Xaf,/^,7^^  peccati  5  fiHus  perditionis  diftus  cognomine  ^ntichrifius. 

jamefeJntt- Qux  iu  Galliis  promulgata ,  &:Parifis  primiim  prxdica- 

ya$Tfer-    ^^  ^  ^^  pcr  orbcm  vulgata  3  creditaquea  plurimis  ^  addit, 

(febuit.        Aventinus  quoque  Ith.Kp.')^.  fatetur,  plerofque  omnes  ho- 

nos  y  apertos ,  jufios ,  ingeriuos  3  ftrnplices ,  tum  imferium  Antichri- 

fii  ccefifcy  quodea,  qud  chrifius  Servator  nofier  tot  annos  ante 

nohis  cantavity  eo  temfore  evenifie  cernehant  y  memorid  literarum 

prodidtfie.     Genebrardus^^y^.  mlxxix.     ^am  tum  deflora- 

tus  fuerit  fiatus  Ecclefi^  y  cernere  Itcet  afud  Sigehertum,  Vincen- 

ttum  ^  ^ntoninum.     Magna  ftmultates  inter  Imferatorem  & 

Vontificem.     Sacerdotes  erant  morihus  depravatijfiimis,     Beren- 

garius  Ith.  de  Corpore  ^  fang.  Dom.    Veritatem  ait    ex- 

pertam  efl^e  non  Sanctam  Bcclefiam  ,  fed  Bccleftam  maltgnan- 

.  ^  ittmi  y 


PERIODUS  TERTIA  7;     . 

tium  y  concilium  vanitatis ,  non  K^pojlolicam ,  fed  Sedem  Sathand.  sHvejlriii, 

LXXIII.  Initio  leculi  facernmam  illam  fedem  tenuit  ^*?^"»"»^*^'*- 
SilvefterlLdecujusnecromantiateftes  Pontificii  plures, 
Beano,  Wernerus^  Rollfmk,  Martinus  Polonus ,  Nau- 
clerus ,  Platina ,  Matthxus  Weftmonafterienfis ,  alii  du- 
bitare  non  finunt.     Ei  dxmon  confultus ,  quamdiu  regna- 
turus  eftet ,  refpondit  y   non  prius  moriturum ,  quam  in 
Hierufalem  miflam  celebraflfet.  Qiiodoraculum  e7r:t/^(po- 
^zi^oi  dxmon  de  Ecclefia  S.  Crucis  Romana ,  cui  Hiero- 
folyma:  nomen ,  Silvefter  de  civitate  Hierofolyma  intel- 
lexit.     Sed  pofterior  deceptus  a  Cacodxmone  fuo ,  ciim 
in  Ecclefia  S.  Crucis  facra  feciflTet ,  Orci  viftima  piacula- 
ris  fubito  faftus  eft  quam  tragoediam  pluribus  Malmesbu- 
rienfis  ediflferit.     Difcipulos  eum  habuifl^e  ,   Theophy-  DifcifKii  (^ 
laftum   (poftea  fadum  Papam  ,   Benediaum  IX.)  6c  f.^''£' 
Laurentium,  qui  dxmonibus  litaverint,  Benno  Cardi- ^//V/^^»*-* 
nalis  affirmat.  Eum  exceperunt  Johannes  XIX.  XX.  Ser-  ''*''"  "''j.'"'" 
gius  IV.Benediftus  VIII.IX.  Johannes  XXL  Silvefterlll.  tc^^^' 
Gregorius  VI.  nulla  re  infignes,  nifi  quod  plerique  illi 
faftione  Comitum  Thufculanorum ,  adeoque  vitio  crea- 
ti  5  &  magiis  crimine ,  fi  qux  fides  fuis  authoribus  conftat, 
infames  fuerunt.  Certe  Benediftum  IX.  (  quem  Sacris  da- 
moniorum  fuiffe  deditum  c^  infihis  ac  montihus  mulieres  pojife  cur- 
rere  fecijfe,  quas  magicis  artthus  adfui  amorem  coegent^  ex  li- 
beUis  domi  ejus  inventis,  Benno  probat.)     Silveftnim 
III.   &  Gregorium  VI.   Henricus  Imperator  convocata 
Synodo,  ceu  Simoniacos,  Jangumarios  ^   monflra  damnavit; 
Ingcmuifl^e  tum  orbem ,  ob  intrufos  Papas  ,  Papatum  in- 
tercedcnte  thefauro  fecuniarum  emptum ,  &:  Prxlatos  auro  pottiis 
quam  merito  exaUatos,  Glaber  Radulphus  lih,  IV.  'j.&F,'y. 
&  Leo  CardinaUs  Oftienfis  fcribunt.  ^    ,. 

LXXIV.  Benedifti  IX.  quem  infuperut  ignavum,  ^nL^^um- 
mlliffs  Prmi  Platiaa  6^  Stella  >  probrofum  &  infamem  Volater- 1""'  ^'^'^'^' 

iv  ranus>rj[fciwi^/y. 


n 


Ci%r^^'inAlis 


ECCLESI^  ROMAN^ 

ranus  ^  hominem  nefmum  Baronius  perftringunt  >  tempore 

Cardinalmm  nomen  efle  in  pretio  ^    Genebrardo  chronogr. 

lib.  IV,  fatente  ^  occoepit.     Et  Cardinales  quidem  di£ti  a 

fixHs  Ecdefia  cardiue :,  m^mvi^a)s  fixos  Sc  proprios  Ecclefix  fux  miniftros 

mf»ifter  r/.   fignilicant.     l/nde  vocabula  incardinandus ,  incardinattfs ,  an- 

nexus  cardini.     Eorum  tamen  appellatio  neque  in  S.  Lite- 

ris :,  neque  in  antiquis  Patribus  ^   ne  hiftoricis  quidem  y 

five  Chriftianis ,  five  etiam  gentilibus  ^  quaUs  eft-  Marcel- 

linus  ,  occurit.     Scribunt  quidam  a  Marcello  L  Cardina- 

les  conftitutos  eflfe  propter  Baptifmum.     Sed  in  aftis  ejus 

Cardinahum  nomen  non  comparet.     Viginti  c^tunqtie  titu- 

los  in  urhe  ,    c^uafi  dtoecefes  3  frofter  haftifmum  ^  foenitentiam 

multortim^    qui  convertehantur  ex  Paganis  ^-  frofter  feftdturas 

Martyrumcwm  conftituifle  Baronius  ad  A.  cccix.  4.  me- 

morat ,  fine  Cardinahum  mentione  uha.     Demum  circ^ 

A.  DLX.  prima  Cardinahum  mentio  extat ,  quando  Jo- 

hannes  IIL  dileclis  filiis  Cardinahhus  Clericis  fcribens  ,  figni- 

ficat ,   fe  Ecclefiam  iUam  "Titulum  Cardinalem  conftituere. 

Id  vero  certum ,  Cardinahum  nomen  ab  initio  nihil  ahud 

fignificafle ,  quam  ordinarios  atque  fixos  in  certa  Eccle- 

fia  Clericos  >   neque  Romanx  duntaxat  Ecclefix  fuifl^e 

Cardinales  fuos ,  fed  etiam  Ecclefiis  ahis  titulatis.  Unde 

Cardinales  Ecclefix  Conftantinopohtanx  ^  Mediolanen- 

fis^  Compoftellanx  3  aharum  legere  eft.  Teftimoniaeam 

in  rem  phira  Marcus  Antonius  de  Dominis  de  Rep,  Eccl.  IV. 

5.8.19.  20.  21.  aUegat,  ubi etiam  qui proprie  Cardinales 

ohmfuerint,  definit^  2LffcTcn$  fiiiffe  Cler/m  proprium  cujus- 

cunque  Ecclefia  in  ea  fixum ,  (^  titulatum ,  ^  ordinaritim.     Et 

qu^cunque ,  inquit,  Ecclefia  ejfet  collegiata ,  illa  flures  etiam  in 

fe  continehatCardinales^  five  etiam  fuhdiaconos. 

Tctejias  eo.        LXX V.  Talcs  fcihcct  Cardiualcs  Epifcopis  etiam  fub- 

rum  una      jefti  fucrunt  ad  tempora  ufque  Caroh  M.  quibus  Papatus 

ITejhuTm^  imperio  multarum  Provinciarum  auftus  eft.    Incremen- 

^^^-  ta..:. 


Bontm  iefi' 
nitioverbii 
M.  Antonii 
de  D0minis 
tsxititr. 


PERIODUS  TERTIA.  75 

ta  enim  poteftas  eorum  una  cum  PontificiiE  poteftatis  in- 
crementisnaftaeft.     Acciditque  fic  Romx,  quod  in  ea- 
dem  Roma  aliquando  accidifte  apud  Tacitum  A.    11. 
33.3.GaUus  Afinius  his  verbis  afleruit:     K^uciti  Imperii 
adolenjijfe  etUmfnvatas  opes  idqtie  mn  mvtim  ^  fid  vettifttjfimts 
morihtis  >  alia,m  apud  Fahricios ,    aliam  aptid  Scipiones  pectimam  , 
C^  cuncla  ad  Remptih.  referri  >  q^tia  te77tu  angttjtas  civium  domos ; 
pofto^iumeo  magmf^centiA  venertt ,  glifiere  (ingidas  ^  &cc,     Non 
potuerunt  ergo  hi  non  attolli  magnifice  ^  cumplerumque 
Papa^  curam  gerererit,  eumque  ope&confiho  juvarent. 
Certe  A.  dcclxix.  Stcphano  IV.  Pontifice  in  Synodo 
Romana  decretum  eft ,  ne  Papa  nifi  ex  Cardinahbus  le- 
geretur.     Nequetamen  ea  ictate  tanta  eft  facta  mutatio, 
ut  non  adhuc  vetus  inftitutum ,  hcet  varie  jam  labefafta- 
tum  y  agnofceretur.  Undecimo  demum  feculo  ^  quo  Pon-  secuU  fH/,rir ' 
tificum  in  Imperatores  odia  in  primis  flagrare^  adeoque  ^^'^««''^"- . 
Pontificia  poteftas  majoribusauftibusincrefcerecoepere,  'nLwlll^eld^ 
eorumetiam  authoritas  6c  poteftas  altiores  radices  egit.  ^^^p^p^^rtes 
Nam  &  Legationibus  magnificis  fungi  coeperunt :,  in  qui-  "uo^u,^^',cn^ 
bus,  quod  de  Cardinahbus  a  Johanne  XVII.  mG:\\' ta.  Donecex^ 
ham  miflis  teftatur  Glabcr,  Pontificis  Romani  ^tithori-^^^t^^j^^^^^^ 
tatem  aflfumpferunt :    &  Anno  mxxvi  .  Pontifice  Nicolao;^/-.,/tfr<.  (J* 
11.  in  Conciho  Lateranenfe  de  Pontificis  Romani  eleftio-  ^^^^''/'■^'w 
needitaeft  conftitutio,  qua,  tefte  Gratiano  Dift.ii,.cap,Lc\'ef/t'!* 
I .  In  mmine.     Cardinahbus  Epifcopis  in  ehgendo  Pontifi- 
ce  prim^  partes  delatx  funt.     Tandem  etiam  exclufo  a 
Pontificis  eleftione  tum  Imperatore ,  tum  populo  Roma- 
no,  adfolosCardinales  tum  Epifcopos,  tum  Presbyte- 
ros,  tum  Diaconos,  ehgendi  Papx  jus  devohitum  eft, 
atque  fic  novo  quodam  eorum  principatu  paulatim  exor- 
to 5   Cardinales  fub  appeUatione  Ecclefiaftica  i^^^^^^rts^plu^ltTEc. 
Principes  fafti  funt.     Creatos  enim  a  fe  fic  Papa  aUoqui  ciejiajik^    ^ 
fuevit :  Bpte  fratres  nojlri  &  prindpes  mtmdi,    Pius  vero  fc-  ^^1^^^'^^^^^ 

K  2  cuadus/«»r. 


76  ECCLESIiE  ROMAN^ 

cirndus  primos  Cardinales  a  ie  creatos  fic ,  uti  Sacr,  Cere^ 

mm.  EccL Itk  i .  feci.  8.  r^j).^. legere  efl  ^  compellavit :    Maxi- 

ma  y  dUecfijJimi  filii ,  c^excellentiffimadigmtate  donatiejtis  :    ad 

CoUegium  Apfiolicum  vocati^  confiltarii  noflri  (^  conjudices  orbis 

terrarum  eritis :     inter  caufam  d^  caufam  -,    inter  fanguinem  ^ 

fanguinemt  interlepram dr  lepram  difcernere  vos  oportehit,     Suc- 

cefores  Afofiolorum  ctrca  thronum  fedehitis,     Vos  Senatores  urhis  cjr 

IkEGWu  fimileseritts  veri  mundi  cardines  ^  faperquos  militantis 

ofiium  Bcclefm  njoluendum  ac  regendum  efi, 

pV/a  Thriiif      LXX  VL  Parum  fcilicet  erat  Romano  Pontifici ,  quod 

AmHiusCoi^  ab  hominibus  pro  Apoftolico  vel  Apoftolo  etiam  habere- 

pSmex'    ^^*^^  nifi  semuUim  etiam  fe  oftenderet  ApoftoH  &  Pontifi- 

Cardinaiibus  cis  confeflionis  noftrsE  y  Chrifti.     Sicut  igitur  Apoftolo» 

^•Situu.      i^ftitwit  Chriftus ,  iifque  thronos ,  in  quibus  fefluri  duo- 

decim  tribus  Ifraehs  judicent,  promifit:    ita  inftituti  hu- 

jus  aemulus  Papa  o  dyli  iv  Xex7?>  Apoftohcum  etiam  CoUe- 

gium  conftituit  y  Apoftolorum  loco  tradito  CardinaUbus, 

quos  Manfredus  Traciat.  de  Card.  cap.  6.  vocat  Apoflolorum 

Antecefores ,  quique  eirca  thronum  ejus  fedentes  Orbis  ter- 

raruni  cum  eo  conjudices  forent.     Neque  certedefuntV 

qui  ipfos  Apoftolos  Cardinalatus  munere  fundtos  perten- 

dant ,  atque  ea  mirabih  ratione  inftitutionem  eam  Divino 

jure  niti  afferant ,  quod  Cardinales  Papae  vicarii  Chrifti , 

tanquam  Principi  alfiftenteSj  ApoftblorumChrifto  afliften- 

tium  perfonas  repr^fentent.     Quam  in  rem  fic  Cardina- 

lis  Petrus  de  AUaco  TraB.  de  Eccl.  c-r  Card.  authoritate.  f.  i .  coL 

899.  loquitur:    Apofloli  Vetro  tanc^uam  Papale  ojficium  gerenti 

AJfiflehant,  tancjuam  Cardinalatus  miniflerium  exercentes ,  de  quo^ 

rum  Cardinalatu  jpirituaUter  intelligi  pofit  illud  Vropheticum: 

(^  I  Sam,^,  8./)  I>omini  funt cardines terrA ^  e^ pofuit  fuper cos 

CariinaliumOrhm, 

excotempo-  LXXIL  Ccrtc  Cardinaliiim  ex  co  tempore  mirum  in 
VmJfslt  inodumpra^rogativxmultiphcatxfunt  hodiernum  ufque 
'''•  in 


PERIODUS  TEILTIA.  ^f 

indiem,  quohis  fere  •arAeoyex,%^(yi  gaudent^  quod  fci- 
licet  5  proeter  veflem  eximiam  ^  foli  creant  &  coronant  Pon- 
tifices  5  foli  creantur :  quod  poft  Papam  anteponuntur 
omnibus>  Pap^s  confiliarii  6cSenatores5  totius  EcGlefi::e 
procuratores  6c  Commiflarii  funt :  quodconjunftimcum 
Papa  nominantur  3  &:  fine  iis  Papa  legem  generalem  con- 
dere  non  poteft )  quodveniuntm  partem  Majcftatis  Pon- 
tificix  6c  cognati  Kegum  dicuntur :  Regibus  xquiparan- 
tur  5  &  Eleftoribus  atque  Regibus  cedere  gravantur :  quod 
purpurati  funt  -,  purpura  Imperatoribus  olim  eximie  do- 
nati  a  Papa:  quod  Regum  in  aula  Pontificia  protedtorcs 
funt:  quod  Papa  invito  convenire  &  Concilium  cogere 
pofl\mt5  monendiquePapam  jushabent:  quoddenique 
Patriarchis  proeferuntur.  Qiias  afiafque  eorum  Prxro- 
gativas  ex  variis  authoribus  colle£tas  Celeberr.  Freinshe^ 
mius  Hbro  de  S.  R.  I.  Eleftorum  &:  Rom.  Ecclef  Car- 
dinalium  Prxcedentia  edito  >  Biatriha  4.  ^opiofiiis  re-f 
tulit. 

LXXVII.  Galerum  rubrum  Cardinalibus  Innocentius  G*i,ru^rN!^r 
IV.  A.  MCCXLi  I .  donavit  ,   tefl^eram  fcilicet  conjurationis  ^'^■'^'''  ''f-^'^ 
Pontificixcum  Cardinalibus  3  ceuSenatu  quodam  Edo- /f/,^,'/^y«, 
mitico  Romanoe  Ecclefix  adverfus  Csefares  5   Poteftates  '**f^^oramt^f» 
humanas,  omnesdenique  PapalemMajeftatemdedigna-y^"^^','//' 
tos.     Dequo  fic  Onuphrius  Panvinius  in  Epitome  Ro-  virfadPt»^ 
manorum  Pontificimi :     Papa  InmcenmsIV,  Fileumruhrum*f'!*'f'*'^^ 
Cardinalwus  dedit.    ^Suo  ftgnificare  voluit ,  illos  qui  in  illum  ordi- 
Tiem  legerentur  ^  faratos  cjfe  dehere  ^ro  lihertate  Ecclefaflica ,  (^Pa- 
paliputa  licentia  &  libidine}  /  opus  ertt^  fropriam  vitam 
mortt  exponere.     Hinc  deinceps  Cardtnaks  Bcclefu  Rom,  ruhro  pileo 
uti  confuevere,  qui  tant£  pietatis  infigne  facfus  efi  y  uttiaraPor^ 
itficAtus  (^  Epijcopatus.     Non  fine  Numine  fane  rubro  vefti- 
•  tuamiciricoeperunt,  ne  ambiguumeflet  fanguinariis  eos 
confiliis  adverfus  heri  fuiPontificis  adverfarios  quoscun- 

K  3  que 


78  ECCLESI^  ROMAN^ 

que  innccti.    Opportunumque  ita  Pontifici  fuit  quofcun- 

que  in  Orbe  terrarum  viros  do£tos  ,   peritos,  fpirituali 

Monarchire  fui"e  vel  profuturos  3  vel  obf uturo^  ^  rubriga- 

leri  audloramento  fuas  in  partes  pertrahere.     Neque  ex 

una,  fedvariis  ex  gentibus  familiifque  nobihoribus  fena- 

tuni  hunc  conflare  placuit  ^ut  una  cum  CardinaUbus  ipfas 

quoque  diverfas  gentes  illuftrefque  famihas  fui  benefi- 

ciifaceret,  arcana  populorum  per  chenteshofce  expifca- 

retur ,  &c  per  inftrumenta  hsec  dominationis  latiffime  re- 

gnaret.     Nonahamcerte  inftitutihujus  rationem  fuiffe, 

feculorum  fequentium  experientia  dociiit. 

certanmi^        LXXVIII.  E  divcrticulo  hoc  in  viam  ut  redeamus :,  iu 

fxrnimmarn  feculum  idcm  tmdecimum  incidit  continiiatio  controverfix 

fcrBern^ia-  facramcntarice.     Floruerantea  artate  Berengarius  Turo- 

r«m,.»2     nenfis  5   Andegavenfis  Ecclefix  Diaconus ^   Bertrami  8r 

fdLoduxm    Scoti  Erigen^  partibus  addi£tus.     Is  animadvertens  fer^ 

coA^nm,       pere  &  in  animis  hominum  radices  agere  errorem  de  cor- 

poraU  prarfentia  Chrifti  in  Coena  Domini  Jocutiones  quin- 

etiam  S.  Scriptur^  &:  veterum  improprias  &:  facramenta- 

les  ad  incruftandum  errorem  novum  detorqueri ,  veram 

fententiam  ex  orthodoxo  fenfu  repetitam  corruptehs  inva- 

lefcentibus ,  libris  etiam  de  eo  editis  ^  oppofuit.     Thefis 

abeoaflertaj  uti  conftanter  hiftori:^  tradunt  5   fuit  ,   in 

Ccem  mn  ipjum  corpm  (^  (inguinem  chrifii ,  fed  ejus  figuram  ^ 

facramentum  prdfio  ejfe,     Qux  Thefis  pro  erronea  &:  hsere- 

tica  prinuun  in  Sy nodo  Vercellenfi  ^  Pontifice  Leone  IX. 

damnata  eft.     N eque  tamen  ceffit  errori  Berengarius ,  fed 

contra  audentior  ivit  y  donec  Pontifice  Nicolao  IL  Syno- 

do  Romx  habita /ftrenue  hcet  confligens  cum  Alberico 

Diacono  Caflinenfi,  nullovolente  ahfiftere,  ut  LeoOftien- 

{\s  likllLi^^i,.  loquitur;  &poft  etiam  A.mlxxix.  Ponti- 

fice  Gregorio  VII.  paUnodiam  canere  fubaftus  eft.     Pa- 

linodix  formulam  Capernaitx  Romanifub  NicolaoII. 

Papa 


PERIODUS  TERTIA.  7^ 

Papa  ejufmodi  ipfi  prxiverunt :     £go  Berengarius  indignus- 
Diaconus  Ecclefu  S,  Mauritii  Andegavenjis ,  cognofcens  veram  ^ 
Afofolicam  fidem ,  anathematiz^  ojnnem  hjtrefm  frdctfue  eam  ^  de 
qua  mformatus  fim  ^  o[U£  ajiruere  conatur -i  panem  cr  "vinum ,  ojidt 
tn  altari  fonuntur ,  foji  confecrationem  folummodo  facramentum  ^ 
C^  non  verum  corpus  &  fanguuiem  Bomim  nofln  fefu  chnfti  ejfe  , 
nec  pojfe  fnfualiter ,  nji  in  folo  facramento ,  inanibus  facerdotum 
tracian  3  vel  frangt ,  velfideltum  manibus  atteri,     Confentio  au- 
tem  fancU  Boma^M  Bcclef^,  (^  Apoftolicd  fedt ,  (^  ore  (^  corde 
profiteor,    de  facramento  Bomtnicx  7nenfct  eam  me  fidem  tenere , 
quam  Domtnus  (^  venerabdis  Papa  Nicolaus  ,^  &  h<&c  fan5ta  Syno- 
dus  authontate  Budngelica  dr  Apoftolica  tenendum  tradidtt ,  miht- 
que  formavit :  fcilicet  panum  ^  vinum ,  c^^uji  in  altari  pommtur , , 
poft  conftcrationem  non  foliim  facramentum  y  fed  etiam  verumcor- 
ptis  (^  fangtmem  Bomtninoftri  Jefti  chriftt  effe:     e^  fenfualiHr 
non  foTum  tn  ftcramento ,  fed  tnveritate  mamhtis  facerdotum  tra- 
Bari ,  frangi  dr  fideltum  dentihus  atteri ,  jufms  per  fanchm  c^ 
homouftonTrtnitatem:,  Cr  per  h^c  facrojancfa  chrifti  Euan^elta, 
Crallius  etiani  eft  juramentum  pofterius  A.  mlxxix.  Hil- 
debrando  Pontifice  in  ha:c  ipfi  verba  prxitum :     Vgo  Be- 
rengarius  eorde  credo ,  (^ore  confiteor ,  panem  e^  vinum  ^  qtt£  po- 
nunturin  altari  per  myfterium  fanB^  oratioms  ,    e^  verho  noftri 
Redemptoris ,  fuhftantialiter  converti  in  veram  c^-propriam  ac  vtvi- 
ficavA  carnem  dr  fanguinem  Jefu  chrtfti  Domini  noftri^  &  poft 
eonfecrationem  efft  verum  chrilli  corpus  ^  quod  naturale  eft  deVir- 
gtne  y  (^  qfU)d  pro  falute  mundt  oblatum  in  cruce  pependtt  ^  c^  quod 
fedetad  dextram  Patris-y  e!^  verum  fangutnem  Chrtfti  ^  qutdela^ 
tere  ejus  efjifus  eft ,  non  tantitm  per  fignum  cr  virtt4tem  facramen- 
ti^  fed  tn  proprtetate  natura  cr  ventate  fubfiantt^  ^  ftcut  tn  hoc 
Brevi  conttnetur ,  &egolegi,  e^vosintelligttts,     Sic  credo  ^  nec 
contrahanc  fidem  ultertus doceho.     Sic  me  Beus adftivet ^  & ^^c Lihtrtati  n^ 
fancia  Bei  Euangelta.     Ha:c  quidem  ille  temere jurata  ^  prx- /?"«^«*  ^^^»' 
ftanda  tamen  refipifcens  neutiquam  duxit.  Libertati  enim  ^^/m  I/T^/'^ 

refti*  vitA  ajfirm, 


8o  ECCLESI.E  ROMAN^ 

reftitiitus  &voce  &  fcriptocrroremnovitiumfuperfticio- 
nemque  Papce  damnavit,  difcipulos,  quosin  Gallia  & 
Germaniahabuit  permultos,  inveritate  confirmavit,  & 
in  eademyUti  etiam  Baronius  conjicit,  adfinem  ufque  vitx 
^erfeveravit. 


Ec- 


ECCLESI^ 

ROM  A  N^ 

PERIODUS  QUARTA. 

Seu 

Hiftoria  Ecclefias  Romanse ,  Dominatio- 

nem  ctiam  in  rcmporalibus  afte£i:antis,  &  in  do- 
drina  ricibufque  in  pejus  in  dies  yergentis. 

Inde  a  Gregorio  VII.  feu  A.  Cmlxxiii.  adBonifacium 
VllLfeuA.  C.MCcxciv.  ufque. 

BREVIARIUM. 

LXXIX.  Gregorm  VIL  fede  rontificia  rnftA  firenue  Vapatum 
provehit,  Sub  quatuor  Vontifiahus  Bominus  Vafd  ciuebat,  Da- 
moniacis artihus  tmhutum  fuijfetefies  funtEpifiopi^i^o,  Brixin^ 
coa^i^  aliique. 

tXXX.  Henncolmf,  fe  ofponit  ^  fotentia  Mathildis  ^  Nor^ 
mannorum  fretus.  Senatus  confultum  Imp.  {^  Ordinum  ad- 
'verfiis  eum  IVormati^  facium ,  quo  Papatu  exuitur.  Vlcif/im  /s 
in  conciito  R.  Imperatorem  excommumcat  y  S,Petro  vindtcecom- 
feilato,  Henricus  Romam  pergcns ,  fupplex  Grcgorto  y  cjr  ini^ 
quAS  leges  acciptens ,  anathemate  (oivitur,  Nihiiominus  i  Con- 
foederatis  Germanisa  Gregono  infiammatis  Porcemii  Regno  idem  , 
Rodoipho  Suevid  dr  Burgu?tdi£  Duce  [urrogato ,  exuitur  3  (^  in^ 
JHriam  vindicans  ^  denm  k  Gregorio  mommunicatur.    Vicif 

h  ftm 


ti  ECCLESI^  ROMAN^ 

fm  Brmm  Gregorius  ab  Benrkimis  demo  fcelerum  multorttm 
' reu^-  teracius  deponitur\:   ^  mox  Rodolphus  proelio  viclus  te^ 

rit,   atque  Roma  Occupata  Gregorius  fulfus  Sakrni  exul  mori-* 

tur. 
LXXXI.  Tiictatus  Gregwiani  ^   Vafatus  Bildehrandini  funda^ 
^— ^^^^,  recenjki,       --  -^^       •     ■  '     •" 
LXXXII.  £jufde?n  Gregorii  de  abjiinentia  a  cihis  certis^  &  fa-- 

cerdottm  c-eelihatu  decreta  d^momaca» 
LXXXIIL  I-Urefts  Simoniacorum  (^  T^colaitarum  fiSitia, 
LXXXIIII.  Vrhani  11.  Htldebrandini  ^  c^  Clementis  III.  Ce- 
•  farH  FMp^  contraria  \fiptdia  i^ventini  verbis  inemorata, 
Y!%J^^y^ .':Bellu^mfacturi^  ab  eodemVrhano  decretum^  exituiiu 

fclix. 
LXXXVI.  :Ejus  belli  pratextus  y 
LXXXVII.    nec  non  caufi  fuajoridn  y  Vontificum  avaritiay  do^ 

minandi  libido  ^  (^  chnfiianorum  Princifum  opprejfto  y  diftin^ 

cU, 
LXXXVIII.     Concilii  Claromontani  Canones ,  Voteftatem  ^ 

fuferftitionem  FapakmampUficames, 
LXXXIX.  Secult  XII.  hiftoria.  Bjus  etiam  initio  fama  fuit  ^  A?u 

tichrijhtm  mo)i  r^^eluum  iri.  'Bernhardi  ^-  Viatim  eam  in  rera 
'    tcftim(ma.'-^l''^'''^^-'^--'''''-'^^^^  •      •   •^-■-■■■^i 

X  C .  De  calamitofa  cir^a  id  temfdris  Bcclefi^  EoMan^  fme  tiftimo- 

ma  Malmesburienfis  ^  Hildeberti ,  Bernhardi ,  Martinenfis  5  Ho* 

mrii  Auguftodunenfis  (  c^ti  Babylonem  R.  defcribit ^r^a^Jme  y  Ar^ 

midideBrixia.  ''     •'^-^i'v1  i^^^v\>^r>v  :^ 

XCI.  Bernhardi  Ckrd^vaUtnfts  d^mm^time  Mehrchi^  R.^ie- 

rel&  acerh.^. 
XCII.  Deeadem  J^&h.  Sarishurienfts  ad  Hadrianum  TV,  Efifidla, 
XCIII.  Clen  L-eodienfis  -ad  Vafchakm  II.  feffmft^o  5  ma  k.  Ec- 

tk^arnBabylmerneJftperte^dtt.-^-,''^^-'-''  \. 

XCIV.  ■'^(?if  \iierdarum-caufa  hm^atm  to^^nfitihis.  PJifiha- 
•■  UslIMenricumlV,  i^imofum  nfc^^e  ferfe&pitnr.  CaiUift^IL 
^^-'\  .        "  c         ■  Ab 


PERIODUS  QJJARTA.  8^ 

ab  Henrico  V,  ms  mvcflttHra  extorcj^ueL     lU  ?apA  ft.  Rex  ab^ 

jolutusy  cr  fchtjmaexftrat,     InmccntiilL  HadriamlF.  i^k^ 

xandrt  IIL  Vrbam  ilL  clcmentts  JIL  hpnocentii  III,  AtUichripa^ 

nus  m  deprtmendis  Imferatonhus  C"  Re?ibusfajlus. 
XCV.  Verbi  Divtnt  iviajeflas  (^-  le^^um  hu.manarum  authoritas 

Theologta  fchoUflicx  ^  )urts  Canontct  pr^fidiis  hoc  feculo  tnfrinp 

gi  caferunt, 
XC  V 1.  Jurts  Canonici  origo  d"  progrejfus. 
XCVII.  Eo  jureVafalis  Majejlasinunttavalidiffrne, 
XCVIll.   Theologia  feholaflica  jurt  Dtvino  fucce?ituriata,  <^/^e 

htnc  facies  Eccleltx  emerfent. 
XC IX.  Kon  iccirco  Ecclefia  chri(li  extinUa  efl,     quin  potius  paf^ 

fim  numero(i  coetus  fefe  corrupttont  puhltca  oppofuerunt, 
C.  Waldenfiurn  origo  (^  dogmata.  Oppugnantur  varte, 
CI.  Secult  XI 11  hijiona,  Joachtmi  Ahbatis  de  eo  VAttctnium,  Parh 

de  Eccle/ia  Anglican^  m/tfero  flatu  ^uere/a. 
CII.  Innocenttus  IJL  alter  Htldehrandus  in  Germania  ^  Anglia, 

cunch^  turbis  mtfcet, 
CIII.  In  Conctlto  Lateranenft  Tranjfuhjlantiationem  ^  confefjionem 

auricularem ,  akac^^ue  definit ,  Deum  CMapzim  extollit  -,  Ordtnes 

Monachorum  mermcanttum  c^uatuor  tnjlttmt,     Dominicus  ^ 

Franctfcus  par  ignohtle. 
CIV.    Waldenfium  hifloria  continuata  fub  Innocentio :     crucia^ 

tam  miltttam  ^  Pradtcatores  Monachos  adverfus  eos  concttante, 

Dtverfum  eorundem  fatum, 
C V.  Honorti  IIL  Gregorii  IX.  Innocentii  IV.  adverfus  Fridcricum 

II.  inexptabile  odium  ^'  dira  molimina.     Hiflorta  certaminis  fuse 

narrata :  Po(l  mortem  Fridertci  Cdfares  remifftores  facU  Pontif- 

cihus  fucctimbunt. 
C VI.  Caufi  odii  illius  vera  ex  ^ventino  prommtur, 
CVII.  Frtderici Epiflola ad  Othonem  Bavaria ,dc Pontificum  Rom, 

tyrannide ,  Antichrifliamfmo ,  gravijjima. 
CVIIL  Eherhardi  Salisburgenfts  Archiepifcopi  Oratio  adverfiis 

L  2  i*r- 


84  ECCLESI^  ROMANiE 

Hierarchiam  ^  R.  Bahyfynis  jlamines  ^  fathetica. 
CIX.  Vontificum  erga  Monachos  mendicantes  favar.  Cuilhelmi  de 

S.  i^ySnore  adverjus  eos  liher. 
CX.  tji^onachorum  diternum  £uangelium  meditantium  horrihilis 

conatus  eodem  lihro  detecius. 
C  X I .  Eta  rontificibus  fegniter  repreffus, 

CXII.  Bumgeliumtllud  ^&ternum  hlajphemiis  refertum  horum(^ 

fec^uentium  temforum  nudum  Papatum  rcprafentare  ^  oflenditur. 

CXIII.  K^lexandri  IV.  Urhani  IV.  Ciementis  IV.  Gregoru  X.  Ni- 

colai  III.  HofmiilV.  i^c.  hifloria.  Rodolphus  Imf.  Romam  ire  de^ 

trecfat ,  ^  Papam  holo  RomandioU  donat£  flacat. 
CXIV.   Mmardi-  Comitis  Tirolenfis  oratio  adverfis  effoeminatos 
y  i^ntichriflos  c^  prodigiofos  Eunuchos  acris. 

Gyr\usrn.  LXXIX.  J^^5^S^^  Umprimis  vero  Papatus  GrcTOrii 

cia  rapta  W  ^^^^W   *^  H'  Mdebrandt  viilgo  dicn  ^  r on- 

firemh  p,pa-  ¥  ^[qA^^  tificium  Rcenum ,  depreiTa  Ma- 

fi  ^^^^^?  jeftate  Imperatoria ,  ad  clkjxw  ftre- 

®^^^^^^  nue  perduxit.    Erat  Hildebran- 

^^:^>2f^!m:^xMii  dus  ille  natione  Hetrufcus ,  Sena 

oriundlts^  profeffione  Cluniacenfis  Monachus.  Papatum 

A.  MLXX III.  fpreta  authoritate  Imperatoris ,   contemptd- 

queCleri&populifufFragio,  viremotis^  quiobftareim- 

probis  conatibus  yiderentur  ^,  rapiens  3  abufus  eam  in  rem 

pupillari  a:tate  Henrici  III.  juxta  quofdam  IV.  Imperato- 

ris  3  qui  quinquennis  tum  fub  tutela  matris  A  gnetis  educa- 

st*b  qttAtmr  batur.    Jam  ante  fub  quatuor  Pontificibus ,  Pontificiis  ar- 

v7mims  'pa.  ^^'^"^  afllietus  ^  eartimque  callentiffimus  ^  plus  quam  Pa- 

ptciuebat.     pam  fe  geffit,  adeo  ut  eum  Petrus  Damiani  D^;?^^;^/^;?/ iV 

f£  appellaverit ,  eique  dicere  non  erubuerit : 

Papam  rite  colo  y  fed  te  froflratus  adoro , 

Tu  facis  hunc  dominum  ^  te  facitipfe  Beum. 
^r/Zlr.   ^i^^^  adveutum  fuifle  ex  operatione  Sathan;^  ,  inCig- 

ni§ 


PERiODUS  quarta;  85 

nls  Sc  prodigiis  mendacibus ,  non  unus  Cardinalis  Ben-  imtiim  fmfe 
no  prodidit,  afferens  fcilicet  eum  Diabolicarum  artium/_"^t' -|?"'' 
ftudiis  ab  antecefforibus  Benedifto  IX.   &  Grcgorio  VI.  Btixtnx 
pjjinns  magifins  pejoremdifapulum  imbutum  effe ,  ex  mantica  ^°'*^^  >  ^'''" 
ignemj  quotiesvelletexcutereedoftum:  fedaffirmarunt 
etiam  Epifcopi  triginta  5  quiA.  mlxxx.  exltalia;,  Gallia, 
Germania  BrixinxNoricx  convenerunt.    Ineoconventu 
Hildebrandum  accufatum^  qubd  per  artem  magica?n,  necro- 
mAntkamy  ^Bdmomm  fuffragio  fedem  i^pofiolicam  mvaferit*^ 
condemnatiimque ,  eeu  faljum  CMonachum ,  magnum  dwina^ 
cdum  ,   fbmniorum  prodigiorumo^ue  conje^orem  ,    &Cisfarea- 
narum  &  Pontificiarum  partium  fcriptores  ,   Marianus 
ScotuSj  Aventinus';,  Sigonius,  Trithemius^  alii  teftan- 
tur. 

LXXX.  Sperni  proculcarique  a  Monacho  taU  Majcfta-  i^tnrkBimf. 
tem Imperatoris ,  inique merito Henricus Imp. tuht y  ^^"c-p^fi^ful^m^ 
tuscolleftis  copiis  jus  Imperii,  Majeftatemqne  adverfus  ^*'^^^^^^ 
eum  tueri.     Succefferatque  propofitum  ,   fi  prxeuntem  ^*^fy'^7J'^^ 
bonafide  fubfecuti  effent  ii,  quosid  facere  plane  decue- 
rat.     Gregorius  haud  fegniter  Imperatofi  obfiftens  \   fe 
Mathildis  opulentiffimx  foeminx  (  quam  non  fine  fufpi-^ 
cione  incefti  amoris  eum  deperiiffe  y  ex  Lamberti  Schaf- 
naburgenfis  narratione  prudentibus  pridem  fubohiit. }    & 
Normannorum  potentia  muniit.  Atque  infuper  Saxones 
duce  Ottone ,  antehac  Bavaria:  Rcgulo ,  adverfus  Impera- 
torem  5  Dominum  fuum  concitavit.     Giimque  A,  mlxxv. 
Saxones  ingentem  ftragem  paffi  effent  3  aUavia  adverfus 
Dominum  fuum  graffandum  rati  ^  eum  apud  Gregorium  j 
ceu  fcelerum  gravium  compcrtum  accufant  >  qui  ^Legatos 
Impcratoris  caufam  afturos  in  vincula  rapit ,  frigore",  fa- 
me,  fitiexcruciat,  per  urbem  circumduftos  Roma  pel- 
lit.  Quo  comperto^  Imperator  Wormatiir  Concihum  co- 
git ,  cui  Epifcopi  omnes  GaUia:  8c  Germaiiice ,  pr^eter  Sa-  fj''^^^'^' 

L  3  xone€  c^  m^tmm 


«6  ECCLESI.€  ROMAN^ 

.    ,        xones  fqiiorum  nomina  Polyhiftor  Stumpfiiis  chrm.lik 

fVoymitU     /r.40.  ex  Abbatiiiano  ligunnorum  Coenabio  eruta  re- 

faanrr. ,  (ju:>  prefentat.}  interfuere ;,  ledtis  ibi  literis  fiamiaum  prnno- 

PapatHex.il-  ^^^^^  Popuii  Romani  3   quas  Hugo  Bloncus  Cardmalis 

Roma  attulerat:,  fadum  fenatusconfultum  3  quod  ejuf- 

niodi  verbis  Aventinus  Am^al.  Baj,  lih,  5 .  recitat :  Bildebrm^ 

itis ,  qui  fe  Gregorium  ntmcupat ,  frimusjine  confenjti  7wftro  adver- 

ftis  Imperatoris  Romani ,  rertim  domt^ii  a  Deo  confittuti  y  voltmta- 

tem  y  contra  mfpicta  Ponttficatum  maxtmtim  ,    cjuem  prtdem  am- 

hivit,  ^  judmo  convi^tus  perpetuo  ahjuraojit ,  inuaft ,  Mona^ 

chus  defrtor  efl ,  mvts  dogmattbus  fcrofancta?n  philofophtam  a- 

dtdterat :,  Bivtnas  literasfdso  interpretando  fm  caujs  jervire  cO" 

git ,  concordtam  Collcgtt  jctndtt ,  facra,  profana,  Dtvtna,  huma^ 

na  commtfcet  ^    utrtimajie  juxta  polltiit.  Dtaboltcis  ^  hoc  ejl  ^  ar- 

cerbtfimorum  hofattm  fpurctjftmis  criminatio?iibus  ^  iniqtiortim  male^ 

dictis  auremcommodat  ^  credat,     T^ eflis ,  jtidex ,  accufator  ^  t7ti- 

mictts  idem  cfl.    Maritos  ah  uxorthus  feparat ,  fiorta  pudicis  con^ 

jugibtis  y  flupra ,  incefltis  y  adulteria  caflo  pr^fert  connubio  3  po- 

ptiUres  adverfus  Sacerdotes  y  vulgus  adverfumEpifiopos  concitat.  iW- 

minem  riie  inittattim  efje  docet ,  ntflqtu  ah  eo  Jacerdotium  emendi- 

cavcrit ,  ato^ue  ab  ejus  atirtfugts  mercatus  ftierit,  Vtli  plehecuU gra- 

tificari  fltidet  3    vulgi  tmperiti  auram  captat  ,    (imtiiata  religione 

decipit  y  defratidat ,  circumvenit  ,    in  flnatulo  muliercularum  de 

facratiffimis  myflertis  religionis  pertraclat ,    Stipremi  Numinis  le- 

gem,  qua  fe  idem  qiioqtie  ligavit ,  (olvit  ^  utrumque  ^  Imperium 

^  ?omificattim ,  Jictit  Decii  ^  falforum  Deorum  cultores  fa^itare 

conflieverunt ,  ufurpat  ^  ^c,  Divin£  OHajefati  refragatur.  chri- 
fliamfflmo  Vrinctpt  Divimtus  conftitttto ,  ^  aDeo  inaugurato  rcfl- 
fltt ,  verfutt4s ,  fallax  3    obfctirtis ,    callidus  imperium  orhis ,  titulo 

Chrtfli,  fuhovina  pelleamhit.     Inde  exauthorandi  ejus  fen- 

tentiam  his  verbis  ferunt.  Hafce  oh  caufas  San^Hfflmus  Im^ 
perator .  Ponttfices  ySenatus  Poputiijque  chrifiianus  iltum  Hitdehran* 

iim  ahdicandum  ,  fihi  ctmdem  nen  placere  ^  nec  ovcs  lupo  com-^ 

mittenA 


PERIODUS  Q^UARTA.  S7 

mttendas  cenfent.     Ciii  decreto  non  foliim  GermaniGe ,  Gal- 
liaeque  ,  fed  Italiae  qiioque  Epifcopos  ^  conventu  Ticini 
afto,  fubfcriplifrejurafleque^  y^?  mna[uam  Vontificem  Maxi- 
mumifihoc  nomine  recefturos -^  Aventinus^   qui  &  fuperiora 
xefert,  y^;^;^/r/. //^.  T.  teftis  eft.     Ad  ipfum  quoque  Grego- 
rium  Synodus  ea  literas  mifit  ^  quas  apud  Goldaftum  Con- 
fiit.Irnfer.  lih.  i.  adverfus  Baronium  defcnfas  videre  eft; 
ubi  inter  alia  hxc  habentur :  cSuia  e^'  mtroitns  tuus  tantts  pcri^ 
culis  efi  initiatus  y  ^Ecclefia  Deitam  gravi  tempefiate  per  ahufio- 
nem  novitatum  tuarum  pericUtatur ,  o^  vitam  fer  converfationem 
tuam  tam  multiplici  infamta  de  honefiafiiy    ohedienttam,    quam 
nullam  promifimus  y  nec  de  c^tero  ullam  fervaturos  effc ,  rejmn- 
tiamus.     £t  c^uia  nemo  nofirum ,  uttMfuhltce  declamahas ,  tihiha- 
Renus  fuit  Bpifeopus ,  tu  qtioque  nulli  nofirum  a  modo  eris  JpojloU- 
cus.     Neque  tamen  Gregorius  animum  abjecit:,  quineo 
potiiTS  audaciasproceflitj  ut  A.  MLXXVi.inconcilio  l^o-vkijfim  ism 
mano  promulgatis  prius  Diftatibus ,  de  quibus  paulo  poft  ^f[l;l^'j^^^^^^ 
dicemus,  Imperatorcm  ipfum  excommunicare  ^,  Regno  ^./j^lt  J^/-" 
Germania:  &  Italix  fpoliare,  Principes  &  populos  jura- '"''''"'''''^''^ 
jiiento  fidelitatis  ei  pr:sftito  liberare  non  erubuerit.     Eo  /,cecZi/etlZ 
decreto  Petrum  vindicem  fic  compellat :  ^udime,  Jpo-^^* 
fialorum  Vrinceps  Petre  ^  Tu  mihi,  heatufojue  Paulus  frater  tuus  ^ 
opttmi  pr^i^ter  crchros  tefies  effe  potefiis ,  me  invtttrmad  fancf^  ttiji. 
kcclcfidi  gtihernationem  effe  protraHum  -,  oh  eam  rem  mihi  perfua- 
deo  5  tiht  placere ,  ut  ego  popub  Chrifiiano ,  Tihi  pr^cipue  a  Deo 
comnnffo,  pr^firn.     Hacigitur  fidtma  nixus ,  proEcclefi^  tujt  ho- 
mrc  ex  parte  ommpotmtts  Dei  Patris  ,  e^  Fi/ti  cjr  Spiritus  5.  jure 
mthoritatis  ttu ,  Henrico  Regi ,  Henrici  Imperatoris  filio ,  qtii  ad- 
verfus  Ecclefiam  tuam  inaudita  fiiperhta  t?furrexit  ,   toto  Rcgno 
Germani-x  atc^e  Italidi  interdico ,  ^x,    ut  gentes  fentiant  y  quod  ttt 
cs  Petrus  ^  ^  fiper  tt^a^n  Petram  fiitus  Dei  ^dificaverit  Eccieftam 
fiiam.     Contradicentibus  nonnuUis  ^   ea  ratione  5   quod 
Rcges  anathemate  feriri  nequeant ,   refpondit :  An  vero 

cmA 


S8  ECCLESI^  ROMANiE 

-^u^  Deus  BcclefiAm  fmmtcr  heatoPetro  commifit^  dicem:  f^fct 

^ovcsmeasj  ifjos  Reges  excepit?     Atque  ita  Henricus  Hilde« 

brandum  exauthoravit.    Hildebrandus  exauthoratus  Hen- 

ricum  poteftate  omni  abdicavit  ^  quod  noviinmum  faci- 

nus  deteftantes  Sigebertum  Gemblacenfem  ,   Gothofre- 

dum  Viterbienfem  y  aUofque  videre  eft.  Certe  etiam  Gal- 

licanam  Ecclefiam  Hildebrandinis  molimmibus  adverfus 

feculares  Poteftates  nunquamconfenfifle,  nuper  Uoftiff. 

Petrus  de  Marca  de  Concord.  Sacerd.  &  Imp,  Ith.  /^/.33.  VI LL  2 1 . 

^c.  demonftravit.     Hildebrandi  partibus  fefe  addixerunt 

HugOj  AlfatixDux,  serealieno  opprelTuSj  Rodolphu» 

SuevixDux,  hnperatoris  Sororius :,  impeni  fpe  lattatus , 

Bertholdus  Zeringia:  Dux  ^  ejus  gener  ^  Welpho  Dux  Ba- 

varix  5  Moguntinus  ^  Metenfis  &  Wormatienfis  Epifco- 

pi  j  nec  non  Abbates  aUquot  ^  five  anathematis  terrore  pcr- 

culfi  5  five  Principibus  ilMs  obnoxii  3  qui  rebeUibus  pridem 

Saxonibus  auxiUares  manus  porrigentes  Germaniam  uni- 

HenrtcusRt'  ycrfam  fcrro  flammdque  peraerarunt ;  donec  Henricus, 

jnppiexGre-    Tcmoto  excrcitu  3  poemtentia  acra ,  reconciUationem  cum 

gorf9,  (^^     Greo;orio  attentaturus ,  Romam  proficifceretur,  ubi  in- 

ncapic-rfa-  tra  lecundum  murorum  amoitum  receptus ,  abjectocultu 

u.uhemate     Regio  omui  j  fme  calceis  ,  fxviente  hieme ,  jejunus  ufque 

j  ottm.       ^^  vefperam  ,  firfices  (^  feopas  Q  uti  Maimesburienfis  lo- 

quitur  )  in  mam  hahens  ,  ut  fe  attonderi  &"  flageUari  para- 

tum  oftenderet ,  refponfum  Gregorii  nequicquam  operi- 

tur ;  &  quarta  demum  vice  redux ,  inaudita  patientia  prse- 

fraaumPontificisanimum  haftenus  expugnat,  ut  Hen- 

ricuminconfped-umfuumadmitteret,  atque  ita  cum  eo 

pacifceretur^  xitdie  &I0CO5  quem  ipfe  conftitueret,  in 

communiGermanorumconventu,  in  judicio  fe  fifteret, 

&  criminibusobjeais:,  qua::ftionem  exercente  Gregorio, 

refponderet,  atque  extremo  ejus  judicio  ftaret:  interea 

omniaRegi^edignitatis  ornamenta  deponeret,  ac  de  re- 

bus 


PERIODUS  QUARTA.  g^ 

bus  publicis  nihil  pro  fiio  jure  ftatueret  :    cos^  quorum 
haftenus  ufus  erat  confilio :,  Bambergenfem  Epifcopum, 
coeterofque  a  fua  famiharitate  inperpetuum  depelleret, 
ficqui  facramento  ei  dixiflent  ,   ejus  rehgione  exolveret 
omnes.     Qiix  cum  fe  fafturum  per  omnia  facrajuraflet, 
anathemate  a  Gregorio  folvitur,  magnoadhuc  in  kicro, 
id,  quod  confecutus  erat  5  reputans.     Sed  fluxam  lidem 
gerens  Pontifex ,  miflis  ad  confoederatos  Germanos ,  Saxo- 
nes  cumprimis,  Legatis,  ne  paftacum  Henricoattenr 
dant  5  monet.     Nam  licet  remuiliatus  fit  CurU  Cxlefit ,  non  ta- 
men  Regno  ^  quo  aufpicatb  Rom^  frivatus  fit ,  reflitutum  ejje.   Ita  Kihdomwus 
cum  Legatis  iUis junfti  Foederati  Porcemii  menfe  Martio  ^^  ^"'f^^^er a^ 
AnniMLXXVii.  convenientes ,  communi  confilio  l^odoU^^Gre^lTJ^ 
phum  Sueviae  &  Burgundioe  Ducem ,  Henrici  Sororium ,  infiaynmatu 
Imperatorem  eHgunt ,  ea  fciUcet  lege ,  ut  omnia  Pontificalta  ^ZldZ  ,^'" 
ahjuret ,  cltentelas  Bpifeoporum  ahdicet ,  neve  velut  h^redttario  jure  Rodoipko  sne- 
■filtos  fuos  fucceffores  declaret,     Cui  mox  etiam  Imperialem  co-  !r?^,f'" 
ronam  rapa  mnit,  his  verbis  mlcriptam.  Jftrrog.uo, 

Petra  dedtt  Petro ,  Petnts  dtadema  Rodolpho.  exmtnr.  ^ 

Qiia  quideminfigniinjuria  ignominiaque  accenfus  Hcn- vwd^lZ  de- 
ricus ,  Itaha  profugus ,  Sc  pcenitudine  duftus  fervihs  pa- ''"''  -'  ^t^^- 
tientix ,  animum  &:  amicos  colhgit ,  ac  inftrudo  exercitu  ^^iclZT'''"' 
Rodolphum  juftoproeho  fufum  fugatimique  infigni  clade 
aflicit.     Gregoriusejusrei  nuncio  fiuciatus  non  parum, 
denuo  Henricum  anathemate  ferit ,  Rodolphum  confir- 
mat.  Exaltera  parteltaUx^  Galha:,  Germanix  Epifcopi  r/f,77r,„  ^,/. 
A.  MLXxx.  Brixinar,qux  Bojorum  urbs  eft,  habito  Concflio^  xm^cr.g,.. 
Gregorium  iterum ambitionis  ^  hxrefeos ,  impietatis ^  Sa-  "^riamiuT 
crilegii  reum  peragunt  5  &:  ceu  falfum  Monachum  ^  magumntiof^eUrum 


orum 


divinaculum  ,  fonmtorttm  prodigtorumc^ue  conjectorem ,  male  de 
reltgione fentiente?n ',  conjuratum  hoftem Reipuh,  atque facrofancIt7cpe?^;l7r^'^ 
Imperii  ^  Sacrilegta  ,  perjtirta ,  mendacia  ,    homtcidta  ^    iricendta  "''^  ^^^°^' 
veluthene  facia,    indtdgentem dr  collatidantem  ^  CT  ^d  ea  perpe-^ftiJp^J-f^ 

M  tran-  ^^'F^-Roma 


$0  ECCLESI^  ROMAN^ 

^     ^     tranda  cUfficunpcmentem  ;  pLcerdotes  conm7atos  ah  dtari  rmoven^ 

gi>ytm  puifm  tem ,  Jcortatorcs  vero  ^  adulteros ,  mcejtuo/os  etdem  admoventem  5 

sdermexid   ^^i^\^q^q  jjeo  O.  M.  Pontificatu  maximo  amovendiim  de- 

Gerniint.     Gregonus  fuique  deque  habito  decreto  ^  denuo 

animos  Rodolpho  &:  Saxonibus  fadturus  ^   ex  revelatwne 

fitre  fe ,  inquit  Sigebertus  ^  ^&LNt^cxt -^  fafum  Regem,  Wtw-- 

ricum  fcihcet  eodemanno  morituruni)  vetans  fe  haberi 

pro  Papa^  fi  falleret  augurium.  Fretus  eo  Oraculo  Rodol- 

phus^  fccunda,    tertia  quartave  vice  inftaurato  proeHo 

nonfolum,  falfus  fciUcetRex  fuperatur:,  fed  amputata 

dextra  ^  qua  fidem  Henrico  dederat ,  interit.    Mox  etiam 

Henricus  cum  exercitu  Romam  pen*exit  y  eam  obfedit  3 

occupavit,  inlocum  Gregorii Clemente  conftituto Pon- 

tifice.     Tugit  ApoftoUcus  y  (^GregGrius}  c^  qui  omnesinperi^ 

culum  impulerat  ornnes  in  periculo  defermt ,  inquit  Benno.  De- 

mumreverfoinGermaniam  Henrico^  Hildebrandus  Sa- 

krni  VIII.  Kal. Junii  A.mlxxxv. exulmoritur ,  poftquam^ 

Gemblacenfe  narrante  >  confefliiseft^  fe  Diabolo  fuaden- 

te  odium  &  iram  contra  humanum  genus  concitafle.  Hxc. 

Hildebrandinx  tragoedise  cataftrophe  fuit. 

vmamGu'      LXXXl.  In  ConcihoRomanoA.  mlxxvi.  habito^  in^ 

^«r/*r«/,  A.-quo  Hcnricum  Gregorius  exauthoravit ,  &:  facrorume- 

^Clnim fim-^^'^^^  conimunione  privavit ,   idem  Gregorius  C;iRones 

diim^nut , re-  cdidit  y  quibus  Hildcbrandini  Papatus  fundamenta  conti-. 

nentur.     Eos  Bictatus  Fap£  novus  Didator  appellavit.  quo- 

rum  major  pars,  utiin  cjus  vita  Onuphrius  loquitur ,  ^;;- 

tea  parum  in  ufi  fuerat ,  0^  a  nemine  prsdecefforum  ejus  unquam 

attentata,     Sunt  autem  decreta  ej ufmodi :  cSj^})d  Romana  Ec-^ 

ckfia  a  folo  Bomino  fit  fundata  5  quod  filus  Pontifex  Romanm  ju- 

re  dicatur  univerfilts  5    opuod  ille  fiolus  pofftt  deponere  Bpifiopos , 

n;el  reconcUiare  :   qtiod  Legatus  ejus  omnihus  Bpifiopis  pr^fit  m. 

Concilio ,    ctta-m  inferioris  gradus ,    ^  adverfius  eos  fintentiamde^ 

p<fitior4S  pofifit  dare:   quod  ahfintes  Papa  pofjit  depemre  5    quod 

cum 


icn-iti. 


PERIODUS  CLUARTA.  91 

cum  esccmmumcatis  ah  illo ,  inter  ccetera  nec  in  eadem  domo  dche- 
mus  mancre:  c^uod  illi  Joli  licet  pro  temforts  neccjjitate  novas  le- 
ges  condere ,  novas  flebes  congregare  j  de  Canomca  Ahhattam  face^ 
re  y  o*  e  contra  divitem  Eftjcofatum  dtvidere  ^  inopesunire:  qtwd 
JoLiis  fofjit  uti  tmfenalihus  infignits:  quod  Joltus  Fafd  fedcsomnes 
Vrinufes  deojculentur :  cjuod  tiltus  folius  nomcn  in  Ecclefits  retine- 
tur :  quod  tmicum  e(l  nomen  in  mundo :  qtiid  tllt  Itceat  Lmferatores 
defonere ;  quod  tllt  Itceat  de  fede  adfcdem ,  necefjitate  cogente ,  Efif- 
cofos  transmutare :  quod  de  omnt  Ecclcfia ,  quacunque  volucnt  clc- 
■  rum  vdcat  ordtnare :  quodah  tllo  ordtnatus  alti  Ecclcfi^  frxcjfe  fo- 
tcfty  Jed  non  milttarc:  (^quod  ah  altquo  Efifcofo  non  dehct  fufe- 
rtorem  gradum  acctfere:  quod  ntilla  Synodns  abjque  fr^ccfto  ejus 
debeat  gencralts  vocari :  quod  nullum  cafitulum ,  nuUuJquc  liher 
CaitomcHS  hahcatur  ahfque  illius  authorttate :  qtiod  fcntc^nta  illttis 
A  nullo  dcheat  retraclart  ^  (^  iffe  omnium  folus  rctractare  foffit : 
quodanemtne  ifje  judtcari  deheat :  qtiodntdlus  attdcat  condem7?arc 
Afdjloltcamfcdem  apfellantcm :  qtiodmajores  caujk  cu^ufcuriqtic  Ecclc- 
fi£  ad  eum  refcrri  dchcant :  quod  Romana  Ecclcfia  ntmquam  crravit : 
nec  inferfetuum ,  Scrtftura  tcjlante ,  errahit :  quodRom.  Ponttfcx  / 
ficanontce  fuent  ordtnatus  -,  mertttsB.  Petri  irtdtthitanter  ejfcttur 
Sanchis ,  tcjlante  Samio  Ennodto ,  VafienftEftfiofo ,  et  multts  San- 
ffts  Vatrthus  favcnttbus ,  ftcttt  in  dccrctts  heatt  Symmacht  Vafc^  con- 
ttnetur :  quod  illtus  fr.zccpto  e^  Itcentia  fuhjcchs  Itccat  acctfare :  quod 
dofque  Synodali  convcntu  ei  Itceat  Eftfcofos  defonere  cr  reconciliarc : 
quod  Cdtholicus  non  hahcatur ,  qut  non  concordat  Roman^  Ecclefia : 
qtwd  a^delitatc  intquortmjuhje^hs fotejl  ahfolvere.  Non  aliiid  ici- 
licet  lupererar ,  quam  ut  pauca  fuperadderet  y  qttodVafa  ftt 
Chriftus,  proin  &:  Antichriftus  ipfe.  ^.  ^.^ 

LXXXII.  lllud  quoque  non  prxtereiindum  5  fuiflfe  e^r/VfaA/?/. 
Gregorium  ,  ficut  d:Emoniacarum  artium  ftudio  infa- ^^^'/^''' ^'^^^^^ 
mem ,  ita  dxmoniorum  etiam  doftrinae ,  qux  abftinerc  a  'cT     ^* 


"tum 


cibis,  quos  Deus  condiditad  participationem  cum  gra- ^j^'"''' ^;^''^''» 
tiarum  aaione  fidelibus ,  jubet,  &  matrimonium  contra-  *'"'*'*'^''- ^ 

M  2  here 


92  ECCLESI^  ROMAN^ 

here  prohibet :,  propagatorem  acerrimum.     Liquet  id  ex 

duabus  Synodis  Romx  fexto  Pontificatus  ejus  anno  habi- 

tis ,  in  quarum  altera  editus  efl:  hic  Canon  :  ^ia  dies  Sab- 

hdthi  aftidfinchs  Patres  nojlros  in  ahftinentia  celehris  eft  hahitus, 

nos  eorundem  authoritatem  fequentes  faluhnter  admonemus  ^    ut 

quicunque  fe  chrifliandi  religienis  parttcipem  effe  defiderat ;,  ah  efu 

carnium  eadem  dte  ^  mfi  majore  fejiivitate  interveniente ,  vel  infir^ 

mitate  impediente  ^  ahftincat.     In  alteravero  damnavit  fcri- 

ptum  fanfti  Udalrici  ad  Papam  Nicolaum  ^   de  nuptiis 

Presbyterorum ,  &  Paphnutii  de  eadem  re  capitulum.  De 

eo  fic  Sigebertus  Gemblacenfis  inhiftoria  A.mlxxiv.  Gr^- 

goriusPapa  ^    celehrata  Synodo  ^    Simoniacos  anathemattz>avit  ^  c^ 

uxoratos  ficerdotes  a  Divino  officio  removit ,  (^  laicts  Mifjam  ea^ 

rum  audtre  interdixit ,  novoexemplo,  c^*  (  ut  multis  vifum  ejl )  in- 

conftderato  pr^judicio ,  contra  fin&orum  Patrum  fententiam  Scc. 

Ex  quare  tam  grave  orttur  fcandalum ,  ut  nulltus  h^refis  tempore 

fantia  Bcclefta  graviort  fchifmate  dtfiffa  ftt;  his  pro  juftitia  ^  il- 

lis  contra  juftttiam  agentthus  >  continentiam  paucis  tenentthtis  ^  ali- 

quihus  eam  modh  qttaftt^s  ac  jaBantidt  causa  ftmulantthus  -,  multis  . 

iftcontinentiam  perjurio  aut  multipliciori  adulterio  cumtdantihus , 

ddhdc  hac  opportunitate  laicis  infurgentthus  contra  fanctos  Ordines , 

C^  fe  ah  omni  'Bccleftaftica  fuhje^Hone  excutientihus,     Laici  facra 

myfteriatemerant  ^  C^  de  his  dijputant ,  infantes  haptizant ,  fordi^ 

do  humore  atmum  pro  facro  oleo  ^  chrifmate  utentes:  in  extre- 

yno  vita  viaticum  Dominicum ,  ^  ufttatum  Bccleftd  ohfeqtmm  fe- 

pultur^  a  Preshyteris  conjugatis,  parvipendunt  r  decimas  Preshyte- 

ris  deputatas  igne  cremant ,  (^  (  ut  in  uno  cwtera  perpendas  )  lai- 

ci  corpus  Bomtm  a  Preshyteris  conjugatis  conficratum  fipe  pedihus 

conculcaverunt ,  ^  fanguinem  Bomini  voluntarte  ejfuderunt  -,  (jr 

multa  alia  contra  jus  (jr  fas  gefta  funt  in  Bcckfta.     Bt  hac  occaftone 

multi  Pfeudomagtftri  exfirgentcs  in  Bcclefta  profanis  novitatihus  ple- 

bem  ah  Eccleftaftica  dtfitplina  avertunt.     Lambertus  Schafna- 

burgenfis  addit,  adverfiis  de<:retum  hoc  protinus  vehe- 

men-^ 


PERIODUS  Q^UARTA.  93 

nienter  infremuifTe  totam  fadionem  Clericorum ,  homi- 
nem  plane  hcereticum  &:  va^lani  dogmatis  efle  clamitan- 
tem,  utpote  quiobhtus  SermonisDomini,  qui  ait :  2\(^;/ 
omnes  cApunt  hunc  Jermonem :  qui  capere  potejl ,  capiat -,  &Apo- 
Itoh:  ^ui  Ji  non  contmet  ^  nuhat.  Aieltus  eft  entm  nubere  ^  quam 
uri  y  vioienta  exaftione  homines  cogat  vivere  more  An- 
gelorum  >  Sc  dum  confuetum  curfum  naturx  negaret ,  for- 
nicationi  &  immunditix  frsena  laxaret.  Qiias  porro  tur- 
bas  ferale  iflhoc  Gregorii  decretum  paiTmi  inter  conten- 
dentes  renitentefque  excitaverit:,  fcribere  heic  nihil  attinet. 

LXXXIII.    Controverfia  geminaj,  qua:  Hildebrando  ^'^^^>-^^''"/- 
liuic  partim  cum  Henrico  Imperatore :,  fecularique  adeo  ''j!^-ZaiZr)L 
poteilate ,  partim  cum  facerdotibus  conjugatis  intercellit^  /c?;/;j. 
anfam  eidem  prxbuit  iingendiduasnovitiashxrefes,  ea- 
rumque  improperio  imparentes  di£to  fuo  deprimendi. 
Henricianos  cnim  Simoniacorum  (^  hdrettcorum  Henriciano- 
Yum  :     Sacerdotes  vero  conjugatos  ISlicolaitarum  probro- 
fis  5  Simoniacorum  &  Nicolaitarum  pellimus  ipfe ,  tituUs 
afperfit,  exofofque  reddidit.     HsereticinempePapiEJam 
dici  meruerunt ,  non  qui  doftrinam  verbo  Dei  repugnan- 
tem  3  &:  seterna:  faUiti  perniciofam  propugnarent  pertina- 
citer^  fedquiPapxhbidinifu;^  lenocinantis  impano  au- 
dientes  non  effent. 

LXXXIV.  Mortuo  Gregorio  faftione  Pontificia  anni-  vrhamii.HtU 
tente  5   Viftor  III.  Beneventani  Principis  fihus  fucceflit.  '^'^^^/^f '''' 
Js  Clementem  III.  Gregorio  ab  Imperatore  Henrico  {m-  m.cajarei 
rogatum  5  anaihematis  vinculo  conftriftum  depofuit :,  &:  ^^^^  '°''^^''' 
poft  biennium  moribundus  Ottonem  de  CafteUione  ^  Car-  Tennmv^rbts- 
dinalem  Oftienfem  3   fucceftbrem  defignavit  ,   qui  poft  ^^^^^^orata. 
mortem  ej us  ele£his  Urbani  II.  (Turbanum  vocant  aUi ,  ob 
excitatas  turbas  multifarias }   nomen  fumpfit.     Qiiibus 
ftudiis  Urbanus  iUe,  quiGregorii  VII.  caufam  egiracer- 
rime,  cum  ClementellL  Ca:fareo  Papa colUfiis*' fiierit , 
.  '  M-  3  fuse 


94  EGCLESI^  ROMAN^ 

fiisc  Aventinus  commemorat ,  cujus  verbis  continuataiti 

tragcediam  narrare  juvabit.     Sic  ille  Itk  V.  Anml.  lcribit : 

Clemens  IIL  urbe  k  Conrado  pellitur  ^  Vrhanus  reflttmtur,  (Jl^ox 

invice^n  diras  tyiferiafque  dtcunt.     Vrhanus  acla  Hildebrandi  tueri : 

Clemens  reftndere  fergtt.     Imperator  quoc^ue  fiirnma  ofe  contra 

Vrbanum  nititur,     CMoveriru^rps  ctvttas  chrtftanay  ^  dijjen^ 

fio  ctvtlis  y  quafi  fermtfto  terr^  erumfere  ccefit  ^y  fci^ndttiiroiue  vo- 

fulus  chrtjiianus  >  pauct  repertt  ^  qui  veram  petatem  injufl^  poten- 

tia  antefo?ierent  s   partium  fludta,    qua  extincla  erant ,  gltfcunt, 

Szc.  Dum  alteri  alteros  quovis  modo  vincere  volunt  •,  Vrhanus  crtmi- 

mando  Im^peratorem ,  plehem  chriflianam  exagttat  occulte  largiendo , 

indulgendo  ,pollicttando  magis  incendit ,  ita  ipje  clarus  ,potensfaBus 

£X  Itbtdine  Jiid  vi^oris  utitur  ^  plufyue  ftht  ac  fiiccejjorihus  Jpina- 

rum  ac  potenttJi  ^  quam  pietatts  atque  amoris  comparavit  >  fuh  titu- 

lo  chrifli  pro  fua  magmtudtne  amplttudineque  lahoravit.     TSlam- 

<que ,  utpaucis  verum  ahfolvam  ^  pofl  tlla  tempora ,  quictmque  con^ 

cionem  divinam  agitavere  ^  honejHs  nomi^nbus  ^  quaft  jura  Eccle^ 

ftji  lihertatemque  Religionis  defe?zderent  ^  c^  quo  Romani  Epifcopi 

mthoritas  maxima  foret ,  honum  puhlicum  ftmulantespro  fua  quif 

que  potentia  certaverunt.     Imperator  quidem  contra  hdc  fumma  ope 

connifus  fuit :  utraque  parsmiraculis  fe  tutata  efl.  Deinceps  fi- 

ftitia  qucedam  miracula  vifionefque  recenfet. 

LXXX V.  Inter  ^  jcue^ot  feu  fupremis  poteftatis  civilis 

J-uTxh^^tl.    jurapolitici  belli  decernendi  poteftatem  numerare folent. 

dcm  'hUno   Hanc  quoque  ad  fe  rapere  Pontifices  coeperunt.  Urbanus 

/xhTZt;lih.  qi-fippe  Bellum ,   quod  Sarrum ,  eo  quod  ad  expugnatio- 

nemtcxrx  San^a,  &:a  perfonis  ^^^m,  Epfcopis,  Mona- 

chis  &c.  fufcipiendum  efiet  ,   appellari  placuit^  Mona- 

chi  cujufdam  Petri  Eremit;r ,  feu  Fi  anci ,  feu ,  ut  alii  fcri- 

bunt:,  Hifpani,  Divinam  vifionem  jaftantis,  fuafu,  in 

Concilio  Claromontano  (quodcum  Synodoilla,  quasl. 

Reg.  XXIL  defcribitur ,  celebrata  fub  Jofaphato  Sc  Acha- 

ho  3  dc  Ramoth  Gilead  ex  manibus  Syrorum  recuperan- 

^  •        da^, 


PERIODUS  QUARTA.  95 

da  3  fcite  Bullingerus  inApoc.  cap  2  o.  comparat  ^  eo  qiiod 
in  ucroquQ  fucriur  fpincus  feductor:,  Achabi^  Jofaphati, 
aUaque  fimiUa  }  decrevit.  SicA.  mxcv.  DucibusGotho- 
frcdoBuUionenfe,  fivedeBuUo:,  Lotharingix  Principe, 
Euftathio  &:  Balduino  ejus  fratribus^  Hugone  Magno, 
fratre  Regis  Francorum ,  Anicieniis  in  Auvernia  Epifco- 
po,  aUifquecum  exercitu  ex  miUies  fexcenties  miUenis 
militibus  cruce  ex  lana  rubra  fafta  fignatis  omnibus ,  (^unde 
miUtix  crucutA  nomen  ^  non  quod  crucem  Chrifti  prardi- 
care ,  fed  quod  infideles  crucifigere  deftinaflent }  conflato, 
in  terram  fanftam  adverfus  Saracenos  properatum  ^  &  poft 
foeUcia  fatis  proeUa  A.  mxc  i  x.  ipfa  urbs  Hierofolyma  obfef- 
fa  &  occupata ,  fed  A.  mccxl  i  v.  imperante  Friderico  Bar- 
baroflTaiteriim  amifl^a  eft^  rebus  Chriftianorum  Orienta- 
lium  in  deterius  longe  inde  vergentibus. 

LXXXVI.  BeUihujusfacri  ^cn^'<})cc(7iK  acaufisejufdem  ^y^^^^^;.,. 
fuaforiis  diftinguere  haud  ol^Sttoi'  fuerit.  (zs^<^i(Jii    iucvc  frAtexms^ 
damna ,  contumciu  ^  fipplicia  gravijfima  ^    qu^  chrtjlimi  Jepul- 
chrumJDomimnjiJitantes  c^uotidtea  Saracenis  patiebantur ,  uti  Si- 
gonius  ad  A.  mlxxiv.  loquitur:  addo^  injurixetiam  6c 
contumeUx ,  quas  fideles  Hierofolymis  commorantes  ab 
infideUbus  perpetiebantur  3  quas  fufe  WiUielmus  Tyrius, 
Regni  Hierofolymitani  ConceUarius  ,  beUi  facri  fcriptor , 
Bi[lorij^  helli  facri  lih.  i.  cap.  4.  &:c.  Robertus  Monachus  ie 
Chrtjl,  Principum  hello  coittra  Saracenos  fijcepto  Ith,    i.  aUique 
cdiilerunt.    Urbani  Papx  exhortatio  ad  popuUim  in  Con- 
ciUo  Claromontano  fafta ,  &:  ab  eodem  Tyrio  lik  i .  cap,  1 5 . 
recitata  prxtextus  eofdem  propalat.     Inter  aUa  fic  iUe: 
Hdc  falutis  noJlr£.  cunahula,  Do?mni  patriam ,  religionis  matremj 
populus  ahjque  Deo  ^    ancilLt  filius  JEgjpti^  pojfidet  viole?tter :  (^ 
captivitatis  liherdi  filtis  extremas  impontt  coridtttones ,  quthus  vcrja 
vicemerito  ferviretenehatur.     Sedc^uid  fcriptfim  eft?  Bjice  anctU 
hm  j[jr  filimn  ejus.     SaracemrHm  enim  gens  impia  ^'  immH?idarum^ 

fsdAv. 


96  ECCLESI^  ROMAN^E 

feciatnx  tY^Attionum -i  locafdncfain  qiithm  ftetcrunt  pedes  Bomi' 

ni,  .jam  a  mtdtisretrotemforihusvioienta  frermt  tyra?mtde ,  fuh- 

aciis  fidclihus  ^  &  m  fervitutem  dam-natis.     Ingrefft  ftmt  cmes  in 

fanBa  ^frofanatum  efi  Jan5ftiarium ,  hmniliatus  eft  ctdtor  Deipopu- 

lus  y  angarias  fattttir  indigjtas :  genm  elecium  fervit  in  luto  ^'  k- 

tere :  regale  Sacerdotmm  ^,  Vrinafes  Provmctartm  ^  facfum  eft  fuh 

tnhuto ,  ctvitas  Det,  Cujus  non  ttquefiat  anima  f  Cujus  non  lahes- 

cant  frscordta  y  iis  ad  animum  recurrenttbus  ?  ^is  h^c  ftccis  ocu- 

lis  atidtre  foteft  ^  fratres  charijfitmi  ?     Hisc  certe  iit  vera  fue-  ■ 

rint  (  de  qiio  nuUi  ambigimus)  jultam  tamen  bello  mfe- ' 

rendo  caufam  prxbuerunt  minime.     Neque  enimvel  ter- 

ra  fan£ta  Chriltiani  populi  peculium  5r  proprietas  ctVctCfca- 

ge]©-   fuit:    vel  injurix  illat;r  Chriftianis  five  indigenis, 

liveadvenistantifuerunt,  ut  propterea  poffeflione  terrx 

illiusexui  infideles  debuerint.     Inprimis  ciimpoft  Chri- 

fti  afcenfionem  in  Coelum  Palirftina  terra  aliis  locis  fan- 

fl:ior  ampliiis  non  fuerit  ^  &:  afttdatio  ejus  fuperftitionem 

potiiis  :,   quam  veram  religionem  aluerit.     Confideran- 

dum  fuit  illud  3  quod  a  Pindaro  diftum  eft  >  go.  TToAe/Woy ,  ea, 

fjLci^f -^eJi  <dii  CMtttehellum  ^mitte  pugnam  ftneDeo.     Equi- 

dem  ex  Verbo  Dei  fatis  conftat ,  fic  Deum  irafci  terrse  fan- 

£tae  3  ut  benediftionem  in  malediftionem  converterit  ^  &: 

templum  urbemque  Hierofolymam  ita  everti  funditus 

voluerit  3  ut  reparari  nunquam  polTit.  Et  quid  eft  Eccle- 

fia  per  omnes  gentes  difperfa  y  fi  vetus  Templum ,  unde 

nova  Ecclefia  prodiit  >  requiris  ?• 

NecmncaHfA      LXXXVIL  Divcrfx  longe  fuerunt  belli  iUius  fuafo- 

fualoriA,      riaecaufx^  avaritia  Pontificum ,  dominandi  libido,  per- 

avarittctjo-navx  &  oppreuio  Chriftianorum  Principum.     Ablegatis 

'hlio-^^cyi-  ^^  ^i*i^^^^^^ pei' fpeciem pietatis  Principibus  proclive  Pa- 

flicimrnm     pi^  fuit  vacua  iu  aiila  domiuari  3  cumambitioni  avaritix- 

^rS'!'^'  que  Pontificum  totus  fe  Occidens  aperiret:»  &  ^d  ix^- 

%n^x\  *     nandam  domai:wdamque  eam  exhauftis  ejufmodi  expedi- 

tioni- 


PERIODUS  QUARTA.  97 

tionibus  Principum  fubjeftorumque  opibus,  impares  poft- 
hac  effent.  Immenfam  etiam  pecuniarum  vim  cruciata  hxc 
mihtia  Pontificibus  concihavit.  Certe  Inmcentius  Fapx  y 
ita  Matthaeus  Paris  ^  Monachus  Albanenfis ,  Anghis  ^  /f/- 
Jlor,  Major.  pag.  200.  loquitur,  ad  expeditionemterr^  fan^a , 
ut  dixit  5  ad  occult.andam  fuam  avarittam ,  infinitam  pecuniam  ab 
ordtne  Ctfierctenft  extorqttere  propofuit.  Addit  3  a  B.  Virgine 
correptum  ab  exaftione  ceflafie  5  timore  percuflum.  Pag, 
707.  narrat  idem ,  cruce  fignatos  voti  poenitentes  non  mo- 
dic:a  pecunise  fumma  votum  redimere  coaftos  fuifl^e.  Non 
omnibus  hcebat  ire  in  expeditionem.  Neque  tamenma- 
nentes  domi  carere  debuerunt  hac  perfuafione  fuiE  fahitis. 
-Utigitur  indulgentiarum  &:  iUi  participes  fierent,  pecu- 
niam  erogabant ,  exigentibus  infatiabihter  Ecclefiafticis. 
Cognofcereid  hcetex  eodem  Matthxo  Paris^  cujus  in- 
teraha/?^^.  388.  Hxc  verba funt :  Hm  ( a  Gregorio  Papa 
de  negotio  crucis  perfcripta  )  cum  per  Chrtflianorum  climata , 
prAcipue  per  Angliam  chrifti  fideltbus  innotefcerent ,  ^  Trdidica- 
tio  per  Frdaios-i  maxim}  per  fratres  Pr^dtcatores  ^  dr  Minores 
fieret ,  ciuihus  data  fuit  poteflas  cruce  ftgnandi ,  ^  votum  datape- 
cunia  (conferpag.  346.^  relaxandt ,  fefe  mtdti ,  qtiorum  non 
erat  numertis ,  cruce  ftgnaverunt.  Sed  ciio  in  tantam  nohilttatem, 
ne  dicam  ,  arroganttam  elevahantur  Pr^dicatores ,  Mtnorefque  ^ 
cjui  fpontaneam  paupertatem  cum  humilitate  elegerunt  ,  ut  recipi 
curarentin  cmohtis  (^  ctvitatthus  in  procefftone  folenni  ,  in  vexil- 
Its  3  cereis  accenfts ,  ^  in  difpoftttone  vefltmentt  feflivis  indutorum , 
C^  conceffim  efl  eis  veniam  multorum  dierum  fuis  conferre  audito- 
rihusy  ftgnatofo^ue  hodie,  cras  data  pecunia  a  crucis  voto  ahfalve- 
runt.  Parvoque  tempore  fuccedente ,  facU  eft  tanta  commtttatio , 
tam  multtformis  pecuntA  exa^iio  ^  nec  fciri  poterat ,  in  ojuam  abyf- 
fum  tanta  pectmta ,  o[U£  per  Papales  Procuratores  colligehatur  5  efl 
demerfa ,  qtiod  fdelitim  circa  negoittim  crucis  tepuit  ,  imo  potius 
charitas  refrixit  generalis,     Vnde  negotium  terraftncU  nu?tqtiam 

N  feltx 


9^  ECCLESIiE  ROMAN^ 

felixfipcr  hoc  ftifiefit  incrementum,     Sed  &  fag.  864.  exem- 

plum  prodit  jfummx  Pontificis  perfidix ,  qui  crucem  prse- 

dicari  voluit  j,  non  ut  periclitantes  Chnftianos  in  Oriente 

juvaret ,  fed  ut  Siciliam  &:  Apuliam  invadere  poflet.     Eo- 

dem  cruce  fignatorum  exercitu  etiam  contra  Albigenfes , 

tefl:e  eodem  Paris/^^.  336.  nec  non  Imperatorem  ipfum 

Fridericum  Barbarolfam  ^  Fridericum  II.  ejiifque  filium 

Conradum^  Imperatores  ^  aliofque  etiam  Chriftianos  Prin- 

cipes  invifos  fibi ,  Pontifices  ufi  funt. 

em:tin  ch-      LXXXVIIL  lu  ConciHo  Claromontano ,  quo  belkim 

romontani     iHud  miuime  facrum  decretum  fuit  3  conditi ,  eodem  Ur- 

^ufaum^'  bano  annitente  ^  funt  varii  Canones ,  quibus  Pontificia  po- 

fiperditmiem  tcftas  &  fupcrftitio  amplificata  non  pariim  fuit.     Inter  afia 

IhfillZa'^'  capitula  hsec  etiam  a  Paris/^^.  20.  commemorantur :  ^od 

BccUfa  Catholica  (^  Romana  }  ft  in  fide  cafia ,  ^  ab  emni  fecu- 

lari  fervitute  Ithera-,  ut  Bfifcopi  velAhhates^  vel  aliquis  de  Clero 

dlic^uam  Bcclefiafiicam  dignitatem  de  manu  Principum^  velquorum^ 

lihet  latcorum  non  recifiat :  c^odnullus  cujuslihet  facri  ordinis  car- 

nali  commercio  utatur :  ^ubdnemolaicorumacafite  jejunit,  nemo 

Clericorum  a  cjuinquagefima  ufc^ue  in  Pafiha  ,   carnes  comedat: 

^uod  emni  tempore  primum  jejunium  quatuor  temforum ,  prima 

hehdomada  q^uadragefim^  fiat,    ^uod  qui  apprehenderit  Bpifcopum  , 

dmnin^  exlex  fiat :    Sjfod  qui  facri  ordims  viros  y  vel  eorum  fa- 

mulos  apprehenderit  y  anathema  fit :  .^ubduna  qu<&que  Bcclefia  de- 

cimas  fuas  habeat  ^  nec  ad  aliam  transfirantnr:  JSubd  laicus  deci- 

mas  non  emat  ^  nec  vendat :  aliaque  id  genus  plura. 

»fcuiixii.        LXXXIX.  Seculo  duodecimo  ad  majorem  etiam  gradum 

tfamin"^    corruptiouis  Ecclefia  Romana  proceflit.     Vulgarem  fa- 

imttofmm    mamfuiflfe^  Antichriftum  eo  tempore  revelatum  iri  ^  Ba- 

'^ZiHHmmox  i^onius  ad  A.  c.  mcvi.  non  diflStetur.     Bernhardus  certe, 

reveLitum  iri.  qui  iu  ca  tcmpora  inciditj,  Bpfi.  ^6,  ad  Gaufridum  eam  in 

^^xi^wxllx^  rem  fic  fcribit.     Cum  ante  hos  paucos  dies  Norherti  faaem  vide- 

^rcmtejii-  /^ ,  (^  dc  co^kfii  fifiuU  y  ore  videlicct  tpfius  plurimahaunrc  merut-^ 

rimy 


montA 


PERIODUS  QUARTA.         ,^  99 

rimi  de Antichrtjlo chminc[mrerem ^  quid Jentiret ,  dHranteadhuc 

€A ,  qudi  nunc  ejl  generattone  ^  revelandum  illum  certtjftrne  Ji  Jcire^ 

frotejlatus  ejl.     \_Xt  cum  eandem  certttudtnem  unde  haheret ,  JctSr  ^ 

citanti  mthi  exponere  vellet  y  audito  quod  rejpondit ,  non  me  tllud 

fro  certo  credere  dehere  putavi.     K^d  fummam  tamen  hoc  ajjeruiti 

non  vijiirum  Je  mortem ,  ntfi  prius  mdeat gerpcralem  in  Ecdejiaper- 

fecutionem.    De  Pafchali  etiam  Papa ,  qui  initio  hujiis  fecu- 

li  Romanam  Ecclefiam  moderatus  eft^  commemorat  idem, 

quod  dum  in  itinere  pofitus  Florentiam  perveniflet ,  de 

Antichrifli  adventu  proxtme  futuro ,  fama  fuertt  fparfa.    In  ej  u  f- 

dem  vita  fcribit  Platina :  Florenttnum  Bptfopum  ajjirmare  Joli' 

tum ,  K^nttchrijlum  natum  ejje  >  Jed  ah  ipfo  Fapa  filentium  ei  impo- 

fttum  efje. 

XC.  Neque  certe  defunt  plura  fcriptorum  5  qiueoip-7v^^/^^/ 
fo  feculo  fcripferunt,  teftimonia,  ex  quibus,  qiixcixcdi^ofaciruid 
id  temporis  facies  EcclefirE  Romanx  fuerit  liquido  cog-  ['i^fi^^^lf^a- 
nofcitur.    DeRomanis  igitur,  utiGuilhelmus  Malmes- «^/^c/V/f/?/- 
burienfis^<^e^/?/>  i?(r^.>^W. //^.4.  loquitur,  oUm  rerumDo- '"^T^.^^^X  * 
mmis ,   genteque  togata  ,   qui  nunc  dicuntur  hommum  HUdekm; 
inertilTimi,  auro  trutinantes  juftitiam,  pretio  venditan- 
tes  communem  regulam  -,  carmen  edidit  Hildebertus  Ce- 
nomanenfis  Epifcopus ,  atque  hoc  difticho  (  quod  in  LiHi 
Giraldi  quinto  de  Poetis  Dialogo  Hifpani  Cenfores  ferre 
non  potuerunt )  conclufit : 

Urhs  felix ,  fi  velDominis  urhs  illa  careret , 
Vel  Dominis  ejfet  turpe ,  carere  fide. 
cos  fcilicet  Dominos  innuens,   quos  fimili  difticho  per- 
ftrinxit  aUus: 

Servierant  tihi ,  Roma ,  diu  Bomini  Dominorum  -, 
Servorum  Servi  nunc  tihi  funt  Domini. 
De  eadem  fic  Bernhardus  Morlinenfis,  ex  Cluniacenfi  Or-  Bemkndi 
dine  Monachus  Ith.  3 .  dc  contemptu  mundi  canit :  M^riimnfi  •, 

K^tireatempora  ,  cajlao^ue  pecfora  prMerierunt  y 

N  2  re?n^ 


100  ECCLESI^  ROMAN^ 

Temfora  fejfma ,  fiilket  ultimA  jdm  fuhiermt. 

Stant  modo  ftmtia  lucra ,  fuperbta ,  fax  fme  pace , 

Fraus  ^  Venus ,  otia  ^  furtaque  confcia  noclis  opacs , 

Schtfmata,  frceliky  vis  y  ho?mcidiay  traditiones , 

Ira ,  frotervia  ^  livor  ^  tnertia ,  feditiones, 

Sfat  fimulatio  ^  corruit  aBio  religtonis 

Heu !  fiia  propria  deputat  omnia  Rex  Bahjlonis. 

Honnii  ^ii-  Neque  aliter  Honorius  Auguftodunenfis  Ecclefiac  Presby- 

^ujiodHnenfis;  tcr  Dial.  de  PradeJ}.  cr  ^ib-  Arb.  fui  temporis  Babyloniam  de- 

pingit :  In  tuere  ^  inquit ,  Frmcipes  (^  Judices :     Eccepofita  in 

eis  efl  Bejiid  fedes.     Omni  tempore  ad  malum  funt  intenti ,  femper 

negotiis  imc^uitatts  inexplehiliter  occupati  ^  flagitia  'non  folum  fa- 

ciunt  ^  fed  (^  alios  facere  inflruunt :  San&a  njendunt ,  fcelera  e- 

munt :  totis  virihus  lahorant  ^  ne  foliadtartaraveniant.     Verte  te 

ad  Clerum ,  ^  videbis  in  eis  Beflid  tentorium.     Dei  Jervitium  ne- 

gligunt  3  terrenis  lucris  inferviunt  ^  facerdotium  per  immunditiam 

polluunt  5  populum  per  fimulationem  feducunt ,    Deum  per  mala 

opera  abnegant  ^  omnes  fcripturas  ad  falutem  pertinentes  abdicant , 

omnihus  modis  fe  lacjueos  ^  ruinam  populo  fuhflernunt ,  c^uem  cce- 

lum  ipfi  cceci  ad  interitum  prdieunt.     Contempcare  ^  Monacho- 

rum  concihabula  i  ^  videbis  in  eis  Befli^  tahernacula.     Ver  ficiam 

profejfionem  Deum  irridentes  ^  iram  ejus  provocant  y  normam  re- 

gularum  moribus  (^  vita  calcant  -^  per  hahttum  feculum  fallunt  y 

multos  deceptos  ipfi  decepti  decipiunt.     Secularihus  negotiis  implicati 

funt,  in  Dei  fervitio  defides  exiflunt,  plerique  illorum  guU  tllece- 

.  hris  dediti  funt  j  c[uidam  immundiiu  ferdthus  computrefecunt,     A- 

feice  etiam  hahitacula  Moniaiium ,  ^  cernes  in  eis  Beflis  pra^para' 

tum  thalamum.  (y-r.    Verte  te  ad  plehem  re/iquam ,  d^  videhis  in 

ea  Beflia  efjjgiem  c^'c.     Vulgus  quoque  indochim  Beflid  hahet  idolum 

jrMde     &^'   Taceo  Arnoldum  de  Brixia^  aquo  Arnoldiftis  no- 

£nxia;       men:,  qui  quod  tyrannidem  ,   luxum,  fuperbiam  ,  cor- 

ruptionem  Cleri  &  Pontificis  palam arguerct 3  A.  mcl  v. 

RomrE  ultricibus  flammis  -TrapjJj^a-Ictv  fuam  expiavit  :  ipfo 

GtiamPlatinaejusinnocenti^teftimoniumperhibente  ^  Sc 

'         .  ^  pie- 


PERIODUS  QUARTA.  loi 

pietatem  extoUente.  Qiiem  etiam  Tigiirinis ,  apud  quos 
aliquandiu  praedicavit  ,  fanioris  dodrinx  guftum  prse- 
buifle  3  Guntherus  Ligurinus ,  fafto  ifthoc  verfu : 

Servat  adhuc  uv<&  gujlum  gens  ifla  paterm  > 
prodidit. 

XCI.  Incidit  in  feculum  ifthoc  infehx  Bcrnhardus  Cla-  ser^tktrM 
racvallenfis  Abbas ,  nobiU  famiha  Burgundix  fatus.     Ad-  curAvctUen' 
diftus  is  Pontifici  hcet,  calamitate  fecuU  iUius  optimis^^^" 
quibufque  fafcinum  quodammodo  inducente ,  fubinde  ta- 
men  HierarchiamRomanamgraphice  depingit.     Libro 
ad  Eugenium  Papam  Scejus  fatelhtes  Epifcopos  &:  fpiri- 
tuales  Antichrifti  mimjlros  diferte  nominat  ^  &:  Afoftolica  autho- 
ritate  amhitiofos  5  avaros ,  Simoniacos ,  concuhinarios ,  inceftuofesy 
(^  cjutno^ue  iftiufmodt  monftra  honores  Ecclefiafticos  ohtinere:  De- 
nique  B^monum  magis  quam  ovium  fafcua  Romd  ejje  queritur. 
Et  ferm.  33.7/^^^  Cantica querimoniam  ifthanc  graviflimam 
infpergit:  Vdigenerationihuica  fermento  ?hanf£orum  ^  quodeft 
hypocrfis  y  fi  tamen  hypocrifis  dtci  dehet ,  qudt  jam  latere  pr^  ahun- 
dantia  non  valet ,  t^pr^  impudentia  non  quitrit.  Serpit  hodieputida 
tahesper  omne  corpus  Ecclefi^  (jr  quo  latius  eo  defperatius  ^  eoqueperi- 
culofius ,  quo  mteftinius.  Nam  fi  infurgeret  apertus  hareticus  5  mit- 
teretur  foras  dr  exarefieret -,  fi  violentus  inimicus  ^,  ahfconderet  fi 
quis  forfitan  ah  eo ,  nunc  vero  quem  ejiciet ,  aut  d  quo  ahfcondet  fe? 
Omnesamici^  ^- omnes  inimici:  Omnes  neceffarii,  dr  omnes  ad- 
verjkrii:  omnes  domeftici^  ^  nullt  pacifici:  omnes  proximi  ^  c^ 
omnes  quA  jua  Junt ,  qu^zrunt,    CMintftri  chrifti  fent ,  ^  ferviunt 
Antichrijlo.     Honorati  incedunt  de  honis  Bomini  ^  quiDomino  ho- 
norem  non  defcrunt.     Inde  ts  quem  quotidie  vides  ^  meretricius  ni- 
tor  y  htftriontcus  hahitus ,  Regius  apparatus  -,  tnde  aurum  in  frenis  ^ 
infellis^calcarihus.    Et plus  calcarta ,  quam  altaria  fulgent ,  ^c. 
Inteftina  dr  injanahilis  eft  plaga  EcclcftA ,  (^  ideo  in  pace  amarttudo 
efiis  amartjftma.     Et  Serm.  6  in  Vfal.  ^o.fupereft^  inquit,  ut 
reveletur  homopeccati  3  filiusperditionis ,  dd^monium  non  modo  dfur- 

N    3  numy 


loi  ECCLESI^  ROMAN-^ 

/^umy  Jed  ^  meridianum:  quod  non  folum  trmsfiguratur  inAn- 

gelum  lucis  ^  fid  extollitur  fiifra  omne  ^  quod  dicitur  Deus :  Nimi- 

rum  ififidiatur  crudelis  ^  cakaneo  matris  Ecclefix ,  a  qua  dolet  caput 

fiuumeffe  contritum,  &c.  Creditur  idem  Bernhardus  author 

Sermonis  in  Rhemenli  Concilio  coram  Innocentio  II.  &: 

ejusClero  A.  Mcxxxi.  habiti,  inquofic  -Tra^^jjata^o/x^©^ 

Epifcopos  compellat :  Fratres ,  aliam  Synodumpronuntto  njo- 

his ,  uhi  Dominus  Deus  fiedehit  m  judiciis ,  c^  tbi  omnes  nos  ofortet 

repr^fintart ,  (^ihi  Deus  %jufie  judicahit  orhem  terrarum,     Htcin- 

inckditur  infiifittia  in  marfiufio :  fied jufi} fiidicahit  Deus  tn  illo  judi- 

cio ,  e^  iht  omnes  3  nos  oportet  refr^fientari  3  fitve  fit  Papa  fitve  Cardi- 

naltsfive  Archteptfiopus,fitve  BpificopuSyfiive  divesfitvepauferfive  do- 

fftis,  feveindoBuSy  ut  refierat  unufiqutfio[ue  ratiomm  de  his  qu£  gejfit 

in  corpore  ^  five  honum^  fitvemalum.     Btfireddenda  efirattode 

hts  ^  qud  qHifique  gefitt  imorpore  fiuo  y    heu  quid  fiet  de  hts ,  qti^ 

quifqtie  geffitt  in  corpore  chrtfii ,  quod  efi  Bcclefiia  ?  Bcclefita  Dei  vohis 

commifia  efi ,  (^dicimini  Pafiores ,  ciim  fttis  raptores,     Bt  paucos 

hahemuSiheu,  Fafiores,  multos autemexcommunicatores,   Btuti- 

mmvohis fiufiiceretlac,  fiititisenimfiangtmem.ld.cm  Serm.  1,  in 

converfionem  S.  Pattlt  hujufmodi  ad  Deum  querelam  ingemi- 

nat :  K^mki  tui ,  Deus  ^proximi ,  ad  verfius  te  appropinquave- 

runt^fleverunt,     Conjuraffe  videtur  contra  Te  univerfittas  p6puU 

Chrifiiani  a  minimo  ufique  ad  maximum :  a  planta  pedis  ufique  ad 

verticem  non  eft  fianitas  ulla,     Bgrejfa  efi  iniquitas  a  fieniorihus  ju- 

dtcihusy  vicariis  tuis ,    qui  videntur  regere  populum  tuum,     Non 

efi  jam  dicere:  Sicut  populus ,  fitc  fiacerdos :  quia  nec  fic  populus  ut 

facerdos,     Heu^  heu,  Domine  Deus,  quiaipfifiuntin perfecutione 

ttiaprimi^  qui  videntur  in  Bcclefta  tua  primatum  diligere,  gerere 

primipatum,     K^rcem  Sion  occupaverunt ,  apprehenderunt  muni- 

tiones^  &  univerfiam  deinceps  lihere  ^  potefiativ^traduntincendio 

civitatem, 

^b.  SMriihu'     XCII.  De  corruptione  hujus  feculi  vocem  populi  ad 
^'»P''        Hadrianum  IV.  Pontificem  Johannes  Sarisburienfis.quem 

nupe- 


PERIODUS  QUARTA.  103 

nuperus  Cardinalis  Bona  in  Notitia  Scriporum^  ceu  virumgra,- 
vemy  etiam  cum  de  mgis  firtbtt  ^  commendat>  Policrat.    ieu 
deNugts  Curtaltum  Ith  VL  24.  perfcripfit:  Scifcitanti  enini 
Hadriano,  qutddefid^  Ecclefta  Ro?nana  fienttrent  homines  ^  re- 
1'pondet  in  haec  verba :  Romana  Ecclefita ,   of^u^e  mater  omiiitim 
E^cclefiartim  efl ,  fie  non  tam  matrem  exhthet  altts ,  c^tiam  novercam. 
Sedent  in  eaficnhd  dr  Pharifii ,  ponentes  onera  importabtlia  tn  hu" 
merts  hominum  y  cju^,  digito  non  contingunt,   Domtnantur  in  Clero  , 
nec  fiorma  fiunt  gregi ,  qui  rech  calle  pergit  ad  vttam :  prctiofiam 
fiufelleEHlem  congerunt :  at^ro  c^  argento  onerant  menfias ,  fitti  etiam 
ah  avaritta  ntmts  parci.     Nam  pauper  aut  ntillus  >   aut  rarus  ad 
mittitur ,  c^uem  interdum  non  tam  chriflus ,  o^uam  vana  gloria  in- 
troducit.     Concutiunt  Ecclefitas  5  lites  excitant ,  collidunt  Clerum  c^' 
poptdum^  laboribus(x  mifieriis  affli^orum  nec^uaopuam  compatiun- 
tur ,  Ecclefitarum  Utantur  fpolits  ,    ^  qu^fium  omnem  reputant 
pietatem.    Juflitiamnontamveritatiy  quam  pretio  reddunt.    Om- 
nia  namo^ue  cum  pretio  hodie ,  fied  nec  cras  aliquid  (ine  pretio  oh- 
tinehis,     Nocentfiapius ,    c^  in  eo  dj^mones  imttantur  ^  qtibd  tunc 
prodeffe  putantur  y  cum  nocere  defifiunt  y  exceptis  paucis  ^  qui  no- 
men  O"  ofiictum  pafioris  implent.     Sed  dr  ipfie  Rommus  Ponttfiex  om- 
nihus  gravis,  cir  fiore  tntolerahilis  efi  ^  &c. 

XCIII.  Aperto  vero  ore  Epifcopi ,  Canonici  &  Cle-  cieu  uo- 
rus  univerfus  Dioccefis  Leodienfis  Romanam  Ecclefiam  dif^fisadp^ 
Babylonemeodem  jamtempore  infigniunt.     Extatenim-^'^''^'"'^^* 
in  fecundo  Volumine  Conciliorum  >  eorum  ad  Pafchalem 
II.  ejufmodi  refponfio:  ^^major  oltm  fuit  confitifio  inBahy- 
lonia ,  c^tiam  hodte  efl  tn  Ecclefita  ?  In  Bahylonia  confiifiio  fuit  ltngu,t 
genttum  >  in  Ecclcfita  dtviduntt4r  lingu£  CT  mentes  credentium,  t^^tt 
Petrus  in  Epiflola  fiua :  Salutat  vos  Ecclefia  cjuji  e(l  in  Bahylone  coU 
lecfa.     Hacienus  tnterpretahar ;  ideo  voluifie  Petrum  per  Bahylo- 
nem  (ignare  Romam  ^  quia  ttm  temporis  Roma  confiufa  fiuit  idolo- 
latria  o"  omni  fiurcitia.     i^t  nunc  dolor  meus  mthi  interpreta- 
tur  ^  qtiod  Petrtis  Prophetico  fitritu  dicens  Ecclefiam  tn  Bahylone  coU 

lcclam^ 


I04  ECCLESI^  ROMANiE 

leBmi  ^pr^vidit  confufionem  diffenfwnis  ^,  c[ua  hodie fctnditur  Ecclefn 

(^c.  £lui  fifit  turhines  ab  Afrtco,  dtjcimus  pattendo  magis ,  ojuam 

legefzdo  y  deterra  horrihili  ^  a  Romana  fctltcet  Ecclefia,  z>tfio  dura 

Tetri  Blefen-  nunttata  efl  ?nihi-^  inde  turho  ut  temfeftas  venit  ah  Afrtco,  &:c.Sed  &: 

^^'  Petrus  JBlefenfis  in  Epiftola  ad  Officialem  aperre  Romam 

Babyloncm  vocat,   monetque  Officialemj,  utex  ea  difce- 

dat. 

TotqHereia-       XCIV.  Miraris  caufam  acerbarum  adeo  querelarum? 

'hAriT*'^'^     Hceretilla  in  Pontificum  maxime  Romanorum  tyranni- 

Pmtijicibus.    dcj  dominandi  libidine  5  rerum  Divinarum  contemptu, 

perfecutione  Imperatorum  &  vere  fidelium  3  aliifquc  pro- 

Pafcktiisii.  lligataseorundemmentisnatis.     Pafchalis  II.  Hildebran- 

BenricHm.iK  diuis  partibus  addi£tus  Henricum  Imperatorem  Romae  in 

umr^nuT^'  Syuodo  dcnuo  excommunicat  ^   haerefin  Henricianam > 

prfeqHtwr.    doccntcm  contemnere  bruta  adverfus  Imperatores  fulmi- 

na ,  damnat  >    Epifcopos  obedientiam  fedi  RomaniE  ju- 

rare  fubigit.     Henricum  filium  feducit  5  ut  Patrem  ad  de- 

primenda  Imperii  infignia  compelleret ,  adeoque  ferpen- 

tinam  parenti  gratiam  referret.  Henricum  Romam  venien- 

tem  3  de  inveftituris  omittendis  interpellat  3    ab  eodem 

cum  Epifcoporum  Regalia^  ut  prius  promiferat ,  Impe- 

ratori  relaxare  detreftaret  ^  captus ,  ut  liberationem  ob- 

tineret,  juramentifidedenuopromittit,  fe  Imperatorem 

nec  de  inveftituris  interpellaturum  amplius ,  nec  excom- 

municaturum :  at  mox  in  ConciUo  Lateranenfi  fallens  fi- 

dem  privilegium  hoc ,  feu ,  uti  vocabant  alii ,  fravilegium^ 

damnat^  Sc  laicos  inveftituras ,  feu  jus  prodendi  Flami- 

nes  Epifcopulofque ,  &:  facerdotia  per  virgam  &  bacuUim 

confirmandi;   fub  anathemate  dantis  &  accipientis  laici 

prohibet  -,    ( quam  in  rem  plura  doftiflimus  Petrus  de 

M^rc^Concord.Sac.drTmp,  Itb.VHLio.  narrans  confuli  po- 

teft  )  in  mortuum  Imperatorem  ita  fxvit ,  ut  cadaver  Leo- 

dii  jam  fepultum  ex  fepulchro  extrahi  jufferit  ,   ftare- 

que 


PERIODUS  Q^UARTA.  105 

qtie  in  fecreto  qiiinqueiinium  totum  coegerit.  GeUfms  II, 
Henricum  V.  diris  dcvovet6c  excommunicat.  Calliftus^'''^'^'^'^^^- 
II.  A.  Mcxxii.  Hennco  extorquet  5   ut  jurimveihturxy;<cf«r.ry?//«. 
renunciaret.  Ita  FapaabfolutusRexfadluseft,  &dirum'^''^^^'.r''- 
Schifma  diuque  agitatum  exfpiravit.     Qiianquam  ^lUz  ^^f^l^f^^^^ 
etiam  Schifmata  horrenda  idem  fecuUim  exercuerunt  -,  fre-  ^^hffma  expt- 
quentiifimis  fcihcet  Anapapis ,   cimi  federent  Pafchalis  "^^^* 
II. Gelafuis II.  CaUxtus II.  Honorius  IL  Innocentms  W.p^pirumsino^ 
Alexander  III.  Taceo  Innocentium  II.  a  Lothario  Impe-?''^'"''^'''* 
ratore  juramentum  ndehtatis  exigentem,  &:  eundem  an- ^vf/cki/?/.,- 
tepedesfuos  proftratum^  coronamque  Imperii  expeten- '^''' ''' '^'/"''- 
tem  3   Antichriftiano  faftu  ,   in  tabula  pingi  curantem  ^  i^Re'^J,2^^' 
cum  fuperba  infcriptione ;  Rex  venit  ante  fores  ^c.  denique/^'/?"^ -•  '^'''^f 
Ludovicum  VII.  eo  quodGaUican^  Ecclefix  libertates ';"'"''" ''' 
defenfitaret,anathemate  obftringentem.  Bugenium  ///.quem  Eugcmt  iii. 
beUum  cum  Romanis  gerentemficBernharduspulfavit: 
Habent  hac  infirma  ^  terrena  Reges,  JucUces ,    Prmcipes  terra. 
,^id  njos  dienos  pm  mvaditis  f  Tthi  Sarculo  opus  efl  ^  non  fce- 
ptro ,  utopus  facias  prophetA ,  5c<:.  Hadrianum  IV.  cum  Hil-  Hadriam  U- 
debrandi  ncquitia  paria  facientem  ^  utpote  qui  tum  Im- 
perium  Romanum  contendit  effe  Papale  feudum  ^   co- 
ronam  &:  dignitatem  Imperialem  Papale  beneficium  3  eo- 
que  nomine  Friderico  Barbaroflx  impotentcr  infukavit , 
compeUens  ei  deequo  dcfcendenti  ftrepam  finiftram  te- 
nere ,  uti  Helmoldus  Hiftor.  Sclav.  Ith.  i .  fcribit  ^  eundem- 
que  Majcftatem  tueri  conatimi  excommunicans  ;   rum 
Hiberniam&:  omnesinfulas  ad  jusB.Petripertinereper- 
tenditj  tumdeniqueGuilhelmum  SicUixRegem  ad  pe- 
des  fuos  proftratum,  SiciUam  omnem  patrmionio  Petri 
confecrare  fubcgit.   ^lexandrum  III.  qui  pulfo  Vidore ,  ^Usxmlu 
palamafierente,  Alcxandrum Aiitichnfli  tempora prafigm^hre ^^^^' 
in  Templo  Bei  federe ,  ofleiidratem  fe ,  tanauam  fit  Beus^  abomina- 
tiomm  defoUticnis ,  ftantem  in  loco  fanclo  ejfc  3  6c  Papx  in  Con- 

O  ciUo 


io6  ECCLESI^  ROMAN^ 

cilio  Alexandro  prxlato>  aliifque  etiam  Antipapis  fupe- 
ratis  Papatum  rapuit  y  Henricum  II.  Anglorum  Regem^ 
infimulatum  quod  confcius  eflet  necis  Tiiomx  Bequeti 
(^  qui  proteftatus  licet  y  Romam  fdhm  effe  meretrtcem ,  ab 
Alexandro  inter  Martyres  relatus  eft  }  nudum  virgis  cxdi 
a  Religiofis  julllt:,  dicenteuno  Legatorum  ejus :  Domme 
noli  mimri,  Nos  enim  nulUs  minas  timemHS  ^  qm  de  tali  curig, 
fumus ,  cjUA  confuevit  imferare  Regthus  ^*  Imperatonbus ;  in  Wal- 
denfes  perfecutionem  immanem  excitavit  5  Cardmales  in 
Concilio  Laterani  habito  ad  fupremse  poteftatis  apicem 
evexitj  FridericumBarbaroflam^  cujus  filiusOttoaSe- 
baftiano  Venetorum  Duce  maritimo  proelio  vi£i:us ,  &  Ve- 
netias  ad  Papam  captivus  abduftus  ibidem  inter  Patrem 
6c  Papam  pacem  conciliavit )  Venetiis,  quo  poftero  die 
*  ipfe  Imperator  fe  contulit ,  indigniilime  habuit  ^  collo 
ejus  ad  pedes  fuos  provoluti  compreftb  ^  additifque  ex 
Pfalte  vocibus  :  fuper  ajpidem  c^  hafUifcum  ambulabis  dr  concul- 
cahis  leonem  ac  draconem-,  Ciimque  honorem  huncce  ^)^ 
^6jnci4  fe  Petro  y  non  Alexandro  habere  Imperator  pro- 
teftaretur  ^  denuo  deprimens  collum  Csefaris  y  refpondit : 
Et  mthi  (jr  Petro  ^  tefte  Hiftoria  Veneta  y  antiquiiTimo  in  pri- 
niis  Codice  Chronico  Venctiis  affervato  y  aliifque  etiam 
pluribusa  Viris  doftillimis  5  Gerhardo  Prdfat,  in  part.  2. 
Confeff,  Cath,  Wagenfeilio  <fl?^ /;%?//.  X/.  c^  X//.  Seculi,  &Rei- 
fcro  Romd  Non-GloriofA  pag,  467—481.  copiofiilime  allega- 
vrhamiu,  tis :  VrhanumllL  Anathematis  fulmen  in  Fridericum  eun- 
dem  intorquentem :,  6c  majora  etiam  moliturum  3  mfifa- 
tis  prxpeditus  eflet  j  Clementem  III,  Sc  Danos ,  qui  facer- 
dotesconjugatosretinebantj  excommunicantem ,  &:Phi- 
lippum  Gallorum  Regem  (cui  MelTmx  Abbas  Curatii 
Joaoliimus,  explicans  Apocalypfin  5  dixit,  K^ntichnflum 
jam  Rom£  natum  ejfe ,  ^in  fede  Apoftoltca  fuhlimandum')  jufTa 
ejus  detreftantemy  ejufdemfulminis  metu  nequicquam 

pe^ 


PERIODUS  QUARTA.  107 

percellentem  :  cdcflinum  llh  Coronam  inter  pedes  fu- crWfy?;>;/7/j. 
llentatam,  proftratoad  pedesPontificisHenrico  VI.  of- 
ferentem ,  &;  mox  capiti  ejus  impofitam  dcnuo  protur- 
bantem,  ^  fede  percutientem ,  ac  in  terram  dejictente?n  y  do- 
cumentum  fcilicet  imminentis  ipfi  fortunx  ,  fiquidem 
exemplo  Parentis  Fridcrici  ^nobarbi  Pontificis  froe- 
num  admordere  prxfumeret 3  Baronio ad A, mcxc i.n.  10. 
Francifco  Carriere  chronol.  Ponttf  ex  Rogerio  aliifque  hor- 
ribile  fcelus  neutiquam  diflimulantibus  j  facris  toti  Fran- 
cix  ob  divortium  Philippi  Regis  ab  Ingeberga,  interdi- 
centem,  &  adverfus  Henricum  Imperatorem  excommu- 
nicationis  fcntentiam  machinantem  :  denique  Innocentium  imoQtnuim. 
III .  fabrum  C:i^it\x\iVenerahilem,  lih  i.Decret.G.m(\\\o]\\^ 
fibi  vendicavit  ele6tum  Ccxfarem  examinandi  approban- 
dique,  fi  fit  idoneus ,  rejiciendi  contra,  fi  fit  indignusj 
imo  etiam  eligendi ,  fi  Eleftores  eUgere  noUnt  5  ac,  (\  E1  e- 
ftorum  fuffragia  pariafint,  gratificandi  utri  parti  veUt. 
De  cujus  impietate  plura  inferius  dicenda  fe  offcrent. 

XC  V.  In  primis  autem  hoc  feculo  ad  ftabihmentum  Verhi  Dhim 
facrx  Monarchix  Pontificibus  graffari  duobus  modispla- j^v^^^'^ 
cuit.     Obftare  fuis  mohminibus  Verbi  Divini  Majefta-„f,^^"„^^J^^^ 
tem  5  &c  legum  humanarum  authoritatem  animadverte-  ''f^\^  Tht')' 
runt  facile.     Ad  convellendum  igitur  &  labefaaandum  ^1''^^%'^^^. 
utrumque  hocprxfidium  hanc  fibiviammuniverunt^  utriiC,mi,Mia 
refraftis  juris  divini  &  humani  clauftris ,  ad  fuum  arbi-  ^r,ffif'/Jl^^^^^ 
trium  hbidinemque  omnia  mifcerent  temperarentque :  ji\- gi  ctgperuHt. 
rique  adeo  Cxfareo  jus  Pontificium  ^  Divino  vero  Theo- 
logiam  Scholafticam  opponerent. 

XC VL  Erat  ea  xtate  recens  juris  Romani  feu  Cxfarei  Mf^ cana^id 
reparatio  5   &:  in  forum  quafi  pofthminii  jure  reduftio /'^^^^^  ^'^" 
Irnerii  opera  y  Lotharii  vero  authoritate  fufcepta.     Id  ve- 
ro  tanquam  froenum  fuis  cupiditatibus  injeftum,  utelu- 
deret  Pontifex  y  callide  jus  novum  ex  Pontificum  decre- 

O  2  tk 


r 


io8  ECCLESI^  ROMAN^ 

tis  feu  ftatiitis  compilatum  protulit,  quo  fcilicetad  fir- 
mandum  Regnum  fuum  commode  uteretur.  Cui  rei 
operam  ftrenuam  navavit  Gratianus  Monachus  Bononien- 
fis,  qvu  adimitationem  Juris  CivilisPandedarum-,  ex 
veterum  Concilicrum  decretis ,  Patriimque  fcriptis  com- 
pofuit  decretorum  opus  ^  quod  J  uris  Canonici  fundamen- 
ta ,  Regnfque  Pontiiicii  nervos  continet.  Faftum  id  z^ 
circa  Annum  Chrifti  mcli  .  aufpiciis  Pontiflcis  fummi  Eu- 
genii  III.  qui  opus  ad  umbihcum  perduftum  authoritatis 
lusE  robore  nrmavit  ^  pr.xlegique  etiam  in  Academiis  cu- 
ravit.  Gratianum  Ducem  fecuti  funt  alii  >  Grcgorius  qui- 
dem  IX.  ad  imitationem  Codicis  Juftmianei ,  opera  iGy- 
mundi  Barcinonenfis  ^  Decretahum  libros  ex  Pfeudepi- 
graphis  Romanorum  Pontificum  Epiftohs  ^  A.  mccxxvi  i. 
conflavit  6c  pubhcavit  ^  quibus  Eugenii  decretis  quafi  alas 
circumdare  vohiit.  Bonifacius  vero  A.  mccxciv.  circi- 
teropera  ufusRichardiSenenfis^  Berengarii  Widerenfis 
Epifcopi  ^  &  Wilhelmi  Eberodunenfis  Archiepifcopi^ 
fextumDecrctahumlibrum>.  inquofuas  &  anteceflbrum 
proximorum  conftitutiones  novas  ex  novellis  conftitutio- 
nibus  exprefiit^  adjecit.  Qiii  tameuj  quod  maximam 
partem ,  ilagrante  adverfus  Philippum  Galliarum  Regem 
odio  cufus  effet  3  inGallia,  tefte  Duareno^  Tr^fat.  lih.  de 
Sacr.  Bccl.  mmifi,  fag.  2.  receptus  non  fuit.  Tandem  A. 
Mcccxvii.  Johannes  XXII.  inchoato pridem  operi  fafti- 
gium  impofiturus  ^,  Clementinas  Inftitutiones  ^  Extrava- 
gantefque  edidit ,  mandans  fevere  ^  ut  in  judiciis  &:  fcho- 
lis  ufurparentur.  Utqueadeo  a  pluribus  &:  majoricum 
applaufu  jus  hoc  facrumacciperetur&excoleretur^  Do- 
ftores  etiam  Juris  Canonici  creati  funt  Bononise  ^  additis 
conftitutionibus  de  promotione  &  ritibus  in  ea  adhiben- 
dis.  Canoniftarum  nomine  tales  pofthac  venerunt:,  quo& 
fafalisCMmmhU  Janizaros  nonnemo  reftiiis  infignivit. 

^XCVIL 


PERIODUS  QUAIITA.  109 

XCVII.  Itajure,  tanquam  fepto  quodani  ^  dominX' FajureAu^ 
tionem  fuam  Pontifices  muniverunt.   Qiio  vcro  iure  ?  Y^.J^/^^*sPMfaifs 
lidiiiimo  utique  cmnium  -,  utpote  ouod  rapam  tum  fupra  dijfml 
omnes  creaturas  ettert  j  Imperatores,   F.eges3  Principes 
&  mortales  quofque  ei  fubjicit :  tuni  legibus  etiam  folvit , 
6c  ctyutir^Suyoy ,  hoc  eft  ,    nullis  rationibus  reddendis  ob- 
noxumipronuntiat.     Alibiomnia  jurain  fcrinio  peftoris 
ejus  recondit ,  alibi  omnis  crcaturijc  Dom.inum  conftituit  5 
alibi  auro  Pontificem  fummum :,  Imperatorem  vero  plum- 
bo  5  alibi  eundem  foli  5  Imperatorem  vcro  Lunoccomparat. 
Alibi  Imperatorem  facit  ferram^   qux^  nifi  a  Pontifice 
trahatur  ^  navare  &:  efficere  nihil  queat.     Alibi  nuhius  ju- 
dicio  fubefTe  Papam :,  ahbi  a  poreftate  feculari  nulla  vel 
ligari,   vel  folvi  poffe  (cikit.     V^in' textus  eam  in  rem? 
Paucos  prodere  lubet.  Dift.  19.  cap.  2.  Sicomnes.  Legds 
Romam  firvandx  funt  ^  tancjuam  ipfms  Petri  vocefronuntiat^.  Ib. 
cap.  3.  in  memoriam.     .^odBcclefia  Romana  jugum  tmfonity 
etiarnft  tolerahik  non  fit ,  ferferendumefl.  Dift.  40.  C.  Si  Papa. 
Si  PaPa  innumerahiles  populos  catervatim  fecum  ducat  in  gehen- 
nam ,  culpam  redarguere  nemo  Mortalium  pr^fiimat,     £luia  cm- 
Bos  ipfe  judicaturus  y  a  nejnmc  judkandus  eji.  Dift.  2  2 .  cap.  om- 
nes.     chrjflus  heato  Fctro  AtcrnA  vitA  clavigero  terreni  fimnl  (^ 
coelejiis imperii  juracommifit.  Dift.  96.  cap.  lo.  Si  Imperator 
Itemcap.  12.    Imperator  debet  fuheffe  Papjz,  non prdcife.  Ex- 
travag.  comm.  lib.  i.  tit.  8.  Vtercjncergo  in  potefate  Ecclefuy, 
fpiritualis  fctl.  gladius  (^  materialts.     llle  facerdoiis  ^  is  manuRe- 
gum  dr  mtlitum  y  fed  ad  facerdotts    Q  Papo: }  nutum  (^  paticn-  ■ 
tiam.     Oportet  autem  gladium  effe  fuh  gladto  y  ^-  temporalem  au- 
thoritatem  fpirituali  fuhjici  potejlati.  C.6.  Solicitce.  X.  dema- 
jor.  &  obed.  Duo  prdfunt  mtmdo  Itmnnaria  magna ,  Solatcjue  Lti- 
na.  Solts  loco  Tapa  ejl ,  C^far  vero  Ltm^.  cap.  unam  fanftam.  De« 
major.&Obed.  Extravagant.  Com.  Ad  falutem  necefjarimn^ 
ejl  3  om^es  homines  Pontifci  Romano  fuhfint,  Extat  denique  tit.  g . , 

O3  de. 


iio  ECCLESI^  ROMAN^ 

dejurejurMb.  2 .  Clcr^,  expr  efla  j  urisj  urandi  for  mula^qua  ad  fi- 
vini  Verbi  vis  atque  Majeftas  obftitit.     Hanc  ut  retunde- 
dem  &  obedientiam  Papse  Imperatores  diferte  obligantur. 
Tht9h{u%         XC VIII.  Ex  altera  vero  parte  Pontificiis  conatibus  Di- 
s  hohjifca     j-ent  j,  indufta  eft  eadem  astate  TheologU  SchoUftka  y  qua  ex 
^jlu^^Mril.  humanis  traditionibus  &  commixtione  Philofophix  reh- 
t.t.Quxyn.:  gio  Divina  pofthac  comprobari  coepit  >  curiofitate  inutiU 
^cmerrert!'^'''*  vcram  Thcologiam  foedante  ^  uti  jam  oHm  Trithemius 
queftuseft.     Parens  hujus  Theologi;^  fuit  Lanfrancus^ 
quiA.MLXXi.  Archiepifcopum  Cantuarise  egit^  quemin 
eodem  munere  &:  profeffione  A.mxciv.  Anshelmus,  mox 
Hugo  de  S.  ViStore,  &:circaA.  mcxxvii.  Petrus  Lom- 
bardus^  Magifterfententiarum^  exceperunt.  Theologix 
hujushiftoriam&crifmahbifufiusprofecuti  fumus.    De- 
fitum  fic  eft  legere  hbros  Propheticos  ^  ApoftoHcos ,  qui 
fontes  Ecclefix  limpidiilimi  &  fakiberrimi  funt  ^  &  id  to- 
tum  habitum  ratum  fuit,   quod  vel  Magifter  fententia- 
rum  docuiflet  ^   vel  Romana  Ecclefia  approbafl^et ,   aut 
decreviflet.     ItaEcx:lefia  Chrifti  aUigari  coepit  Ecclefiis 
Papx  5   &  Ecclefia  univerfafis  CathoHca  reftrifta  eft  ad 
Ecclefiam  particularem  Romanam  ^  quas  non  ampHus  ver- 
bum  Dei ;,  fed  decreta  Papse  &:  figmenta  hominum  pro- 
fefla  eft.     Nec  Ubertati  EuangeHcos  ahquid  reUftum  3  fed 
paulatim  fubjefta  omnia  funt  fervituti  Pontifici^e^   ut  a 
Scriptura^  quama  Decretis  Papse  recedere  tutius  longe 
fuerit.     Et  quod  rei  caput  eft  5  turpiflimo  mercatu  vena- 
Ncfi icurco    iia  fafta  funt ,  quse  Chriftus  credentibus  in  fe  gratis  oflfert : 
EccUfinchTt^  detreftantefque  imperata  Papse  ifico  fuppHcii  metum, 
eji ;  qrun      vel  periculum  capitis  fubire  coach  funt. 
fottiis  fajftm      XCIX.   Neque  tamen  fic  Ecclefia  Chrifti  extingui , 
T^usflre      ^^  port^  inferorum  ei  prcEvalere  potuerunt.     Pra:ter- 
corrHpttont    quam  enim  quod  in  medio  Papatu  Deus  eleftos  fuos  fer- 
fvfrt;//^^''  ^^^i^  atque  cx  ignorantia ,  qua  Pontifices  vulgus  detinen- 

dum 


PERIODUS  aUARTA.  iir 

dum  cenfuerunt  ,  id  boni  confecuti  funt ,  ut  m/SiS/iiv 
Sct^&voi  frofimditates  SAthand  y  hoc  eft,  prxcipuas  &  maxi- 
me  perniciofas  Papatus  corruptelas  igaoraverint ,  Divi- 
na  providentia  ita  difponente^  ut  fuh  Antichnfii  Jacerdotihns 
Tira  cum  Hilario  comrx  Antm,  loquimur}  chrifli  fofulus 
non  occideret :  quodque  prxcipua  religionis  Tridcntinx  ca- 
pita  nondum  pro  fidei  articulis  >  ne  inter  ipfos  quidem 
Doclores  Pontificios  conftanter  recepta^  fed  inter  doftos 
controverfa^  varieque  difputata  funt  -,  longeque  etiam  plu- 
rimi  fub  Pontificia  tyrannide  ingemuerunt  propter  abo- 
minationes  ^^  quas  in  medio  Babylonis  graflari  viderunt. 
Non  defuerunt  etiam  in  omnibus  fere  terris  numerofi 
pioruni  coetus ,  qui  Antichrifto  procedente  tempore  bel- 
lum  indixerunt.  Cujufmodierant,  quos  Papife  a  quo- 
dam  Petro  Waldo  Lugdunenfi  >  Wddenfium ,  Pauperum  Lug- 
ditnenfium ,  c^  Leomflarum  nominibus  infigniverunt.  Qiiam 
in  rem  Doftoris  Pontificii,  qui  in  rerum  Bohemicarum 
Scriptoribus  a  Frehero  editis  extat :,  quemquc  efie  Rei- 
nerum  Inquifitorem  Pontificmm  >  XII.  vel  XIII.  feculo 
inclarefcentem  >  ex  opere  Ingolftadn  integriiis  edito  con- 
ftatj  gravefirmumqueteftimoniumhabemus.  SecU  (ixx 
ille  fag.  222^223.)  h^reticorum  ah  olim  fuerunt  mult^.  Inter 
c^uas  omnes  fectas -y  c^ua  funt  ^  ziel  fuerunt ,  non  e(l  pernicioflor  Ec- 
clefldDeiy  o[uam  pauperum  de  Lugduno ,  trthus  de  caufls.  Prima, 
quia  D IVTVRNIOR,  ^idamdicunt,  quod duraverit  atem- 
poreSiheflri:  aliidicunt\  quodatempore  Apoflolorum.  Secunda 
e/l,  quia  GENERALIQR.  Fere enim nu//a terra efl ,  inqua 
hdc  fec/a  non  ferpat.  Tertia ,  quod  omnes  a/t£  cum  immanitate 
1  b/afphemiarum  in  Deum  horrorem  inducant  >  hdc  Leoniflarum  mag- 
\  nam  hahet  fpeciem  pietatis ,  ed  quod  coram  hominihus  jufle  vivant , 
\^hene  ommadeDeo  credant  ^  &  omnes  articu/os  ^  quiinSymho/o 
\  continentur ;  fo/am  Romanam  Ecc/eflam  h/afphemant  (jr  oderunt  -, 
I  cui  mu/titud0  faci/ts  efl  ad  crede?idum^ 

C. 


112  ECCLESI^  ROMAN^ 

waidenfium       c.  Dc  oricjine  Waldenfium  feu  Albigerifuim  varias  opi- 

gnaHmrva^  Forbcfius ,  Legerus ,   aluque  refcrunt.     Ad  feculi  XIL 

^^^'  annurn  mclx.  vel  mclxx.  adeoque  tcmpora  Hadriani  I  V.vel 

fuccefforis  Alexandrilll.  plerique  revocant.     Alii  etiam 

altiorem  originem  pandunt.     De  eoquicquid  fit,  hoc, 

quod  traftamus ,  feculo  XII.  nomen  eorum  innotuiffe  , 

&  Pontifici  Cleroque  ejus  exofum  fiipra  modum  fuilfe , 

fatis  conftat.  Crimini  illis  datum ,  quod  a  praxi  &  doflrri- 

na  recepta  Ecclefix  Romanx  recederent  :    quod  Eccle- 

fiam  Romanam  Babylonem,   &  confufionis  omnis  Ma- 

trem  appellarent  j  ejustyrannidemacfuperftitionem,  ex 

Scripturis  coarguerent  :    S.  Literas  in  fermonem  ver- 

naculum  transfunderent  ,    familiariterque  declararent. 

Impafta  iisdem  ab  adverfariis  multa  funt  ^   Manichxif- 

mi  inprimis  impietas ,  non  tam  ex  vero  :,   quam  ad  in- 

vidiam  ,   uti  fieri  folet  ,  conflandam  feu  quod  revera 

talia  alferentes  fe  iis  immifcerent  ^  hoc  unum  cum  iis  com- 

rnune  habentes  ^  quod  Pontificis  Romani  communionem 

averfati  funt.    Excitati  mox  pkirimi  Proceres ,  Epifcopi , 

Viri  5  Foeminas  ^  literati ,  iUiterati :,  qui  luce  hac  capti  ^ 

8c  S.  Scripturx  dehciis  inefcati  ^  fegreges  conventus  pri- 

mo  Lugduni,  moxTolofx&inGaUiaNarbonenfi,  u:o- 

de  in  omnem  fere  Europam  ^  faftis  velut  agminibus  ^  dif- 

perfi  funt  ^  inftituerunt.     Sed  oppugnari  hoc  jam  feculo 

iidem  varie  coeperunt,  aPontificibus  cumprimis,  puta 

Alexandro  III.  habitis  Romx  &  in  GaUia  Synodis  mifl^o- 

seuUxin    ^^^  Cardinale qui  Caftrum  Vauri  obiedit  -y    Lucio  III.  in 

h^cru  joa-  Generali ,  quam  vocant  •,  Synodo  ^  Clemente  III.  ac  poft 

iUmiAbb^tis  ixi  primis  Innocentio  III.  fub  quo  beUum  contra  eos  cru- 

JiHm.plm    dehflimum  exarfit.    Plurima  eam  in  rem  ex  monumentis 

.u  Ec.  lejia.     indubiis  apud  Ufferium  loco  cit.  legere  eft. 

t^fctlJL       CI.  Ad  feculum  Decmmnmnm  pergimus.     Predixe- 

(innda,  ^        :  .  rat 


PERIODUS  QUARTA.  113 

rat  aiitem  jam  ante  Joacliimus  Abbas  Comment,  in  Jerem. 
periculofum  fore  tempus  iude  ab  aniio  Domini  mcc.  ufque 
ad  ultimos  dies.  In  c^mhus  y  inquit,  xpparebtt;  lex  lihertatis, 
Euangeltum  enim  Chriflt  tunc  frddtcahttur  ^  Ecclefia  purgahttur , 
ut  A  paleadr  zizanto  trittcum.  Quas  verofeculihujus  facies 
fuerit,  verbisMatthxiParis/i^^^r. />^^.4.2i.  Ecclefixfux 
AngUcance  milcriam  explanantis  pandere  lubet.  Sic  au- 
tem  ille :  Temporibus  illts  igniculus  fidei  coeptt  ntmts  refrtgejcere , 
fU  pene  incineremredacius  vtxvideretur  jctntillare.  Jam  e^ttm 
Stmonia  fine  riahore  perpetrata ,  ujurarit  manifefle  diverfts  argu- 
mentisa  popularthus  ^  mtnorihus  peciiniam  impudenter  extorque- 
hant.  Exjptravtt  charitas  y  Ithertas  Ecclejtafltca  emarcutt ,  retigio 
vtluit  fuppeditata  ,  ^  efi  facta  filia  Ston  quafi  meretrix  effrons , 
non  habens  ruhorem.  ^otidie  vtltffm^  perfona  ^  illiterata  hul- 
ks  Romanis  armat£ ,  tn  minas  flatim  erumpentes ,  reditus  a  ptts  Va- 
trthus  in  vicius  religioforum  e^  fuflottationem  pauperum ,  ^  hofpt- 
talitatem  peregrtnortim  collatos  fpretts  privilegiis  afan^ts  noflris 
antecefforihtts  indultis ,  dtripere  non  formidavertmt.  Fulgurant:- 
bus  enim  fenterpttis  flne  dilatione  raptiyn  pofltdata  receperunt.  .^i-d 
fl  adrefugiumappelUttonis  vel privtlegtt  rectirrerent  tnjurtam  pi-." 
ttcntes^  fpoltatt  ^  flatim  ftifpendentes  per  dtquem  Vrdatum,  ati^ 
thentico  Pap£  compellente  ^  fecerunt  excommunicare,  Et  ftc  non 
prece  ,non  Canoniceyfedimpertofa  exa^tone  ,ftmpltcesfpoltaruntyjttX' 
ta  illtd  Voeticum :  Armato  fupplicat  enfc  potens.  Vndefa^m 
efl,  qtiod  ubi  folehant  NoUles  ^  dapflles  Clertci,  Ecclefiarum  cti- 
^odes  e^  patroni ,  circtimjacentts  patri^  latitudinemftia  opukntta  no- 
htlttare  ,  tranfiuntes  fufctpere  3  pauperes  recreare :  ibtdem  ahjcciA 
perfonA  morthus  vacui ,  verfutiapleni ,  Vrocuratores  ^  frmarit  Ro- 
manorum,  qtticqutd  pretiofum  in  terra  fuit  (^  tttiley  ahradentes  y 
donmtis  fttts  in  remotas  terras  delicios}  ex  patrimonio  Cructflxi  vi- 
ventihusy  ^  ex  alteno  fuperbientthtistranfmifermit,  Erat  i^jitttr  vt- 
dere  doloremprACordtalent  ^genas  fanciortim  irrigare ,  querelas  erum- 
pere ,  fufptria  multtplicm  :diccntihm  multis  cumftngultu  cruentato : 

P  Melius 


114     *      ECCLESIJE  ROMAN^ 

CMeltus  ejfct  nohis  mori ,  qiikm  "videre  mdagemis  nojird  (jr  fin^o- 
rum.  ^tpag.  878.  ficexclamat :  0  Romand  curu  JiertUs  folici- 
tudo  y  cceca  amhitio  l  Ecce  in  tuis  \aBuris  omnes  fummtir,  Omnes 
enim  comfatimur  >  univerfaks  Ecclejia  ^  qt^£  a  Romana  tenetur  curia 
defeftdi  ,  tn  multis  fe  queritt^r  pr^gravart.  In  eadem  Anglia 
Waltherus  Mapez  ^  Archidiaconiis  Oxonieniis ,  hbro :,  cui 
titulus  :  Dtverfa  Poematade  corrupto  EcclefiA  Jlatu  ^  qucm  his 
verfibus  exorfus  eft : 

Roma  mtmdi  caput  3  fed  nihil  caput  mtmdum , 

S^d  pendet  a  captte  ^  totum  ejl  tmmundum  > 

nec  non  altero  libro ,   qui  infcribitur  ^   Apocaljffis  Pontijicis 

Goliath'y  ahifque  etiam  adverfus  Romanam  curiam  vulga- 

lytnacmthii    ^^^  Libris  Ecclefise  Romanae  ulcera  mafcule  tetigit. 

///. aim  HiU     CIL.  Initium  feculi  hujus  Roma^  occupaverat  Innocen- 

cfrwa/t'i^  fax  multarum  turbarum^  alterque  velut 

^«^/;n(ai«.?.i  Hildebrandus^    qui  Abbate  Urfpergenfi  (s\jy;^Qm  nar- 

tiirbismifcet.  j-^nte  ^   multumquc  quiritante  ,   de  Imperio  certantibus 

Phihppo  Henrici  defun£ti  fratre  ,   &  Othone  Saxonix 

Duce  oleum  addens :,  PrincipibusGermaniir  ^  ut  Othojji 

obfequantur,  mandat,  facramenti  erga  Phihppumnexu 

Archiepifcopos  folvit  j  &:nipareant,  diras  interminatur. 

At  Phihppo  ufque  quaque  vi£tore  3  itaOthonemei  con- 

cihat  >  ut  hic  iUius  fiha  dufta  Othoni  ^  paulo  poft  truci- 

dato  3  ex  pa£to  fuccedat  -,  fiha  vero  Philippi  altera  nepoti 

fuonubat^  eafpe,  utHetruria^  Spoletum  ^  Marcha  An- 

Gonitanaper  hocconjugiuminmanumejusvenirent.  An- 

glorum  quoque  Regis  Johannis ,  quod  Cardinalem  Lan- 

getonum  Cantuarienfi  Archiepifcopatui  obtrudi  non  pa- 

teretur,  Regnum  interdifto  fubjicit^   primi  occupantis 

arbitrio  exponit ,  Regem  exauthorat  ^  fubditos  facramen- 

to  folvit  3   Phihppum  Francorum  Regem  executorem 

fententicE  facit  >  ei  &  Regnum  AnghiE  &  remiiTionem  pec- 

catorum  ceu  laboris  prxmium  3  donat^  denique  crucia- 

tam 


PERIODUS  aUARTA.  115 

tam  contraAnglosundiquaqueconcitat^  donec  periculis 
circumventus  K.ex  Anglix  ^  Hibernix  Regna  in  manus 
Papx  refignaret  ^  &  ejus  fe  vafallum  profiteretur  ,  ma- 
gnamque  ei  pecuniarum  vim ,  falvo  Petri  denario  promit- 
teret,  quametiam,  ceufubjeftionis  arrham  Pontiiicius 
Legatus  pedibus  priiis  calcatam  accepit.  Ciimque  Rex: 
Papx  lic  reconciliatus  vindiftam  adverfus  Langetonum  , 
aliofque  qui  adverfus  fe  pro  Papa  fteterant  ^  meditarctur , 
Papa  ampliori  pecunix  fumma  a  Rege  accepta  >  fuppetias 
eidem  fert,  &anathemate  feriteos,  qui  paulo  ante  fua 
adverfus  Regem  imperata  fecerant.  Qiice  fufius  a  Mat- 
thxo  Paris  narrata  pium  led"orem  in  ftuporem  facile  abri- 
piunt.  Toti  mmdo  ^mqiiich3.ntAng\ix  Epi{copi,propter  cxcom- 
rnunicationes  fms  voltmt  domina,n  ignohiks  ujurmi  ^  Strnontales  l 

Clll.  Celebratum  eft  Pontihce  eodem  A.  mccxv.  Romx  ^^  (^onciUo 
in Laterano Concilium 3  cuipkisquam  mille  Praslati  in-  ^rZ^ub-^ 
terfuifTe  feruntur.  In  actis  ejus  Concilii  caf,  i .  afjeritur^  Corpus  c^  jia^^tuttioMemy 
Sangmnem  ^cfu  chrifii ,  in  ftcrayncnto  altaris  -^fuh  fpeciehuspanis  cr  ^"^'^."^l^^f*' 
njini  veraciter  coniincn  tranjjuhftantiatts  pane  in  corptis  ^  (J^  vino  in  ahdq-te  defi- 
fangtunemy  pote/lite  Dtvina.  Quod  tranffihfiantiattontsvoc^hU'^''^'  ^'"'" 
lum  in  nullo  pTiiis  ConciUo  ufurpatum:,  primus  quidam  toUit!^^'^'^' 
Stephanus  Eduenfis  Epilcopus  TracL  de  Sacr.Alt.  cap.  i  ^.ad- 
hibiiit.  Concinnati  quoque  Canones  funt  de  ConfefJione 
pcccatorum  auriculari  quotannis  femel  edenda,  de  cura  te- 
gendi  ea ,  qux  in  confelfione  aperiuntur.  De  Chrifmate  8c 
Hoftia  includendis  &:  aftervandisi  de  Divorum  reUquiis  ex 
capfa  non  monftrandis,de  fidehtate  laicis  a  clericis  non  pro- 
mittenda ;  de  immunitate  Ecclefia:  a  tributis  3  de  cledione 
civihs  Magiftratus  in  facris  beneficiis  irrita^de  damnatis  ab 
Ecclefia  Romana  morte  pleftendis ,  &:c.  quibus  rebus  Re- 
gni  Pontificu  nervus  continetur.     Scripfit  idem  Papa  f ex 
iibros  de  facramento  Altaris ,  in  quibus  prx  ahis  omnibus 
Deum  Maozim  exaltavit.     Sacerdotes  conjugatos  idem 

P  2  igni 


Ordhm  Mo- 
nacbortim 
piettdtcan- 
tistm  efUtitttor 
iiijitntit. 


I>amhiic  fts 
(j^  Frji^  ci- 
Jciis  pir  sgj^O. 
hile. 


WiiLlenftum 
hiporict  coH' 
ttnUiUa  jiilj 
Ittmcentio  : 


ii6  ECCLESI^  ROMAN^ 

igni  mancipavit.  Denique  ordines  Monachonim  Mendi- 
cantium:,  puta  Prisdicatorum ,  Francifcanorum ,  Augu- 
ftinianorum  &:  Carmelitarum  ^  totidem  videlicet  fulcra 
&  fuftentacula  Ecclefise  Pontificix  ^  qiiique  ^,  uti  Azorius 
Infiitut.  Mord.  XIII .  i.  loquitur,  multa  prater  CMonachorum 
commune  jtis  ^  infiltutum^  morem  ac  difiiplinam  felkam  mtrodu- 
xerunt ;  idem  inftituit.  Et  Prardicatorum  quidem  ^  feu  po- 
tius  Ifmaelitarum ,  utpote  quorum  manus  contra  omnes, 
&  omnium  viciflim  contra  ipfos  glifcebant  -,  princeps 
Dominicus ,  feu  mavis  Darmonicus :  Francifcanorum  ve- 
ro  Francifcus  extiterat  :  Pfeudo-proplietarum  ^,  qui  ea 
artate  floruerunt  3  par  ignobile  >  ille  Hifpanus  ^  hic  Italus : 
hic  ab  Innocentio ,  ille  a  SucceiTore  Honorio  comproba- 
tus  >  a  chentibus  vero  &  feftatoribus  Chrifto  coxquatus , 
imo  fupra  Chriftum  evedus  uterque^  uti  deteftabiles  K- 
bri  Conformitatum ,  Bartholomaro  Pifano  authore  editi  3 
&  a  Gregorio  IX.  fub  pxna  hserefeos  obtrufi  3  nec  non  An- 
toniniArchiepifcopideDominico^  ahonimque  de  utro- 
que  3  Bonaventurx  cumprimis  3  qui  in  vita  Francifci  a 
Chrifto  fibi  revelatum  fcripfit^  quodFrancifcusfit  Ange- 
lus  afcendens ah  ertu  folis  ^  dequo  Apoc.  VII.  2.  Cconfer.  Cl. 
\JScn\\mde  Succejf  Ecclefp,  ^i^.&c.)  fceleftafcripta  te- 
ftantur. 

CIV.  Propagabantur  interim  in  Gallia  Waldenfes  feu 
Albigenfes  3  qui  doftrinam  Pontifici.x  oppofitam  ftrenue 
propugnarunt  3  inde  ab  Alpibus  ad  Pyrenaros  ufque  mon- 
tes  diffiafi.  Eis  adhaeferant  etiam  Proceres  plerique  3  Rai- 
mundus  Comes  Tolofse^  8c  S.  ^gidii^  Regis  Francix  con- 
fobrinus,Raimundus  Rogerius  Biterrarum  &  Carcafl^onx 
Comes  3  Petrus  Rogerius  Gabareti  Regulus ,  Raimundus 
Foxenfis^  Regis  Aragoni;^  propinquus  3  Guaft-o  Bearnii 
PrincepS3  Comes  Bigerronum,  Comes  Carmanii  3  Rai- 
mundus  de  Thermis  3  Americus  de  Monftrolio^  Guliel- 

mus 


PERIODUS  Q.UARTA.  117 

mus  de  Minerbio  ^    &  innumeri  alii  nobilitate  infignes. 
Quos  non  alio  nomine,   quam  quod  Ecclefix  Romanx 
corruptelas  reprehendcrint :,   vexatos  Gulielmus  Paradi- 
nus  in  Annalibus  Burgundix  tcftatur.     Innccentius  igitur 
A.  Mccviii.  duos  primum  Legatos  mittit,  Epifcopum 
Oxonienfem  Sc  Dominicum  ^  qui  Colloquium  Carmanii 
cum  iis  ineant  3  addito  mox  Abbate  Ciltercienfe  y  cum 
aliisduodecimejufdemOrdinis.    Ex  parte  Albigenfium 
Theodorus,  Canonicus  ante  Nivernienfis :,  Balduinus 
6cBernhardus  de  Simorra  congrediuntur.  Cumque  pri- 
moribus  iUis  colloquia  non  fatisfacerent ,  neque  etiam 
Dominici  ,  quem  Innocentius  in  fomniis  ,  uti  dicebat, 
admonitus,  xdem  Lateranenfem  alias  ruinam  minitan- 
tem  fuffulturum ,  delegerat  -,  cuique  poft  Reinerium  & 
Guidonem  Inquilltionis  officium  mandaverat  >   concio- 
nibus  non  moverentur  quicquam  5   ad  afperiora  confdia 
Papa  defleftens,  Raimundum  Comitem,    cujus  prxci- 
pua  erat  authoritas  5  Sacrorum  Communione ,   aqua  6c 
igne  interdicitj  &:  in  ejus  focioriimque ,   perinde  ut  in 
Saracenorum  capita  fxviendi  poteftatem  ^  iifdem  etiam 
promiflls  indulgentiis :,  concedit  >  denique  crucem  in  in-  cnuutam 
fidelesolim,  prartextu  faltem ,  afliimptam,  crucifigen- ^'^'^'^'"^ 
do  vere  in  membris  fuis  Chrifto  adhibet.  Ubi  ftrenuam  ^^^1117'^ 
Papx  operam  Monachi  Prcedicatores  navarunt ,  qui  fum-  ndiurfuseos 
pto  hujusmodi  themate:     ^is  confurget mihi  adverfusma- 
Itgnantes,    aut  quis  Jlabit  mecum  adverjus  operantes  ifiiquitatem 
(Pfal.xciv.  16.)  conciones  ad  populum  habitas  taU  E- 
pilogo  claudere  confueverunt :  JEcce  videtts ,  charijjimi  ^  c^uan- 
ta  ejl  malitia  h^reticorum !  Videtts  etiam ,  c^uantum  nocent  in  mun* 
do  !    Videtis  ^   quam  pie  lahorat  Ecclefia  eos  revocare.     Sed  apud 
'tales  nihilijla  poterutit  projicere.    £t  ideo  fancta  mater  Ecclefia  co^p- 
tra  eos  convocat  exercitum  chnflianorum,     Suicm^cjue  igitur  ha- 
bet  Z£ltm  fidei  drc.   veniat  ^  acctpiat  ftgnum  crucis  ^  adjtmgat  fe 

p  X  ^L 


coM.it^nu. 


ii8  ECCLESI^  ROMAN^ 

rnititU  cnmfixi ,  Scc,  Fregitque  primus  cruciatorumcerta-. 
tim  concurrentium  impetus  Rannundum  ^  ut  obfequium 
Pontifici  fponderet.  quem  mox  Almaricus ,  Pontificis  Le- 
gatuSj   exercitus  &ipfeDuX:,  ftolacolloinjecta^  flagris 
Templum  intrare  compellit :,  ditionibus  ejus  omnibus  Si- 
moni  Montfortio  Comiti  in  Lateranenfi  Concilio  refigna- 
tis.  qui  tamen  paulo  poft  Raimundo  &  Albigenfibus  ani- 
mos  virefque  recolligentibus  ^  Tholofam  obfidens  i£tu  la- 
pidis  mifere  periit ,  &  Albigenfibus  viftoriam  ceflit.    Sed 
difperfi  magis  Albigenfes  variam  fortunam  experti  funt. 
Autlior  enim  Trithcmius  5  ^cante  ac  poft  eum  aiu^  Ar- 
gentinx  oftoginta  combuftos  fuifl^e,  inque  vicino  agro  tru- 
cidatos  centum  uno  die.     In  Itaha  Nauclerus  doclrinam 
hanc  mirifice  tum  in  equeftri^tum  in  plebejo  ordme  crevif- 
fe  narrat.     Brufchius  Moguntiis  triginta  novem  uftulatos 
fcribit.     Nec  quicquam  deinceps  frequentius :  cineribus 
quippe  his  ^  tanquam  difflante  Dei  S  piritu  ^  in  omnes  Eu- 
ropx  fines  difl^eminatis.     Horribihs  cum  primis  Inquifitor 
Gcnerahs  y  Frater  Conradus  de  Marpurg  :,   eodem  Tri- 
themio  tefte  y  miferos  judicio  ferri  candentis  ,  fi  negafl^ent 
ha^rcfin :,  probare  confuevit.     ^os  enim  ^  inquit  ille ,  exuf 
ftjfet  ferrum  ^  njelut  hareticos  judicio  fecuUri  comhurendos  tradidit. 
Vnde  paucis  exceptis  omncs  ^  qui  femel  fmffent  accufati  y    (^  ad 
ejus  Examen  ferducii  ^  per  eum  ad  imendium   condemnahantur, 
C^'c,  Eodemdie^  quo  quis  accufatus  ^  fi^ve  jufl} ,  five  injufle ,  nul' 
lius  appellationis  ,  nullius  defenfionis  fihi  refiigio  proficiente  damna- 
f!trif'"ft'*^^^^^  & ^'^^^^^'^l^hus fiammis  iftjeciuseft.     Non  idem  tamen  eo- 
ilan.  rum  fatum  fuit  in  Lombardia ,  Provincia  ahifque  regnis , 

inojuihus  (ita  hoftis  illorum  infenfiflimus  Rainerius  fcri- 
bit^  plures  auditores  hahehant ,  (^  in  puhlico  difputahant  ^  ^  po- 
pulum  vocahant  ad  ftationes  folennes  in  foro  ^^  (^incamPo^  C^*  in 
leclts  prddicahdnt.  ISlon  erat  qui  eos  impedire  auderet ,  propter  po- 
tmtiam  c^  mtdtttudinem  fautorum  fiortm.     Inquifttioni  (^exa- 

mi?u- 


PERIODUS  QUARTA.  119 

mtmtlom  frequenter  interfui ,  ^  computatt^  funt  40  Eccle(tct  -,  cjua 
harefi  infecid  fuerunt,  k^c  in  foh  Parochta  Cammach  fierunt 
decem  fchoU  hdreticorum,  Eam  porro  Albigenfium  hilloriam 
Celeb.  UHerius  de Succefj'.  EccL  cap.  9.  c^  10.  ex  mommientis 
certillimis  eruit. 

CV.  Innocentii  fucceflbres  Honorius  puta  III.  Greeo- ^'"**'''^^^{: 
rius  IX.  &  Innocentms  IV.  adverius  r  ndericum  II.  Impe-  innocenttnr, 
ratorem  Sapientiilimum  fortifllmiimque ,  virtutum  plu-  2t««(^if  ^^' 
rium  concentu  poene  incomparabilem  ^   "TtoXuy^liir^^gL^i  inexpiabnl 
f  namGrxcisLatin;^^  Saracenica;  Linp-usecailentiflimus  ^^^"'"',.^. 
tmt )  conceptum  odium  mexpiabfle  atrocibus  cum  eo  „^. 
certaminibus  prodiderunt.     Long^  funt  ambages,  inju- 
rix  vero  acerbiflimse.   Fuitis  Innocentii  IIL  poft  excom- 
municatum  Othonem  pupillus.  Anno  vero  mccxx.  Impe- 
rium  capeflfens  :,  6c  inltaliamitermolitus^  ConradumE- 
pifcopum  Spirenfem  Cancellarium.cum  ampHflimo  man- 
dato  praemittit.     Eum  Honorius  diplomatum  ^  in  quibus  ^y/y^^y^^^. 
fe  Regem  Romanorum  &:  Sicilix  ferebat  ^  tenore  y  &  quod  fami»is  fn^ 
a  Prmcipibus  Italise juramentum  fidclitatis ,  aliaquejura,  «'»^^'»^'»* 
ita  ut  ah  eo  ntdla  afpellatto  ficret  ^  poftularet^  offcnfus,  fecialem 
interpretatur^  ipfique  Friderico  Italiam  ingreflliro  nuUum 
non  negotium  faceflit.  Mediolanenfes  ^  eo  inftigante  5  Le- 
gato  portas  occludunt  5  aUx  urbes  idem  parant.     Csefar 
illos  nihil  moratus ,  Romam  pergit  ^  Sc  Urbium  Legatos 
eodem  fequi  jubet.     Ibi  a  Papa  coronari  petit  >  oblato  ju^ 
ramento  foHto.     Annuit  Papa  ,  fed  ea  lege ,  ut  in  certum 
tempus  expeditionem  facram  fufcipiat.  Nihil  enim  Papae 
antiquius  erat  5  quamutfudem  huncin  ocuhs  procul  ab 
ItaUx  finibus  &:  rebus  amandaret.     Fridericus  Sicilia  lu- 
ftrata  y  &  ftatu  Regni  ejus  compofito ,  nec  non  Conrado  in 
Itaha  rehfto  ,   in  Germaniam  revertitur  ,   ibique  bien- 
nium,  non  fine  Papse  tirdio  confumit.  Inter  hasmoras  A. 
Mccxxi  1 1 .  Johannes  Brennenfis,  feu  de Bregna^  Rex  Hiero- 

foly- 


126  ECCLESI^  ROMANiE 

folymitanus  Romam  appellit ,  cui  Papa  fuadet ,  filiam  Jo-  | 
landam  Friderico  defpondeat ,  6c  Regnum  Hierofolymi- 
tanum  eidem  deftinet  3  ea  tamen  lege ,  ut  infidelibus  illud 
eripiat.  Accipit  conditionem  Fridericus  ^  excipiens  ta- 
men  biennium  componendis  rebus  Lombardise.  Honorio 
A.  Mccxxv  1 1 .  Gregorius  IX.  fiKcedit.  quo  urgente  Fride- 
ricus  expeditioni  facn^fe  accingit^  fed  vix  tridui  fpario 
fulcato  mari ,  morbo  prelTus  littus  repetit.  Hic  Papa  in 
€um  debaccbari,  anathemadeniquevibrare.  Fridericus 
vero  rebusSiculis  compofitis  (eorum  enim  gratia  mor- 
bum  fimulafTe  putabatur  3  gnarus  Papam  Siciliac  inhiare  } 
cum  claife  Palxftinam  adit ;  excandefcente  Papa  3  quod 
id  nondum  fibi  reconciliatus  tentaret.  Proin  Apuliam  in-  1 
vadit  3  focias  Lombardii^  urbes  in  Fridericum  accendit , 
denique  totam  Italiam  fatlionibus  Guelforum  (^qui  a 
Guelfone  Bavarix  Duce  ita  dicli  3  a  partibus  Pontificiis 
ftabant}  &:  Gibellinorum  (quiiviilaGiblingen^  inqua 
Fridericus  Dux  Suevice  a  nutrice  laftatus  fuerat  3  ita  didti^ 
Imperatoriarum  partium  erant }  fadlione  jam  ante  Inno- 
centio  II.  Pontifice  coepta ,  mifcet.  Fridericus  coeptis  in- 
fiftensHierofolymamcapit^  diadema  ibi  recipit^  &  res 
Chriftianas  coniiituit.  Gregorius  &:  una  cum  eo  Templa- 
rii  ac  Hofpitalarii  cum  Sultano  adverfus  Fridericum  con- 
fpirant^  eumqueutadjordanemeumopprimat^  rogant. 
Sultanus  horrens  Papx  perfidiam^  ejus  literas  Friderico 
mittit  3  qui  inducias  cum  eo  paftiis  Italiam  repetit  3  cum 
quo  Papa^  metuens  poenam  perfidi^^  pacem  exambit,  ^ 
diiToluto  anathemate,  Pax  certis  iegibus  fafta  eft.  Fri- 
dericus  pedes  Papx  ofcuiari  jufius  3  vix  fumma  ^genua  ^ 
ampiedlitur&ofcuiatur^  indignante  denuo  Papa  3  &c  gii- 
fceatibus  odiis  Fridericum  in  dic  S.  Coeiix  ante  Pafcha  ite- 
ram  excommunicante  j  deniquefiiium  Henricum  adver- 
fus  Patrem  nefarie  inftigante.  Hic  vero  fe  defendere  cer- 
tus,  Papx  hos  verfus  mifit :  Mo- 


PERIODUS  aUARTA.  i^r 

Roma  dtu  tituhms  y  longis  errorihus  ^ictA  , 
Corruet,  ^  mundt  dejinet  ejfecaput. 
PoftRomamcumexercitupetit,  &  Fapam  cum  Crucia- 
torum  5  &  Venetorum  ^  quos  fibi  fo^dere  univit ,  exercitu 
fe  ei  opponentem  vincit^  facratiimque  hunc  exercitum 
orco  maftat  -y  mox  etiam  Romam  petens  ^  Papx  ^  qui 
nudis  pedibus  capita  Petri  &  Pauli  circumgeftaverat  ^  ex- 
crcitum  turpiter  fundit.  Inducix  ita  paftx  ad  Concilium 
ufque,  quas  iterum  Papa^  pecuniis  in  Gallia  facrx  ex- 
peditionis  pretextu  corrogatis  ^  abrumpere  tentaverat. 
Qiia  recognitaRex  Gallia:  pecuniam  in  Regno  fuo  col- 
ledam  Pontificio  Legato  extorquet ,  fibique  fervat.  Per- 
git  Papa  Friderici  fubditos  fidelitatis  facramento  folutos :, 
aliofque  etiam  adverfus  Fridericum  bullis  per  Albertum 
Beham  clam  emiflis ,  &  tentatis  etiam  ejus  confilariis:,  con- 
citarCj  Conciliiimque  Romx  habendum^  ad  quod  Epifco- 
pos  fibi  devotos  vocavit  ^  indicit.  Erumpit  hxc  conjuratio. 
in  Italia  tum  hxrente  Friderico.  Cujus  partes  in  Germania 
gnaviter  fufcipitejus  fiUus  Conradus ,  quo  monitore  nec 
Epifcopi,  necAbbatesGermanixbuUisparent,  protefta- 
ti,  nullum  jus  elfe  Papse  in  Germania,  Epifcopis  non 
confciis&:  confentientibus.  Ipje  Juos  Italos  pajcat  y  inquiunt; 
Nos  a  Deo  conjlttuti  canesanojhis  ovilthus  lufos  ovilla  pelle  teffos 
arcehimus.  Fridericum  excommunicatum  Et)erhardus  E- 
pifcopus  Sahsburgenfis  abfolvit.  Mox  una  cum  Othone 
Bavarix  Duce  Ratisbonx  Epifcopi  convenmnt ,  ubi  Sa- 
lisburgenfisgravi  &:  9nA/]^2^jc?  Oratione  Pontificem  cum 
fuis  Pharifdos ,  Jlamines  Bahylonis ,  ipfum  denique  Antichri- 
Jlum  efl^enonperfunftorie,  fcd  prolatis  exApocalypfi& 
S.  Pauloteftimoniisoftendit^  fimiilque  utmature  ei  ob- 
viameatur^  &  Albertusejusemiflarius^  ac  incendiarius , 
profcribatur ,  monet.  Epifcopis  contra  Pontificiarum  par- 
tium  Romam  ad  Concilium  properantibus ,    Imperator 

Q.  fal- 


122  ECCLESI^  ROMAN^ 

falvum  conduaum  promifit  ^  fi  terreftri  y  non  maritimo 
itinere  eo  tenderent.  Sed  Epifcopi  hi  parant  Clallem  vi- 
gintifexnavium,  quibus  Imperatoris  filius  Conradus  vi- 
ginti  &  unius  navium  apparatu  inftruftus  ita  occurrit  ^  ut 
captis  viginti  navibus  ^  &  tribus  fubmerfis  Prxlatos  hofce 
vicerit  3  &  Pontificis  ipfius  urbes  invaferit.  Unde  Papa 
moerore  animi  confeftus  j,  cum  adverfa  omnia  ei  accide- 
'  renta  mox  diexxi.  Aug.  A.MCcxLiv.oppetiit.  Ei  Ce- 
leftinus  IV.  &  huic  poft  leptemdecim  dies  mortuo ,  &  an- 
ni  unius  &  ofto  menfium  mter-Pontificio  finito ,  Innocen- 
tius  IV.  fuccedit.  qui  praeter  quam  quod  in  Angfia  &  in 
Galha  turbas  graviflimas  a  Mattha^o  Paris  graphice  depi- 
ftas  5  excitavit  >  etiam  Friderici ,  cui  ante  Papatum  ami- 
cus  fuerat  ^  acerrimum  fefe  hoftem  geflit.  Conciho  enim 
Lugduni  indifto^  &:  diexxvi.  Jun.  A.mccxlv.  inchoato 
C;rfarem  eo  evocat ,  non  venientem  gravifiime  accufat , 
horrendis  devotionibus  imperio  indignum  pronuntiat  , 
abdicat  &  facrorum  etiam  communione  privat.  Cujus 
quidem  Concifiabuh  iniquum  decretum  ciim  ab  ahis  , 
tum  nuper  a  Sorbonifta  Launojo  Bpijl,  lih.  7.  fohde  confu- 
tatum  eft.  Sic  tamen  devotus  Imperator  eodem  anno 
Itaham  invadit  5  Mediolanenfes  graviter  affligit ,  Papam 
ipfum  eas  in  anguftias  redigit  ^  ut  excommunicationis  eum 
poenituerit,  Nihilominus  ille  pecuniis  undique  corrafis 
Henricum  Thuringix  Landgravium  ^  per  juratos  Fride- 
rici  hoftes  Moguntinum&  Colonienfem^  Imperatorem 
eUgi  curat>  6c  Friderico  Sicarios^  immittit,  qui  depre- 
henficapitis  fupphcio  nefas  luerunt.  Henricus  quoque 
vulnere  ad  Ulmam  accepto  d.  v  1 1 .  Feb.  A.  mccxlvi  i  i  .  de- 
fungitur.  Ejus  inlocum^  annitente  Papa,  Wilhelmus 
Hollandias  Comes  fubft;ituitur  5  fedpremente  Conrado, 
Friderici  fiho ,  cedit.  Papas  Romas  iterum  duos  ficarios, 
6c  intereosPetrumdeVineis,  quemante  hac  fidumlm- 

pera- 


PERIODUS  QUARTA.  125 

peratori  auro  corrupit ,  fubornat^  qui  ab  Imperatore  in 
fuum  caput  emilli  fingebantur,  velamen  patrandi  fcele-   ' 
ris.     Deteda  fraude  ^  altcr  medicus  fufpenditur.     Petrus 
deVineis  oculis  privatuscircumduciturperurbesltalix , 
ut  crimen  ubique  profiteatur  y  tandemque  metu  gravio- 
ris  fupplicii  capite  columna: ,  cui  alligatus  erat  in  carce- 
re,  allifo^feipfumenecat.     Prardiftum  autem  Friderico 
fuerat  ,   eum  m  caftro  quodam  Florentino  moriturum. 
Florentia igitur  femper  vitata^  diexiii.  Dcc;  A.  mccl. 
in  arcem  quandam  Apulix  ^  qux  Florentina  dicebatur , 
veniens  morbo  corripitur&  xxvi.ejufdemmenfis ,  cum 
annos  xxxvii  i.  imperaffet  ,   fato  defungitur.     ^gro- 
tum  a  filio  notho  Manfredo ,   inftmftu  Papa^ ,  pulviUo 
in  osconjefto,   extindtum  nonnuUi  memorant ,   contra- 
diceritibus  tamen  aliis  ^  CoUenutio  inprimis  in  ejus  Vita. 
Ab  ejus  morte  per  annos  fere  viginti  duos  interregnum /5^^/?,«^^?^^ 
fuit,  ciim  fubinde  alii  &c  alii  eligerentur^  qui  tamen  in  ^'"''^'''■'"'^^- 
ea  teiilporum  perturbatione  a  Pontificibus  invefta  ^  fum-^^^"^^^^" 
mam  rei  non  tencbant.     Perpetuis  etiam  fimultatibus  Sc  i^oHtijicibns 
inimicitiis  dcfatigati  Cxfares  paulatim  remifliores  fafti  /«^^«'^'^^^^» 
Italiam  deferuerunt ,  &  tantiim  non  Pontificibus  ^  tantis 
fcilicet  turbarum  ^olis ,  fuccubuerunt. 

CVI.  Implacabilis  vero  adverfus  Fridericum  Im^tr^-atHfxodii 
torem  odii  a  Pontificibus  Romanis  concepti  caufas  his '^^'«^  ^^^-^ '^' 
fere  verbis  Aventinus  5  K^nnd.  Boj.  lik  VIL  p.4,11.  pandit.  J^«;;"«7.'^'*" 
Ejus  (^  Friderici )  potentia ,  vires ,  prtid^ntia ,  magnitudo  anu- 
mi ,  rerum  hellicarnm  peritia ,    vicinitas  Q  nam  in  Italia  contra 
morem  veterum  Imperatorum  hahitahat ,    Germaniam  per  filmm 
admi?u(lrahat  his  duntaxat  ex  Italia  in  Germaniam  egrejjtis )  for- 
midoloja  atque  fufpeBa  fuere  Romano  facerdotum  fenatui,     J^od 
Gregorius  IX.  Vont.  CM^ax.  mn  it  inficias ,  fed  ingenue  fatetur.    Vi- 
fum  efl  fiaminihus  Romaneiifihtis  Imperium  Rorna?mm  magis  flore- 
re  j  auam  ipfis  utile  foret,     Placutt  id  cmtmdere ,    atqtfe  dtfcor- 

Q.  2  dtx 


124.  ECCLESI^  ROMAN^ 

du  non  filtm  dehilitare  i  fedin  cineres  qtioqucato^ue  favilks  redi-r 

gere ,    ^  Fridencum  huncce  a  fajltgio  rerurn  humanarum  detur- 

bare. 

rridtrfd  CVII.  Operaeetiam  pretiiim  nonnulliim  hic  faaurus 

EpijioUad    videor:,  fi  tum  ipfius  Friderici  II.  tum  Eberiiardi  etiam 

^i^tT^/^r.SalisburgenfisArchiepifcopi  adverfus  Romanam  ciiriam 

///c«m /ttf w .  orationes  graviflimas  ^   ab  eodem  Aventino  defcriptas, 

2«//X$/^  leftori  repraefentavero  5  cum  infl:itutum  nofl:rum  propius 

Jjkc,  gra   attingant.     Fridericus  igitur  Imperator  adOthonem  Ba- 

vtf/m.u       varix  Ducem  ^   rehquofque  Germanix  Principcs  literas 

mittit ,  quarum  ^  tefte  Aventino  AnnaL  Bojor.  Ith.  VlL  /^.416^ 

417.  haec  fententia  fuit :     Pontifices  Romanos  aucios  di-vittts  c^- 

dignitate  a  fi  atque  cateris  Imperatorihus ,    ^mulos  ejje  ferttnacif 

fimos  omnium  Regum  atque  Frincipum  ^    neo[ue  farem  ukra  ferre 

pojfi.     {JManihus  pedthiifque  ^  nocies  diejque  td  eos  conari  y  ut  non 

tam  Je  >  quam  Jacrofancio  Romano  Imperio  tanquam  capiteopprejjo  y 

facile  c£teris  memhris  omnihus  firvitutem  imponant :  ajjeciare  eos 

dominationem  atque  Divinitatem  ^  nempe  ut  ah  ommhus  haud  ali- 

ter ,  imo  magis  qttam  Detis  timeanttir,     ISiam  mtdtos  Anttchnflos 

inejfe  Romanenfihus  illis ,  nec  ullos  alios  ^  quemadynodum  opera  ofien- 

dunt  ^  exitio  chrifitan^  religioni  effe,     Se  qtiidem  opti?ne  fienttre  de 

Chrifio  atque  ejus  religione  prdtdicat ,  nihilque  magis  cupere  ^  quam 

ut  fiuo  tempore  Refpuh.  chrifiiana  prifiinam  CMajefiatcm  ^  fimpli- 

citatem  ^  pacem  rectiperet,     ^uod  fieri  nequaquam  potefi ,    nifi 

(pinx  eradicentur ,  hoc  efi  y  amhitio  3  fiupcrhia ,  fafius  5  luxus  ^  Ja- 

cerdottm  Roma?iorum  j  JuhtraBis  opihus  atque  divitiis  extirpentur 

radicitus,     Copiarenim  fapientijfimos  quofque  corrtmpere  filet.  In 

rehus  Divinis  nonfiolum  Bpijcopum  Romanum  ^fied  unumquemquefa- 

cerdotem  fiihi  Vatremfore  ^  modb  rehtis  prophanis  fihi  commijfts  ahfii- 

neatjproponit.  Imperium  chrifiianum ,  cujus  ipfi  caput  confiittitus fitt 

a  Deo  3  non  armis ,  non  vi  opprmi  poffe  -,  fed  luxuria ,  cupiditate  y 

quaradix  omnium  nfalorum-  efi ,  enervari,  adulterari^  corrumpi. 

^od  nefiati  fe  ohviam  iturum,  fe  fummopers  pro  commijfo  fihi 


PERIODUS  Q.UARTA.  125 

i,  T>eo  neiptio ,  totejlate  enfec^ue  Divtnitus  tradtto  contra  enifirurr^ , 
ut  ovili  Vafiorem ,  fopulo  Vonti-ficem  ^  mundo  fArentem  ^  detracta 
ferjona  lupi^  tjranmatcjiie  Domini  rejlituat :  ut  emzdem  ahdicata 
rcgnorum  ^  humanarum  iitium  cura ,  prophanorum  negotiorum  ad- 
minijlrationc  5  c^uihus  illi  mterdicium  Jit ,    ad  amuianda  pauperis 
Chrijit ,  cujus  Je  njicarium  jaciitat ,  vejitgta  cagat  •,  Je  ampiius  non 
pajfurum ,  ut  Chrijrian^  piehi  iupus  ovina  peiie  tectus  dtutius  impo- 
nat.   Opus  vel  maxtmum  ptetatts  efje  atque  chantatis ,  gratiffimum 
i?i';mortaii  Deo ,  opes  ^  aurum ,  irritamenta  maiorum  faccrdotihus 
aufcrre.     Tiam  hxc ,  inc^uit ,  perniciem  effe  reiigionis ,  ade^o  tU  ho- 
mo  iiie  y  qui  dicitur  Papa ,  dtvitiij  nimium  au^tus ,  maxtmo  ptetatis 
chriflianA  detrimento ,    omnta  fihi  iicere  more  tyrannorum  peff- 
morum  putet  ^  rationem  actuum  nemini  ^  qtiaft  ftt  Deus  ^  redde- 
re  vcitt :  id  ofuodfoii  Deo  convenit ,  ufurpet  3  fe  errare  uiiave  men- 
dacii  reiigione  adflringt  non  pofje  ,    credi  fihi  impudentijfime  fi- 
muiopue  tmperios}  pofluiet,     Iraudes  ^    doios ,  commenta^  fucum 
taceri  j  fiht  ut  victno  eum  intus  c^  in  cute  notum  cjfe,     Vroinde  cj^ui- 
ctmq/^e  rem  Chrtftianam  falvam  effeveitnty  faveant  ^  adfint ,  c^ 
caufam  chrifli  fervatoris  noflriy    omnium  denique  chrifltanorum 
agenti  ^  hene  precentur,    Poft  miilis  ad  Wenceslaum  Regem 
Bojemiar  legatis  inter  alia  nunciat  3  jam  pridem.  eos  ^  qut  Ba- 
hyionid  ^  hoceft^  Eom^  Templo  Dei  tnctthent ,  Dtvinitatem  aflecta- 
re ,  ^  affute  td  dtfjimtdare  ^  Joiajque  Cermanicas  vires  ah  hts  ti- 
meri,     Similes  Augufti  hujus  fcrmones  graphicos  etiani 
Matth^us  Paris  Htfl.  Major.  pag.  48  3.  ad  Comi  tem  Cornu- 
bix  Richardum,   &c  pag,  502.  503.  ad  Anghx  Regem, 
nec  non  pag.  68o-  68 1. 8cc.  ad  Proceres  AngHa:  defcribit. 

CVIII.  Ebcrhardus  vero  Salisburgenlis  Archicpifco- ^^^,^^^^; 
pus  )   quem  Archimyftam  Juuanix  Aventinus  infignit ,  ^.i/'^^/f»A^ 
orationem  ejufmodi ,  eodem  Aventino  ith.  VI Lp.  420^42 1 .  ^'^'f-^^f^^i 
narrante  m  Reginoburgenfibus  Comitiis  A.mccxli.  h:i- /JiZrar! 
buit :  chrtfltis  Servator^Dominus  (^  Deus  nofler  reiicto  athereojoiio,  f'^^\  ^-^^' 
atque,  ttt  ttaioojiiar,   ivmortdttate ,  mortalts  paiiperque  eJfectusZ\ms\a\ht- 

0.3  ^h''''' 


126  ECCLESI^  ROM  AN^ 

^Jl ,  ut  nos  mmortdes  atme  divites  ejficeret,  Cimqtie  devicHs  in- 
feris  ,  triumfhahundus  rurfhs  in  Ccelum  rediturus  ejfet ,  pacem 
Jjiam  nohis  dedit  ^  facemjimn  nohis  reliquit  ^  concordiam  atque  mu^ 
tuum  ajnorem^  tanquam  notayn  atque  tejferam  y  qua  cives  Jui  a 
militihus  infcri  Jovis  difcernerentur  ^  afftgnavit,  Summo  ofere 
c^uoque  admonmt  j  ut  fdfos  chriftos ,  faljos  prophetas  vitaremus , 
qui  tecii  pcllc  ovina  ,  nmtrum  chrifiano  nomine  atc^ue  Fontificio 
tituio  y  ?iohis  dQminari  atque  illudere  cupere?n,  ^os  €>:  fptms  at- 
queoperihus,  ?iempe  avaritia ,  luxu  ^  contention^,  odio ,  invidia^ 
heliis  y  difcordm  maiis ,  iihidifie  dominandi ,  amhitione  cognofci  de- 
here  docuit.  .Suid  fiam  apertius  hifce  verhis  ^  quam  Bahyionis  Pha- 
rtj<£0s  ato[ue  Scrihas ,  Cceiefis  Imperator  indicavit?  Suh  Ponttficis 
Max.  tituio )  pafloris  peiie  ^  iupum  J^ivi'fmum ^  nifi coeci  fumus ^ 
fe?2tt?nus.  Roma?n  famines  arm.a  in  o?nnes  hahent  Chrifianos ,  1 
aude?7do ,  faiiendo  ^  (^  heiia  eX  heiHs  ferendo  magni  facii  ^  oves  tru- 
cidant ,  occtdunt  5  pacem  concordiam  terris  depeiitmt  ^  intefina  hei- 
la ,  domeftcas  fedtttones  ah  inferis  eiicitmt  ^  (irc.  Non  Voniificis  mo- 
regregi  conjuiunt  ,fdpottks  immanitate  tyranni ,  iicenter  dehacchan-^ 
tur,  Jufitia  rarefcit ,  imptetas ,  avaritia^  cupidttas  honorumjpecuniA 
(ittdium  crehrefctt ,  ^c,  Fiatnines  iiii  Bahyionis  foii  regnare  cupiunt^ 
ferre  parem  non  pojfunt ,  no?'^  deftfie?tt ,  donec  omnia  pedihtis  fuis 
conctdcaverint ,  atc^uetn  tem^pio  Dei  fedeant  ^  extoiianttirque  fupra 
om?tetdquodcoiitur.  Fames  opum  y  fitis  honorum  inexpiehiiis  eft, 
^ui  fervus  Jervorum  efl .,  dominus  domimrum,  perinde  ac  ft  fo- 
retDeus ,  efje  cupit,  Sacros  coetus  atqtte  conciiia  fratrum ,  imo  do- 
minorum  fuorum  afpernatur,  Timet  ne  eorum  ,  qtia  adverfiis 
aufptcia  5  ieges ,  interceffiones  indies  magis  atqtie  magisgertt ,  ratio- 
nem  reddere  cogatur,  Ingentia  ioc^uitur  y  qttajivero  Deus  ejfet,  Nova 
conftlia  fuh  peciore  voiutat ,  ut  proprittm  fihi  conftituat  imperium : 
ieges  commutat ,  fuas  fan^it  y  contaminat ,  diripit  y  Jpoitat  ^  fatt- 
dat,  occidit  perdttushomo  tiie ,  c^uem  Antichriftumvocare  Joie?it , 
in  cufiis  fronte  nomen  contumelia  feriptum  efi :  Deus  fum,  errare 
non  pojfum^,     In  Tempio  Deifedet  y  ionge  iateque  dominatur,     Sed 

ficut 


PERIODUS  QUARTA.  127 

ftcutmarcanisS.literarumy  o^mlegit^  intelligat:  docltintelligent  y 
omnes  impti  irnfi}  agent ,  neque  intelligent,     Imferator  uana  ap^ 
pellatio  O"  fola  umhra  eft :  lieges  decem  pariter  exiftunt  ^  qui  orbcm 
terra ,  liomanum  c^uondam  imferium ,  non  ad  rcgendum ,  fed  ad 
conjumeiidum  farttti  funt,   Decem  cornua ,  id  quod  D.  Aurelio  Au- 
gujlino  tncredtbtle  vifum  eft  i  Turcd ,  Grdci  ^  JEgyptti  ^  Afri,  Hi- 
Jpant ,  Gallt ,  Anglt ,  Germani  ^  Siculi ,  Italt  Romanas  Provincias 
pojjident ,  Romanofc^ue  in  his  excidere  colonos.     Corntique  parvu- 
lum  fub  hts  Juccrevtt  i  c^uod  oculos  hahet  ^  O'  os  lo(^uens  grandia  y 
triapotijftmum  ^  ItaRa,  Siciltat  Germani^  regna  tn  ordtnem  re- 
degtt ,  (ihtque  fervire  cogit  infuftentahili  dominatione  populum  chri- 
ftt  fanUofo^ueDeivexat  ^  divina  humana  mifet  y  infanda^  execra- 
htliamolitur,     Sj^idhac  pr&phetiaapertius^  &^c.     Liceat  vero 
Everhardo  huic  jungere  alterum  inAngha  cvy/^cvov  nifi 
fallor,  virum  pietate  &  doftrina  maximum  5  Robertum  Rdertitm^ 
Lincolnienfem  Epifcopum  y  qui  poftquam  illa  ipfa  ^  qua  'oimefifs  de 
obiit,  noftej,  &  pra:cedente  longam  querimoniam  apud  cir-  IZrtuaih. 
cumftantes  Presbyteros  &:  MonachosdeinfeliciftimoEc- 
clefi^  ftatu  efFudiflet,  Papam  omnium  malorum  caufam 
efle  confirmans ,   eumque  propterea  harreticum  &  Anti- 
chriftum  appellans ,  tandem  in  his  verbis  fatidicis  beatam 
animam  Deo  reddidit :     Non  liherahitur  Bcclefia  ah  JEgyptiaca 
fervitute ,  nifi  in  ore  gladti  cruentandt. 

CIX.  Invalefcebant  in  Ecclefia  Romana  magis  magis-  Pcmificum 
que  ordines  Mendicantium ,  Franclfcanorumcumprimis^r?'«^<'^'»- 
&:  Dominicanorum ,  quos  rebus  fuis  augendis  prx  coete-  'camTrJavpr. 
ris  conducibiles  efle ,  facile  Pontifices  anim.advcrtebant. 
Omnis  eorum  conatus  huc  jamtendebat^  ut  &fuperfti- 
tiones  Paparum  tyrannide  obtrufas  3  &  Monarchiam  ejus 
tot  jam  fulminibus ,  arte  &:  Marte  ftabilitam ,   mafcule 
defenderent.     Sicut  igitur  manusmanum  lavat:,  &  gra- 
tia  gratiam  parit  >  itanihilnon  Monachis  indulfere  Pon- 
lifices.    Lutetix  orta  inter  Univerfitatis  Profeflx^res  8<: 

'    ^  Domi- 


128  ECCLESI^  ROMAN^ 

Dominicanos  controverfia  ,   F.oma:  pro  his  contra  ilIo.$ 

decifa  eft ,    &c  Dominicanis  Dommo  Pap^  devotis  ^  propter 

eorum  ?mltmoia  ohfeqiiu  ^  m  hoc  certamine  meliorem  calculum  re- 

portantihm  y  {d.cult^s  legendi  liccnterirt  Theologia  data  eft^  ut 

Mattha^us  Paris  pag,  880.  loquitur.    Sed  &:  Alexander  IV. 

Papa  eos  ^   qui  ftatum  Ordmum  Dominici  &■  Francifci 

acribus  hbelUs  impetebant  anathemate  percuht.  Inde  flam- 

Gmiyhnidemis  mancipatum  eft  Opus  Guilhehni  de  S.  Amore^  & 

§  Amrt      MasiftrorumParifienfmmreUquorum^  cuitituhmi  fece- 

itif0n  rant :  Trdratus  de  perictilis  novijpnorum  temporum  3  quo  Prx- 

dicatorum  &  Mmorum  ordines  perftringentes  ,   ftatum 

fahitis  eorum  in  dubium  vocabant ,  fumilque  eos ,  ob  adu- 

lationemj)  hypocrifm,   otium  fumptuofum ,    &  juftitise 

proprix,  poiihabita  j  uftitia  Chrifti,  jaftantiam,  gravi- 

ter  pulfabant.     Exemplar  hbri  in  Sorbona  Parifienfi  cu- 

ftodiri  3  Carohis  Mohnosus  Orat.  de  Theol.  dignitate  pag.  1 84. 

teftatur.     Ediditquc  etiam  Wolphgangus  Wiflenburgius 

Bafilea^  A.  mdlv.  Guihehiii  ilhus  fermones  duos  ^  una  cum 

ahis  mehoris  commatis  fcriptonbus  veteribus  ,   qui  de 

corrupto  EcclefiiE  ftatu  pubhcas  querelas  confignarunt. 

CX.  Perquam  vero  notatu  dignumeft^  quod  Magi- 

ftri  ilh  Parifienfes  in  Tra£tatu  illo  memorato  ^   de  hor- 

E'uwjreimm  rcndis    Mouachorum    JEternum  Buan^elium  meditantium 

^oyribtinco-   machmationibus  ,   narrant  hxc  m  verba:    Jamjunt  anm 

nstH^  eoJe m   ^  ;j .  ^//^^  aliqui  Uhorant  ad  mutandum  Euangelium  chrifli  in  aliud 

'^ "'''  Buangelium,  quod dicunt  fore  perfe^Hus  ^  melius  ^  dignius ,  quod 

appellant  Buangelium  Spiritus  S,  c[uo  adveniente  evacuahttur ,  ut  di- 

eunt  ^  Euangelium  Chrifi -y  ut  parati  fimus  ojiendere  in  Euangelio 

iUo  maledich,  Dixerant  autem  paulo  ante  3  ab  adventu  Do- 

mini  tranfaftos  jam  efle  annos  mcclv.  Scpaulo  poft  fub- 

jiciunt^  Buangelium  ^ternum  FarifJ-is ,  uhi  viget  S.Scriptur^  Jkt- 

dium  pofitum  fuiffe  public}  ad  exemplandttm  anno  Domini  mccl  i  v. 

Addunttria  iUa  verba^  quorum  DanieUcap.  5.  fit  men- 

tio , 


Atermtm 


^       PERTODUS  QJJARTA.  129 

tio^  Mane yTekeliPhares.j  jam vifa efTe in Ecclefia.  Scripu 
cmmjunt  ^  inquiiint  j  in  maledtcio  tllo  Ithro  5  quem  appellant  Emn- 
geliurn  Aternum ,  c^uod  in  Ecclefia  iam  profalatum  efi ,  propter 
quodttmendumefi  de  fuhverfione  Bcclefia.  Frtmum  verhtm  efi  ^ 
Mane ,  idefl,  Numeravit  Detis  Reg?mm  ttmm ,  ^  complevit  tllud. 
velconclufit  y  utexponit  Daniel  5  Capitulo.  Ihi  enim  numerattir 
Regnum  Ecclefu  fcilicet  Euangelium  chnfit  (^'  conduditnr  iniiGo. 
anmsah  incarnatione,  Itemthi  invenitur  Tekely  qtcod  efi  appen- 
Jum  in  fiattra  j  (jr  inve^itum  efl  minus  hahens ,  ///  exponit  Daniel 
5 .  Capttulo,  Nam  tht  comparatttr  Etiangelmm  chri[H  ad  Euange^ 
lium^ternum,  qtiantomtnhs  lucet  Luna  qnam  Sol^  qua^itomtnus 
valettefia,  quam  nucletis,  Et  multAtales  thi  fimt  fcriptdi  compa- 
rationes  quihus  prohatur  minus  valere  Euangeltum  Chnfii ,  quam 
Euangelium  aternum,  Item  in  Scriptura  tlla  ^  fiilicet  in  Euange- 
lio  aterno  invenitur  Vhares  ^  idefi ,  divifiim  efi  Regnumtmim  1 
Te  y  utexponitDanielcap,^,  Nam  iht  tnvenitur ,  c^uod  Regnunt 
Ecclefia  dtvidetur  pofl  pr^diffum  tempus  ah  illts  y  qui  tenent  Etian- 
gelium  aternum.  Myfteriorum  Euangelii  hujuscatalogum 
ampliorem  exHenrico  Erphordienfi  chronicorum  cap,  93. 
nec  non  Nicolao  Eymerico  7)/r^^.  Inquif.  par.  2.  q.  9.  §,  4,. 
Cl.  Uflerius^  chrifl.Eccl.  fttccejfcap.^.p.  240.  &:c.  fufius 
repraefentat.  Verbo,  dogmatahujusEuangelii,  feupo- 
tiiis  Alcorani  Monaftici ,  hsecfuere:  Deum  Patremfuh  legc 
regnajfey  filium  fithgratia  ,  fedjamexortisqtiattior  mendtcantium 
ordinihtts  Spiritum  S,  fuo  Regno  inaugurari ,  adfinem  ufque  mundi 
iuraturo^  atque  eos  folos  falvattim  iri^  qui  novo  huic  Euangelio 
credituriejfent,  chrifii  enim  Euangelium  non  ejfe  vertm  ,  per^ 
fe^um  ^  fdtitare ,  proin  aholendum  dr  rejictendum.  Parvi  etiam 
^fiimanda  ejfeejus  Sacramenta,  x^liud  etiam  facerdotitim  facer" 
dotio  Ghrtfiifuheo  Euangelio  fitcceffurum,  Solos  Nttdipedales  ido- 
neos  fore  ad  inftruendum  homines  de  fpiritualihus  cjr  dternis,  Re- 
ligionem  chripy  qtujammultos  peperitvocatos  ad  fidemchriflij 
mneffe  veram  Ecclefim.    Ettangelio  chriUi  nemimm  perfe^uni 

R  rcddi. 


ijo  ECCLESI^  ROMAN.E 

reddL     Sfiritum  S.Jub  hoc  Buangelio  accepurum  alio^uid  ab  Eccle^ 

fia ,  ficut  chrifius  in  quantum  homo ,  accepit  a  Spritu  S,  chriflum 

^  Apoftolos  non  fmjje  ferfectos  in  vita  c&ntemplantium :  contem- 

plativam  vero  vitam  fub  hoc  demum  Evangelio  fruciificaturum  per 

ordinem  Monachorum :  (^  per  eofdem  Spiritum  fanctum  Bcclefiam 

re^urum ,  ficut  in  V,  T.  eam  conjugati ,  m  Novojub  Euangelio  chrir- 

fii  Clerici  rexerint.     Qiiis  non  hic  cimi  Campiano  Rat,  8.  cx- 

clamet :  Tempora  y  Tempora ,  cujufmodi  monfirum  aluifiis ! 

EtaTonttfi'      CXL  Ecquid  vero  JVIonachis  Euangelio  Chrifti  ftra- 

ciytts  fegniter  gem  ita  infercntibus  a  Pontifice  Romano  faftum  puta- 

repprefffis.     ^^^^  ?  SciUcet  vifum  iUis  „  homines  fibi  quam  maxime  ne- 

ceflarios  traftare  quam  lenillime ,  omnique  ratione  provi- 

dere ,  ne  iUi  quoquo  modo  odium  oft^enfamque  popuU  in- 

currerent.     Lubet  eam  in  rem  Matthaeum  Paris  in  hiftoria 

anni  mcclv i .  pag.  90.9. 9 1 o.  audire  ubi  fic  iUe ;  Crebrefeenti^ 

bus  fcandalis  dr  odiis  inter  Magfiros  Vanfienfes  dr  Fratres  Pradica- 

tores  j   ele^i  funt  cum  magna  deliberatione  celeberrimi  magifiri 

LeBoreSy  videlicet  Magifier  Guilhelmus  de  fanclo  Amore ,  ^  Ma^ 

gifler  Odo  de  Duaco  ^  qui  mbiltter  rexerant  in  artibus  3  in  Becretis 

(^  tunc  in  Theolo^a  }  Magifier  chrifiianus  Canonicus  Beluacenfis 

Qqui  maximus  c^uafi  Vhilofophus  emeritus  3  pofio^uam  in  artibus  rexe^ 

rat  y  in  Theologia  leBurivit )  Magifier  Nicolaus  de  Baro  fuper  At- 

ham  (^qui  rexerat  in  artibus  ^  Legtbus(^  Decretisy  adLegendum 

in  Theologia  prAparatus. }  Magifier  Johannes  de  Sicca  villa  An- 

glicus ,  Rhetor  Univerfitatis ,  ^  Magifier  Belin  Gallicus  (^nominatif- 

fimi  VhiloJGphi ,  regentes  in  artibus  }  omnes  ifii  de  mhtliffimis  vtris 

procreati ,  pr^  elecHfunt  per  magnum  (  cjuia  fides patiehatur  detri^ 

mentum^  confilium (^ deliherationem ^  ut Romam adeant ^  crVo- 

minum  Papam  pro  tranquillitate  Vniverfitatis  Parifienfis ,  ^  fi-  \ 

dei  redintegratione  Q  maxime  cum  hoc  malum  majus  generare  com- 

minetur')    colleciac^ue  funt  eis  ex  Vniverfitate  viatica.    Eratres 

namcjue  quadam  mva  pr^dicabant  ^  legehant  (^docebant  (utdi- 

^hatur)  deliramentay  qu^de  libroJoachimAhhatis  Qcujusfir$^\ 

pt^i 


PERIODUS  dUAUTA.  131 

pta  Gregorm  Papa  damnaverat }  extraxerunt,  Bt  quendam  U^ 
hrum  compofuerunt ,  (^uem  fw  eis  intitulare  complacutt  :  Incipit 
Bttangelium  dternum :  dr  qudhm  alta  5  qiu  non  expedit  recttari. 
Pr^dtcatores  atitem  contra  Vniverfitntcm  ftws  expeditos  ntmtios  tltc^ 
mittehant  5  ut  Magijtrts  tn  fxctem  contradtcerent,  Stthfannavtt 
poptiltis  eleemofnas  confuetas  fiihfrahendo,  vocans  eos  hypocritas  y 
Anttchrtjli  ficcejfores  ,  Regum  ci^  Prtnctpum  adtdatores  ^  falfos 
coyiftliatores ,  ordtnariorum  contemptores ,  ^  eorimdem  Jupplanta- 
tores  y  thatamorum  Regaltum  fihintratores  ^  confcjfionum  prdiva- 
rtcatores ,  o[ui  peragrantes  ignotas  Provtncias  y  peccandt  audactam 
fuhminifrahant,  K^uditis  tgittir  him  inde  qticrelis ,  pr^ecepit  Papa^ 
tit  novus  ille  liher ,  cjuem  EuangelUmt'  Aternum  mmtnant ,  fecreto  , 
^  fi  feri  pojfet ,  ftne  fratrum  fcandalo ,  comhureretur :  (^-  alta , 
cjtu  de  Joachim  corrtiptela  dicuntur  emanajje,  Vtgilanter  igitur procu- 
rante  dtligentia  Domtm  Hugonis  Cardinalis,dr  Johannis  de  Coltimna 
Archieptjcopi  Meffanen[is ,  cj^ut  de  ordtne  frdtdtcatorum  erant ,  caut): 
AC  tacite  procttrattm  eji ,  ut  tumtdttis  adhoram  cono[uiefieret.  Ut^ 
que  minori  cum  Monachorum  invidia  nefarius  liber  fup- 
primeretur,  vifum  eft  Pontifici,  utetiam  Magiftrorum 
Parifienfium  liber  ille,  quo  horribile  arcanum  detedum 
eft  5  damnatus  combureretur  tum  in  Curia ;,  qux  tunc  Ana- 
gnise  refidebat ,  tum  Parifiis  corani  multitudine  copiofa , 
non  propter  hxrefin  (  ait  Guilhelmus  Nongiacus  in  geftis 
Regis  Phihppi /'/i^.  5370  7^^  V^^^  contra  prafatos  Religiofos 
feditionem  e^Jcandaltm  movehat, 

CXII.   Neque  tamen  fic  Euangehum  illud  ceternum  Eii^i>*7jn'tm 
exfpirafte  cenfendum  eft.     Revera  enim  Papatus  horum  'll^^tbhfh- 
fequentiiimque  temporum ,  ad  ejus  amufiim  faftus ,  Euan-  mm  refertum 
p;elium  diverfum  longe  ab  Euangeho  Chrifticomplefti-^'''''''"^  ^'" 
tur.    Ut  non  hne  omme  6c  N  umme  externa  quxdam  pro-  tcmpcrum 
feflio  Euangehi  ceterni ,  Euangeho  Chrifti  abolendo  fur-  ''"'^"'"  ^•'/'^- 
rogandi ,  innotefcere  circa  ha:c  tempora  debuerit.  ^  Num-  TI!^e\Zjfndi 
quid  enim  non  Monachi  ad  ahud ,  &  quidem  Mtermm  il-  '*''• 

R  2  lud 


1,32  ECCLESIJE  ROMAN/E 

lud  ("apudinfcros  fcilicet  atermm  flagraturum}  Euange^ 
lium  tranftulerunt  3  facramenta  Chrifti  genuina  vel  con- 
fpurcarunt,  vel  aboleverunt  ^  &  fpuria  introduxerunti 
facerdotio  Chrifto  fublato  facerdotium  ahud  ^  cujus  vifti- 
ma  eft  Deuspanaceus  Maozim  ftabiUverunt^  perfeftio- 
neEuangehiChriftij,  qux  inmandato  fidei  &  refipifcen- 
iis^  y  promiflifque  coeleftis  glorix  confiftit  ,  abnegata, 
perfeftionem  Euangefii  ilhus  novi  Monaftici ,  qux  m  fu- 
pererogatione  operum  nec  a  Mofe ,  nec  a  Chrifto  prisce- 
ptorum,  promiflionibufque  proemiorum  fingularium>  quse 
aureolasvocant^  confiftit,  fubftituerunt  >  Chrifti  fpiritu 
exacerbato  novum  fpiritum  Papx  feu  Ecclefix  3  rerum 
Divinarum  judicem  arbitriimque  unicum  obtruferunt; 
denique  vita  aftiva,  fide,  poenitentia  Sc  charitate  penfi 
non  amphus  habita ,  religionis  Chriftianas  apicem  in  Mo- 
nachorum  contemplationibus  infrugiferis  coUocarunt  ^ 
qu3e  ipfiffima  funt  Bmngelii  illius /g/^mmyfteria ?  Deleto 
igitur  licet  Euangelio  illo  Diabolico  literali^  manfit  ta- 
men  eadem  in  Deum  blafphemia  ac  fumma^  a  refta  fide 
in  Chriftum^  unicum  humani  generis  fervatoremjdefeftio, 
inMonachorumfcihcetmeritisde  congruo&:  condigno, 
in  fanftorum  fufFragiis  ^  Papx  largitionibus  &  indulgen- 
tiis,  in.  novis  bonis  operibus,  fcihcet  oblationibus  3  do- 
nis ,  votis  ^  folutionibus ,  coenobiorum  ereftionibus ,  je- 
juniisj  vigihis,  fomniis ,  filentiis,  horis^  organis,  fe- 
quentiis,  hymnis,  cantilenis,  campanis,  altaribus,  fi- 
mulachris,  purgatoriis,  miflis,  murmurationibus ,  mi- 
tris,  delubris^  TempHs,  Synagogis,  Sacrificiis,  bre^- 
viariis,  buUis,  luftrahbus  aquis ,  rofariis ^  unftionibus , , 
coemiteriis ,  cineribus ,  palmis ,  calcuhs  precatoriis  3  can- 
dehs^  cahcibus,  crucibus,  cathedris,  cappis  ,  cereis  , 
turibuhs ,  pompis ,  ritibus  Babylonicis ,  ^gyptiacis  culti-  ^ 
hwS)  fpeaacuHsjrehquiis,  regulis,  Monachis,mendicabuhsj, 

chor-j! 


PERIODUS  QUARTA.  135 

chordis,  fententiis,  fummis,  picturis,  6^rebus  milleid 
genusaliisj  quasinEuangelioChrifti  non  magis,  quam 
veterum  Babyloniorumi^gyptiorum,  Grxcorum ,  Ro- 
manorum  profanas  rehgiones  reperias. 

CXIIL  Mortuo  5   uti  fupra  memoravimus  Friderico  ^iexan- 
^  II*quieum  exceperunt  Imperatores  Conradus  IV*.  Wil- J'^^/^.  ^^^ 
hehnus  Comes  Hollandix ,  Richardus  ^  Alphonfus ,  fere  cumenfisiK 
Pdntificum ,  qui  infirmis  ilhs  fuarum  rerum  fatagere  ftre-  J^Im/ 
'nue  perrexerunt  ,  hbidini  fuccubuemnt>  hcet  fubinde  K<?«or//ir: 
adverfis  partibus  confligeretur ,    &:  fadiones  contrarix  6"<^-^{/'^^'''''- 
Welphorum  &:  GibeUinorum  pro  fuis  qua^que  partibus 
acriter  contenderent.     Nihilque  Pontificibus  pruis  &an- 
tiquius  fuit  >   quam  Imperatores ,    Reges  &  Regna  in- 
feftare  3  modis  omnibus  emungere  &  expilare ,  &•  in  Albi- 
genfes  vim  crebro  parare  &:  exercere.    Qiii  Innocentio  IV^. 
A.  MCCLi  V.  fucceflit  Akxmder  IV.  cum  Manfredo ,  Frideri- 
ci  notho  bella  gerit  ,   m  ejus  locum  Edmundum  Regis 
Anghae  fihum  Regem  Apuh;^  &:  Sicihx  per  annuhmi  m- 
veltit  >  in  Galha  Simoniam  exercet  >  cui  Ludovicus  Rex 
fanftionem  pragmaticam  ,   qua  cautum  erat  >   ne  quid 
mimmorum  Rege  &:  Regno  infcio  &  diffentiente  ex  Re- 
gnoeoin  Romanamcuriaminferatur,  opponit:  Flagel- 
lantium  feftam  confirmat.  Vrhams  IV.  A.  mcclxi  i  .  Papa  fa- 
ftus  5   fuafu  Thomx  Aquinatis  feftum  corporis  Chrifti 
inftituit  j  idololatria  multiphci  contaminatum.  Clemens  IV. 
inclementiflimus  omnium  Conradi  IV.  Imperatoris  fi- 
lium  unicum  Conradinum ,  Carolo  Andegavenfium  Duci, . 
Regis  Galhx  fratri  prodidit ,  eique  etiam  de  captivo  Con- 
radino  confulenti 5  caedem  ejus,  ut  &  Friderici  Auftria- 
ci ,  inauditi  utriufque ,  fuafit  hifce  verbis :  Vita  Conradini 
mors  efi  Caroli:  ^  mors  Conradi?zi  vita  Caroti.    Ita  par  juve- 
mim  Principum  le£tiflimum,  nemine  opinante  &  exim- 
p^rovifo,  carnificis  manu  ,  cum  infanabili  dolore  totius 

R  3  orbi»^ 


134-  ECCLESI^  ROMANJE 

orbis  melioris  >  occubuit ,  fimiilque  Friderici  Barbaroflx 

progenies:,  univerfaque  adeo  ftirps  Suevica  periit ,  &:va- 

cuo  Sicilix  3  ApulicE  ^  Calabrix  Regno  ^  una  cum  Auftria- 

coDucatualiifqueetiam  ditionibus^  pro  arbitrio  Ponti- 

ficis  dominos  mutarunt.     Et  Sicilia  quidem  in  Gallorum 

poteftatem  ,   ea  fcilicet  lege  ,   ut  Pontifici  quadraginta 

quotannis  auri  marcas  Carolus  penfitet ,  concedens ,  mox 

vefperis  Siculis  dignam  fxvitia  Caroli  mercedem  retulit. 

Digniifima  leftu  apud  Goldaftum  in  Conpt.  Imp,  occurrit 

ConradiniadordinesGermaniseante  fatalem  cafum  Epi* 

ftola  5  qua  Pontifices  infortunii  fui  fabros  flebili  fermone 

apud  Ecclefiam  accufat.   Inclementis  huj  us  fucceflbr  Gre- 

xodoiphHs     gorius  X.  A.  mcclxx.  Papatum  fortitus  ,   Rodolphum 

jm^erator     Habfpurgicum  rcccns  eleftum  Imperatorem  Romam  in- 

^me^J^\^^^^^^^^  ^  ut  corona  ex  manibus  ejus  accepta  ratum  impe- 

Tapamblh    rium  haberct.  quod  fapientiflimus  Imperator  conftanter 

RomaHdtoU  dctreftavit ,  cauffatus  j  Italiam  multos  Alemannorum  Re- 

^omta  f  a-  ^^^  confumpfiflc ,  & rccitaus identidem illud  Horatii  liL 

i,£pji.  I. 

C\fevefitgiaterrent y 

OmniA  te  adverjum  JpeSantia  j  nulla  retrorjum. 
Ingeminanfque  fxpius:  Noniho  Romam.  Rexfiim,  Impera- 
tor  Jiim.  Nec  minus  pro  utilitate  Reipuh.  me  fa^urum  confido^ 
quam  fi  Rom<z  coronatus  fuijfem.  Ex  quo  tempore  Itafiant 
prorfus  Imperatores  dereliquerunt ,  nuUis  quidem  ingra- 
tiis  Pontificum.  Ceflit  tamen  idem  Rodolphus  Papse , 
folitum  fulmen  minitanti,  Romandiolam,  quse  feptua- 
gies  mille  auri  drachmas  annuas  pendebat.  Bokim  hiinc- 
ce  minime  contemnendum  bonus  &  pacificus  ille  Prin- 
ceps  in  os  cerberi  iUius  conjecit  ,  quo  placatus  eleftio- 
nemejusratam  haberet.  Impletum  fciUcet  inPontifici- 
bus  quod  de  Pfeudoprophetis  olim  Micheas  pronuntia- 
vitcap.  III.  5.  Si  quis  nondederitaliaiuidinoreeorum  lOTD 


PERIODUS  QUARTA.  155^ 

r\DnPD  v^])  fi^^^ificantcontraeumhellum.  Sed & Michae- 

lcm  Palxologum  promittentem  ^  novam  Romam  fe  vetc- 

ri  fubjefturum  5  fi  Carolo  Andegavenfi  adverfario  fuo  refi- 

fteret,  admitterevoluit  hislegibus,  ut  m  officto  Grdcorum 

frtmus  inter  Vatriarchas  Papa  nomtfietur  :     Ft  Romam  e  Gr^cia 

Appellare  fas  fit :  denio^ue  ut  tn  omjiihus  rehus  prmctpcm  ipfe  locum 

ahtmeat,    Sed  mortuo  mox  Michaele ,  6c  contra-nitentibus 

Epifcopis  Gra:cix ,  negotiatio  evanuit.    Conftruxit  idem 

Papa  conclave  CardinaUum ,   lege  in  ConciUo  Lugdu- 

nenfi  lata,  qua  conclavis  ratio  in  eleftione  novi  Pontifi- 

cis  continetur.     Nicolaus  IIL  A.  mcclxxv  i  i  .  ex  Urfmorum 

famiha  Pontifex  creatus ,  Platina  tefte ,   mumts  fenatorium^ 

quod  ante  hoc  Principthus  &  Regihtis  demandari  confueverat ,  folus 

ohtvit;  Caroloque Andegavenfi 5  SiciUicRegi,  quodele- 

ftioni  ejus  miniis  faveret,  Scmajor  etiam  potentiorque , 

quamRomanx  Curix  expediret  ,  videretur  y.  infcnfus, 

Hetmriae  vicariatum  abftuht ,  &  Siciham  Galhs  ereptu- 

rus  5  Petnimque  Aragonum  Regem  adverfus  eum  conci- 

tans ,  conjurationem ,  qux  in  Siculas  tandem  noftes ,  eru- 

pit ,  horribilem  fovit.   Contra  Martinus  IV.  GaUus  fordi- 

do  genere  natus  5  A  mcclxxxi  .  Papatus  fafces  rapiens,  Ca- 

rolum  reftituere  parat ,  Sicuhs  rebus  fuis  conclamatis  ita' 

eum ter innvocantibus :  i^gmtsDei 3  qttito/lis peccata  mundi,. 

dona  nohis  pacem.  Imperatorem  Conftantinopoleos ,  quod 

Aragonix  Regi  faveret ,  anathemate  percullit.  Germanise 

adeo  infenfus ,  ut  in  ftagnum  eam  converfam  videre  faepe 

optaverit.  Qui  hunc  excepit ,  Honorius  IV.  Petrum  Arra- 

gonia:  Regem ,  quod  Sicihx  Regnum  fibi  a  Nicolao  III. 

Gollatum  Gallis  reftituere  abnueret ,  anathcmate  ferit.  Ejus 

Legatus  Thufculanus  Cardinahs  in  Germaniam  ablegatuSj 

ut  per  quinquennium  ab  omni  Clero  proventuum  qua- 

drantempofcat>  Wurzburgi  in  Conventu  Epifcoporum 

rcpuliam  palTus ,  Antkhrifii  Satrapa^h  iifdem  per  os  Tullen- 


136  ECCLESI^  ROMAN^ 

fis  Epifcopi  Probi  3   cujus  graviffimam  contra  vultures 

Romuteos  apud  Aventinum  lib.  Ti/.  legere  eft  orationem> 

vocatur  merito.  Male  tamea  fub  fuccefibre  hujus  Nicolao 

IV.  fimilis  ^cLp^mcL  ceffit  Johanni  Bitterenfi  Francifca- 

noy  Sc  Petro  Caffiodoro  ItaUs,  qui  quod  PapamAnti- 

chriftum  infigniviflent ,   e  monumentis  extradli  6c  com- 

bufti  funt.     Excommunicatus  ab  eodem  eft  MiEnardus 

TiroU  Comes ,  quod  ambitioni  Epifcopi  Tridentini  refi- 

ftens,  ejus  arces  invafiflet.  quipubhcain  apologia  Epi- 

fcoporum  fcelera  exagitans  3  ejfkmmatos  Antichriftos  dr  pr9- 

digiofos  Bunuchos  eos  vocat ,  fejores  Turcis ,  Saracenis ,  Tartaris, 

dr  JuddtS',   proin  a  fievo  fibique  iniquo  Pontifice  ad  x- 

Mmardico-  ^^^^™  Paftorcm ,  pientiffimiimque  Patrem  provocat. 

fnitisTiro-        CXIV.  Mxnardi  ilUus  Comitis  Gente  &mente  gene- 

iT£'f?r^r<?f-  ^^^^^  cujusfihaEhfabethaAlbertoImperatori  poftnupta 

famimtos     cft^  Orationcm  lcftu  digniffimam,  Avent.  l>^^^;^^/.  Bojor. 

^muhrtftes  //^.  VII.  j?,  ^44,.  his  vcrbis  recitat :  Bquidem  (ita  me  Beus  amet) 

Smuchos,     hellum  non  infero  y  fed  propuljo,     ISlihiluncjuam  magis  mihicordi 

fuit  y  quam  pacem  cum  quow  hominum ,  maxime  cum  Bpijcopis 

con/ervare ,  nifi  honi  Patres ,  ut  cceteri  Mortalium ,  copia  rerum 

torrupti ,  nohis  immeritiffmis  ultro  arma  prava  lihidine  dominan» 

di  intulijfent,  nofc[ue  terris  avitis  fpoliare  conati  fuijfent,     K^rmx 

fimpfi^   caftelU  hoflihus  patri^  ademi,   quo  mihi  ac  popularihus 

ctio  frui  ahjque  armis  liceat,    Subd  fi  quifpiam  vas  atque  pr^zs  fue' 

rit,  ne  metuere  perftdiam  ^  lupos  haheam,    neve  de  ccetero  hu" 

jujmodi  nohis  a  faftuofis  illis  Archijynagogis  Qnam  Paftorihus  dice^ 

re  religio  eft^  contingant  ^  aciutum  omnia  reddam  :   aliternun» 

quam  committam^  ut  tam ftultus  videar ^  ut\manumanuhrium 

rriihi  eripi  patiar  3  atque  memet  ultro  atque  meos  ludihrio  effoemU 

natis  Antichriftis  atque  prodigiofis  Bunuchis  ejfefinam.     Nemo  ma" 

gis  concordiam  chriftianam  lahefaEtat  ^  non  facris  literis  interpre-* 

Undis  aut  edifiendis ,  fed  liheris  dant  operam ,  Liherum  amant ,  di- 

rvitias  colligunt ,  Regna,  gloriam^  dominationem  avidiffm}  appe* 

tnnt. 


PERIODUS  QUARTA.  137 

tunt.  Pro  hifie  nohifium  finguine  ovium  decertant,  Chrifii  pau- 
fertatem-i  comitum  ejus  fiimfitcitatem  non  fiolum  non  Amulantur  y 
fedirrtdcnt  quoo^ue  atc^ue  antic^uare  conantur.  St  t^ntichrifli  non 
fiunt  y  qutd  altud  ohficro  fiuntf  Efi  ne  illud  pafiere  oves?  amare 
gregem  f  Regna ,  opes ,  aliena  appetere ,  pro  gloria ,  dignitate  di- 
gladtariy  ovtculas  opprimere  y  occidere  ^  belligerare -,  Chrifli  prd- 
ceptum  tnvertunt ,  donanti  tunicam  dr  palltum  vi  aufierunt.  ^uis 
tam  fierreus  i  ut  vertus  dicam  ^  tam  fiolidum  pecus  fiuerit ,  utjfu- 
perhiam ,  fiaftum ,  perfidtam  y  fraudem  ^  fiagitia  _,  ficelera  ^  luxumy 
avaritiam  nehulonum  aquo  animo  fierat?  Pejores  Ttircis  ^  Sarace- 
nisy  Tartaris,  Juddisfiunt  ^  plus  hisomnihus  chrtfiiana  ftmplici' 
tatt  ofijciunt  y  Ithertatem  chrtfti  finguine  partem  exfitndere  conan- 
tur,  dominationem  arripiunt,  Ctim  nofiri  fiervi  fiint  ^  ipfit  domi- 
nari  contrajus  gentium;  adverfiis  leges  ^  aujpiciae^oraculaDivi- 
na^  dominos  fithi  fiervire  volunt.  Scitum  eft  vulgi  Proverhium  j 
ficerdotes  fuperftitionum  praftigiis  caliginem  ocults  oftundere  Mor- 
talium,  CT'  ceremoniis  carminthiifiopue  cajfis  veluti  mandragora  fi^ 
porifierd  poculo  mentem  mutare  •y  ^  humanis  animis  atquefinft- 
hus  fluporem  propinare.  Num  cjuid  paftor  aut  oves  tondet  ^  aut 
mulget 'y  nonne  nuntius  rem  domini  atqueeorum,  oh  cpuorum  utili- 
tatemmittitur  y  ageredehet?  Proindeafivo^  c^  nohts  tniquo  Pon- 
tifice ,  ad  ^c^uum  Paftorem ,  pientifiimumojtie  Patrem  provoco. 


EC- 


138 

E  CCLESI^ 

ROM AN  M 

PERIODUS  QUINTA. 

Seu 

Hiftoria  Ecclefias  Romanas,  Dominatio- 

nem  in  tcmporalibus  etiam ,  adeoque  CxCx- 
reo-Papatum  adipircentis ,   &  eandem  , 
profligata  do^trina  puriori  omni  ^  fla- 
gitiose  exercentis. 

Inde  a  Bonifacio  VIII.  feu  A.  C.  mccxciv.  ad  Leonem  X-. 
feu  A,  C.  MDXvi  I .  ufque. 

BREVIARIUM. 

CXV.  Bmifacm  VI JL  Fafdis  fafiigiim^fiimmator  ^  fraude  fi-- 
dem  rapuit,  Gihellims  ^  fiu  fidis  Imferii  civihus  gravem  fi  ge-^ 
rit, 

CXVI.  Ohfelejcente  JubiUo  chrifiiano  ^  utroqae  hahitu  ^  Tonti- 

ficali  ^  hnperiali  indutus  i  duofque  gladios  ofientans  ^  Fonti^- 

cium  inftitmt,  c^uod  foh^nis  qu^darn  inauguratio  fUit  ^  qua  (e  Do- 

minum  in  orhe  chrifiiano  fufremum  ^  Fontificem^  C&farem 

ejje ,  declaravit. 

CX VI I.  cSluid  JuhiUo  illojpectarit  ^  ex  vita  dr  morihus  ejus  coU 
ligitur, 

CXVIIL 


PERIODUS  aUlNTA.  139 

C XV III.  Cauja  contimati  a  fuccefforibns  y  ^  Juhinde  ad hrevius 

tempis  rejlncii  JuhiUi, 
.  CXIX.  Voteflatem  fuprema?n  Bonifacius  exercet  adverfus  Im- 

fer.     t^lbertum,  c^uema  fe  non  confcio  elecium  tmpcrare?^on 

poffe  pertendit. 
CXX.  Nec  non  Thilippum  pukhrum  Gallid  Regem  y  quem  Regno^ 

utpote  ad  fedem  Petri  perttnente  y  arcere  conatur  t  fihditisfide' 

ittatis  facramcnto  exfelutis.     Captus  a  Vhtlippo  cr  ludthrio  hahi- 

tus  ex  phreneftmorttur. 
CXXI.  Rvherti  Callt  Ither  editus  unacum  vaticiniis  Hildegardes 

adverfis  Papam.  uhi  Ecclefa  Rom,  facies  in  vtfomhus  graphicc 

depingitur. 
CXXIL  Iratricellos  Papam  Antichri^um  y    Romam  Bahjlonem 

appellantes ,  Papa  perfc[uitur. 
CXXIII.  Clemens  V.RomaAvenionemmigrat.     Dtira?tdi  Mi^ 

matenfts  de  Conctlto  celchrando  Ither  Clerum  Romanum  defcrthit , 

ejujque  reformandt  formam  prdt.  at  rcformari  pojfe  dejperat. 
CXXIV.  Spem  reformationts  vanam  fuijje  y    Conciltt  Vtennen- 

ftSy  o[uo  Decretalis  de  Poteflate  Papiz  fupra  C^fares  edita  y  Jra^ 

trum  Minorumreltgioconfirmataefl ,  eventus  docuit.     TempU" 

riorum  horrihile  excidium,  c^uihus  innocenti£  nonnulli  tejltmo^ 

nium  perhihent. 
CXXV.  HenrimsVII.  Rom&  Cardinalihus  facramento  dicerere- 

nuens  a  Bernhardo  Politiano  venenatA  hofli^  Juhjidto  necatur, 
CXXVI.  Dantis  Aligerti  de  Ecclefta  R,  quereU.     Fridcricus  III, 

Sicili£  Rex  Ecclefid  R.  flatu  ojfenfus ,  de  Euangelti  tpftus  verita- 

te  duhitat  y  ^ah  Alphonfd  VilUnovano  in  ea  confirmatur. 
CXXVII.  Johannes  XXII.  Je  ipjumeligens  y  animas  ante  fij^em 

mundi  Deo  Jrui  negat  -,  ^  Papam  Imperatori ,  ut  Solem  Lun^ 

pr^flare ,  aliaque  Jtiperhilfme  decernit, 
CXXVIII.  CzfarfO-Papatum  fuum  tnetur  adverfus  Ludovicum 

Bavarumy  c[uem  anathematifuhjicit.  Ludovicus  vero  Romam  oc- 

tupans,  ihidem  cor^mtftr  9  &  depofito  JohanncNicoUumVAn- 

tipApamcmt,  S  2  CXXIX. 


I40  ECCLESIiE  ROM  AN^ 

CXXIX.  Johames  paupertatem  falam  irridet ,  c^  Trancijcanos 
repugnantes ,  ceu  h^rettcos  damnat,  Certamen  Irancijcanos  in- 
ter  dr  Dominicanos  de  chrijlo  in  cruce  pendente  nudone  ^  an  corona 
Megiac^  toga  purpureavejlito,  acenmum.  K^lvarus  Felagius 
Johannis  ifnpietatem  damnat. 

CXXX.  Johannis  epfdxmBulla  fer\3ahylonica  adverjus  Ludo- 
vicum  Bavarum, 

CXXXL  Et  Ludovici  adverfus  Johannem  Bdiciumex  Aventi- 

,     no  repr^fentantur, 

CXXXIL  Bjudem  Ludovici  adverfus  Benedi^um  XIL  ahfolutio-- 
nemadiris  Johannis  negantem  heroicum  dtploma.  ClemensVL 
ahfolutionem  promittit  y  feddiris  conditiontbus ,  cj^uihus  repudia- 
tis  Papa  C^farem  alium  eltgi  juhet.  Blecius  Carolus  Spirdi  in  Co- 
mitits  repudiatur ,  ^' ad  arma  dum  concurritur ,  Ltidovicus  ve- 
neno  propinato  moritur . 

CXXXIII.  Clementi  fefe  oppofuerimt  viri  celehres  plures  -^  Oc- 
camus  ^  Leopoldus  Bamhergenfts  Bpifcopus  cumprimis. 

CXXXIV.  Carolus  IV.  coronam  ah  Innocentio  VI.  magno  cum 
dedecore  ohtinet  -^promittensfe  nuncjuam  Italtam  repetiturum.  Ita 
Carolus  Majeflatem  Imperii  R.  prodidit,  c^  aquilam  depluma- 
vit. 

CXXXV.  Petrachaid  Carolo  exprohrat,  c^  curiam  Romanam 
nomine  Bahylonts  Occidentalis  graviter  exagitat. 

CXXXVI.  Plures  etiam  cordati  ejufdem  curidi  tmpietatem  lihere 
notant.  Veluti  Joh.  a  Rupefcijfa ,  c^.  Nicolaus  Oremus.  S.  Bri- 
gtda  cjr  Catharina  Senenfts  in  Revelationihus. 

CXXXVII.  Wiclefus  A?iglus  imprimis ,  cujus  in  detegendo  An- 
tichriflo  y  oppugnanda  falfa ,  Magnatihus  ipfis  veritatisfucco  im^ 
huendis ,  Zelus  ^  patientia  iftcomparahilis  laudantur, 

CXXXVIII.  Schifmatis  pertinacijftmia  tempore  VrhaniVl,  ad 
Concilium  Conflantienfe  ufque  hifloria.  Contraria  Vrhani  VI.  & 
Clementis  VII.  fludia. 

CXXXIX.  ^ntipaparum  BenedicH  XIII,  ^  Gregorii  XILin  eo 
.         ■  .  Jchif. 


PERIODUS  QUINTA.  141 

Jchijmate  maligmtas  3  ex  Theodorico  de  Nyem  adumbrata.  Depo- 
Jito  utroc^ue  in  Concilio  Pjano  Alexandcr  V.eligitur:  renitente  utro- 
c[uc.  /UexandroBalthaJar  CoJJk.JeuJohannes XXlV.Juccedit,  qui 
Stgijmundum  coronaturus  ^  d^  Ecckjiam  tranc^uillaturus  Conci- 
lium  Romanum  5  cui  bubo  pr^ijuit  ^  coegit, 

CXL.  Stgijmundus  Imp.  t?igentibus  fiudiis  Eccleju  pacem  reflitue- 
re  conatus,  Confiantu  Concilumi  ajohan^^ze  convocari  curat.  In 
eo  depojitis  tnbus  Antipapis  eligttur  Adartinus  V.  qui  reJor?natio- 
nem  Ecclcfiji  a  Sigijmundo  tentatam  eludit. 

CXLI.  Eugemus  IV.  Bajdeenje  Concilium  cogit  y  mox  vero  a  Pa- 
tribus  ejus  fibi  metuens  illud  Eerrariam  ^  atque  inde  Elorentiam 
transjert  -^  &a  Bajileenjibus  depomtur ,  Amadeo  Sabaudo  Jcu  Ee- 
lice  V.  Jurrogato.  Eloreiitinorum  cum  Gr&cis  negotiatio  lubrica  ^  a 
Gr^cis  pofi  rejecfa.  Eugenii  O'  Eeltcis  contraria  fiudia.  Carolm 
Gallu  Delphinus  Bafileenje  Conciltum  turbare  conatus  cladem  in- 
gentem  ab  Helvettis  victis  licet  patttur. 

CXLII.  Conflantmopolis  a  Papa  ob  negatum  primatum  turpiter 
dejcrta ,  a  Turcis  occupatur ,  c^  u?u  Oriens  chrifiia^ms  Jeretotus 
eorum  jugum  fubit. 

CXLIII.  JSlicolai  V.  erga  literas  ^  literatos  amor  infignis  pratdica- 
tur,  Ita  in  ipja  Antichrifii  aulanutriuntur  Itter^  y  quarum  pofi 
auxtlio  Anttchrifius  revelatus  Juit. 

CXLIV.  ^d  revelattonem  Antichrifii  etiam  Typographia  ^^- 
dem  xtatc  invcnta  contultt  multu?n. 

CXLV.  Pius  II.  promijfam  reformationem  neutiopuam  prdfiat  ^ 

-.  Jed  Majefiati  Pontificia  augenddunice  intentus  efi.  Ingloria  ejus 
'  adverjus  dtverjos  Principes  factnora. 

CXL VI.  Sixtt  IV.  impuritas  varte  tefiata.  Lupanaria  inflituit pri- 
mus :  c^  bella  iniqua  gerens  tum  Helvetits  Ja^dus  init ,  iijdsmc[t:e 
pudenda  bulla  vexillum  donat.  K^lexandri  VI.  impietas. 

CXL VII.  Tiubes  teflium  3  qu£  ea  dtate  adverfus  Ecclefiam  R.  ceu 
Antichrifttanam  ^  Babylonicam  emerfit  ^  i?idigetata. 

CXLVIII  PonttfictA  adverjus  eojdem  tyrannidis  Jpeci?mnx  in 

S  3  Huffw 


14.2  ECCLESI^^OMANJE 

HuJJi,  Bteronimi  dwrum  [iij^flkiis  (^  Bohemorum  ferfecutknt 
froducuntur, 

CXLIX.  Julii  ILtyranms  c^  fduitia,  Belk  ejus  ad^verfus  Vene- 
tos  3  Maximilianum  ^  fcederatos  Gallos  imfroloe  gefla.  Hehe- 
tios  fraudidento  fcederi  ii^nexos  hullatis  indulgentiis  mAclat,  Pi- 
fkno  Concilio  inflituto  ad  reddcndam  rationern  villicatioms  futz 
citatus  -^  anathe?nate  adverfarios  ferit  y  c^  Conciltum  Laterani 
mdicium  tifdem  opponit,  De  utroque  Concilio  illo  judicia  Scripto- 
rum.  Sforz.ia  Pallavicini  de  Julto  judicium  ^  CT  ejufdem  fri- 
vola  excufatto. 

C  L.  Tefles  veritatis  ea  dttate ,  Waldenfes  y  Faher  Stapulenfes ,  Bu^ 
d£us  i  Ptcus  Mirandulanus ,  Ludovkus  XII  y  Bccleft^  Bohem:- 
ea^  U\ioravic£  c^-c. 

-B^mficm     CXV.  ^^;j5^5^!feJ^UIliaftenus  ad  faftigiiim  magnis 

fill^i^con-'^  W^/^^^^^^  paffibus  contendebat  Papatus  y  Se- 

jHnmutor  '  |(  f-^0uS^  B  ^^^^^  Dccimo  quarto  ineunte  adeum 

>w.  se^ern  ^^^^  M  perveniffe  videtur,Bonifacio  VIIL 

fev^^^^'^^  Romanas  Ecclefix  habenas  mode- 

y^y^^^2t^s&  Y^nte.     Is  Platina,   Stella^  Nau- 

clero ,  Wernero  in  fafciculo  Temporum  y  aliis  referenti- 

bus,  PrcedecefTori  fuo  Coeleftino  5  homini  fimplici  &  bo- 

no  (  qui  reformaturus  Ecclefiam ,   non  equo  vel  mulo , 

fedafmovehivoluit,  &:Cardinalesidemfacerejuflit)  ut 

Papatumrefignaret,  perfuafit,   infigni  fraude  ufuS:,  ca- 

nali  fcilicet  in  ejus  cubiculum  immiflb ,  pluribus  noftibus, 

quafi  Angelica  voce ,  infonans :  Cceleftine ,  Ccelefeine ,  cede  , 

negotium  enim  fufra  vires  efe,     Ceflit  Coeleftinus  Papatum 

Sceleftino  huic  y  viribus  ad  provehendum  myfterium  ini- 

quitatis  pollenti  magis.    De  eo  fic  Langius  Citicenfis  Mo- 

nachus  ad  A.  mccxcv.  loquitur :    Leonina  mente  tyranniz>ans 

magiSy  qtiam  papiffans  y  univerfo  orhimetum  fui  dr  terrorem  in- 

cnteremoliebatur,     Et  Joachimus  Abbas,  qixem  Sj?iritus  Pro- 

pheti" 


PERIODUS  QUINTA.  143 

phetici  virum  nuperus  Cardinalis  Bona  appellavit ,  fic  eum 
in  vaticiniis  fius  compellavit :  TrauMcnter  intrS^fli  ,  poten- 
ter  reg?uJHy  gemens  morteris  l   Vulgatiimquc  de  eo  mortuo 
proverbium  ferebatur:  Intravit  ut  vulfes,  regnavit  utLeOy 
mortuusejlutcanis.     Gibellinis,  ideft^  bonis  Imperii  civi- c7/^<'///V/>, 
bus  i  prx  coeteris  infenfum  fe  gelllt.     Cujus  rei  teftem  ha- ^'^/'^'/,,^^/ 
bemus  Porchetum  Spinolam ,  in  locum  Jacobi  Voragine|J^,^m/^' 
eleftum  Genuenfem  Archiepifcopum  ^  Imperatori  addi-5^^^^- 
£tum.  Confirmandus  is  in  munere  fuo  Romam  venit :,  quo 
die  frontes  cinere  fignantur.     Provolvitur  ad  Bonifacii 
pedes  Porchetus  poll  ahos  complures  y  frontem  cineris 
cruce  fignandus.     Tum  Bonifacius  carmine  mutato :  Me- 
mento  ,  inquit ,  quod  Gihellmus  es ,  ^  cum  Gthellinis  in  cinerem 
reverteris,     Cineribufqueinoculosejus  fparfis,  Archiepi- 
fcopatum  eodem  die  ei  abrogavit.     Unde  quo  in  pretio 
fuas  ipfe  ceremonias  habuerit ,  judicari  poteft. 

CXVL  Obfolefcere  jam  fataU  hominum  fuperftitione  o/^/j^/^^^,/^ 
co^^it  JuhiUumvcrh  chrijliamim  ^  quod  unico  Chrifti  mc-l^^^i^^ocbri- 
rito  affli£tos  confcientias  confidere docet.     Anno.igitur^X'Sh- 
feculari  millefimatrecentefimo,  adeoquefub  initium  fe-A^W/c^iw- 
cuU  hujus  Decimi  quarti  ,   Bonifacius  ille  tempus  ido- ^^^^^y^rir  «« 
neum  naftus  3  ahud  JuhiUum  y  fontificium  fcihcct  ^  feu  po-  ghMos  eftex^ 
tiiis  novum  mercatum  induleentiarum  3   centefimo  quo-''''^'^''';^'^: 
que  anno  aperta  Komx  aurea  porta  celebrandum ,   m  ejus 
locum  fubftituit.     Vfque  ad  illum  Bonifacium  (ita  Kran- 
zius  Saxon.  lih,  VIII .  36.  fcribit}  Ponttficthus  non  ve7ierat  tn 
mentem  tam  fejlo  negotio  commovere  chrifltanifmum.     ^Suod  ipfi 
apparatu  ift  eo  3  c^ui  tum  agehatur  in  urhe ,  JuhiUo  folenntter  fertur 
ojlentaffe:  Trirrla  qntdem  folenni  dte  inVontificakhus  apparens  fo- 
pulo ,  Apofloltcam  iUls  henedicHonem  impartitur.     Poftera  atitem  dte 
imperialt  hahttu  ( idque  prrefentibus  legatis  Imperatoris  ) 
infula  nihtlominus  C&farea  infignis ,  gladium  ante  fe  nudatum  jufiftt 
ieferri  (j^  fedens altavoce iejlatur  \  Ecce  duo gladti  hic,     Kranzii. 

hxc 


144  ECCLESI^  ROMAN^ 

hxc  tTmtn^^i  eft*  Vides  0  Petre  y  Juccejforemtmm  i  (jr  tu  fdti-> 
tifer  chnfle  tuum  cerne  vicarium  l  (Qiix  tamen  verba  nonnul- 
li  ipfiPaprE  afcribunt}  Vtde  quo  afcendit  fuferhh  Jervi  fervo- 
rum !  Nempe  calcata  poteftate  humana  ^  civili ,  qu;^  poft 
mortem  Friderici  11.  fere  fuccubuit  ^  &  Ecclefiaftica  omni, 
jam  Paparcgnare  ubique  finepari,  &:  iu'5)c^7&'e.(5c3$  coe- 
pit.  Quod  ipfum  etiam  teftatur  fuperbiiluna  cjus  Bulla , 
qui^,  ceu  noviffimum  Ecclefux  Romanx  Symbolum,  in 
Extravagantibus  Tit.  de  Major.  c^  ohed.  c  unam  S.  Bccleftam  le- 
gitur  5  in  qua  diferte  :  Vnam  fanch^n  Bcclefiam  Catholtcam  ^  c^ 
ij)fem  Apofloltcam  urgente  fide  credere  cogtmur  c^  tenere.  Etilico 
nos  ad  Rpmanam  3  uniPontiHciparituros  revocat,  cuiin 
Petri  perfona  didlum  fit  ^  Vafce  oves  meas  ^  ita  ut  -tfeu  Gr<zciyfeu 
alti  in  Chrifti  ovibus  non  cenfeantur ,  nifi  ei  obfequantur. 
M  hoc  5  inquit ,  ejufque  poteflate ,  duos  ejfe  gladios  ^  Jpiritualem 
videlicet  ^  temforalem^  Euangelicis  dicHs  tnflrumur.  Namdi" 
ccntthus  Afoflolts  :  Bcce  gladnduo  hic  ^  in  Bcclefia  filicet  y  cum 
Apofioli  loc^uerentur ,  non  reffondtt  Dominus  nimis  e[fe  ^  fed  fatis, 
Certe  qui  in  poteflate  Petri  temforalem  gladtum  e(fe  negat ,  male 
verhum  attendit  Domini  froferentis :  Converte  gladium  tunm  in 
vaginam.  Ex  his  verbis  contra  quam  omnes  Patres  &  In- 
terpretes,  aperte  ratiocinatus  :  Uterque  ergo  efl  in  poteflate 
Bcclefttz  ^  Jfirttualis  fcilicet  gladius  (^  materialts ,  fed  isquidempro 
Bcclefia-y  illevero  ahBccleJia  exercendus,  tlle  Jacerdotis  ^  is  rnant^ 
Regum  c^  militum ,  fed  ad  nutum  cb'  patientiam  facerdotis ,  id 
eft ,  Papx.  Oportet autem  gladium ejfe  fuh  gladio ,  ^ temfora"-. 
lem  authoritatem  Jfirituali  fuhfici.  Nam  cum  dicat  Afoflolus :  Non 
efl  foteflas  nifi  aDeo:  qu£  autem  funt  ^  aDeoordtnatdi  funt:  non 
autem  ordinat£  ejfent  ^  nift gladius  ejfet  Juh gladio ,  (^'tanquam  in^' 
ferior  reduceretur  fer  alium  ad  fufrema  (^c.  Sic  de  Bcclefia  ^  Bc^ 
clefiafiica  foteflate  verificatur  vaticinium  leremi^:  Bcce  confiitui 
te  hodie  fufer  gentes  ^  Regna  ^  C^-ccetera^  qu£  Jequuntur.  Brgo 
fi  devtat  terrena  fotefias,  judkahitur  a  poteftate  ffiritualiy  Jedfi\ 

deviatl 


PERIODUS  QUINTA.  145 

deviat  Jpmtualts  minor ,  k  Juo  Juperiori :  Si  vero  Jttpremx  deviat , 
^aJiloDeOy  nonahhomtne  poterit  judicariy  tejlante  Apojiolo'.  Spt- 
ritualis  homo  judtcat  o?nnta  ,  ipje  vero  a  nemine  judtcatur.     Polt- 
qiiam  fic  Scnpturam  Papa ,  non  fecus  ad  Pafquillus  ali- 
quisRomanusludibriohabuit,  ex  ridiculis  antecedenti- 
bus  impudenter  ita  concludit:     Porro  fubejje  Romano  Ponti- 
fci  omni  humana  creaturct  decUramus ,    dtctmus ,    definimus  ^  cr 
pronuntiamus  omnino  ejfedcnecejjitate  falutis.     Clarilfiine  hinc  QHndfoien^ 
liquet,  Jubil::Eum  ifthoc  Bonifacii  folennem  quandani  ^'^f''*'^"'* 
inaugurationem  fuiffe,  qua  fc  Dominumin  Orbe  Chri-y^J,''f!^'^J,'y^ 
ftianofupremum,  Cxfarem  &:  Pontificem  efte ,  Yeterum^»'««'''w^* 
Auguftorum  Romanorum  imitatione  ^   qui  Imperatores  ^f^^r^^jf'*' 
fimul  &:  Pontifices  erant ;  magnifice  Papa  declaravit ,  ea-^^w',  /»«/,- 
dem  opera  pecunias  ,   fupremi  imperii  nervum  ,    unde- ^^^'^*^^ 
quaque  in  rete  fuum  pifcatorium  attrahens.     Digniimque  decUmvl! 
memoratu  eft ,  quod  eodem  die  Jubilaeo ,  quo  Papa-Cx- 
fareatum  fuum  Bonifacius  oftentavit  5  Monarchiam  etiam 
Turcicam  Ottomannus  aufpicatus  fuerit  :    plane  ficut 
antehac  eodemtempore  Bonifacius  III.  Univerfalis  Epi- 
fcopi  axioma  fibi  vendicavit ,  quo  etiam  Muhammed  ex 
orco  caput  intulit ,  &:  nefarix  feftx  fundamenta  jecit. 

CXVlL  Quidpotiirimiimfpe£taritBonifaciusifte  Ju- 
bilxo  inftituto ,  fi  quisambigat,  exvita  &nioribus  ejus  ^'^f^ealnl 
asftimabit  facile.     Praeclare  enim  M.  TuUius ,  Omnilpusin''''^"^^^ 
rehusy  inquit,  <{ua  gravioresmojorefque  funt  -^  ?^^^  ^^^^^^^ '^'^- ^%W^^^ 
herity  cogitaverit ,  admiferit  ,    non  ex  crimine  ^  fed  ex  morihus 
ejus  j  qui  arguitur ,  ejl  ponderandum.     Anne  ergo  hic  Papa , 
ut  nomine  ita  re  quoque  fuit  Bonifacius  ?  Imo  omnium 
hominum,  quos  fol  vidit ,  pefiimusfuit,  &:  flagitiofifil- 
mus  ,    procella  Ecclefix  ,   turbo  &:  tempeftas  Reipub. 
Chriftianx  ,   Dei  juxta  atque  hominum  contemptor  , 
idemque  gurges  profundilfimus  &  infatiabilis  ,   aurum  ^ 

undiquaque  conquifituminfernaliter  fitiens,     Hoc  cnim 

T  tefti- 


14.6  ECCLESI^  ROMAN^ 

teftimonium  Sabellicus  ,   Nauclerus  &:  Platina  ei  perhi- 

bent.    Ex  mera  igitur  dominandi  libidine  ^,  &  auri  facer- 

rima  fame ,  quam  Apoftolus  radicem  omnium  malorum 

vocat  5  ingeniofus  in  rem  fuam  Bonifacius  ^  indulgentia- 

rum  pleniffimarum  prxtextu  ,   novum  aucupium  exco- 

gitavit  5  promulgavit  ^  &:  Purgatorium  ^  quod  Papse  con- 

flatorium  eft ,  terriculamentis  dementatis  hominibus  ob- 

trufit.     Aufus  tamen  impoftor  hic  eft  venerandse  antiqui- 

tatis  authoritatem  prxtendere.     Sic  enim  buUam  indiftio- 

nis  fax  inchoat :  i.^nt't(porum  hahet  fida  relatio ,  quod  acce- 

dentihus  ad  honorahilem  Bafdicam  Frincipis  Afoflolorum  concejfx. 

fmtmagn&  remiffwnes  (j' tndulgentijt  feccatorum,     Sicaudetille 

verum  antiquae  Ecclefias  Jubilceum,  nimirum  gratuitam 

remiffionem  peccatorum  per  Chriftum  profligare ,  &  ve- 

nerandiE  nihilominus  antiquitatis  nomine  nugas  &  fuper- 

ftitionemfuam  venditare.     Enimvero,  fiper  antiquos  in- 

telhgit  vetulos  Bulhftas  ^  &:  Datarios ,  concedo ,  hoc  re- 

lationem  iliorum  tuhfle.     Sed  quod  antiqui  Patres ,  vel 

ahi  antiqui  fcriptores  de  JubiliEoPontificio^  quod  TafA 

auriferum  PaMum  fcite  non  nemo  infignivit  -,    quicquam 

retulerint ,  mendacium  eft  ^Tt^i^m^^fj  imo  centum  cubitos 

longum.  . 

tmffaconti-       CXVIII.  Coeterum  quiE  Bonifacio  Jubilxi,  centefi- 

tiHotia  fitc-   nio  quoque  anno  primitus  inftituendi ,  eadem  fequenti- 

%yMnde    bus  Papis  ejufdem  ad  brevius  temporis  fpatium  contra- 

mdbreviu^     llcndi  caufa  fme  dubio  extitit.     Qiudenim  impuht  Cle- 

Sr&v^!^'  mentem  VI.  ut  hanc  feftivitatem  centefimo  quoque  anno 

fecundiim  Bonifacium  celebrandam  ,   ad  quinquagefi- 

mum  reduceret  ?  Auri  facra  fames ,   &  ofl^ertoriorum  ex 

indulgentiis  amphffimorum  magna  fpcs,   qua  fic  elatus 

&:  dementatus  fuit ,  ut  in  BuUa  fua  Angehs  Paradifi  man- 

daret,  utanimas  morientium  initinere  a  Purgatorio  pe- 

nitus  abfolutas  in  Paradifi  gloriam  introducant.  Qiiid  Bo- 

nifa- 


PERIODUS  QUINT^.  147 

nifaciumlX.impulit,  ut  ipfenon  exfpcftato  anno  quin- 
quagefimo  ad  trigefimum  tertium,  xtate  Chrifti  facra- 
tum,  feftivitatem  fuam  contraheret  ?  Auri  facra  fames  & 
ai^§ox,jg51oc.  Fuit  enim  etiam  hic  Papa  y  authore  Theo- 
dorico  aNiem,  vorago  infatiabihs.  Qiiid  porro  movit 
Sixtum  IV.  illum  non  foUuii  bipedum,  fed  etiam  qua- 
drupedum  impuriflimum ,  utciim  triginta  tres  anni  ni- 
mis  longi  viderentur,  ipfequinto  &  v  icefimo  quoque 
anno  Jubilxum  celebrandum  inftitueret  ?  Auri  facra  fa- 
mes  &c  'TtXion^icL.  Fiiit  enim  tam  avarus  &:  impurus ,  ut 
xdificato  kipanari  pubhco:,  ex  meretricio  etiam  quar- 
ftu  phirimiim  cerariofuo  emohimenti  accumulaverit.  Ita 
Vefpafianis  his  argenti  odor  bonus  eft  ex  re  quahbet.  Ne- 
que  impofterum  Mahfacio  cuipiam  Jubilseum  ad  fepti- 
mum  quemque  annum  contrahendi  prsetextus  fpeciofus 
deerit ,  eo  quod  fub  lege  etiam  feptimus  quifque  annus 
nkODU^  nJll^  ^^^^^  remijfwnis  fuerit.  Implentque  adeo 
iacerimi  hic  caupones  S.  Petri  2.  Epift.  II.  3.  vaticinium  , 
fore  fcilicet  falfos  Do£tores  ,  qui  dv  ^Mon^ie^  'TrActgiT^ 
Xoy>\i  fer  avarittam  ficHs  fermombus  ^  fideles  fint  negotia- 
tLiri. 

CXIX.  Sedad  Bonifacium  redimus.     Poteftate  utra- P<?'<?y?^/fw 
que  Spirituah  &:  civili  fuprema  fe  pollere,  jani  publice^^T'^^"^'^ 
promulgaverat.     Exercere  eandem  necefliim  duxit,   \\t  exenet  ad^ 
pondus  haberet  Jubilxa  iftha^c  promulgatio.     Exercuit  ?'^^^' ^^" 
adverfus  duo  inprimis  fumma  Orbis  Chriftiani  capita ,  flr^^^mmk 
Albertum  Imperatorem ,  &  Philippum  pulchrum ,  Gal-  /^  "*;''  ^'''fi^* 
lix  Regem.   Defunfto  igitur  Rodolpho  Imperatore ,  va-  'p^lar7m7'' 
cante  Pontificia  fede ,  &:  in  partes  fcifix)  Imperio  3  pars  poffeperten- 
Principum,  Ecclefiaftici  cumprimis,  Adolphum  Comi- '''^* 
tem  N alfovium  ehgit ,  pars  Albertum ,  Rodolphi  filium. 
Bonifacius  ubi  ad  P-apatum  pervenit ,   repudiat  utrum- 
que^  eo  quod  feinconfulto  de  eleftione  Principes  deli- 

T  2  berare 


148  ECCLESI^  ROMAN^ 

berare  non  potuerint.     Inde  bellum  civilein  Germania, 

tandemque  proelium ,  in  quo  Adolphus  occubuit.     Poft 

cujus  mortem  Albertus  ab  omnibus  Eleftoribus  confirma- 

tusfuit.    Jubilceo  perafto  Romam  Albertus  mittit^  ele- 

(Stionemfuam  Pontifici  probaturus.     Qiiid  vero  hicBo- 

nifacius?    Refpondet  animojm  (^inquit  Kranzius  ^^x^;?.   Itb. 

VIIL  cap.  36.3  ({uod  fine  fm  authontate  eleclio  facta  rohur  mn  ha- 

heret.     ISlam  utriujo^ue  penes  fe  gUdii  fotejlatem  manere  affrma- 

hat.     Vitoduranus  in  AnnaUbus  M  S.  narrat  :,   objeciffe 

Papam  Alberto^  quod  Regem  Adolphum  trucidaverit> 

indigniifque  adeo  fitlmperio.     Albertum  vero  ex  fenten- 

tia  Principum  fuorum  Bonifacio  refpondille :  quod  ?afam 

fatrem  hahert  contemnat  ^  neccoronam^  autlmferium  aheo  acci^ 

fere  amhiat^  quiffe  quodfthi  dare  nee[ueat  ^  contradicente  malitia, 

fiia ,  c^uia  non  fer  ojlium ,  fed  aliunde  tanojuam  fur  ^  latro  in^ 

grefjus ,  in  fedem  afcenderit  ^  infufer  c^*  cdlejiinum  Pafam  frdde- 

cefjorem  Juum^  fctocoelejlioraculo  ^  deceferit. 

vecmtt  i^bi-      CXX.  Majorc  etiam  faftu  Philippum  PuIchruniGal- 

%«m  Pni'   line  Regem  ^  calcare  conatur.     Tragoediam  nuper  etiam 

c'i//T  ^'^^',"1  Pctrus  de  Marca  ^^  Concordia  Sacerdotii  (^lmfern  Ith.  IV.  16. 

Regm  \  IT"  ex  Spondano  fufiiis ,  nec  non  Joh.  de  Bullieres  Hijl.  Franc. 

f»tead  fidem  /iff^  ^.  narraruut.     Sic  autem  res  habet.    Ad  PhiUppum  A. 

mntVarure    Mccci.  Bouifacius  Epifcopum  Apamecnfem  mittit^  qui 

(onntHr ,       ad  Sacrum  bellum  eum  excitaret  3  anathema  minatus  ^  nifi 

'Luth'fti'a-^^^  Legatus  jufTadenuntians,  profuapro- 

memoiHft-   tervia,  perfuafionibus  duriora  verba  interferebat.    Indi- 

lutis.  gnatus  Rex  Legatum  comprehenfum  Narbonenfi  Archie- 

pifcopo  cuftodiendum  tradit  y   ufque  dum  de  eo  certi 

quid  ftatuerit.     ^ftuans  hic  Bonifacius  Archidiaconum 

Narbonenfem ,  gente  Romanum  ^  ad  Philippum  delegat , 

cujusverbis  Regi  prxcipit,  fine  mora  Legatum  libeW , 

dieetiamdifta  Epifcopis  &:  Patriciis  FranciiS^  qua  Ro- 

m^e  coram  ConciUo  fe  fiftant.     Cunftante  Philippo  pro- 

^  tefta- 


PERIODUS  aUINTA.  149 

teftatur  ^  Regnum  Francise  ad  Ecclefiam  Romanam  pcr- 

tinere^    proinde  Rex  abftmeat  ejus  admmiftratione ,   iU 

liidque  Fontifici  6c  Ecclefix  regendum  relmquat.     Mox 

etiam  fubditos  fidelitatis  facramento  exfolvit  ,   &  oble- 

quium  detreitantibus  mdulgentias ,  concejjtones  ^  gratias  omnes 

Pontificias  negat  -,  cauffatus  etiam  ^  in  Archivis  Romanis 

inftrumentum  ccrtum  reperirij,   unde  Franciam  Pontifi- 

cii  j  uris  eflfe  conftet.     Philippus  hifce  exulceratus  merito 

EpifcoposRegnoexire  vetat.     Pontifex  anathemata  fua 

acriiis  in  Regem  vibrat  ^  eo  quod  in  Epifcopum  manum 

injecerit,  de  vacantium  fedium  bonis  ftatuere ,  ScEpifco- 

pos  inveftireaufusfuerit.     Tumvero  Philippus  Epifco- 

pumquidem  ex  carcere  liberat ,  at  BuUam  Archidiaconi 

in  Palatii  Parifienfis  atrio  comburi  jubet.    Juvat  hic  au- 

dire  hteras  Papx  ad  Regem  ^  qux  fic  fonant :  DeuW'  time 

^  mandata  ejus  ohferva.     Scire  tevolumus ,  quod  in  Jpirituahhus 

^  ternporalthus  nohis  fuhes.     Beneficiorum  ^  frdiheridarum  ad  tt 

collatio  nulU  jfeBat  -,  c^  fi  alicjuarum  vacantium  cujiodiam  haheas , 

fru^us  earum  fuccefforihus  referves.     Bt  fi  o[U£  contuUJli  ,    colla- 

tiones  tales  irritas  decernimus  ^    ^c^uantum  de  fa^o  procejferunt  ^ 

revocamus.     K^liudcredentes  Hdreticos  reputamus.     Cuicorda- 

te  fic  Philippus  refpondit  :    Sciat  tua  maxima  fatuitas ,  in 

temporalihus  nos  altcui  non  Juhejp ,  aliquarum  'Ecclefiarum^  prA- 

hendarum  vacantem  collatt07iem  ad  nos  perttnere  jure  Regio  r  & 

frt^us  earum  vacatione  durante  nojiros  facere :  Collationes  a  nohis 

haEfenus  faBas  3  c^'  imfoflerum  faciendas  fore  vaUdas ,  ^  illarum 

vigore  poffejfores  contra  omnes  viriliter  nos  tueri.     Secus  autem  cre- 

ientes  fatuos  ^  dementes  reputamtfs.     Conveniunt  mox  Lu- 

tetise  ordines  Regni  cum  Clero  &  Theologis  y  &c  multo- 

rumfcelerum  Papam  reum  agunt,  inter  afia  etiam  ^  quod 

non  adhtheatfidem  Bucharifiiam  conficientihus :  quod  animas  mor- 

tales  putaret :  (^ucd  effet  Stmoniacus -,  ufurarius  %  quod  comuhtnas 

naheret  duas  neptes  9  (jres  utrac^ue  filios  progenuerit(jrc.  Bonifa- 

T  3  cius 


150  ECCLESI^  ROMAN^ 

cius  Romae  Concilio  habito ,  Regem  Francise  interdifto 

fubjicit,  Regemcum  pofteris  adquartam  ufque  genera- 

tionem  Ecclefia  excludit.     Res  eum  exitum  pudendum 

.   ,.  habuit^  ut  Bonifacius Phihppo procurante captus a  No- 

iippT!h  ^^'-  g^reto ,  Narbonenfi  Archiepifcopo  ,   Anagnise  per  infi- 

d>brtoh'bi-    dias^  &:  impofitus  effreni  equo ,  ad  caudam  verfa  facie, 

%imorUHr!  phreneli  correptus  in  carcere  mortuus  fuerit  3  dans  exem- 

flum  cunctis  FmUtis ,  qux  verba  Langii  &  Rolevinccii  funt, 

ne  alta  faperent ,  fed  fornla  fa^h  gregis  magisftuderent  amari  a  fuh- 

ditis  y  quamtimeri. 

^  f    .  ^  ,,.      CXXL  Florebat  eaxtatein  GaUia  Robertus  GaUus* 

hberedttus     qucm  Foffevinus  in  Appar.  Tom.  2.  Bxcellentem  verbi  Btvini 

mAciimv^j  concimatorem  vocat.     EjusextatUbeUus  LutetiiECumHil- 

deg.irdes  ad-  dcgardo:  Vaticiniis  editus,  Vifiones  etiam  quafdamejus 

^^i-/2«jp.ir/^.iw  complexus.  Cap.  5.  Papam  7^3?^///^^  diferte  vocat  ^  hisver- 

R!m!\acTes   bis  Dcum  loqucntem  inducens :   c^is  fofuit  Idolum  hoc  in 

mVtfiomhHs  fde  mea -^  ut  imperaret  gregirneo?   Sed  &  cap,  L  ac  12.  fub 

^pnmur'^^'  ferpentisnomine  Papam  ceuAntichriftumdefcribit,  qui 

kk  fupra  modum  extoUat  :,    pios  quofque  opprimat , 

multis  Pfeudoprohetis  circumfeptus ,  qui  in  contemptum 

Dei  6c  Chrifti  eum  folum  prsedicent  &  extoUant  ^  Jefu 

contra  nomen  obfcurent.     Demum  Ecclefiam  Romanam 

depingens  inquit:  Oraham  flexis  genuhus^  erecia  facie  ad  Coe- 

lum ,  juxta  altare  S.  Jacohi  Parifiis  a  'dextris ,  (^  vidi  in  aere  an- 

te  me  corpus  unius  fummiVontificis  alhis  fericis  indutum-^  tenehat- 

que  dor/um  ad  Orientem ,  elevatis  manihus  ad  Occidentem  -,  ficutfa- 

cerdotes  felent  fiare ,  dum  agunt  Miffarum  decreta.     Tion  vide- 

hatur  caput  ejus  3  diligentiufo[ue  intuens  ^  an  effet  omnino  fine  ca^ 

pite,  vidi  caput  ejus  aridum  i  macilentum^  ac  fi  ejfet  ligneum -,  di-' 

xftque  fifiritus  Domini:  Statum  Bcclefu  Romanji  fignificat ^  in  qua 

fcilicet  nihil  fanguinis ,  ftHci  vitalis  nihil  fuperefi.      Mox  etiam 

cujufmodi  panem  Ecclefia  Romana  fiUis  fuis  fameUcis 

tribuat',  fic  exphcat :  Iterum  aliodie  idem  operis  me  agente  ^ 

fui 


PERIODUS  QUINTA.  151 

fui  videns  in  Jpiritti,  Bt  ecce  vir  ejufdem  hahitus  circuihat,  pa- 
nem  delicatum  portans  in  humeris  y  cum  uino  optimo  ^  depende- 
hantque  panis  &  vinum  per  latera  ejus ,  ipfe  vero  tenehat  manihus 
lapidem  ohlongum  durijfimum  dentihus  rodems  illum  ^  ut  famefcens 
circa  panem  agere  folet  y  nihil  autem  agehat,  Et  de  laptde  egre- 
dtehantur  duo  capita  fcrpentum  ^  ^  infruehat  me  Domint  fptritus 
dicens:  Lapis  hic  qiLtJitones  inutiles  (^  cunofdL  fknt  ^  inquthus  fa- 
mefcentes  lahorant  ^  animarum  fihftantialiareltnc^uentes  \  (^dixi^ 
quid  ergo  capita  illa  dicunt.  Et  dixtt  nomen  uni ,  vana  gloria  -y 
altcri  ,  dtjjtpatio  religtoms,  Aptioribus  verbis  temporum  . 
illorum  fophiftica  exprimi  non  potuit  5  qux  rejefto  ^  quod 
ad  manum  erat^  Dei  verbo,  tota  futilibus,  6c  ad  falu- 
tem  hominum  nihil  proficientibus  5  fed  ei  officientibus 
magis  quaeftionibus  immorabatur  &  immoriebatur.  Tan- 
dem  etiam  futuram  Reformationem  Ecclefix  Deus  m 
vilione  ipfi  aperuit ,  futura  fcilicet  quandoque  lucid^  per 
mundittem  vitA ,  fonortz  per  ckram  vocem  prddicationis  vera  ve- 
ritatis. 

CXXII.  Erant  tum  in  Italia  quoque  Doftores  5  Fratri-^''^^''"^^''^* 
cellorum  nominc  infigneSj  quos  inter  Gerhardus  Sagarelli  ^X'^^,,^^ 
Parmenfis,  Sc  Dulcinus  Novarienfis,    Hermanni  cujuf' Rornjm  Ba- 
dam  difcipuli  ,   eminebant.     In  hos  feveriffime  Bonifa-^^/^^^^7e;T 
cius  animadvertit ,  infimulatos  nefcio  quarum  turpitudi-  Pa^a  perfe- 
num.     Coeterum  fatis  conftat  5  non  uUius  fceleris  comper-  ^"^^"'*' 
tos,  fed.hanc  fere  ob caufam ferro  flammaque infeftatos 
efle ,  quod  Fapam  Romanum  Antichriftum  i    Bccleftam  Roma- 
namBahylonem  Jpocalypticam  ^  (^  fpirituales  ^  qui  maximevideri 
voUhant ,  a  Deo  reje5ios  effe ,  contenderent.  Fatentibus  iis  ip- 
fis ,  qui  nefcio  quarum  haerefeon  dicam  iis  fcribere  conati 
funt, 

CXXIII.  Clemens  V.  Gallus  A.  mcccv.  Pontifex  dif-  ciemmsr. 
fentientibus  mire  Cardinalibus ,  Philippi  Pulchri  Gallo-  ^''''^^ 
nim  Regis  favore,  poftquam  fplendidis  eum  promiffis  J/ir 

lafta 


,    nionem  mi- 


152  ECCLESI^  ROMAN^- 

laftavit,  eleftus,  Roma  fedem  Pontificiam  Avenioncm 

in  Galliam  tranftulerat.     Ubi  Romam  per  Cardmales  tres 

Senatoria  poteftate  5  tanquam  per  Confules  &:  Senatores 

gubernans,  feptuagintamtegrosannos  ( nnde  capuvitatis 

Bahylonic£  fiptmgintA  annorum  tempus  illud  commorantium 

Avenione  Pontificum  a  fcriptoribus  venirefolet^  ipfe&: 

quinque  cjus  fucceftbres  commorati  funt,   nemme  exci- 

piente  ^  Romam  Petri  fedem  efle ,  illuc  proin  remeandum. 

ReifbrmandiE  Ecclefise  5  quam  ipfe  tamxcn  vita  turpi ,  cu- 

jus  fpecimina  nonnuUa  Paulus  Langius  profert ,  graviter 

Darandt  Mi-  ofFcndit )  fpcm  facicus  i  Durando  Rotse  Auditori  6c  Epi- 

mxtenfade    fcopo  Mimatcnfi  Gallo ,  cui  Speculatori  vulgonomen,  ut 

frtMtZr'  qu^dam  capita  eo  pertinentia ,   in  Concilio  proponen- 

ciTrtimKo-    da ,  confignarct 5  in mandatis dederat.  Extat adhuc Tra- 

tnaHitmde.^    £tatus  illc ,  cui  Titulus ,  de  Concilio  celehrandoy  A.  mdxlv. 

"V^er^>rmL-Lutetiximprefllis  a^to/^p^i^v^l©- ,  fi  quifquam  alius.  Ini- 

dtformam    tioaCleriRomanireprehenfione  dufto  fic  loquitur:  Se- 

^^^^^'  cutijunt  viam  Balaam  ex  Bofer  y  qui  mercedem  iniquitatis  ama- 

vity  correclionem  vero  hahuit  fudt  vefania.     Namfithjugale  mu^ 

tum  y  quod  hominis  voce  locutum  ejl ,  Prophet^  infifientiam  fro- 

havit,     Suod  etiam  hodie  accidtt ,  cum  tam  Jlulta^ydijfolmain 

JEcclefia  Dei  a  di^s  perfenis  Bcclefia/ficis ,  qua  deherent  ejfelimen 

diorumj  ^  lucern£  Juper  candelahrum  poftd  -,  juxta  idquodDo- 

minus  ait  :  fenfus  hehetant  luddorum  (^  etiam  Paganorum:-  Et 

etiam  illi,  c^ui  ratione  BivinA  agnitionis  omni  modo  carent  ^  iflo- 

Yum  detejlantur  infaniAm  ,    ^  iflorum  diflorta  (jr  T>eo  contraria 

itinera  Janius  frpiendo  redarguunt,     Inde  qux  via  in  Reforma- 

tione  tenenda  fit ,  explicans ,  pertendit ,  m  Concilio  tali 

ad  Legem  Dei,  ad  Euangelium,   ad  Concilia  inftinftu 

Spiritus  S.  approbata  5  adbonas  etiam  legeshumanas  re- 

currendum ,  &:  abufus  omnes  ^  confuetudines ,  difpenfa- 

tiones^  privilegia,  libertates,   exemptiones  illis  adver- 

iantes  abolendas  effe.    Papam  ipfum  fe  &  fua  fafta  Divi- 


PERIODUS  QUINTA.  i^j 

nis  &  humanis  legibus  conformare  debere :  -Ecckiiam  Ro* 
manam  in  multis  a  facra  primitivse  Ecclefi^E  inftitutione  i 
fanftorum  Patrum  &  Conciliorum  &  Decretorum  fenten- 
tia  deviantem ,  &  primx  inftitutionis  oblitam  fcripturae ' 
fubjiciendam  efle :  Papx  interdicendum  ,  ne  caufse  ex 
Provinciis  in  Curiam  transferantur  r  Simoniam ,  quas  iti 
Romana  Curia  perinde  regnet,  ac  fi  nullum  peccatum 
elfet  3  pluralitatem  beneficiorimi  y  Cardinalium  penfio- 
nes  3  titulum  univcrfalis  Epifcopi  a  Gregorio  M.  repudia- 
tum  y  abolenda  efle ,  renovandumque  Milevitani  Concilii 
Canonem  ,  ut  umqu^que  cmfa  in  fua  Provimia  terminetur: 
Matrimonium  in  Concilio  eo  facerdotibus  concedendum : 
cogendos  efl!e  Monachos  ad  laborem  manuum :  reprimen- 
dum  abufum  imaginum^  indulgentiarum  &  poenitentia- 
rum  3  Monachorum  hcentiam  humana  inventa  prxdican- 
tium.  Identidem  vero  exclamat  ,  tanquam  in  morbo  .,  /• 
delperato,  (pem  omnem  abjiciens:  Proh  dolor  (iti  far.  -^.fojfedejp.rat, 
Ttt.  28.  (^^  fecju.  exclamat}  quta  videtur  in  ipfi  Ecclefia  veri- 
ficari  dictumEfai.  34,.  in  fguramBabylonica  civttatis  ^  gloriofz  in 
Eegnis  ^  inclytA  in  fuperbia  Chaldnortim ,  de  qua  dicitttr :  Erit 
cubile  Braconum  (j;-' pafcua  flrutitonum  ^  occurent  ddmonia  ^  Ona- 
centanrus  dr  pilofts  clamabtt  alter  ad  alterum :  ibi  cubabit  lumia  , 
Cr  inverit  fibi  requiem  tbi  habttit  foveam  ertcius  ^  ^'  entitrivit  ca- 
tulos  illic  congregati  funt  mtlvi  alter  ^  dterum.  Utinam  ?ionve- 
rifcetur  verbumin  CleroEfaJA  dicentis:  Vopulus  hic  labiismch^ 
norat  j  cor  autem  eorum  longe  cfl  a  me, 

CXXIV.  Fuifle  vcro  fpenrillamdereformationeEc-^;.,,„r,>^ 
clefia:  conceptam  vanam  3  eventus  docuit.     Neque  enim  ''^'»''^' ^^  ^.t- 
in  Conciho  moxViennxprarfenteRegePhiUppo,  cele-cra/T/f>r;. 
brato  5   commonefaftionum  ejufmodi  fruftus  ulhisfuit.'^''^/'^'  ^''^ 
Qiiinimo  in  eo  edita  eft  Decretahs  illa,  cui  initium  P/?/?^- ^^'^^^^^^^^^^^^ 
ralis^  in  qua  Clemensfefefupralmperatoreslongeextol-^-i/^^^MC^e- 
litj  vicariumfeRegisRegumprofefliis.  Tum  cnamfra-^'7'^''*'' 

V  triim 


exctdium  ■ 
q^itbn^  imo- 
centtiZ  mn^ 
nuUi  te- 
finnfintum 
perhibent. 


154  ECCLESI^  ROMANtE 

mrttm  reiigio  ^^^^^  Minorum  rcligio  auftorata  elli   ridicula  illalege, 

cor;firn:ata     cujus  iu  Clementinis  initium !  BxivideParadifo,  dtxi:  /{/- 

efi ,  eventHs       y  hoTtum  fUntationum  y  ait  ille  Ccelefiis  agricola  -,  qui  vcrefores 

faptentu :,  verbtm  Dei  a  Patre  in  Patre  mane?ts  -i  gemtmn  ah  jtterno 

C^c.  Talia  prcefatus  pergit:  Htc  hortt^s  Jiqutdem  eji  fratrum 

Minorum  fancia  rehgfio  3  c^UiZ  muris  regularis  ohfrvanti(&  firmiter 

undique  circmnclufa ,  tntra  fe  folo  coyttentaDeo  ^  adornatur  ahmtdh 

novellis  flantatiomhus  filiorum,  Denique  m  eo  Concilio  da- 

TempUrio.    mnantur  hxrefeos  &  aliorum  crimmum  Templarii  ^,  exinde 

rnm  horrtbde  plynbus  locis  crudeliffimc  combufti ,  totaque  Ecclefia 

profcripti:,   bonis  fpoliati.     Innocentix  teftimonium  iis 

perhibent  Bocatius ,  Villanus ,  Antoninus  ^  Nauclerus  3 

Aventinus  ^  aUi.     Neque  defunt  ^   qui  incanduilTe  in  eos 

Pontificem  aiferanta  eoquodcuriamRomanam^  cuiex- 

cidium  Palxftin^  tribuebant  merito^  deteftati  eflent.  Cer- 

te  plerique  tormentis  nuUis  3  ut  crimina  fibi  impa£ta  con- 

fiterentur  3  adduci  potuerunt.     Qiiin  potius  nonnuUi  ad 

fupplicia  rapti  Clementem  &:  Pulchrum  y  uti  etiam  Ha- 

raldus  in  Bpttome  Annalitm  Ordinis  Minortmi  ex  o£to  Tomis 

Lucns  Waddingi  excerpta  3  teftatur  3  ad  Dei  tribunal  ani- 

mose  citarunt  3  quos  inter  Jacobus  Burgundio  Ordinis 

princeps^  quxin  quxftione  dififfima  confefliis  erat^  ad 

ignis  fupphcium  produftus  3  ciuii  fpes  venixipli^  dum- 

modo  quse  in  cuftodia  faffiis  erat^   palam  confiteretur^ 

f^fta  eflet  3  palinodiam  cecinit ,  &:  fxviffime  ac  lente  uftu- 

latus  licet  3    Ordinis  innocentiam  ad  finem  ufque  vita^ 

conftanter  profeftiis  eft.     Qiiid  quod  fuppliciis  fublatos 

Templarios  pro  Martyribus  cultos  Nauclerus  Generat.  44. 

p.  244..  teftatur :  6c  nuper  DrexeUus  Itb.  2.  Trik  chrifiicap.  3. 

§.  2 .  pro  iis  apotogiam  texuit  ?  >mfri/' 

mmimmi.      CXXV.  Eodem  Pontifice  A.MCccvni.  Cxfara  Prin- 

^^J^f'  cipibus  Germaniae  Henricus  VIL  Lucelburgenfis  creatus. 


cmmento  di-  eit» 
cere  renuens  a 


Mox  Romam  eontendit  3  coronam  a  Pontifice  in-* 

deptu- 


PERIODUS  QUINTA.  155 

depnirus.    Cum  vero  Cardinalibus  (  quos  cum  Senatoria  semhardo 
poteftate  Romac  Pontifex  reliquerat  )  facramentuni  pra^-  ^'^^f'^"^  j;^- 
ftandum  denegallet  y  dictitans  ^  contra  morem  majorum^  li-fubjidtoHt' 
bertatemquc  Religionis  Chriftiansemilitare,  ut  Princeps  <^«^''''- 
Principum^Orbifque  terrarum  dominus,  fervofervorum  ia- 
cramento  dicat  5  Papx  odumi  internecinum  incurrit.   Per 
Robertum  igitur  Regem  Neapolitanum  infidias  ei  ftruxit, 
quibusbrevi  fuccubuit,  venenata  hoftia  a  Bernhardo  Po- 
litiano  Dominicano  confeftbre  liio  ^  ad  id  fubornato ,  cum 
Florentiam  obfideret ,  fublatus.     Deus  fcihcet  Panaceus 
Imperatori  optimo  cor  percuflit  atque  deturbavit.     Papa 
quidem  edita  Bulla  ab  ordine  Pr;:edicatorum  infamiam  ab- 
ftergere  conatus  eft.     Nefarium  tamen  facinus  unanimi 
confenfu  hiftorici  omnes  affirmant.     Et  Vitoduranus  no- 
fter  Henrici  cnly^ov®^  fuse  in  primis  &:  's&iga.Tix^^  apud 
Celeb.  Hottingerum  HtJl.Ecclef.SecXIF.p.  j^^i.  i^-c,  hifto- 
riam  ediflerit. 

CXXVI.  Non  defuerunt  fane  perditis  illis  tempori- z)^«/;V ^v. 
bus,  qui  propalam  Romanx  Eccleflx  corruptionemde-c?^'''^'^^^'^'^- 
teftarentur  merito  >  Dantes  Ahgerius ,  Florentinus^  edi- ^)*<f ^'' '^''''" 
to  traftatu  5  cui  titulus  Aionarchia ,  Donationem  Conftan- 
tini  refutavit ,  &  ufurpationes  Pontiiicias  graviter  repre- 
hendit.     In  Poemate  de  Paradifo  Itahca  hngua  confcri- 
ptOo  acerbe  quiritatus  eft  >    Papam  in  lupum  evafijje ,    oves 
Chrijli  a  vera  via  dtverttjje ,  propterea  Euangelium  dejert  ^  Vatrum 
fcripta  negligi  3  Jolis  Becretalthus  incumhi  >  de  Nazaretho  y  uhi  Ga^ 
briel  alas  Juas  expandtt,  nemtnem  cogitare ,  Vaticanum  tantum  ^ 
dia  Jele&iora  Rorn^  loca  a  Papa  ^  Cardinalthus  atte?jdi.     Bt  h^c  ♦ 
inquit,  militi^t  chrijli,  cut  nomen  dederat  Petrus ,  ccemiterium 
fuerunt^  ciim  interim  docirinam  Rom£  ver\  fepcltverunt.     Olim 
illatum  Ecclefidi  gladio  hellum :  injerri  jam  fame  ^  Juhlato  panetllo, 
quem  Beus  ei  alenda  dederat ,  nempe  Verhi  Divini  Pr^dicatione  Scc. 
.  Scripturam  Divimm  au$  omnino  a  tergo  relino^ui ,   aut  violentev 

V  2  torc^ue^ 


156  ECCLESI^  ROMAN^ 

torqueri:  Fmmquemque  m  fois  comme^^Us  Jibi  plaudere:  Euange- 

lium^uero  taceri.     Incathedra  totoanm  vanas  o^uafltones  ^  meras 

fahulas  perfonare  j  oviculas  interim  hoc  vento  fajtas  tahejcere,  Me- 

frUerhis     niorabilc  cumprimis>  quod  eodem  tempore  Fridericus  III. 

^RexEccUfix  Sicilix  Rex  :>  Princeps  coetera  religiofus  5  Ecclefice  Roma- 

Eom.fAm   nx  fcandalofo  regimine  ita  commotus  fuerit,  utde  Ve- 

ftlmeif^i-  ritate  Euangelij  fubdubitare  jamcoepent,  anxiusfcilicet: 

fjius  reritate  Etimgeliifte  do^irina^  an  Bccleji^  traditta  humanum  inventum  ef- 

h^Vi'L  ?  /?^-     Confirmatus  autem  in  vera  fide  eft  ab  Arnoldo  Vil- 

viiLiHavom  lanovauo  3  oftendente  ei  fcandala  illa  mipfo  Dei  Verbo 

€%cmfmna'  j^j^  pridcm  prccdifta  j  &:  bis  jam  Sedi  Apoftolicx  Apojia" 

fiam  Diabolisam ,  fubBonifacio  VIII.  &  BenediftroXI.  de- 

nuntiatam,  &  tertiavice  moxdenuntiandamiterumefle. 

Et  dubitationes  Regis  ,  &:  Villanovani  difcuffionem  dubi- 

tationum  leftu  digniilimam  Cl.  Mornxus  Myji.  Iniq^.  pag. 

m.  <)Jl'&c.  fuse  admodum  repr^fentat. 

CXXVII.  Clemente  V.  mortuo  ciim  Cardinalibus  mi- 

re  diilidentibus  duorum  annorum  Inter-pontificium  effet , 

&  eligendi  tandem  Pontificis  arbitrium  uni  Cardinali 

de  Ofla  Cadureenfi  Gallo  deferretur ,  pncter  omnium  ex- 

fpeftationem  confcenfo  throno,  Bgo  Jum  Papa,  clamaviti 

atque  fic  Jove  fcilicet  xquo  judicans,  fe  ipfum  elcgit, 

•^fihxMncs^      diftus  Johannes ,  ab  aliis  XXII.  ab  aliis  XXIII.  ille  fcili- 

fu^nltiill',  ^^^  ^  ^^'  aperte  docuit  &c  prxdicavit  animas  defunfto- 

aHtmalante  ruui  fideUum  ad  beatam  Vifionem  Dei  ante  tempus  refur- 

J1'"'''J '"'"''^'redionis  nonadmitti,  quemejuserroremSorbona,  Ger- 

g.u-^  lone  tn  Sermone  Pajchalt  telte,  damnavit,   aiiique  etiam 

paflim,  in  primis  Thomas  WallisAnglusDominicanus, 

quemPapa  propterea  in  carcerem  compegit,  eeu  hasre- 

Etpapcm     fin  graviter  refutarunt :  {"  quam  in  rem  multa  nuper  Lau- 

mCri;i.nojus  BpiJl.lth.I.  5.  &  lik  III.  Bpi/i.  ult.  erudite  difleruit) 

HAprAdare    quiquc  ctiam  Bxtravagantes  edidit ,  quibus  Papa  Imperato- 

firtf^i£de-  ^^  ^  ^^^  ^^^  Luncs  prxfertiu: :  eique  facultas  transferendi 

cermt.  imp^r 


PERIODUS  QUINTA.  157 

imperia  3  excommunicandi  Angelos ,  ex  quadrato  rotun- 
dum  5  ex  injuria  jus  faciendi  3  contra  jus  naturale  ^  gen- 
tium  5  civile  ^  decreta ,  Canones ,  Concilia ,  Teftamen- 
tum  Vetus,  Euangelia,  difpenfandivindicatur. 

CXXVIII.  Talis  vero  ciim  fuerit,   non  potuit  non  cjtfareoPa- 
Csefareo-Papatum  fuum  proferre ,    &:  inimicitiis  adver-  ^-''«w  >^wj 
fus  Cxfarcm^  fupremum  in  terris  Dominum  geftis  exere- ^^'^^Jj'^^''^'' 
re.  Mortuo  fcilicet  Henrico  VII.  fcindebantur  Germano-  cum  Bava- 
rum  ftudia  5  aliis  Ludovicum  Bavarum  y  Fridericum  Au-  ''"'"ifJJl^ 
ftriacum  aliis  eligentibus.     Uterque  confirmari  a  Papa^Jy/c/V. 
ciim  petiiflet ,  rejeftus  uterque  ab  eodem  eft  3  Fridericus, 
quod  fapientis  Salomonis  ftolidus  filius  eflet :  Ludovicus^ 
quod  ea  jam  aufus  efl^et ,  quae  nondum  confirmatum  Car- 
farem  dedeceant.     Poftea  tamen  cum  Friderico ,  fatuo 
fcilicet  illo ,  adverfus  Ludovicum  Papa  confpiravit.    Lu- 
dovicus  contra  y  vifto  Friderico  5  in  Italia  Gibellinos  con- 
tra  Welphos  corroboraverat.   Id  vero  contineri  tacitis  dif- 
cordiis  non  potuit ,  fed  in  fortunas  Ciefaris  &  Imperii  eru- 
pit.  •  Nam&publicofcripto  Papa  CiEfarem  citavit,  ut 
intra  trimeftre  fe  Avenione  fifteret  ,   faftique  fui  ratio- 
nem  redderet  >  &  ut  interea  Imperium  deponeret ,  prx- 
cepit.  *  Imperator  vero  adhibitis  in  confilium  omnibus 
Academiis  Guilhelmo  cumprimis  Occam ,  Bona  Gratia 
Bergamenfe  Sc  Michaele  Carfenate  Francifcanorum  An- 
tiftite,  Marfflio  Patavino,   aUifque,    Cxfareis  adverfus 
Papam  partibus  fefe  apphcantibus  -,  ad  Generale  Conci- 
lium  provocavit.  Quod  indigne  cimi  ferret  Papa ,  eum 
excommunicavit.    Nonmuho  poft  Romani  a  Pontifice 
poftularunt ,  ut  Avenione  reUfta  Romam  rediret.     Quod  t^lrPRoLm 
ciim  facere  detreftaret  5  Ludovicum  Imperatorem  accer- "^*^^;"""  ?^'- 
funt,  qui  A.  mcccxxv  11.  Itaham  cum  exercitu  intrans ,  f""''^''^'! 
moxRomse^perStephanumCohminamCardinalem,  in-pofL^ohan^ 
vito  Pontifice ,  in  Laterano  una  cum  Coniu<2;e  eoronatus ";  ^'''^'''"^ 


158  ECCLESIJE  ROMAN^ 

Sc  Auguftus  proclamatus  eft.     Mox  dc  confilio  Cardina- 

iium :,  Cleri  &c  Populi  Romani  Pontificem  Johannem  Ro- 

mamcitavit^  Sccoram  fententiamdicere  jullit)  nonlm- 

peratorem  ab  Ecclefia  ^  fed  Ecclefiam  ab  Imperatore  pen- 

dereaflerenSj  uti  Onuphrius  fcribit.     Ciim  autem  com- 

parere  nollet^  Pontificatu  eum  privat,  &  imagine  ejus 

coram  combufta  Nicolaum  V.  cui  ante  Petro  Corbario , 

Minoritx,  nomenerat^  Antipapam-conftituit :,  quopro- 

ditione  Pifanorum  Johanni  tradito  ^  ac  m  carcere  mortuo, 

,    tandem  Joiiannes  etiam  A.  mcccxxxv.  moritur  5  rehdla  in 

thefauris  tanta  auri  vi  5  quantam  nuilus  ante  eum  Ponti- 

fex  reliquerat.  Nauclerus  millies  viginti  quinque  millia 

aureorum  reUquiflefcribit. 

johanft'i  CXXIX.  Erat  fcihcet  Johannes  adeo  divitiarum  ap- 

paripertafftn  petcus  ^    ut  paupertatem  non  foliim  a  Chrifto  ejiifque 

^d*'fTci''     Apoftolis,  fed  a  Pliilofophis  etiam  3  Poetis  &  Oratoribus 

FraHctfcams  gentiUbus  coUaudatam ,   palam  irriferit  3  &  Francifcanos 

Z^uUrTucls^  opmioni  fuiE  adverfantes,  ceu  h^^ereticos  excommunica- 

damnat.       vcrit,  Fratcrculos  appellavcrit  3   plurefque  etiam  com- 

certamcn     bufferit.     Ghfccbatque  adeo  vehementer  hi^ec  de  pauper- 

Tranafcanos  tatc  Chrifti  contcntio  Francifcanos  inter  &:  Dominicanos , 

^^)^^^^^^^"' Johannis  afleclas^  affirmantibus  ilhs,  Chriftum  nudum 

chrtjio  in      pependifle  in  cruce  ^  neque  habuiffe ,  ubi  rechnaret  caput 

cruce  pmien-  fui^^^   fpinca  coroua  obfeptum ;  his  vero  pertendentibus* 

a^cormare^  Vlinltum  lu  crucc  pependille  non  nudum,  nec  ipmea 

gta  (3'  tog.%  corona  caput  redimitum ,  fed  ornatum  in  capite  corona 

(iito,  acert-  -^egia  &  aurca  ^   indutum  vero  prsetexta  ^ .  id  eitj  toga 

purpurea ,  ufque  ad  talos  demiffa ,  &:  Hmbis  aureis  prx- 

textata^  infuper  &  cinftum  zona  aureis  bulhs  infigni  ^  pe- 

defque  calceis  deauratis  feu  brafteatis  circumdatum  >  Ta- 

^^m^ '      lem  fcilicet  Chfiftum  crucifixum  Johannes  &  cum  eo  Do- 

minicani  etiam  pingi  &  in  TempHs  fufpendi  curarunt, 

teftante  BuUingero  in  M.  S,  htprta  Joh,  XXIL  fua  etiam  i^eta- 

te 


niHm. 


PERIODUS  aUINTA..  159 

te  multis  in  locis  vifas  eife  imagines  tales  Domini  cruci- 
fixi,  vetuftate  propemodum  erofas.  iunomiallisiccis, 
tefte  Jolianne  Barvota  Vitodurano  Mmonta ,  qui  his  ipfis 
temponbus  vixit  ,  vif:E  funt  imagines  crucifixi ,  altc^ra 
quidem  manu  ad  crucem  affixa  ,  altera  vero  immiffa  in 
crumenam  ex  zona  dependentem  y  veluti  inde  pecuniam 
in  ufus  ncceflarios  &pauperum.  prolatura.  Qiio  figmen- 
to  5  Chriftum  tantimi  non  in  Judam  transformante ,  rudi 
populo  fignificare  vohierunt ,  Chriftum  non  ita ,  ficut  a 
Francifcanis  prsedicabatur ,  pauperem  fuiffe.  Et  quo  var- 
fena  hasc  Papas  ^  cui  opulentiflimo  omnium ,  in  divitiis 
tantiim  non  beatitudinis  apicem  reponenti ,  adeoque  ar- 
gentum  Euangeho  y  aurum  Chrifti  inopise  pri^eferenti 
(  uti  quidem  etiam  Ludovicus  Imp.  ipfi  in  Edifto  objecit} 
Chrifti,  cujus  vicariam  dignitatem  fibi  arrogavit,  pau- 
pertas,  fudesinocuhsfuit>  confihaflexerint^  facilepiis 
omnibus  fubohiit.  Certe  Alvarus  Peiagius  >  Papa:  illius  /^Jf !!J^^^' 
Poenitentiarius  3  Hifpanias  fux  decus  ^  Sc  edito  de  Plancfunfsm.pLl' 
Ecclefu,  magno  &:infigni,  uti  Trithemius  vocat  ^  opere  3 ''^'» '^'^'"''^^- 
quo  Ecclefiafticorum  inprimis,  hypocrifingraviter  per- 
:  fl-rinxit,  celebris :,  in  hanc  Papx  &  fupparafitantium  ei  Do- 
minicanorum  >  feu  potiiis  Dismoniacorum  impietatem 
acriter  inveftus  eft.  Etnuper  etiam  Haraldus  in  Epito- 
me  Annahum  Waddingi  ^  Johanni  huic  adverfus  decreta 
prsecedentium  Pontificum^  Nicolai  III.  &  Clementis  V. 
fub  anathemate  pro  Francifcanis  ^  quod  Criftus  pauper 
fueritj  definientium,  ejufdemopulentiam  propugnanti> 
temeritatis  notani  haud  obfcure  impegit. 

CXXX.  Haud  prseter  rem  fuerit  3  tumBulIamJohan-:/<»;;.t««/; 
nis,  qua  is  Ccefarem  Ludovicum  afflavit  >  tumexLudo-^^''^^'^"^^^^^ 
\ici  etiam  adverfus  Johannem-Edifto  nonnulla  ^  pra^eun-  Lmca  adver- 
te  Aventino,  reprxfentare.     Sic  autem  Eulla  illa ,  quam/^^^^^^'^^^^^^^ 
vem  flemm  Aventinus  j  Beftialem  Bulhngerus  n  on  imm e-  n J«. 

rito 


t6o  ECCLESI^  ROMAN^ 

rito  appellant ,  nos  Babylomcam  infignire  haud  vereciinda- 
mur 3  apud Aventinum lih,  VIL  p. m.^G%.  difcribitur :  Pofl- 
quam  a  decefforibtis  nojiris  res  Romana  ^  a  Gr^cis  ad  Germmos  tranf 
Uta  5  Carolo  M.  in  fidem  atque  tutelam  commijfa  ejl ,  fummus  tlk 
hoiMY-i  heneficinm  Pontificis  Maximi  ejfeflet.  Decretumjiq^uidem  ejl^ 
ut  clim  Germani  Principes  Regem  j^jfjfnt ,  id  demum  ratum  ejjet 
fi  Romanus  Pontifex^  Orbis  Chrifitam  Pater  atque  Prtnceps  authorfie- 
ret^  nec  ante  cmqtmn  Comittts  Cdfirets ,  ftjjragiis  Prineipumdefi- 
gnato  Regt^  neque  adminifirandi  5  neque  Regtj  titult  ufurpandi  jus  efiy 
quam  primanus  facerdos ,  T>ei  O.  M.  Legatus ,  fuo  numine  faveat, 
C^  ajptret.  Pr^etereaJummapote/laS)  maximum  impertum  5  ubi  orbunt 
capite  fuerit  ^  penes  Max,  Pontificem,  cujus  hen^ficium  illud  efi  y 
exiftit,  Itidem  uhi  feptem  fujfragatores  Comitiis  Cxfarets  dtjcordes 
fuerint ,  nciiter  Rex  eft,  Bpifcopus  Romanus ,  ficut  communis  om- 
tiium  Mortalium  parens ,  fafces  Roma?tos  ob  diffenftofiem  deftitutos  ^ 
Rcmpub.  dereltctdm^  fuo  arbitriotemperat.  ^Quemadmodum  ani- 
mus  imperare .,  corpus  illi')  cujus  beneficio  vivit  y  fervire  dehet: 
itA  optime  confidtttm  ejfe  rebus  chriftianis  y  ne?no  amhigit ,  uhi  fra- 
gtlta  diternis  ^  prophana  Jacris  ^  corporalia  fpiritualibtis  fuhdita  fimt^ 
atcpueohtempGrant.  Suodttm -^et .,  quando  Pontifex  Max.  dig- 
7ittatem  utramque  fuo  arhttratu  moderatur.  Ecclefta  dominatur, 
ejus  lege  atque  imperio  omnis  poteflas  redigitur.  Et  Imperator  reli- 
gtonejacramenti  ei,  qui  terris  prdfidendo  ^  vicem  Cceleftis  Impera- 
toris  pcrfrmgittir  ^,  addicius  efl.  Plafce  ob  caufas  cum  poft  fata  Im- 
peratoris  Henrici  ftptimi ,  duo  ^  Fridericus  atque  Ludovicus  Reges 
confalutati  fuerint  ^  ambo  utpote  contra  atfpicia  creati  ^  indigni  funt 
fummo  rertim  humanarum  faftigio.  Rcfpublica  in  medio  dcrelicfa 
Atqtie  diUcerata  a  nobts  jure  noftro  adminiftratur.  Proi?zde  Ltido- 
victis  maximo  malo  fuo ,  non  mi?iore  EcclefiA  Roman^  detrime?ttp , 
nec  dum  a  nohis  dignus  5  qui  imperet ,  judtcatus  ^  fiiafpo?ite  Regiurn 
nomen  ^  rerum  hahe?tas  temere  uftirpavtt ,  atque  vi  in  Italia  atque 
Germania  occupat.  c^c.  'j^os  igitttr  juxta  mtmtis  ccelitus  ?wbis  da- 
tu??t  y  Ludovico  pr^cipimus  ^  tu  intra  ?nc?ifcs  trcs  fefe  abdtcet  ah 

Re- 


PERIODUS  QUINTA.  i6i 

Regio  nomine ,  guhcmatione ,  fimclionihus  puhlicis ,  rehus  gercn- 
dts  penitus  ahfltneat  y  a,fe  hacknus  actn  refcindat  ,  nec  pojlhac 
nifi  juffu  (^  mandato  noflro  dignitatem  refimat,  J^od  fi  obtem' 
ferare  detreciaverit ,  Patriarchis ,  Bptfcopis  cmciis ,  facerdottbus , 
pnncipihus  ,  civitatihus  imperamus ,  ut  etmdem  defrant  ^  ac  no- 
his parere  cogant.  Data  atq^ue puhltcata  Avinione.  A.C.  1321.  - 

CXXXl.  Neque  vero  Johanni  Ludoviciis  parcit.  In  ^^  ^«f.^*''^^' 
Edifto  enim  Comitiorum  Reginoburgenliuni  confenfu  X.%nmm  E<ii' 
vulgato,  quod  idem  mox  Aventinus  furiffime  defcribit  j-^^^^-^^^"'''- 
incer alia ifthxc  legere eft :  Johannes tlle ,  qutfe Papam XXll.  'Z'r.^"'''''''' 
nmcupat  ,  o^ualis  fit  3  oviculis  Chnfi  noftro  heneficio  oper^  pre- 
tiuni efi  agnofcere ,  ne  decept^  ovilU  pelle  a  fivifjtmo  lupo  devoren- 
tur.  Nempe  fangutnem  Chriftt  annumfitit ,  dtfcordi^  feditionu?nque    , 
mala  uhique  genttum  inter  chriftianos  ferit.  In  Germania  ^  Ita- 
lia  pollicitatioynbus  auroc^tie  Princtpes  y  Sacerdotes  ^,  dr  cives  cor- 
rumpere  nitttttr.    lS[on  licet per  hunc    ANTlCHRI S TVM 
Chriflianis  pacem  a  Dco  datam  fervare.    Tanta  efi  hominis  ,  vel 
potfus  S ATH ANJS.  tllms  v£cordi£.  Pttbltce pro  concione fcelcra 
fua  c^tiafi  hencfdcia  prczdicat.    Ctim  chrtftiam ,  inc^titt  ^  Prtnctpes 
mter  fe  dtford^nt  ,  tum  vefe  RomanusPapa  eft.   Ponttfcx  Maxi- 
mus ,  demum  regnat ,  demum  domtnatt^r.   Seditio  atquc  dtfcordia 
Germanortim  faltis  efl  Ponttfictim  Ronmiorum.    Ideo  etiam  dtfcor- 
diam  nofiram  altiit^  modomthi^  modo  Atftrtaco  fivehdt ,  tmofe 
favere  ftmtdahat.  K^d  confecrattonem  tiltfo  tnvitxb.it ,  fcd  pcrfal- 
laciam  utrtjque  verha  dedit ,  ^  ad  pacem  pronos  -rurfus  arma  ftt- 
mere  perfiiafit.  K^ftu  pj£c  om?iia  egit ,  tit  interca  dtim  dome^acis 
cognattfc^ue  hellis  atterimur  3  ille  fic  imperiuyn  lahefactet  ^  O'  ad- 
verfis  Sancios  Dei  pugnet.  Pr£terea  nthil  videt  3  nihil  facit  mfi 
quodltihet.  SATHAN^  Spirttum fibi  fumtt ^  fe  ftmilem  Altt'fi' 
mo  facit yfeADORARI^  quod  tame?i  ^ngelus ftbt a  Johan- 
7ie  fieri  prohihuit  ,  pedes  fibt  ofculari  ,  more  Diocletiaizi  atcfue  A- 
lexaud.riy  crudeltfftmortmi'  tyrannorum,  pcrinttttt.  Ludthrtumna- 
tttr£  abominabile ,  ira  Dei  y  focordta  atque  tgnavia  noftra  eft  ^  Prift- 

X  cipf 


}em 


i62  ECCLESI^  ROMANiE 

clpem  Vrimifnm  fervo  fervire  fervorum.  St  fervus  (ervorum  Bei 

^  efl  ,  cur  nor!'  fervit  miniflrando  atc^ue  docendo  ?  Cur  mentitur , 

fallit  &  dominatur  f  Pafcat  bonus  Pajlor  oviculas  Chrifti  cr  amet , 

.  non  armis  oppugnet  d^  vi  opprimat.  Illius  Converfatio  fit  in  Cce^ 

lis  5  Jpiritualthus  deditus  ^  corporalthus  fe  non  contaminet.    Nos  no- 

Jirojure^  Majorum  inflituto  ^  ficut  jus  gentium  ejl ,  c^  facra  do- 

'    cent  OracuUy  res  noftras ,  nimtrum  terrenas  agere  fmat  ^  (^ver^ 

hum  imer  nos  non  commutahimus,   Et  tandem  dejinat  tam  impuden- 

ter  mentiri ,  mfiforfan  omnes  Germams  (ut  Romanenfes  autumant) 

flultos  j  caudtces ,  ajinos ,  fttpttes  ^plumheos  exifttmat,  Me  h/s>re^ 

ticorum  5  ///  ejus  verhis  utar  ^fautoremfalso  vocat.   chriftianus fiimy 

cMPSE  \iX.'^Y.^\K'^CWKeft.Nonemmdfctpuluy 

ejl  chrtfti ,  qui  vttam  ejus  irridet ,  paupertatem  contemnit ,  religto- 

nem  polluit ,  facra  prophanat ,  ^  dogmata  vilipendit  ^  &:c.    K^h 

ipjb  ad  totius  Orhis  Chriftiani  Senatum  provocamus,  Et  reliqna. 

Ejiifdem  Ui^      CXXXIL  Qiii  Johanni  fucceflit  Benediaus  XII.  fi- 

fZ^^^mtdZ'  i^^^^^tates  cum  Ludovico  Imperatorehoftiliteradmodum 

anmxii.    continuat  &  abfolutionem  a  diris  Johannis  cujus  fpem 

f^dlruTo^  nonnullam Legatis ejus fecerat :,  pertinaciter negat tamen. 

hmms^egan.  Qua iujuria incitatus  Imperator  A.m cccxxxvii i ,Fran- 

'T'/!r'    ^^^'^^^^i  ^d  Moenum  ,  prasfente  etiam  EduardoIII.  An- 

'/  ''^'^*  gli-e  Rege ,  PontificiiE  tyrannidis  oppugnator  acris  ^,  de 

communi  Imperii  &:  Epifcoporum  etiam  plurium  confi- 

lio  heroicum  diploma  edit,  in  quo  Papam  cum  fuis  Pha- 

rijios  y  perditijftmos  Antichriftos  ^  in  Templo  Det  inftarBei  feden-^ 

tes^  nuncupat.  AftaJohannisXXII  contra  C^farem  ab- 

rogat  5  aperte  demonftrans ,  Romanum  Imperium  non  a 

Pontifice^  fed  a  folo  Deo,  per  legitimam  Ordinum  Im- 

perii  eleftionem,  poteftatem  fuam  accipere,  coronatio- 

Bem  vero  Pontificis  nequeaddere,  nequeadimere  quic- 

quam  poteftati  Imperatori^e :  neque  etiam  convenire  Pon- 

tifici  ullam  jurifdiftionem  autpoteftatempohticam:,  de- 

aique  Generale  Concilium  anteferendum  efl^e  judicio  Pa- 


PERIODUS  QUINTA.  163 

px.  Diploma  Aventiniis  Itk  VII,  &  Nauclerusy^/.  8 86.  &c. 
recitant.  Poft  Clemens  V  I.  abfolutionem  quidem  Csefa-  cUmem  vi. 
n ,  intercedente  Philippo  Galliarum  Rege ,  promifit ,  fed  ^V^^^^/^^^''^» 
durifllmis  conditionibus  ^  fi  Occamum  Ponttfict  dederet  ^  a^iafcd  diris*coH^ 
co^nra  Ponttficem  reficinderet  3  edicio  fimctret ,  Imperium  efie  hene-  ^*^'f^^-'^^^ . 
fictum  PafA  ,  omnes  errores  ^  h^refies  ohje6fas  confiterctur :  Im-  dLHs  Vafia 
perium  deponeret  ,  nec  nifii  volente  Papa  refiumcret ,  (^  fi  ipfitim  ^  CAjarem  a- 
likeros  y  omne/que  ditiones  in  manus  Pontificis  traderet.  Ha:c  ubi  ^./_  ^ 'g^  jt*- 
Imperatori  expofita  funt,  convocatis  Francofurtum  Im- 
perii  Proceribus  ^  formulam  reconciliationis  recitari  jubet : 
Difplicet  ea  omnibus.  Fit  decretum  ^  poftulata  iniqua  cf- 
fe  y  ac  pertmere  ad  Imperii  oppreflionem ,  &:  Pontificiam 
tyrannidem  confirmandam  :  proin  repudiandam  eam  ef- 
fe.    Neque  tamen  Reges  Francorum  &:  Bohemorum  re- 
concihationis  negotium  deponunt  ,  fed  ftrenue  urgenti 
operam  nihilommus  ludentes  apud  fuperbifllmum ,  per- 
tinaciflimum  &  inclementiflimum  Monachum  Clemen- 
tem.    Confulti  ab  iifdem  Theologi  Parifienfes  &:  Bono- 
nienfes.  Qui  refcripferunt,  poftulata  Clementis  nonini- 
qua  foliim  &:  fuperba ,  fed  xquitati  etiam  Chriftianx  pror- 
fus  contraria  efle.  Rurfus  igitur  Legatio  ad  Pontificem  ab 
Imperatore,  omnibufque  Imperii  ftatibus  mittitur,  mo- 
neturque  Pontifex ,  a  frivohs  &:  in  everfionem  Imperii  ex- 
cogitatis  conditionibus  defifteret.  IUevero,  elufx  inftar 
tigridis^  efferatus  A. mcccxlvi.  in  CosnaDomini^  a- 
troci  oratione  in  Ludovicum  habita  3  omnes  Johannis 
XXII.  procefl^us innovavit 5  Ludovicum  fchifmaticum 
&  hasreticum  declaravit ,  &  Eleftoribus  ahum  brevi  Re- 
gem  ehgerent ,  nifi  malint  ab  ipfo  Pontifice  Regem  fibi 
dari  5  prsecipit.  Eleftores  difto  audientes  Rhenfii  alium  Eiefins  cnr^-^ 
Romanorum  Regem,  Carolum  Moravice  Marchionem ,  ^^  j'^;;'« ''' 
&:  Johannis  Regis  Bohemi.x  fihumehgunt.  Repudiatur;..JL,r/$5 
ille  Spirce in  Comitiis  a  Ludovico  indidis^  &:  utrinque '''^ '''•'"» <^''''- 

^  X2  \^^nrrunr.U. 


164  ECCLESI^  ROMAN^ 

ievicM  vme-  ad  arma  concurritur.  Inter  turbas  has ,  incendia  ^  deva- 
mpro^m.uo  {jationcs  &  ftragcs  Ludovicus  veneno  a  vidua  Alberti 
Auftriaci,  uti  fufpicio  erat  ^  propinato^  quod  agitatione 
Gorporis  inter  venandum  cum  excutere  laboraflet  5  ex  e- 
quo^  in  quo  urfum  ingentem  impetierat  ^  prsecipitatus 
V  Id. Oftob.  A.  MCCcxLVii.  beatam animam Deo red- 
didit  5  Clariilimus  Heros  merito  fummis  Imperatoribus 
annumerandus3  cirni  in  fummis  difcriminibus  &:pericu- 
lis ,  cum  Fontificum  trium  tyrannide  affidue  colluftatus 
annos  triginta  tres  Princeps  omni  laude  major  3  qui  bellum 
nunquam  cuiquam  intulit  ,  fed  ab  aliis  illatum  mafcule 
depuUt  5  regnaflet  -,  cui  ad  omnium  virtutum  magno  Prin- 
cipe  dignarum  cumulum  unum  defuifle  videtur ,  quod  le- 
nius  Pontifices  traftavit  3  nimiaque  fubmiflione  eorumin 
fe  fuperbiam  magis  exafperavit  3  ignarus  fcilicet :,  non  efle 
cantanda  carmina  cordi  peflimo  ^  uti  Solomon  Proverb. 
XXV.  20.  monuit.  Sed  tyrannide  quadamtemporumab- 
reptus  Princeps  optimus  prj:Eftare  ,  quod  forte  voluit^ 
non  potuit.   Mereturque  inprimis  leftionem  liber  Do- 
£liflimi  Georgii  Herwarti  Bavari ,  quo  is  adverfus  impu- 
dentiflimum  Bzovium  pro  Ludovico  apoiogiam  gravif- 
flmam  texuit. 
ciemeffti  fefe      CXXXIIL  Scd  Ludovlci  caufam  advcrfus  Clemcntis 
*iurfpiZ7ce.  inprimis  rabiem  fortiflime  omnium  fcripto  egit  Guilhel- 
Mres ,  occn^  mus  Occam ,  natione  Anglus  3  Ordinis  fratrum  Minorum, 
'fdl^B^Z'-  Johannis  Scotidifcipulus^  Ludovici  <pjyx^ov%^^  Vir  ^,  ita 
hergenfis  E-  dc  co  Trithcmius ,  in  Bivinis  Scripturis  eruduus  ^  ^  tri'  ?hi- 
KimU  '^"^"  H^f^^^  Ariflotelica  nohiliter  docius ,  inger^io '/uhttlis  ^  cUrusela^ 
quto.  Is  enim  hbro  adverfus  Clementem  emiflb ,  clemerp- 
terr^  h^refeos  nota  inurit ,  iffum  K^ntichriftum ,  paupertatis  chri- 
fliana  ojorem^  hoflem  Reipuh,  conjuratum  ,  Germanorum,  gentis 
Chrtflianifftm^  inimicum  ^  fe^atorem  falforum  Vontificum  &  fi- 
vtfftmorum  luforum  ^  appellat.  Leopoldus  quoque  Bamber- 

genfis 


PERIODUS  QUINTA.  165 

genfis  Epifcopiis^  &  Occami  Collcga,  intraftatu  y  cui 
titulus  ,  findex  pacis  chriftiam  ^  publice  affeveravit :  Pap^- 
tijicem  ,  ?nfi  K^ntichriM  faftum ,  oj^ukm  Chrtftt  ^  ejus  comitum 
paupertatem  amulari  maltt ,  infimi  cujufyue  Chrtftiani ,  nedumfu- 
fremx  poteftatis  fervum  ejfe^  tantum  ahejfe  y  utcum  maxima  Rei^ 
fuhltc^  chrijliantz  jacitira  dominari ,  quico^uid  lihitum  fuertt ,  for. 
clitare  ,  Beus  non  folum  dtci  ,  fed  credi  poftulct,  Hcec  aliaque 
Aventinus  Ith.  VI L  AnnaL  memorat.  Coeteri  Theologi , 
&  juris  utriufque  periti^  eandem  in  fententiam  pleraque 
difputarunt  ^  &  m  libellos  redegerunt.  Qiiorum  opera  in 
Bibliothecis  cum  blattis  &tineisdiucolluftataperierunt. 
Author  etiam  Nauclerus  eft  ,  Papx  imperanti  ^  i>it  Lu- 
dovicum  mortuum  pro  haeretico  omnes  cenferent^  cinn 
alibi  5  tum  Bafilea:  cum  primis  cordatos  viros  fe  oppofuif- 
fe,  negantes  primiim^  fe  Ludovicum  pro  hseretico  habe- 
re  velle  j  deinde  proteftantes  aperte ,  fe  eum  femper  agni- 
turos  &  habituros  Imperatorem  3  quem  Imperii  Principes 
elegerint ,  five  approbatus  &  confecratus ,  five  improbatus 
a  Pontifice  fuerit. 

CXXXIV.  Ludovico  Imperatori ,  poftvariosdifcor-c7W«/fr. 
dibus  confiliis  eleftos  ^  tandem  fucceffit  ille  ^  qui  Ludo-  <^''''^*^»'  "^ 
vico vivo oppofitus erat ^  Carolus ,  quartus  poftea diftus.  ^T^magno 
Is  primo  vere  A.  m  c  c  c  l  v.  ingreflTus  Italiam  cum  exerci-  ^«^  dticcore 
tu  Germanorum  &  Bohemorum  ,   a  Pontifice  Innocen-  ^^llunlff''' 
tioVI.  fibiperCardinalesejus  Romx  fubfiftentes  coxo- *i^»q'*cim 
nam  dari  petivit 5  ac  cam  quidem  obtinuit ,  fed  majore ^f^t^f^^fj^'^ 
dedecore  ^  quam  fuperiorum  Imperatorum  quifquam.  Im- 
perator  ex  equo  ad  portam  Romanx  urbis  defcendens^  pe- 
des  urbem  ingreditun  Id  quod  false  exagitavit  Senator 
non  nemo  Romanus  ,  qui  in  Capitolio  Orationem  ha- 
bens  y  Bcce  Rex  tuus  ,  inquiebat  ,  venit  tthi  manfuetus^  &c. 
Si  venifTet ,  ut  digni  erant  nebulones  ifti  Romani ,  venif- 
fet  armatus  ftrifto  gladio  ,  quem  in  ipforum  vifcera  ac 

X  3  capi. 


i66  ECCLESI^  ROMAN^ 

capita  ftrinxiflet.    Hoftienfis  vero  Cardinalis  Avinione 
Romam  miftlis  hac  demum  conditione  coronam  ei  promi- 
fit,  fi  promitteretj  Italiamfemox  deferturum  3  in  Ger- 
maniam  vel  Bohemiam  fuam  rediturum ,  &c  Itaham  nun- 
quam  deinceps  repetiturum  3  nilivocatum  ab  ipfo  Itahx 
domino  Pontifice.  Qiiam  etiam  conditionem  iniquiilimam 
Cisfarille,  facrificulorum  chens  (unde  Presbyterorum  Cf- 
far  dcT  Pfafenkeyjer  vulgo  nuncupari  fuevit;  turpiter  ad- 
Ttacaroi^     mifit  5   adcoque  qux  verba  Aventini  iih.  VIL    K^nnal. 
Majeflafem    f^j^it  5  Lthertatem  Gerr/fanam ,  Majefatem  Imperu  Romani  ^  po- 
l7Idiiity^*^pult  vicloris gentmm  fortunam ^   Chrijtuinam  Jimplicitatem  hojii' 
AjuiLvn  di-  yj^^  Reipiih.  jchrijliand  prodidtt.  Aha  etiam  enormia  fatis  Ca- 
fitmavit.     ^^j^^^  admifit  ^  Abbatibus  parem  Principibus  in  Imperio 
locum  tribuens  5  Delphmatum  Regi  GaUiae  vendens^  Si- 
lefiam:,  Lufatiam^  ahaque  Bohemisefuceaddens^  8cEle- 
^toribus  3  ut  fiho  Wenceflao  faverent ,  Rheni  ve£tigaha 
oppignerans.    Atque  ita  Aquila  deplumataeft,  utcsete- 
ris  avibus  pofthac  contemptui  eflet.  Talemque  Imperato- 
rem  Romce,  omnium  fere  malorum  architefta  ,  &  vere 
ctTroMu^iTzt  dedit. 
petrarchaid      CXXXV.  Vixit  ca  istate  Francifcus  Petrarcha  ,  na- 
IZ'!"  ^'Scu.  ^^^^^  Florentinus ,  Parmenfis  Archidiaconus  ,  Secuh  fui 
rtam  Roma-  lumcn.    Is  ignominiofa  hoec  Caroh  coronatione  motus, 
^BZh^isZl  ^^^  ^^  ^^^^  fcripfit.  Nejcio  quid  Romano Pontifict  pollicitus ^  ju- 
cidma/ifgra-  rejurando  interpofto ,  qtMft  manu  valida  ^  feu  m.onte  invio ,  Ro- 
vtter  exa^t-   j^i^yi^^  fiylis  adttu  prohtherts.    J^dnam  ijla  fuperhia  ejl  ^  Princi- 
pem  Romantim  ,  ptihltcA  Ithertatis  authorem  ,  lihertate  privare  ^ 
ut  cujtis  ejfe  dehent  omnia  3  ipfe  mn  fit  futts  ^  In  aha  Epiftola 
idem  fic  fcribit :  Omnis  potejlas  impatiens  confortts  erit.    Cujus 
rei  fi  qua  antiqua  non  ftijjicerent  ,  vereor  ne  recens  nohis  exem- 
pltim  cafus  attulerit ,  neu  ja^n  Pontifex  Rommus  Primipem  Romd 
ejfe  vetuerit  :  cjtwd  fama  loc^uittir.    ^em  ntinc  Diademate  con- ' 
tentum^  ac  Imperii  titulo  Roma  non  fdliim patitur ,  fed  juhet -,  ^ 

qtiem 


tat. 


PERIODUS  QUINTA.  i6/ 

c[f4em  dici  Imperatorem  finit  ^  imferare  mllo  modo  perrmtUt' 
Idem  Petraixlia  tum  m  Poematis  fuis  Romam  Bahyloni- 
cam  meretricem,  erroris  fiholam ,  h^refi^os  Templum  pafllm  vo- 
cat)  tum  iiiEpiftolisiiiisdifertiilimisgravifiimifque  Cu- 
riam  Romanam  fub  nomine  Babylonis  Occidentalis  gra- 
phice  depingit.  Inter  multa  alia  j^//?.  xi  v.  fic  fcribit :  J^/>, 
oro  3  non  fugiat  Bahylonem  ("Curiam  Romanam  Avinione 
tum  relidentem  innuitj  ^  Vitiorum  fiimul  omnium  ^,  ^  labo^ 
ris  ac  totius  mifieria,  domum.  De  qua  ojuidem  alic^uid  nojfe  debes, 
Vifia  locpuor  ,  non  audita,  ibi  nulla  pietas ,  nulla  charitas  ,  nulla 
fides  ,  nulla  Dei  reverentia  ,  nullus  timor  ,  nihil  fia^rcli ,  mhil 
jufli,  nihil  dc^uiy  nihilpenfii^  nihtl  denicj^ue  hu?nani,  Amor  ^  pu^ 
dor ,  decor  ^  candor  tnde  exulant.  De  Verttate  c^uidemfitleo.  llam 
quis  unc^uam  vero  locus  ,  ubi  omnia  mendaciis  plena  funt  ,  aer ,. 
terra ,  domus ,  turres ,  vici  ,  atria ,  plate^i ,  porticus ,  vefiibula , 
auU ,  thalami ,  te^krum  lac^uearia  ^  murorum  rimuU  ,  dtverfio- 
ria  ^dium  ,  penetralta  Templorum  ,  Judicum  fiubfellia  y  Pontifi- 
cumfedes  ?  Epiftola  fuperiore  nona  Romanam  Curiam  La- 
hyrinthi  Sc  Bahylonis  tertia  nomine  infamaverat :  ubi  non  car- 
cer  horrendus  (^lic  enim  loquiturj  non  tenebrofik  domus  error  y 
non  fiatalts  urna  humanigeneris  fiatapermificens  ^  denic[ue  non  im- 
periofius  Minos  ,  non  Mtnotaurus  vorax  ,  non  damnat^  Veneris 
monumenta  defiuerint ,  fied  remedia ,  fed  amor ,  fed  charitas ,  fied 
promififorum  fides  y  fied  amica  confiilia  ,  fid  fila  perplexum  iter  ta- 
eita  ope  ftgnantia ,  fed  Ariadna ,  fiedDdidalus ;  una  fipes  fiaiutts  in^ 
auro  effct  ^  auro  pUcarctur  Rex  fiertts  ^  auro  immane  monflrum 
vinceretur  y  auro  trtflis  janitor  emolltretttr ,  auro  Coelum  pandere- 
tur  ,  auro  Chriflus  venderetur.  Epiftola  decima  fexta  ore  li- 
berimo  de  univerfa  Pontificis  aula  fic  pronuntiat :  In  Ba- 
bylom  Regno  avariti^  ,  fi^tura  vit£  fpes  inants  quxdam  fiabti- 
U :  (jr  oftiie  de  infieris  narrantur  ^  fiahtilofa  omnta  :  ^  refiurreciio 
carnis  ^  &  mundt  finis  ,  (^ ,  chrtftiis  ad  judicium  venturtis  y 
inter  nxnias  hahentur.     Similia  plura  ex  eodem   Petrar- 

cha 


i68  ECCLESI^  ROMANiE 

cha  Bzovius   excerpfit  ,   &c   nos  in  loco  reprxfentabi- 

mus. 

Titmsetuxm      CXXXVI.  Ncquc  vcro  ca  lEtate  viri  cordati  'ora.p^wiA^ 

€ordmejuf-  P^^Qi  defuere  plures.  Innocentius  VI.  Pontifex  Tohan- 

impititem    nem  a  Kupe-lcilla^  Monachum  Prancilcanum Avmione 

{^^^''''.^''^''''^•captivumattinebat,  propter  res  rMras :,  ita  Froiffardus  i^<?/. :;. 

Kttpe-jc((f:-t,  cap.  24.  lcribit  ^  sims  eventuras  tlle  dtcebat  ,  frAJertim  jtiper 

Pr.datos  cr  Prdfidentes  in  Ecclefta  ^  fcilicet  oh  nnmenfam  luxtim  ^ 

Amhitionem ,  c^mhm  dedtti  erant  y  Scc.  Prohattirum  aiitem  fi  dice- 

hat  omnia  di^a  fra  per  Apocaljpfm  y  dr  ^veteres  lihros  S.  Prophe- 

tarum  ,  qui  ipfi fer  grattam  Spiritus  S,  effent  reteBi^^z.    Re- 

tulit  is  aliquando  eodem  tefte ,  Cardinali  Hoftienfi  ^  con- 

tigifte  EcclefiXj,  quod  oUm  pulcherriniis  aviculse  \  qux  im- 

plumis  nata ,  ciim  volare  non  polfet ,  de  vita  periclitaba- 

tur:    Avesaliasejusmifertas,  plumis  eam  operuiffe  ,  hoc 

eft ,  Reges  &  Pri  ncipes  Eccleliam  eftliiis  in  eam  fuis  patri- 

moniis  ditafte  ^  &  fupra  modum  exaltafle.  Avem  vero ,  ut 

fe  audlam  viderit  ^  fuperbire  &  ferocire  5  aliafque  roftro 

&:  unguibus  petere  coepifle  ,  hoc  eft ,  Ecclefiam  cum  Im- 

peratoribus  inimicitias  graves  fufcepifte.  Atavesplumas 

fuas  inde  repetiifte.  Ita  Principes  beneficia  &  dona  fua  re- 

petituros.  (confer  hic  Apoc.  x  v  i  i .  13.16.}  Addit  Froif- 

fardus  ^  pr^tdtBiones  ejus  multas  eveniffe ,  omnia  eum  per  i^^po- 

caljpfm  confirmaffe  ^  d^  comprohationes  veras  ^  quihus  fe  armahat , 

fipius  ipfum  ^  quo  minus  comhureretttr ,  fervaffe.  Scriplit  idem 

Francifcanus  in  carcere  Traftatum  Propheticum ,  cui  ti- 

tulus  ',  Vade  mecum  in  tnhuktionem  in  quo  Antichriftum  in 

Papatu  regnare  afteveravit  5   &  Ecclefu^  reformationeni 

M.}^icolvAs  pri^fagiebat,  Sed  &  Magifter Nicolaus Oremus ,  Theol. 

orem:is.       j^  ^^^  fcilicct ,  qui  urgentc  Carolo  V.  Galliarum  Rege 

BiWia  facra  in  hnguam  Gafticam  tranftulit  3  coram  Urba- 

no  V.  concionem  habuit  in  verba  Efai;s  cap.  l  v  i .  i .  Juxta 

eft  lalus  mca ,  utveniat^  &  juftitiameautreveletur  3  in 

qua 


PERIODUS  Q^UINTA.  169 

qua  Antichriftiim  venifTe  his  fciUcet  argumentis  compro- 
bat :  quia  jam  tum  Imperium  Romanum  defolatum  fit  > 
quia  Ecclefia  fit  pejor  moribus ,  quam  fuerit  ohm  Synago- 
ga :  quia  Sacerdotes  fmt  majores ,  quam  Principes  fecuh : 
quia  faftus  Prc^latorum  ad  faftigium  enixus  fit  3  quia  tyran- 
nis  Prxfidentium  fumma  fit  >  quia  in  Ecclefia  non  pro- 
moveantur  nifi  indigni,  &  vihpendantur  mehores  3  quia 
Pohtia  fa:cularium  tribuletur,  &  popuh  palfim  comnio- 
veanturs  quia  Ecclefire  Principes  incorrigibiles  fint.   Et 
deincepsetiamobjeftionesdihut.  Inprimis  autem  iistem- 
poribus  S.Brigidx  6c  Catharinx  Senenfis  revelationes  ce- 
lebrabantur.  Et  Brigida  quidem^jgente  Scota^,  in  Revelatio-  ^-  ^*'* 
nibus  fuis  A.  mdcxxvi  i  i.  Colonix  una  cum  Turre- 
<:remata ,  Recognitione  &:  Confalvi  Duranti  obfervationi- 
buseditisj  maturoTheologorum  judtcio  (ita  Cardinahs  Bona 
ipfe  in  Notitia  Scrtftorum  nuper  fcripfit}  approbatts -y  Chri- 
ftum  fibi  vifum //^. /.  cap.4.1.  inducit ,  qui  Pontificem  Cle- 
mentem  V  I.  Vocat  ammarum  mterfeclorem ,  Ovtum  Jeju  chn- 
fli  dijperjorem  c^  laceratorem  ^  ahominahiliorem  Judds  ^  inimi' 
ciorem  Juda ,  injufttorem  Pilato  ,  pejorem  Luctfero  ,  fedem  ejus  . 
demergendam  effe  ^  ficut  lapidem  ponderofum  :  AJfeJfores  fm  ar- 
furos  in  tgne  fulphureo  e^  inexti^iguthtli.    Sacerdotes  etiamre- 
prehendit:,  quodeorumculpa  doftrina  Chrifti  neglefta, 
&:  ferme  abohta^  ^  Divinafapientiainpravam&:  vanam 
converfa  fit.  Ahcubi  etiam  vidifie  fe  ait  Virginem  ^  dicen- 
tem  ad  fiUum  ^  Ro?nam  effe  feracem  agrum.     Refpondifle 
Chriftum:  £/?,  ftd  z.iz.anicL.  lih.V.  cap.^i.  Chriftus  ita  dc 
GregorioXI.  Papajudicat:   GregoriHS  Vapacft  fimilisVara- 
lytico ,  c^ui  non  movet  maitus  ad  opcrandum ,  nec  pedes  ad  amhu- 
landum,  Tenet  eum  quaft  impedittrm  immoderatus  amor  fangtiints 
fu  5  &  frtgus  tepiditatis  ad  me.  Catharina quoque Senenfis ^  cath.r-.} 
cujus  Legendam  Raimundus  confcripfit,  audita  Perufi- '^''" '^''^* 
norimi  adverfus  Pontificem  rebeUione :  Non  incipiatisy^m' 

Y  cuit, . 


ryo  ECCLESI^  ROMAN^ 

qmt  ifefum  vejlmm  tam  citOy  qma  nimis  hdoehitis  flere.  Jjlud 

mim  mod  modo  videtts ,  ejl  Uc(^  melrejfeHu  fuhjequentitm:^  dcc. 

Hoc  modd  faciunt  laici  3  c^  cito  videhitis  ,  quod  detertora  fment 

Clerici,  Facient  enim  fcandalum  univerfale  toti  Ecclefi£  Det ,  quod 

tanquam  feflts  hdrettca  tpfam  fctndet  c^  conturhahtt,   Non  enim 

wofrie  hxrefls ,  fld  quafi  h&refts  ^  ^  qu^dam  dtviflo  Bccleftji ,  to- 

ttiifque  chrtflianttatts.   Id  Raimundus  interpretabatur  de 

Schifmate  quod  Gregorii  abitum  confecutum  eft.  Addit 

idem  Raimundus  :  Bgo  cunofus  facitis  ad  tnvefltgandum  de fu- 

turis  ^oji  iilam  conquaffattonem ,  interrogavi  eam  (^Catharinam} 

ex  quo  manifefle  tnnotuerat  ^  fiuura  flM  Divtnttus  reveiari  ^,  &c. 

His  trthuiatiomhus  c!r  angufliis  mpdo  impercepttbtit  homtnthus  -^  ptir- 

gahtt  Deus  Bccleftam  fiiam  faj^ciam -^  (^  fltflitahtt  Spiritum  eletio- 

rum  fr.orum,  Sequettirque  pofl  h^c  tanta  Reformatto  Bcciefts  Dei , 

(^  renovatio  San^iorum  Fajiorum  ^  quod  ex  feio  cogitatu  exuitat 

fptritus  metis  in  Domino,  Bt  ftcttt  aitas  piuries  dixi  ^  Sponfa ,  quA 

nunc  efl  y  tota  deformis  ^ pannofa  ^  erit  puichertmamo7ttithuspre' 

tiofts  ornata  ,  cuncfique  fideles  gaudehunt  ^  tamfanciis  Paflorihus 

decorati,Qux  Prasdiftio  ad  Ecclefia:  reformationem  referen- 

da  omnino  eft. 

wicUfns  jft'     CXXXVII.  Circa  eadem  tempora  5  Anno  nim.irum 

iu-Zt?Z'e'-  J^  c  c  c  L  X.  caput  extuUt  Johannes  Wiclefus ,  Oxonii  na- 

gendoAntf-  tus  ^  Philofophus  &  Thcologus  infignis  ^  qui  prse  coeteris 

'^^fnla^^fl^fa^^^^^^^^  Romanx  ulcera  mafcule  detexit.  Non  fatisha- 

MriL'!  ''buit  ille^  ex  Scripturis  5  hiftoriarum  ferie  3  vaUdis  ratio- 

Magnattbus   nibus,  propriifqueaftibuslucimanifefta^dare,  Vapameffe 

imi  Teritatis  r       i  ■   i      n  •      „     •  ■       i  r  i        ■ 

SHccoimbiim-Fidtre{tarcham  ^  Anttchnflum  tn  Scrtpturts  defignattim  3  ahomtna" 

ais  ,x.flHs  (3-  ttonem  defolationis  in  ohflraBo,  aflu  SathanA  introdticiam  ,  apo- 

clmparlbUisft^^^  ^ecieftdt ',  fcd  ipfius  etiam  doftrinrs  penetraha  ingref- 

iaudantur.    fus  3  vanitatcm  3  fuperftitionem  3  idololatriam  coarguit^ 

cultum  a  Creatore  ad  creaturas ,  ad  Mortales  ^  Sanftos, 

rehquias ,  imagines  derivatum  reprehendit  -,  Redemptoris 

Sacrificium  in  ineptum  Miflx  fpeftaculum  converfum  3 

mortis 


PERIODUS  dUINTA.  171 

mortis  &  Paflionis  Chrifti  beneficium  in  difpenfationes , 
peregrinationes ,  indulgentias ,  puri ,  vel  potiiis  impurifli- 
mi  hominis  beneficia ,  an  veneficia  commutatum  3  popu- 
lum  a  Chrifti  merito  ad  propria  merita  >  a  foUdo  crucis 
Chrifti  prsefidio  ad  'cafl!am  operum  arundinem  -,  a  Deo 
imiverfi  Creatore  ad  hoftiolam  panis  revocatum  gravifli- 
me  queftuseft.  Teftanturidmultifariaejusfcripta^  ajo- 
hanne  Barlxo  Cent.(^,  memorata  pkifquam  ducenta^  m- 
ter  quxejus  Commentationes  de  ventate  Scnpturs ,  de  chri- 
fio  c^'  Antuhnfto  ^  ejus  membris  -^  de  Papa  Romano  y  de  neo^ui^ 
tiis  ejufdem,  de  Offim  Faftoralt  ,  de  CMtniftrorum  Conjugw ,  de 
non  Jaginandis  facerdotihus ,  de  feduciione  fimplicium ,  de  impedi- 
mentis  Euangelizdntium  ^  de  amplexando  Buangelio ,  de  fafatori- 
hus  Divindt  Legis  ,  de  otio  in  menduitate  ^  de  ultima  dtate  Bc- 
clefu-y  in  Daniclem  ^'  Jpocalypfm^  de  fde  Eucharifti^ ,  &cc.  de- 
monftrationibus  ejufmodi  plenx  funt.  Et  compendium 
doftrinx  ejus  tum  Thomas  Walfinghamus  Pontificius  a- 
pudBzoviumad  A.  mccclxxvh.  tum  Catalogus  te- 
ftium  veritatis  3  aUique  etiam  texuere.  Ut  vero  fufceptum 
Dei  opus  promoveret  fehciiis  5  etiam  S.BibhainHnguam 
vernaculam  tranftuht.  In  Prxledtionibus  &  Concionibus 
ordinariis  Oxonii  habitis  frontem  xneam  contra  effron- 
tem  meretricem  ,  &  peftus  adamantinum  contra  totius 
Cleri  impetum  indutus  ^,  in  ipfum  Regis  Eduardi  aurem 
intonat :,  magnorumque  etiarn  virorum ,  qui  five  hteris , 
five  armis  florebant  5  animos  commovet  &c  percelht ,  at- 
que  id  denique  labore  &:  zelo  fuo  eflicit  ,  ut  veritas  a 
Magnatibus  etiam  ,  ipfoque  Rege  m  Farlamento  decer- 
nente ,  ne  Epifcopi  Romam  amphiis  adu*ent ;  de  quo  vi- 
dendus  Paulus  Waldcnfis  Epift.  ad  Mart,  V.  avide  ex  ore  ejus 
audiatur,  fufcipiatur^  multofque  annos  fehciter  perfonet> 
adeo  quidem  ut  hmien  Euangehi  ejusoperarevivifcens, 
nuUus  exinde  ventus  ^  turbo  nuUus  extinguere  potuerit. 

Y  2  .  Et 


171  ECCLESI^  ROMAN^ 

Et  temporibus  quidem  illis  teaebricofillimis  turbulentiili- 
mifque  ,  inter  tot  fulmina  Roma  in  maximorum  etiani 
Principum  capita  vibrata ,  dodlnnam  Romx  ufque  qua- 
que  repugnantem  Wiclefus  proferre  &c  eo  ufque  propa- 
gare  non  potuiffet ,  nifi  ejus  Spiritus  coelitus  lucern,  robur, 
iiduciam  accepiflet :,  Deiifque  per  eurn  imbecillem  &c  ab- 
'  jeftiilimum,  fimundum  fpefbes,  homuncionem  egifl^et^ 
imperiique  Sathanic  ac  Antichrifti  runiam  moUri  jam  jam 
incepiflet.  Nihilominus  eandem  3  quamSan£ti  omncsaf- 
folent ,  fortem  expertus  etiam  eft ,  ftantibus  contra  eum 
urfis  j  prisdonica  gente ,  Monachorum  impnmis  mendi- 
cantium ,  cum  tota  congregatione  Chore ,  in  perniciem 
ejusjurata.  EjeftuseniminexiVim  fub  RichardoII.  &: 
ahquandiu  in  Bohemia  oberravit  ^  ubi  magnam  Walden- 
fium  doftrinx  foeneratus  eft  lucem :,  &:  Johanni  etiam  Huf- 
fo  juveni  adhuc  veritatis  femina  inftillavit.  Abexflio  re-^ 
vocatus  ,  &c  Eduardo  Rege  ei  ob  pietatem  favente^  A, 
xicccLXXXvii.  ultimo  Decembris  in patria pie obdor- 
niivit  5  honefteque  fepultus  v  fed  poft  A.  m  c  d  x  x  i  v.  Mar- 
tmi  V.  v;rfana  rabie  correpti  ^  juflu  ^  a  Pr^jelatis  Angha^  ex- 
humatus  &  combuftus  eft. 
sehtfmam  CXXX VIII.  Inde  ab  Urbano  V.  ad  ConciHum  ufque 
^r/ewZ^/^vr-  Conftantienfe  5  adeoque  annos  phis  quadraginta  in  Eccle- 
^'»wV/.  rf.^fia  Romana  Schifma  maximum  &:  pertinaciflimum  o- 
conabnm     mnium  ^  feu,  utiAuthorFafcicuh  temporum  defcribit, 

toH}}a>it,evSc  nr  r  ^rr  rl     rrr 

ufqHehijiorUJ^^^^^  .((^^y^^t^tm  ,  qtm  antex  juermtt  ^  pejjmmm  ac  jubtmjjt- 
mum,  adeoo^ue  perplexum  ^  ut  etiam  docitjfmt  c^  conjcientioji  ui- 
ri  non  'valerent  difcutere ,  cui  ejjet  adh^rendum  ^  ^  continuatum 
cum  gravi  Jcandalo  totius  cleri  ,  &  grandi  jaSuraanimarum  pro-^ 
pter  harefes  ^  alia  devia  y  qu£  tunc pullularunt  5  graflatum  eft. 
Mortuo  fcihcet  Gregorio  XI.  m  diverfa  ftnidia  ItaH  &: 
Galh  abrepti  funt.  Qiiod  ilh  Papam  qui  Romam ,  hi ,  qui 
Avinioncminfideret,  optarunt.  lUi  Bartholoma:um  Ar- 

chie- 


PERrODUS  dUlNTA.  173 

chiepifcopum  Barrenfem  Neapolitanum ,  qui  Urbani  VL 
nomeninduitj  eligunt.  Hi  quiritantes ,  infuffragiis  vim 
fibi  illatam  ,  Cardmalem  Genuenfem  ,  qui  nomen  Cle- 
mentisVll.  fibi  impofuit  3  Pontilicem  creant )  Urbanus 
Romx,  Clcmens  Avinione  fedit.  UrbanoItalia^Germa- 
nia,  Pannonia :  Clementi  vero  Gallia,  Hifpania,  Britannia, 
Polonia ,  Suecia ,  Dania :,  Boruffiaj  Bohemia^  Frifia ,  Lom- 
bardia  adhxferunt.  Aflerebant  obedienttales  (fic  enim  fe 
nuncupabant}  Clementis ,  fuum  efle  verum  Papam ;  Ur- 
banum  Apofl:aticum  &Antipapam.  Nequeminorifervo- 
re  Urbaniani  in  Clementis  fequaces  invehebantur^  affe- 
rentes  y  eos  damnatos  efl^e.  Nauclerus  affirmat  multas  tum 
hac  de  re  difputationes  eflfe  exortas  ^  quis  inter  illos  verus 
Chrifl:i  vicarius  fit  ?  Nihil  tamen  certi  delinitum  fuifle. 
Definiri  vero  poterat  ^  N  E  U  T  R  U  M.  Bullas  etiam  ccHtraria 
Pontifices  hi  duo  terrificas  ad  diverfas  mundi  partes  tranf-  ^JcUmm^s 
miferunt,  &  Ubellos  famofos  fparferunt,  quibus  fe  mw-vii  dudia. 
tuo  damnabant  3  excommunicabant ,  &:  fe  invicem ,  fca- 
phamfciUcet  fcapham  appellantes,  i^ntichrijlos  ^  SchifmX" 
ticos  ,  Hdreticos  ^  Fures ,  Proditores , .  Latrones  3  Tyrannos ,  Im- 
quosy  Blios  Belid,  Zizani^  fatores ,  &  fi  quidaUud  foedum 
diftu  3  infigniebant.  Coedes  &:  contumehas  utrinque  illa- 
tas  expofuit  accurate  hbris  de  Schifmate  editis  Theodori- 
cus  a  Niem  3  author  auritus  &  oculatus  tefl:is  3  utpote 
qui  in  Curia  &:  apud  Urbanum  annos  circiter  triginta  vixit. 
Memoratu  digniora,  &:  foeditatem  Schifmatis  inprimis 
arguentiapofl:ahos  Doftifl^lMornxus  MyJierInto[.^.io%^.&CQ. 

eXCerpfit.  Mtipapanm 

CXXXIX.  OmiflbBonifacioIX.  qui  Paulo  Langio.f/;;f^ 
in  Chronico  fuo  tefte  3  eratpecunk  avidus ,  ad  quam  colltgen-Gregoni  xii 
dam  plures  Le^atos  per  diverfas  mundi  partes adnezotiandumcum*'*'''!^^'^'^'^' 
mdulgenttts  mtjit  :  put  maximus  Stmontacus  ,  &.  Stmont^  culto-exTheoionc» 
res  multis  dignitattbus  Mltmavtt ;  tanti  animi  confiltique  ^  ut  pri-'^' ^y^'^ '^'^' 


Y 


mm 


174  ECCLESI^  ROMAN^ 

mus  Romani  Vofuli  vim  omnem  trmftulerit  in  Pontificem  ,  fm 
nutu  in  urhe  dtjponens ,  e^  ordinms  figula  >  &  Annatas  quoque, 
Genebrardo  commemorante ,  Sacerdotiis  impofuit  ^  (de 
quo  fuse  Petrus  de  Marca  de  Concord.  Sacerdot.  (^  Imp,  Ith.  VL 
lo.  ii.c^r. agit}  feculi Z)^r/;%ji  c[uinti  r<t  Xjotx^Ti^  perflrin- 
genda  veniunt.  Poftejusinitium  A.  mccccvi.  Schifma 
pridemcoeptumaltiores  jam  radices  egit:,  Ecclefiamque 
R.omanam  mirum  in  modum  exercitam  habuit.  Innocen- 
tioVH.  Romse  defunfto  5  6c  Petro  de  Luna  3  feu  Bene- 
difto  XIII.  Avinione  pro  Papa  fe  gerente  ^  Romse  fuc- 
ceflit  Gregorius  XII.  Angelus  Corrarius ,  Venetus  Pa- 
triarcha  Conftantinopolitanus.  De  hoc  Schifmate  Hbrum 
integrum  idem ,  qui  fupra  ^  Theodoricus  de  Nyem  fcri- 
pfit.  UbinonGregorium^  fed£rri?W/^;5^vocat.  Qiiamma- 
ligniinhocSchifmatePontificesiUifuerint  ,  fic  ille  inter 
aUa/i^.  3.  defcribit:  S^misy  mqait  ^  fraudes ,  machinationes, 
Errdrii  c^  Petriper  /inguh  de/cnhere  ^uellet  ^  ^ix  chart^  c^  atra- 
mentum  huic  fufficerent .  Vernntamen-  dartim  eft  ,  cpwd  cauteria- 
tas  hahent  fuas  eonfcientias ,  dicentes  ^  fe  effe  fimplices  ,  cum  firft 
aflutia  Biaholica  repleti.  Bt  pro  opere  pietatis  dixerunt  ^dicunt 
fe  uticjue  voluifje  c^  njelle  imionem  facere  ,  xjuod  tamen  in  eorum 
cordihus  non  hahehant  \  nec  hahent,  Sttid  igitur  erit  in  tam  la- 
mtntahili  Schiftnate  finaliter  ?  De  his  duohus  Seniorihus  Bahylonis  y 
Petro  dr  Errorio  y  major  progreffa  eft  inio^uitas  (^pajfm  progredi- 
tur  in  univerfam  terram^  quam  unquam  ante  noftra  tempora  ah 
dtquthus  de  Papatu  contendentihus  emanavit,  Btproh  dolorl  hac 
adeo  ■manifefta  fmt  c^  notoria ,  ([uod  nulla  poffunt  tergiverfatione 
cekri,  Vnde  ipfa  fides  Catholica  ohnuhilatur.  Omnis  religio  naufra- 
gium  pMitur  3  bella  ^r  alia  calamitates  mult£  ptdlulant ,  T>ei  ti^, 
mor  ^  hominumverecmidia^virtutes  a  plerifqueregnantihus  ^ 
pr^fidentihus  populis  atc^ue  aliis  i^ifenorihus  omnis  ftatus  propterea 
in  longum  ahierunt  ^  ineorumloca  fuccefferunt  vitia  ,  juftitia  cor^ 
ruitinplateis  y  (^'ineffecfu,  In  univerfdi  Bcclefta  y  (^inejusmem- 

hris 


y     - 


htd  ulyg^ 


PERIODUS  QUINTA.  175 

hris  a  capite  ufque  ad  pUntam  pedis  non  ejl  fanitas,  EtCardina- 
les  qiiidem  Det  o'  Sfiritus  S,  nutu  tacH  5  ut  Gerfon  loqui- 
tur  5  A.  M  c  c  c  c  I  X.  Concilio  Pifis  indidlo ,  funeftum  ad-  d<-;^> 
eo  Schifma  ,  depofitis  Bcnedifto  &:  Gregorio^  ceu  criminis  ^^' '«  ^*''^»' 
hxrefeos,  fchifmatis^  perjurii  fcelerumque  plurimorum  ^/,^,,^'2^^ 
reisj  uti  quidem  Coriolanus  &  BaiUus  ex  Blondo  &"  An- f'f?'^'«''- '•«- 
tonino  refcrunt  -,  eleftoque  Petro  Philargo  Cretenfi  ^  qui  '''^'J'''**'^' 
nomen  Alexandri  V.  afTumpfit ,  abolere  nequicquam  co- 
nati  funt.  Benediftus  enim  eorumconatusfuaviterirrifit: 
Gregorius  vero  vocatus  ad  Concihum,  refpondit,  non 
Cardinahum^  fed  fuum  efle  Concihum  convocare.  Qiiin 
propter  pervicacem  utnufajie  amhitionem,  qui  ante  mutuoinfenfy 
jam  fmul  confpirahant  adtuendam ,  (^uam  pojftdehant  dignitatem, 
atque  ut  in  communi  caufa  colludehant,  uti  CabafTutius  in  No- 
titia  Conciliorum  loquitur.  Alexandro  elefto  Gregorius  Ari- 
minum,  Benediftus  in  Cataloniam  aufugit.  Uterque  no- 
vos  Cardinales  creat  ,  &:  verus  Pontifex  uterque  haberi 
contendit.Fa£taquefic  Ecclefia  Romana  Triceps  eft.Mor- 
tuo  quin  etiam  fequente  anno  Alexandro  V.  veneno  uti  pu-  ^UxMdrs 
tatur  5  a  Balthaflare  Cofla  ei  propinato  ^  ipfe  Balthafar  ^^f^^^^^f 
Cofla  Neapohtanus ,  Johannes  XXIV.  poft  diftus ,  fur-  ^ohHnniT 
rogatus  eft.  Is  ftatim  Legatos  ad  Principes  Germanix  mi-  ^^-/r/wa^r- 
fit^  rogavitque  5  ut  Sigifmundum  Hungarix  Regem  \rci- ^■fn^nium 
peratori  Ruperto  defuntto  fufiicerent.  Qiiod  cum  ex  voto  coroHAXHrAi 
fucceflifl^et,  Romx  Imperatorem  coronaturus ,  &  Eccle-^^^^'^^^^^^^^ 
fiam  tranquillaturus  Concihum  indicit ,  in  cujus  ^x\m2Lrmcomiimm 
feflionetefte,  apudBaihum^  Nicolao  Clemangis  ^  Baje- ^^"^'"^^^^^^^^ 
cenfi  Archidiacono  :>  poft  mifl^am  de  Spiritu  S.  celebratami/^/r ,  cB^git. 
bubo ,  ferale  omen ,  apparuit ,  fupra  Temph  trabem  fe- 
dens,  horrifica  voce  5  ocuhs  in  Papam  conjeftis  5  ipfum 
monftrifico  ore  fahitavit  5  nec  nifi  fuftibus  interemptus  abi- 
gi  potuit.  Unde  false  admodum  Conciho  huic  Romano 
ab  Antipapis  objeftum  ,  Spiritum  S.  in  fpecie  bubonis 

ci 


J76  ECCLESm  ROMAN^ 

ei  prxfediffe.  Certe  illud  Concilium  nuUa  fruge  dimif- 

fum  eft.  : 

sigifmutidus      CXL.  Coeterum  rebus  ita  deploratis  Imperator  Sigif- 
^'ZTnuiH-' mundus , ut Ecclefiam mifere laceratam 6c mexhaufta  qua- 
diisEcciefia   dam  vitiorum  ac  morborum  coUuvie  inundatam  fanaret 
facem  rffti-  ^  recolUgeret  y  tantos  pro  Romana  Ecclefia  fufcepit  per- 
ce^autiA     tulitque  laboreS:>  quantosanteipiumpro  hccieiix  lalute 
^°T!!!!r n    P^^^ciillmi  Regum  vel  Imperatorum  fubiilTe  leguntur.  Ete- 
imln^llrai.  nim quo cceteri Reges in  publicum  Concilium  (qua unica 
ratione  Scliifma  tolli  3  &:  deploratis  fere  Ecclefix  malis  me- 
dicina  adhiberi  poffe  videbatur  )  coirent ,  non  fine  gra- 
viilimis  laboribus  ,  fumptibus  &  periculis  ,  Regna  fere 
omnia  totius  Orbis  Chriltiani  peragravit  ,  GaUiam  &  Hi- 
fpaniam  adivit,  in  Angliam  navigavit  ,  Regibus  natio- 
num  lilarum  perfuafit,  ut  &:  ipii  m  ConciUum  univerfile 
confenferint.   Sed  &  in  Itaham  profe£l:us  Johanni  Papse 
Mantux  perfuafit  ^  ut  Conftantiam  ad  ConciUum  veniret. 
Ita  cceptimi  menfe  Oftobre  A.  m  c  c  c  c  x  i  v.  ConciUum 
Conftantienfe :,  fcu  potiiis  5  ut  feftive  Lutherus  infignivit , 
.ohiian-tienje  (eo  quod  in  eo  inter  aUa  ckiinitum  eft  ,  Ucet 
Chriftus  poft  coenam  inftituerit :,  &:  fuis  difcipuUs  admini- 
ftraverit  fub  utraque  fpecie  Panis  &  Vini  veherabile  Sa- 
cramentum ,  hoc  tAmen  non  ohjhnte  ,  poftea  a  conficicnti- 
bus  fub  utrique  &  a  laicis  fub  una  fpecie  panis  accipiatur) 
ad  quod  fexaginta  millia  hominum  confluxerunt.  Gereba- 
tur  ibi  res  quinque  nationum  ^  ItaUcis ,  GaUicx  5  Germa- 
nicx^  HifpaniciE  &  AngUcx  fuffragiis.  Sigifmundus  Im~ 
perator  in  ejus  prima  MilTa ,  ut  Diaconus ,  EuangeUum 
cantavit.  Conventu  aperto  ^  &:  data  Ubere  loquendi  po- 
teftatC:,  pkis  quam  quadraginta  crimina^  eaque  graviili- 
majohanniobjeaa  &:  probata  funt  :,  inter  qua}  etiam  il- 
ludo  qucd  Alexandrum  decefTorem  condudo  MarfiUo 
Parmenfi  Medico  ^  veneni  ope  fuft-uUffet.  Es^it  tamen  cum 

rn- 


PERIODUS  QUINTA.  177 

Fnderico  Auftriaco ,  ut  fe  ex  Concilio  fubducere  velit. 
Qiiod  cum  fecijTet  ille ,  Papa  abdufto ,  Hclvetii ,  inpri- 
misTigurini,  fuafu  Concilii ,  Papam  &  Fridericum  per- 
fequuntur  &  opimis  ob  id  feudis  ab  Imperatore  donantur. 
Retra£tus  ex  fuga  Papa ,  &  Manhemii  in  carcerem  com- 
pa£tus  5  coaftus  eft ,  Concilio  diftante ,  Papatu  fe  abdi- 
care  ,  ceu  h^reticus  ,  negatdi  mimarum  immortalitatis  rens  , 
atheus ,  Simomacus ,  mendxx  hypocrita  5  homicida ,  veneRcus  y  alea- 
tor  5  adulter ,  Sodomita ,  incarnatus  denique  Diabolns ,  qux  &: 
fimilia  Johannis  fcelera  ex  Cofmodromico  Gobelini  Perfo- 
nx  nuper  etiam  Odoricus  Rainaldus  in  AnnaHum  Baronii 
continuationc:,  ahifque  repetiit.  Mox  Synodi  Prxfides  de- 
cretum  edunt ,  quo  declarant ,  Concilium  Generale  Legittme 
congregatum  hahere  foteflatem  immediat^  a  chnfio  ^  ato[ue  eidem 
Papamfuhje^um  ejfe.  Supererant  duo  Papas ,  Gregorius  6c 
Benediftus ,  qui  &  ipfi  citati ,  ciim  comparere  detreda- 
rent ,  Pontificia  dignitate  exuti  funt.  Ita  Gregorius  animi 
moerore  confeftus  mox  obiit :  Benedi£tus  ciim  feprxfra- 
ftiiis  gereret ,  etiam  Ecclefiar  communione  motus  eft.  Inde 
perventum  in  ConciUo  ad  negotium  Reformationis ,  cu- 
jus  capita  a  P.  de  Ahaco  digefta  Sigifmundus  proponi 
mandat ,  figillatim  de  caufis ,  propter  quas  Pontifex  cor- 
ripi  &:  deponi  poiTit  3  quas  ante  novi  Pontificis  eleftionem 
definiri  petit.  Urgentibusnonnullis*,  a  Minoritis  Refor- 
mationis  initium  fumendum,  Sigifmundus  idemmerito 
refpondit :  Imo  vero  a  Majoritis.  Perculfis  ea  voce  Majori- 
tis,  ne,  Pontifice  nuUo  Imperator  id  exfequeretur  3  anni- 
tentibus  iifdem,  die  Marrini  A.  mccccxvii.  eligitur^/^w^^o//*^ 
nationum  omnium  &  Cardinalium  confenfu  Otho  Co-^'f^J''''' 
lumna  Romanus ,  CardinaHs  Divi  Gregorii ,  qui  quod  in  M,m/)f«  ^ 
feftoMartiniPapacreatuseflet^  Martinus  V.  dici  voUut.'?'''''^^'''^- 
Cujus  eledi  pedes  magna  loeriria  primus  Sigifmundus/rr"/^i/:" 
ofculatus  eft.  Primimi  atque  is  confecutus  eft  imperium,'"*^'^''^''^^»- 

Z  11    tam  elH.lit. 

nuUa 


178  ECCLESI^  ROMAN^ 

nuUa  ampliiis  reformationis  fafta  mentio  eft.  Imperatore 

vero  eam  ftrenue  urgente ,  Papa  refpondit ,  in  aliud  tem- 

pus  opportunius  remedium  ifthoc  difFerendum  efie.  Rem 

enim  efie  magni  momenti ,  periculofx  aleae  plenam  y  ma- 

turi  confilii  indigam,  ne,  vi  pace  compolita:,  novic  in 

Clero  turbiE  exoriantur.  Ex  Hieronymi  quippe  fententia , 

unamquamque  provinciam  fuos  habere  mores ,  fuofque 

fenfus ,  qui  e  medio  tolli  fme  gravi  rerum  perturbatione 

nequeant.  Et  quia  decrera  fmt  ConciUa  confequentibus 

temporibus  celebranda  ^  iccirco  reformationem  tempori- 

bus  illis  refervandam  3  linemque  Conftantienfi  Conciho 

per  quatuor  jam  annos  extrafto  imponendum  eflfe.  Ita  fci- 

licet  egregius  Veterator  Imperatori  &  reliquis  Principibus 

illufit  3  rehftaque  die  x  x  1 1  April.  m  c  c  c  c  x  v  1 1 1 .  Con- 

ftantia  y  &c  impofito  ConciUo  fine  in  ItaUam  ad  VoUipta- 

tes  fe  contuUt  &c  Romse  Jubilxum  celebravit. 

£ugemmiF.     C  X  L I.   Qiii  Martiuo  fucceflit  Eugenius  IV.  initio 

Bajtieenfe     fiatim  Pontificatus  fui  ratam  habuit  fentcntiam  Martini 

gtt ; moxvero  deruncti  5  cujus  m  eo  conciUa  fteterant  ^  ut  novum  Conci- 

i  patrihm   lii^im  Bafilcis  coirct.  Coaftum  iUud  reformand;^  Ecclefix 

'tH^Js iiiud'  gratia  3  indicente  Eugenio  A.  mccccxxx, i.  ufque  ad 

Ferrariam,   A.  mccccxlvi.  duravit.  Cseterum  ciim audirct Eugc- 

FhreJiam    ^^^^^ '  difputari  palam :,  Papam  fubefl^e  ConciUo  debere , 

tra^rien  ,(^  &c  potiorcm  eflfe  CouciUi  quam  Pap^  authoritatem ,  ab- 

aBajiieenf-  rumpcndi  CouciUi  &:  Ferrariam  transferendi  confiUum, 

htudepomtury  ^  rt   •    i    i         rr 

Amadess^^  co  prsetcxtu  ^  quod  Cjr^Eci  locum  cum  libi  delegilient  5  ce- 
haudfi.feH  pi^  Sigifmundo  Imperatore & Prxfidibus  ConciUimul- 
ro^atff.  tum  rerragantibus.  Cumque  coeptis  luis  rapa  oLvM^jwas 
infifteret ,  Sc  Ferrarix  ConciUum  fuum  Papale  ^  Johanne 
Palaeologo  Imperatore  ConftantinopoUtano  eo  invitato  5 
&  irreverenter  excepto ,  inchoaret ,  &  mox  etiam  Uie  Epi- 
demia  ibi  ferpente  Florentiam  iUud  transferretiConciUum 
Bafileenfe  buUam  A.  mccccxxxvii.  edit  ^  qua  ab  Of- 

ficio 


PERIODUS  QUIIilTA  179 

ficio  Paftorali  Eugenius  fufpenditur  oblupinanityranni- 
dem ,  fimiilque  fancitur  ,  Ecclefiam  in  capite  &  membris 
reformandam  elfe,  &  Papam  ipfum  Concilio  fubjacere. 
,^od  nifi  efi ,  inquit  ^  c^uis  uno^mm  Romano  Ponttfia  quanquam 
tmprobijfimo  contradiceret  ?  Cujus  Concilii  authoritatem  Sta- 
niflaus  Felix  in  Notis  ad  Pallavicini  Uifioriam  Conctlii  Tri^ 
dcntini^  ftrenue  tuetur  j  licet  Bafileam  Bafilifcum  peperif- 
fe  Antoninus  Florentinus  diftitaverit.  Sed  8c  Concilium 
Florentinum  ab  Eugenio  t^  hoLvUcL$  celebratum,  ceu  ille- 
gitimum^  adeoque  Conciltahuium  dzmn^t  ^  deniqueEuge- 
nio,  eoquod,  utSefi^iS.  loquuntur Patres ,  nulla  exhor- 
tatione  ad  emendationem  morum  5  Sc  abufuum  correctio- 
nem  trahi  potuerit  ,  eleftioni  Paftorum  proborum  non 
prxbuerit  aflenfum,  Beneficia  Simoniace  contulerit ,  Con- 
ciho  non  adfuerit ,  bonos  expulerit  ,  pro  gravi  pecunia 
dignitates  contulerit  y  Synodalia  piorum  Pontificum  de- 
cretarevocarit  6cc.  mox  ^(^//^34.  ceu  contumace  exautho- 
rato  novum  Pontificem  ,  Amadeum  Duceni  Sabaudi^ , 
Felicis  V.  nomine  infignem  creant.  Documenta  ejus  rei 
multifaria  d^^ofjLvyifjLoyAj'^  a  Goldafto  in  Conftitutiones  Im- 
periales  relata  legere  eft.  Interim  Florentise  cum  Palseolo-  FioreptUHt^ 
go  reUquifque  Grxcis ,  auxilia  adverfus  Turcas ,  unione  '^*'^  '"^ 
&  communione  fidei  promifla  ^  pacifcentibus ,  tranfigi-  tZ]'oUbrua 
tur  y  convenitiirque  fequentes  in  Articulos:  Vurgatorium  ^^  ^^^^^^  pf^ 
efife ,  Vafam  Bcclefi^  caput  cfie ,  Spiritum  S.  a  Patre  dr  Ft/to  pro-  ^'^^  *** 
cedere  3  S,  tuchartfiiam  in  az>ymo  O'  fiermento  tndtferenter  confici, 
Hsec  omnia  Imperator  Graecus  a  fuis  comprobari  curat  > 
repugnante  acriter  Michaele  Epifcopo  Ephefino ,  &:  arti- 
culos  de  Papa  inprimis  &:  Purgatorio  ftrenue  oppugnante. 
Domum  reverfi  Grasci  oi^vu-Trojce^tvo^oi  oduim  incurrerunt  o- 
Dinium^  articulos,  quibus  illi  confenfcrant^  aperte  daninan- 
tium.  Extat  Epiftola  Ecclefice  Conftantinopolitanx  ad  Bo- 
hemos  ^  die  1 8  Jan.  A.  m  c  c  c  c  l  i.   mifia  ,  &  Catalogo  ^ 

Z  2  f  e- 


i8o  ECCLESI^  ROMAN^E 

Teftium  Veri tatis  GrcECo-Latine  inferta  ^  in  qua  inter  alia 

fic  fcribunt:  Hortamur  vos  nohijcum  ad  concordiam -,  mnautem 

fecundum  illam  Tlorentinam  umonem  jimulatam  -y  a  certo  veroque 

confilio  abalienatam  5  qudi  diremftto  a  vcritate  jure  appcUanda  ejL 

^Suam  ob  caufam  illam  quoo^ue  minmie  admifimus  ,  tmo  frorfu 

repudiavimus  :  fd  fecundum  immutabtle  Veritatis  decrctum  ,  in 

quo  folo  vere  ac  tuto  unmfojjumm.  Ifidorus  tamen  Kutheno- 

rum  y  &c  BefTarion  Nicei^:  Epifcopi  ,  Pontiiicias  partes 

amplexi :,  Cardinalium  Romanorum  in  chorum  cooptati 

funt.  Decretum  mox  Eugenius  edit ,  tantum  abefle  ,  ut 

Conciho  ulh  ipfc  fubjaceat  5  ut  tum  maxiyne  mereatur  ,  cum 

Concilii  decreta  contemmt,  QiLiin  &:  thefm  hanc  ^   Comilium  ejje 

Jupra  Papam  y  ceu  hdreticam  damnat  >  dimilToqde  Florentix 

suge^m  (^   Conciliabulo  Romam  A.  m  c  c  c  c  x  x  x  i  x.  revertitur.  In- 

^tmrilTidia  ^^  ^"^  Fehcem  tonat,  &  hic  Bafilea non  nunore ardore  in 

'Eugenium^  convitia  ftatuis  Nabuchodonoforis  ,  idoh, 

Beelzebubis ,  Luciferi  adverfus  fe  invicem  ja£tante  ftre- 

nue.  Concilium  vero  Bafileenfe  comparentibus  Bohemis , 

poft  quinquaginta  dierum  difputationem ,  communionem 

^  fub  utraque  fpecie  ^  ceu  liberam ,  fcilicet j  ure  Divino  ^  non 

neceflariam^  permittit  :  Annatas  &  alias  rapinas  abolet^ 

Huflitis  negantibus  ^  fe  uUam  doftrinam  Scripturis  facris 

non  comprehenfam  admifliiros^  per  Cardinalem  Cufanum 

refpondet :  Scripturas  non  ad  ejfe  ,  fd  ad  bene  ejfe  Bcclefa  fa- 

cere,  Tanto  digniiis  Verhum  Bei  tradi  3  quanto  ah  emni  Scriptura 

remotius.  Explicandam  Scripturam  e(fe  juxtacurrentemBcckfdtri- 

0»ra/n!€at-  tum  y  qua  fententiam  mutante  Dei  ettam  judicium  mutetur.  Tan- 

B^yJv^rf^r^^^^^^^Lugeniusaddiflipandum  Bafileenfe  Concilium  Ca- 

GoMcdmm     rolum  Fraucix  Delphinum  armavit.   Qui  cum  gentium 

^^'^^^^'''^"^^^^P^^ditiflimacon^^       ,  Alfatise  vicos  &  civitates 

hgrHumab  nonnuUas  dolo ,  proditione&blandimentisingrefllis,  Al- 

^iluMr  ^^^i^inomnem,  vini  atque  frumenti  feracifllmam  mifere 

i»titut. '     vaftavit  >  ac  sedes  civium  ^  cafas  pauperum  orphanorum  &: 

vidua- 


PERIODUS  QUINTA.  iSi 

viduarum ,  ipfaque  facratiffima  Dei  Templa  igni  nefarie 
fuccendit.  CumquecrudelitateextremainAlfatia  perpe- 
trata,  tandem  cum  armatis  trigmta  millibus  Bafileam  a- 
dortus  eflet ,  a  quatuor  millibus  Helvetiorum  ita  exceptus 
elt ,  ut  vi6tor  licet  vix  tertiam  exercitus  fui  partem  y  eam- 
que  mutilam  &  fraftam ,  amiflb  etiam  belli  Duce  Arminia- 
co  3  in  Galliam  reduxerit  5  Concilio  Bafileenfi  interim  per- 
feverante.  Retulitque  hic  Princeps  dignam  plane  militia 
Pontificia  mercedem.  Perierunt  enim  in  ea  pugna :,  incen- 
tore  Papa ,  ultra  quatuordecim  millia  virorum  fortium. 
Hce  fcilicet  Papales  virtutes  ,  hx  indulgentix  fuerunt ! 
Concilii  ipfuis  Bafileenfis  infelicem  exitum  his  verbis 
RoUiinxius  in  fafciculo  deplorat :  ConcUum  Baftleenje  ,  m 
quo  mukcL  hona  fuerunt  injlituta  fro  reformatione  in  capite^  (^ 
memhris  y  hahuit  principium  gloriofum  ^  fedfinem  humilem  ac  tri- 
hulatione  flenum  propter  Schtfma.  Mirahilis  rerum  eventus,  Pr^- 
'valmt  Concilium  Conflantienfe  contra  tres  Vapas  ,  eos  dejiciendoy 
(^  quartum  inflituendo,  cum  tot  haheret  adverfitates  ^  (^anulb 
confirmatum  fuijfet,  lllud  autem  tanta  authoritate  colle^um  (^fir^ 
matum ,  nec  unum  potuit  njel  in  modico  reducere  ad  rwrmampro- 
poftti  fui  ,  imo  e  contra  procejfus  ejus  fuit  impeditus  ah  uno.  ihi 
dehile  principium  cr  finis  gloriofas,    Hic  e  contra  prdcise  fuit,  Et 
Matthias  Ugohnus  in  Synodico  fuo :  ^td^  inquit  ,  te- 
nendum  tunc  fuerit  y  cum  eodem  tempore  Concilia  duo  congregata^ 
^  ad  invicem  difcrepantia  reperirentur  ,  videlicet  Bafileenfe  c^ 
Florentinum  3  folvat  chriftus  Jefus  ,  CMagifler  ^  Docfor  infaU 
lihitis  Veritatis  ,  pro  finceritate  fidei  BccleftA  inn^iolahilis  e^  fpon- 
fdfu^. 

C  X  L 1 1.  Tandem  Eugenius,  poftquam  Divina  &  hu-  confi 
mana  omnia  perturbavit  ^A.mccccxlvi.  faris  conceiTit,  ^'^  ^  ^f 
5^'c^p^f  naftus  Nicolaum  V.  (2X11  VI.  vocant)  qui  Tbo-  \,i^(fT 
mas  Sarzanus  antea  diftus  eft.  Friderici  III.  Imperaroris ' -'-^  .c'  d^- 
interceffione  ceflit  ei  Felix  V.  dignitate  Cardinalis  con^-  i™^';^","^ 

Z  a  ten- 


anttnfr- 


i83  ECCLESI^  ROMAN^ 

mk  orHyj  tentus  5  abolendi  Schifmatis  perniciofi  gratia.  ObfefTa  4 
cyi^ianm  Xurcis  Conftantinopoli^  Conllantinus  PaliEologus  kpud 
^■Hm'jTgum  Nicolaum  Papam  fuppetias  nequicquam  implorat  eo 
jHbtt.  quod  Gr::eci  Papse  primatum  conftanter  abnuerent.  Gr£ci , 

inquit  Nauclerus  ,  ad  Latimmm  ofes  fmjlra  confugimt  ,  l 
Pontifice  NicoUo  V,  Ucrjmis  acfietihus  amilta  fetentes.  Sic  defer- 
to  maligne  Imperatore  5  urbs  Conftantmopolis  die  xxix 
Maji  A.  MCCCCLi  I  I.  aMuhammedecapta,Turcicum 
jugum,  una  cum  Imperio  Orientali  univerfo  fubiit :  Con- 
ftantino  ipfo  in  fuga  graviter  vulnerato  3  cujusmox  caput 
refedum ,  Muhammedi  fuave  fpeftaculum  off^ertur.  Tan- 
ta  Romanenfium  perfidiafuitj  qui  Imperium  univerfum 
Orientale  Chriftianum  Turcis  horrendum  in  modum  fub- 
jugatum  ,  quam  Pontificia  dominatione  folutum  malue- 
runt.  Pereuntestot  Chriftianos,  qui  fervare  ciimpotuif- 
fent  3  &  ob  Chrifti  Salvatoris  amoreni  debuiflent ,  non  fer- 
varunt  tamen ,  eos  perdidifle  cenfentur  merito.  Ita  malo- 
rum  &  calamitatum  omnium  fundus  &  architefta  Roma 
fuit. 
moUt  V.  er-     C  X  L II I.  Coeterum  Nicolai  Hberalitatem ,  &■  erga  li- 
^ittlramlmor  ^^^^  litcratofque  benevolentiam  incomparabilem ,  vehe- 
ijifyftrspra-  menter  Scriptores  prxdicant.  Omnmm  inftar  Nauclerus , 
dtcatHT.        Generat.  ^().  Sic  illum  conimendat :  Laudatur  NicoUi  Itbera- 
litas  ^  (^ua  erga  omnes  ufus  efl  ymaxime  vero  literatos,  c^osc^rbc-- 
neficiis  ,  (^  ojficiis  mirificc  juvit  ^  eos  froemiis  ad  comf-onendum^ 
C^'  ad  vertendos  Gr^cos  authores  in  Latinum  ita  perpultt  ,  ut  li- 
ter£  GrdCd  (^  Latind  ^  c^ua  fexcentis  jam  annis  in  fitu  'dr  tenc- 
hris  jacuerant  y  denuo  Jplendorem  aliquem  adept£  fint,  Certene- 
gari  nequit ,  Pontificis  hiijus  opera  hteras  &:  Mufas  in  Eu- 
ropaquodammodoreformatas  &c  renatas  efte,  proxima:- 
que  adeo  etiam  Rehgionis  ipfius  reformationi  quodam- 
modo  praekixifl^e.  Ex  Oriente  inprimis  Turcarum  3  qui 
Conftantinopoli  diu  imminentes  eam  tandem  ceperunt ,  & 

:    %  '  bonis 


PERIODUS  QUINTA.  183 

bonis  etiam  literis  exilium  indixerunt ,  metuRomam  fe 
contulerunt  Viri  undiquaque  dodtiffimi ,  Emanuel  Chry- 
foloras,  Byzantinus  feu  Conltantinopolitanus  j  quiGrx- 
cx  Grammaticx  Erotemata  fcripfit  y  Theodonis  Gaza 
Theflalonicenfis  ,  Gvxch  &  Latme  doftillimus  -,  Geor- 
gius  Trapezuntius ,  Chalcondylas  Athenienfis  3  Joh.  La- 
fcaris,  Demetrius^  aliiquCj  qui  immenfo  Dei  beneflcio 
artium  igniculos  in  GrirciaperTurcarumbarbariem  tan- 
tiim  non  extindtos ,  in  Latium  ahafque  regiones  tranfduxe- 
runt.  Nicolao  certe  Georgius  ille  Trapezuntius  ,  Deme- 
trius  3  &  ex  Europxis ,  Georgius  Valla  ^  Nicolaus  Perot- 
tus  aliique  yin  celebres  in  deliciis  unice  fuerunt.  Merito- 
que  Pontifici  huic  acceptum  referimus  quicquid  fplendo- 
ris  Latinx  &  Grsecae  literse  in  Itaha  primiim  5  poftea  etiam 
in  Germania  acceperunt.  Sicut  autem  oHm  Mofes  in  aula  i^  /» ipfa 
ufEsYptiaca  educatus  eft,  qui  poftea  fiHos  Ifraehs  ex  ^-  y^nnchrtfit 
gypto  eduxit :  ita  in  ipla  quoque  Antichruti  aula  bonas  h-  tur  inerA 
teras  promotas ,  earumque  deinceps  auxiho  Antichriftum  1^^^''"^  f^l^ 
Orbi  revelatum ,  &  in  multorum  cordibus  confoffum  efle ,  lltusAl?!!' 
mirum  certe  non  eft.  thrtfiuseff. 

C  X  L I V.  Neque  parum  ad  bonarum  hterarum  inere-  ^dreveiatie- 
menta,  &  confequentem  verse  etiam  reh^ionis ,  &  oppo- ^^^./!'!.7;,^ 
fitis  eidem  Antichriltianx  tyrannidis  5  quam  Komana  ha-  Typagraf^bm 
ftenus  Hierarchia  in  Ecclefia  exercuit ,  coenitionem  divi-  ''"^''''  ^-^'^ 
num  chalcotypix  aut  typographice  ,  quam  imprelFuram  tuiitmtdtiwu 
fere  appellant  5  inventum  ac  beneficium  nunquam  fatis 
laudatum  contuht.    Anno  fcihcet  mccccxl.  Johannes 
Gutenbergius  Argentinenfis  aurifex,  Moguntii  primum 
magnis  artem  eam  fumptibus  protuht.  Eandem  poftea Jo- 
hannesMentelibidem  auxit,  &  Sixtus  Reofingerus  Ar- 
gentinenfis  Neapohn  in  Itaham  tranfduxit.   De  inventore 
tamen  artis  controverfiam  Moguntinis  ahi  movent  5  quos 
interHadrianusJuniusBatavi^efux  caf,  17.  ejus  inventio- 

niem 


184.  EGCLESI^  ROMAN^ 

nem  civi  cuipiam  Harlemenfi  acceptum  retulit.    Quam 

coiitroverfiam  pluribus  DodtiiT.  Ivlollincrodius  difcuflit. 

Sed  de  inventore  quicquid  fi  ^  (nani  etiam  cum  Pomponius 

Loetus  utrifque  laudem  prxreptam  voluit ,  fcribens  ad  Au- 

guftinum  Maphxum  5  impnniendi  facultatem  multis  fe- 

culis  iiitermiflam  y  paulo  anre  revocatam  efl^e :  tum  Jo- 

vius  hijlor.  lib.  14.  in  regionc  Sinarum  librosante  multos 

annos  impreflbs  extare  ait ;  tum  denique  Alphonfus  Men- 

dozz  lih.1 11.  16.  in  Regno  Chin^E artem  typographicam 

quingentis  annis  ante ,  quam  ad  Germanos  veniret  ^  in  ufu 

fuifl^e  fcribit}  nobiUflimum  ifl:hoc  inventum  libros ,  qui- 

bus  Romanx  Ecclefise  pudenda  detedla  funt  3  aperuit,  & 

longe  lateque  invitis  adverfariis  omnibus  difperfit ,  &  ad- 

hucdumperomnesOrbis  angulos  fpargit.  Sibylla  etiam 

Erythrxa  de  Antichrifl:o  vaticinans ;,  pr^dixit  ^,  fore  ut  per 

linum  tandem  perdatur.  Sic  enim  carmen  habet.  A'iA<v@h 

'ht^^^n  xsLipo$  ,   oTi  Aiv©-  cw^^gv  J^^eTrcq.    Mifemm  inde  tempm  y 

quia  Imumillud  ferdet.  Charta  fcilicet  ,  in  qua  hbri  excu- 

duntur ,  ex  hneo  panno  conficitur. 

rimii.  pro-      C  X  L  V.  Nicolao  V.  in  fede  Pontificia  Calhfl:us  1 1 L 

'^l^Zem'"  huic  vero  ^neas  Sylvius  Piccolominxus  Genuenfis,  Vir 

neuthjHam     Coetcra  doftiflimus,  &:  in  Conciho  Bafileenfi  paulo  ante 

^Ma'%l!i^  celeberimus,  quiPiilL  nomen  fibi  impofuit ; fucceflit. 

vomificUatt-  Exfpe£tarunt  ab  ejus  eruditione  ^  aureifque  promiflis  Viri 

gend^  unkj  bQ^i  EcclefiiE  oacem  &  tranquilUtatem :  fed  fefelht  eos 

iHtentusejr.      ^,  i-v  i  /  ••ti-- 

Ipesconceptaplurimum  5  documentumque  impietas  ru 
dedit,  quamdeploratafitEcclefixfahis.  Papaenimcrea- 
tus  Augufl:ini  Exemplum  prxferens  Bullam  retraBationis 
fcripfit,  quaea^  quse  in  Bafileenfi  Conciho  adverfusEu-  { 
genium  geflit  ^  revocavit  5  reftius  fafturus,  fi  ejufdem 
S.  Auguftini  exemplo  Confefllonum  hbro  edito  peccatum 
juventutis^  quod  Epiftola  ad  Patrem  data  (quas  decima 
quinta  eft;,)  confeflus  Patri  eft:,  magis  etiam  ipfi  Deo 

con- 


PERIODUS  QUINTA.  185 

confefTLis  eflet  deinceps.    Majeftatem  Pontificiamneuti- 
quam  minuere,  fedaugereinimmenfumconatusnihilin- 
tentatum  inaufumque  reliquit ,  palam  prx  fe  ferens ,  fe    . 
nequeReges,  nequeDuces,  neque  populos  uUos  formi- 
dare  j  qum  adverfari  fibi  aufos  aperta  vi  ad  Obedientiani 
Apoftolicam  redufturum ;  BuUa  infuper  de  non  appellan- 
do  a  PapaadConciliumedita.  Palam  igiturfeRegiGal- ^^.^[''^'^yj^ 
lia:  Pontificiam  tyrannidem  &  rapinam  in  Regno  fuo  coer-  lerfJ/pnJL 
cere  non  nihil  paranti  j  Regi  Apulix ,  Sigifmunda Archi-  P^'  j^i^'r,,ra. 
duci  Auftrix  j  quod  Nicolaum  Cufanum  a  Pio  defigna- 
tum  5  ut  ditionis  fux  homines  excoriaret ,  rejeciffet  3  oppo- 
fLiit>  Germaniam  horribiUbus  beUis  inteftmis  intncavit  ^ 
Dietherum  Comitem  ab  Ifenburg :,  eleftum  Archiepifco- 
pum  Moguntinum ,  paUium  Epifcopale  viginti  miriibiis 
fbxcentis  quinquaginta  aureis  Rhenenfibus  redimere  tar- 
dantem ,  eo  quod  authoritate  ConciUi  Bafileenfis  Annata: 
damnatx  abolitxquc  eflent  5  ita  cum  Adolpho  NaiTovien- 
fi  xmulo  ejus  commifitj,  utprxcipLiisGermanix  Princi- 
pibus  ia  partes  conccdentibus ,  horribUibus  beUorum  ci- 
viUum  incendiis  univerfa  fere  Germania  conflagraverit. 

C  X  L  V I.  Jam  vifi  Pontifices  erant  ad  eum  tyrannidis  ^ix/iir.  im- 
&c  impietatis  gradLmi  pervenifle,  CLii  nihil  ampUiis  addi  ^T';^|' 
polfet.Et  tamen  fequentes  Pontifices  rationem  invenerunt^ 
qua  &  faftigium  &  pinnulas  ipfas  huic  xdificio  impone- 
rent.  Inter  eos  poft  PauUimll.  Montium  pietatis  ,  feu 
potiLis  impietatis  (de  quibus  Dorothei  Afci^ini  iiber  fin- 
gularis  extat }  authorem  Sixtus  IV.  A.  m  c  c  c  c  l  x  x  i . 
PapacreatuSj  CLijusqLiidemfLibaftumin  omni  genere  U- 
terarum  judiciumlaudatur,  excLiflb  pLidore  omni ,  iis  U- 
bidinibus  impuriflimum  fe  mancipavit  ,  ut  eas  prodere 
pudor  Scriptores  prohibucrit.  AUquid  tamen  dicere  Wcf- 
iHns  Groningenfis  ^  vulgo  Lux  Mmidi  didlus  in  Tra£tatLi 
de  Indulgentiis  PapaUbus  >  nec  non  CorneUus  Agrippa  in 

A  a  dc- 


ifaf  vane 


itU  i:ECCVEStJE  ROMAN JE 

declamation^adLoVanienfes,  fuftinuerunt.  Idem  Agrip- 

pa  de  Incertitud.  ^Vamtate  fcient.cap.G^.  Lenoniam  a  Sixto 

Lfipanarh    inftitutam  fic  defcribit :  Recentioribus  temforihus  Sixtus  Vonti^ 

mirmtiti.rf  r^^  ^^ax.  nohtle  lupamr  inlittuit  y  ^c.    Rom^  fcorta  in  fingulas 

fiftimanas  Jultum  pendunt  Vdnttpcv.  ^t  cenjus  annuus  nonnun- 

'([uam  viginti  mille  ducatos  excedtt  (funt  qui  quadraginta  mil- 

le  poft  numeraverint)  K^deoc^ue  Bcclefia  Procerum  id  munus 

efl ,  ut  una  cum  Eccle(iarum  proventibus  etiam  lenociniorum  mer- 

cedem  numerent.  Sic  enim  illos  fupputantes  aliciuando  audtvi.  Ha- 

bet  (inc^uientes^  ilk  duo  benefcia  ^  unum  Curatum  aureorum  vi- 

ginti  y  alterum ,  prioratum  ducatorum  qiiadraginta  5  (^  tres  pu- 

tanas  in  bordello.  Qiiis  vero  ad  nefandam  foeditatem  hanc 

non  obftupcfcat  ?  Impuriilimum  tamen  &:  obfcoeniflimum 

Etheiuini-  Antichrifti  Regnum  hocin  facinore  aperte  cernitur.  Ta- 

tHmHdvenu^^^  Jniqua  bella  ab  ipfo  adverfus  Nicolaum ,  ViteUiumj 

fadMmty    Florentinos,  Regcm  Sicihse  Venetos  gefta.  Belloquidem 

'^j^^JJ^^^^adverfus  Venetosfufcepto  Helvetios  foedere  fibi  junxit, 

vexiiimn  do-  quibus  dono  mifit  vexilhim  rubrum ,  BuUa  fingulari  ad 

""^-  eos  deftinata  commendatum :,  fub  cujus  finem  ita  fcribit. 

Nos  vexillum  ipfiim  benediximus  y  ut  fub  eo  militantes  benediciio- 

nem  Omnipotentis  Beifimpervobifcumhabeatts.  Bapropter  Qquod 

hmc  Sedi  fancidt  ac  vobis  faufium  ac  felix  fit^  lceto  (^  magno  ani- 

mo  vexillum  hocy  quodprdfatafedesvobisdonat^  accipientes  y  con^ 

tra  ejufdem  Sedis  inimicos  ^  Virtutem  veflramofiendite.  Itemimis 

lcetis  contra  hofies  Bcclefia  ,  f^  illam  ab  opprejjoribus  LIBER- 

TAtlS  BCCLBSIASTICM,  ac  faaentibus  C07^tra  illamy 

folita  illavefiramagnanimitate  ^  defendite.  Inferat prdtpotcns  exer.- 

citus  vefier  vexillum  ^  Altiffimi  nomine  invocato  contra  di^ia  Se- 

dis  inimicos.  Bt  quemadmodum  column&  nubis  in  deferto  populum 

T>ei  prAcedebat  ^  dirigehat  in  viam  [alutis  ^  viciori^  5  ita  qui- 

cunque  (uh  ea  pro  ipfa  Bcclefia  Ronmna  pugnaverint  ,  a  Domino 

nofiro  fefu  chrifio  benedicti  fint  5  ^  plenariam  habea^^t  peccato- 

rum  fuortm  amnitm  remtffwnem  dr  indidgenttam  ^  cpuam  ex  tunc^ 

(^  per 


PERIODUS  Q.UINTA.  187 

f^  ter  fr&fente$  concedimus,   Mdedi^us  fit  c^uicun^ue  contra  ^os 
pro  EccUfia  Romana  pr^di^apugnantes ,  fugnahit ,  aut  facere  con- 
tra  vrxfumpfirit,    Vobifcum  autem  fit  henedi^io  Domini  perpetua , 
ium  laude  a*  glona  Omnipotentis  Deiy  ejujque  Beata  Maria  Fir- 
ginisy  inficula  feculorum.  Ex  qua  BuUa  cernere  eft  Antichri- 
fti  artes  nefarias ,  &  dolos ,  quibus  gentibus  fortiffimis  & 
iimplicifFimis  impofuitJSIeque  major  religio  vel  pietas  fuit 
Alexandri  VI.  A.  mccccxcii.  ex  intervallo  fuceeden-  aUxmM  « • 
tis,  0«,  itaGuicciardinusloquitur,  mnfinceritas,  hon  ve-^'^^-^"'^*'*^'^' 
recwndia ,  non  veritas ,  non  fides ,  non  religio  ulla  aderat,    Quo- 
que  Pontifiee  Romam ,  gentium  illud  afylum ,  camrfici^ 
nam  faftam  efleo  venalibus  in  ea  cunftis  facris  •,  Paulus 
Langius  Monachus  in  Citizenfi  Chronico-ex  Volaterrano 
commemorat.  Mores  ejus  turpifltmos ,  avaritiam  infatia- 
bilem ,  ambitionem  fine  modo  ,  crudeHtatem  plufquam 
ferinam,  fpurios,  quos  plures  habebat,  perfas  &  nefas 
ad  fumma  provehendi  cupidinem  foedam,  paflim  Scri- 
ptores  memorant.  Ditiones  tempof ales ad  ipfum  nullo  ]\X' 
re  pertinentes :,  in  utraquefcilicetlndianoviterdeteftas  , 
BullainterRegesHifpanii3e  &:  Lufitaniasdiftribuit^  haud 
equidem  exemplo  Chrifti  ,  qui  legitimam  hcEreditatem 
partiri  gravatus  eft ,  fed  potius  Sathanx ,  qui  Chrifto  fe 
adoraturo  in  celfo  montc  mundi  Regna  oftentavit  &:  pro- 
mifit,  Licet  eorum  vola  vel  veftigium  ad  eum  jurenullo 
pertinuerit.  Cum  Lucretia  filia  notha ,  quam  primum  Lu- 
dovico  Sforcix ,  mox  Aloifio  Aragoni ,  Alphonfi  Regis 
filio,  &:deniquehocinterfeaoAlphonfoEftenfi,  Ferra- 
rix  Duci  elocavit ,  furtivam  inceftamque  confuetudinem 
&:  ipfe  &  fil*s  Ccefar  Borgias  habuifle  creduntur.  Certe 
Jacobus  Sannazarius.Poeta  celebris  &  eximius  ,   Lucre- 
tix  huic  Epitaphium  ejufmodicecinit : 

Hic  jacet  in  tumuto  Lucretia  nomine,  fed  re 
Thds^  AlcKandrifilia,  Jponfay  nurus, 

A  a  2  Ha- 


i88  ECCLESIJE  ROM  AN^ 

Habuitque  exitum  impietate  fua  digmim.  Teftibus  enim 
Panvinio ,  Guicciardino ,  Bembo ,  Jovio ,  ex  quibus  etiam 
Staroulfcius  &:  Carriere  repetunt ,  poculo  venenato  ^  quo 
Cardinales  nonnullos  letho  dare  paraverat,  per  errorem  ipfi   . 
propinato  5  perfidia  in  caput  deteftabile  authoris  reci- 
dente ,  periit. 
Kuhes  te-         C  X  L  V 1 1.  Ecclcfia  Romana  hoc  in  primis  Seculo  in 
'^'"'"'  /^^-  captte  &  membrisj  doftrina  &:  moribus  corruptilllma  ^  non 
'verfLEccU'  dcfuit  veC})©^  /mgluptfv  mhes  tejlufmvcnt^tis  y  qui&:  Verita- 
ftamRom.     ^-j  ccekfti  locuplcs  teftimonumi  perhiberent  ,  &:  corru- 
fi^aHun'(^'  ptionem Ecclefise extremam propalam  infeftarentur.  Ur- 
Bahyio>iicam  [y^^[  ^  Clemcntis  Autipapa:  temporibus  Univerfitates  Pa- 
'dTJflta.  ^"'  rifienfisy  Oxomenfts  &c  FrAgenfis  Papam  cum  fuis  tyrannidem 
in  Ecclefia  exercere ,  &:  Papam  errare  poffe  foepiufque  er- 
rafle  aperte  contendebant.  Joh.  i^ndreas  Romam  a  latro- 
nibus  fundatam ,  in  priftinum  ftatum  rediifle  afleruit.  Dia^;' 
lo2;us  editus  Petri  c^  Panli  totam  curiam  Romanam  erro- 
neam  ^  &:  in  ftatu  damnationis  efie  docuit.  Vincentius  Eccle- 
fiaftes  Venetus  ^  CAUtthdus  Parifienfis  in  Bohemia  ^  'Joh.  Pur- 
VAcis  in  Angha,  WaUenfes  &•  Lollardt  pafiim  Papam  Anti- 
chriftum  effe  affirmarunt.    Theodoricus  a  Nyem  Gregorium 
&:  Benediftum  Pontifices  Seniores  Bahylonis  mfignivit.  Jo- 
hannis  XXIV.  cumprimis  tempore  Nicolaus  Clemangis  Ar- 
chidiaconvis  Bajocenfis  5  Papam  Antichriftum ,  Ecclefiam 
Romanam  Babylonem  ^  meretricem  magnam  effe ,  a  qua 
non  affeftu  duntaxat  5  fed  pedibus  etiam  exeundum  fit : 
Petrns  de  K^liaco  ^  Zaharella  Cardinahs,  &:cumiis  utrum^ 
que  concilium  Conflantienfe  Sc  Baftleenfe  ^  Papam  Conciho 
fubeffe :  Johannes  Gerfon ,  Concellarius  Parifi^fis  ^  Papam 
errare  deponi,  ab  Ecclefia  auferri  poffe  :  Indulgentias  & 
traditiones  Ecclefix  inutiles  effe :  ruinam  Ecclefi;^  immi- 
nere:  Theodoricus  Urtas  ^  Monachus  Germanus ,  Ecclefiam 
Romanamexaureaargcnteam,  exargentea  ferream  :,  ex 

ferrea 


PERIODUS  QUINTA.  189 

ferrea  terream  faftam  efie ,  neque  aliud  fuperefle ,  quam 
ut  in  flercus  abiret :  Theodoricus  5  Epifcopus  Croatix ,  Ec- 
clefiam  Romanam  ruituram^  ac  tum  Ecclefiam  fiorem  pri- 
flinum  recuperaturam :  Johannes  Buffus ,  &:  Hieronymus  Pra- 
genfis ,  8c  cum  iis  Bohemi  ac  Wtclefijh  innumeri  ipfaque  Huf- 
fitis  confentiens  Regina  Bohemix  Sophia ,  nec  non  militix 
Hufliticx  dux  fortiirimus  Ztfia  ^  Ecclefiam  Romanam 
Antichriflianam  ,  Babylonicam  meretricem  effe ,  tyran- 
nide,  Idololatria  ,  magia  fcatere,  6cc.   affa  voce  clami- 
runt.  EugenioIV.  Pontificein  Concilio  Bafileenfi;,  Fet, 
de  Aliaco  CardinaUs  Cameracenfis ,  Joh,  Segovienfiis  Theo- 
logus  Hifpanus.   Ludovicus  Cardinalis  Arelatenfis  ,  Car- 
dinahs  Julianus  JEneas  Sylvius  ,    aliique  innumeri  ,    Pa- 
px  Poteflatem  &  xj^ox^  flrenue  oppugnarunt  ,   & 
Ecclefia:  Romanx  reformationem  gravillime  urferunt^ 
quam  in  rem  etiam  Pet.  de  AUaco  libeUus  aureoUis  extat. 
Extra  ConciUum  Alanus  Carterius  ,    Carolo  VII.    Re- 
gi  GaUice  a  Secretis  adverfus  Romanam  Ecclefiam  U- 
brum  compofuit  :    ipfe  Carolus  VI L    Ecclefix   GaUica- 
nae  ConciUum  celebravit  Biturigibus ,  ubi  fub  titulo  Pra- 
gmaticx  Sanftionis  ConciUi  Bafileenfis  afta  confirma- 
vit  ,   adeoque  beneficiorum  Regni  coUationes  ,  8c  ad 
Romanam  Curiam  appeUationes  fevere  prohibuit  :  aUi- 
que  etiam ,  inprimis  Hoomas  Rhedonenfits  CarmcUta  ^  Man- 
fredus  Vercellenfiis  y  Guilhelmus  Taylour  ,  Wilhelmus  Wtthe  Ve- 
ritati  adverfus  Romanam  Ecclefiam  Uiculentum  teflimo- 
nium  perhibuerunt  ,  Pio  11.    Pontifice  Stgtfmundus  Dux 
Auflrix  5  auftore  Gregorio  Heimburgenfe  J.  V.  D.  aPa- 
pa  ad  ConciUum  ^  ScaConciUoadChriflumipfumpro- 
vocans>  impiis  Pii  ^  dicentis  ♦,  provocationem  ad  Comtlium 
novam  hzreftn ,  ^  injpirationem  Biaholicam  efje  ^  diris  devo- 
tus  eil:  Heimhurgcnfis  ipfe,  Noribergenfis  Syndicus  cele- 
bris  3  fcripto  adverfus  Primatum  Papse  Ubro  :,  Synago- 

Aa  3  gam 


ic^o  ECCLESI^  ROMAN^ 

gam  Romanam  Babylonem  &  meretricem  vocavit ,  Pon- 
tificis  Poteftatem  meram  tyrannidem  Sc  ufurpationem  ef- 
fe  pertendit :  denique  Babylone  ea  exire  omnes  pios juffit : 
Bohemi  publica  adverfus  Papam  apologia  Veritatem  afle- 
merunt.   Fmver/itates  plerxque  Germanise  ,  Gallix^  An- 
gliae,  Bobemiae  Conllantienfis  &:  Bafileenfis  Concilii  de- 
cretis  adverfus  Papam  cufis  adhxferunt :    denique  Jmo- 
ms  Roz^ellm  ]xxns  Profeflbr  Patavii,  vulgato  de  Monar- 
chia  libro  ,   omnem  Papae  poteflatem  temporalem  op- 
pugnavit.  PauloII.  Pontifice  Eoderkus Zanches  Zamaren- 
fis  Epifcopus  ,  Papx  Referendarius ,  Romanse  Ecclefix 
^tremam  fiiperftitionem  deploravit  :    Stefhmus  Bmlifer 
Sorbonifta  Francifcanus  Iibris  editis  ,  Papse  &:  Concilio 
competere  poteftatem  novos  fidei  articulos  cudendi  ne- 
gavit  3  &:  ope^um  etiam  merita  refutavit.  Sixto  IV.  Pon- 
tifice  Lud&vkus  XL  GalHarum  Rex  pro  Pragmatica  fan- 
£l:ipne  trcs  conftitmiones  edidk  :  J ohannes  deWefdiaW or- 
matienfi^  Concionator  Papse  tyrannidem  notavit  palam : 
Wejjelm  Groningenfis  libris  editis  P^patus  abufibus  con- 
tradixit.    Gochms  Fup^rus  Mechlinienfis  Presbyter  articu- 
lum  de  juftificatione  orthodoxe  vereque  tradidit.  Deni- 
que  Alexandro  V I.  Pbntifice  impurillimo  ,  CMancinellus 
pro  concione  PapcC  fcelera  exagitavit  :    Guicciardinus  Ec- 
elefix  Romanse  Vexillarius  Pontificum  fcelera  detexit : 
Ba^tifta  iJMantuanm  Carm-eHta  ^  8c  cum  eo  Jacobus  Jan^ 
nazarius  poematis  fuis  in  abominationes  Romanas  invefti 
funt.  Hieronymus  Savamrola  ,  a  Pico  Mirandulano  ,  Mar- 
fiho  Ficino  ^  Guicciardino ,  Flaminio ,  ahifque  pubhcis 
fcriptis  defenfus  ,  Ecclefise  Romanx  traditiones  evertit  > 
doftrinam  fanam  de  Juftificatione  egregie  illuftravit  y  in- 
dulgentias  rejecit,  denique  Antichriftum  Romanum  d:- 
gito  vehiti  commonftravit.    Horum  omnium  teftimonia 
confignatifiima  CatalogUs?  Teftium  Veritatis  y  Wolphii 

Leftio- 


PERIODUS  Q^UINTA.  191 

Leftiones  Memorabiles  ,  Pleflkus  ,  Martyrologia  y  Bo- 
hemicum  inprimis  y  aliique  exhibent.  Tantis  vero  dodo- 
ribus  &  teftibus  veritatis  cum  abundaverit  circa  ea  tem- 
pora  Ecclefia  Dei^  non  potuit  non  titubare  Roma  ,  &c 
Chrifti  Regnum  paulatim  emergere,  tenebrafque  Anti- 
chrifti  depellere. 

C  X  L  V 1 1 1.  Denfifllmam  illam  teftium  Veritatis  nu-  Pontifidxa^- 
bem  Romanenfis  Faftio  equidem  difcutere  magno  nifu  ,  ^''{^J^J^'"' 
ferro  flammaque  adverfus  eos  fasviendo,  fuftinuit.  Quid  fpecimtm  m 
enim  fortifllmis  heroibus  &  CaUinicis  Chrifti  J^^^;^;^/ ^^i/^'/^^«- 
HuJ/i  &  Hieronymo  Pragenft  y  contra  fas  obftriftx  multis  mo- r«^^;^/i^J,v 
dis  fidei  ,  abituros  fcilicet  fide  qua  venifl^ent^  adeoque '^^«^'^'^'•- 
dato  commeatu  ejufmodi,  qualem  2eg;rotus  Leo  promit- J^fJ^/^7;l* 
tebat  beftiis  ad  fe  vifendum  accedentibus  5    Conftantix  f««^«''» 
contigerit  ,  Hppis  certe  &:  tonforibus  notum  eft.  Neque 
contenti  ea  ftrage  Pontificii  ,  confiUa  de  tota  Bohemia 
abolenda  mox  agitarunt.  Ciim  enim  Proceres  ejus  prce- 
cipui  fcriptis  Conftantiam  literis  graves  ob  iniquifllma  de 
Huflfo  &  Hieronymo  fumpta  fuppUcia  querelas  movif- 
fent  j  Martinus  V.  A.  m  c  c  c  c  x  x.  excommunicatione  ad- 
verfus  eos  FlorentiiE  pubKcata  claflicum  infuper  canens  y 
Cxfarem  ^  Reges  5  Prmcipes ,  Marchiones ,  Comites  &c. 
ad  arma  contra  eos  invitat,  &  per  vulnera  Chrifti ,  ejiif- 
que  fakitem  orat  ,  ut  junftis  viribus  eos  penitus  extir- 
pent  ;  fceleftiflimo  cuique ,  dum  unum  Bohemum  occi- 
derit  ,  plenaria  peccatorum  omnium  remifllone  promif- 
fa.  QiioincentivoinflammatusSigifmundus  ,  totiusGer- 
manix ,  vicinoriimque  Regnorum  viribus  fuccinftus ,  An' 
tichriftiani  fiiroris  fateUitem  fe  gerit  ,  vahdo  cum  exer- 
citu  Bohemiam  ingrefliis  3  eamque  beUis  decimum  ter- 
tium  in  annum  continuatis  fatigans.   Qiix  beUa  Hufliti- 
ca  pUis  admirationis ,  quam  fidei  apud  pofteros  habitura 
^neas  Sylvius  dixit  3   c6  quod  femper  Huflitarum  , 

quam 


192  ECCLESI^  ROMAN^ 

quam  Pontificiorum  arma  profperiora  fuerunt.  Non  pau- 
cos  tamen  intrepidum  pro  Veritate  martyrium  pafTos 
Martyrologium  Bohemicum  Capp,  lo.  ii.  &:c.  inducit. 
Taceo  Oldocafielum  ,  plurefque  alios  in  Anglia  ^  Thomam 
llhedumnfem  Carmelitam,  Manfredum  Vercellenjem  ^  Gmlhet- 
mum  Taylour ,  Witthe  ^  Bieronymum  Savamrolam  Fiorentinum, 
aliofque  ftrenuos  pro  Ventate  coelcfti  atliletaSo  Pontifi- 
cum  furore  hornbiliter  cruciatos  extinftofque.  Adeo 
Romanenfes. 

Jam  pridem  veru?n  non  didkere  pati. 
'jnUiii.y-       CXLIX.  SecuH  DecmiSextiy  quod renafcentis  m  eo 
"^j^Hi^      Euangehi  &:  concuffi  non  leviter  R^gni  Pontificii  gloria 
inclytum  fiiit  5  initio  Ecclefix  Romance  habenas  modera- 
tuseftjuliusl  I.  quem  antePapatum  omnes  ^  Guiciardino 
tefte  ,  morofijTrmum ,  intolerahilem  y  truculentum  dr  quietis  im- 
patientem  ^  quK^ue  in  eximios  quofo^ue  viros  immanes  'ja,m  inimici- 
'  tias  exercuijfet  y  noverant,  Tyrannidis  »  quam  ftatim  Papa 
faftus  exerciiit:,  fpccimina  Onuphrius,  Guiciardinus  idem, 
alii  narrant.  Statum  certe  utrumque  Politicum  &  Eccle- 
fiafticum  mifere  perturbavit  :  neque  quifquam  antehac 
Pontificum  ita  turpiter  ulli  Lnperatori  iUufit  ^  ficut  hic 
BcUaadver-  Maxiiiiihanum  nefariis  fuis  artibus  circumfcripfit.  Ciun 
^Tuxumita-  ^^ii^  ^d  belkim  Venetum  graviilimum  eum  impuUfl^et , 
«•i«4^/ar^e.ac  is  Venetos,  Pontificix  Sedi  rebeUes ,  captis  eorum  ur- 
TmZdf%ct  '^^bus  pra:ftantiflimis  5  &:  eft^ufo  immenfo  cruore,  ingen- 
tes  ad  anguftias  redegiflet :  JuUus  abfterfo  omni  pudore , 
contra  fidem  datam  ,  coram  Liiperii  Ordinibus  Augu- 
ftx  congregatis  non  tantiim  Venetos  pacem  petentes  in 
gratiam  recepit,  fed  &  percuffo  cum  ipfis  foedere  ^  exer- 
citum  fuum  adverfus  Lnperatoris  confoederatos ,  Ferra- 
rienfem  &:  Ludovicum  X I L  Rcgem  Francorurn  3  ini- 
quiflimus  ^  perfidifljimus  beUator  eduxit,  cumeavoce, 
qux  ipfum  non  S^Petri,  fed  perditiflimi  £c  fceleratiflimi 

latro- 


PERIODUS  auINtA.  193 

latronis  fucceflbrem  elle  commonftravit.    Cum  exercitu 
enim  Roma  egreffus ,  Petri  clavem  furibundus  in  Tiberim 
jaftavit  5  adeoque  ,  ubi  ingeniose  Bibliander  conclufit  j 
omne,  quod  a  S.  PetrofehaberefinxitjuS:,  Tiberinoflu- 
mini  refignavit  >  *additis  hifce  verbis :  c^ia  clavis  S,  Tetri 
amflm  ml  juvat  y  (cvaginato  gladio}  valeat gladius  S.Pauli. 
SedDeus  juftus  fcelerum  vindex  nequitiam  hiultam  non 
fivit.  Commiflbenim  apud  Ravennam  ipfo  die  Pafchatis 
cruento  proeUo  5  ingentem  ftragem  a  GaUispaffus^vidto- 
riam  quamvis  cruentam  iifdem  concefllt.  Ita  ocMo7r§oaaM@« 
denuo  opera  Matthxi  Langi,  Epifcopi  SaUsburgenfls ,  Im- 
peratons  Maximiliani  amicitiam  ambiens  impetranfque^Hr/TW/Vr 
&:  Helvetios  Matthsei  Schynerij  Epifcopi  Valeflani,  ^fraudHUm» 
poft  dvlffJLie^iAg  'iWKSL  CardmaUs  creati  ,  hominis  verfutif--^^^^^,7^7T^*'' 
flmi  5  ifto  cum  iis  foedere  ^  fibi  adjungens.  Venetifque -%;?«'^« 
auxiUantibus ,  mox  Mcdiolanum  obfldet  5  &  y  pulfls  inde  '"'^'^*"' 
GaUis  occupat.  Helvetiis  ob  rem  prxclare  fciUcet  geftam, 
buUatasindulgentias  .  titulos  amplos ,  pileum,  gladium, 
aUaque  privilegia  contuUt ,  quin  &:  fignis  miUtaribus  eof- 
dem  exornavit  >  atque  flc  exemplo  patrui  fui  Sixti  I V.  e- 
gregie  iUis  iUuflt.  BeUumhoc^  aufpiceJuUo,  contraRe- 
i^em  Francorum  inceptum ,  per  multa  poft  proeUa  cruen- 
tilTima  &  calamitates  graviflimas  extraftum ,  vix  tandem 
compofitum  Sc  flnitum  eft.  RetuUtque  Orbis  Chriftianus 
PatrifuoBeatifllmoacceptuni:,  quodfubejus^  ceu  verif- 
fimi  ij5  drTZDXf^^filtiferditionis  aufpiciis ,  gladio ,  inedia  ^  a- 
liifque  beUi  incommodis  plus  quam  ducentena  hominum 
milUa  interierunt.  Vifum  tandem  Patribus  nonnuUisfln- ■^^y^'^"^'?»"- 
cerioribus  Papam  ad  rationcm-  reddendam  viUicationis  'JiZJjm- 
fuit  adigere,  inftituto  Pifls,  Imperatore  &:  Rege  Fran- '^?'*'^^'/^-^ 
corum  confentientibus  ConciUo.  Sed  eftecit  TuUus  artibus  """  -^'^^^'^^\ 
fuis  3  ut  non  flne  tumultu  &  vulneribus ,  ^  rc  mrcfta ;,  Con-  tatis,  aHM- 
ciUum  diflblvereair.   ConciUi  iUius  Pifani  pofterioris  afta  ''^"'/  ''"'^' 

B  b  una 


194  ECCLESI^  ROMAN^ 

rh.^^con'  una cum aftis Pifani prioris 5  apologia  Fhilippi  Deciiju- 

cfiium  Late-  rifconfulti  Itali  munita,  ex  Bibliotheca  Regia  Lutetise  ante 

^iiflmcppT  annos  plus  fexaginta publicam in lucem  prodierunt.  Alte- 

^^^  rius  etiam  Concihi  ejufdem  apologix  BaiUus  in  fimma  Con^ 

cihorum  mtminit  y  cujus  cap.G.  Cardinalesproteftantur^y^ 

mnquam  digmtatem  Po?itifictam  ajfeclaffe  y  Jed  Arijiocraticam  mO" 

deratiomm  njoluijje  reflituere  ,  ciua  Chriflus primatum  Sedis  Apo- 

floLuA  temferavent,  Ciimque  Concilium  illud  aUo  tranfla- 

tumeflet^  Julius  ad  fohtas  Pontificibus  artes  converfus^ 

Regem  Francorum  una  cum  PatribusiUis  diris  devovit  ^  & 

dignitatibu^  exuere  conatus  eft.  Et  ne  caufiK  fuse  difiidere 

videretur  5  ipfemet  Romx  Coneihum  indixit  j  in  Latera- 

no^  eo  videhcet locd,  in  quo  nihil metuendum  ipii  erat, 

&  in  quo  vota  omni^  in  poteftate  fua  hai)uit.  "Julio  (ita  ipfe- 

niet  Onuphrius  fcribit^    mens  non  fuit  quicc^uam  honi  in  ilh 

Concilio  agere  ^  fed  tantum  Concilio  ^  ^  Cardinalihus  fihi  adver^ 

fantihus  adverfari.  Neque  vero  Lateranenfe  ifthoe  Conci- 

lium  Generahs  Coneilii  nomen  mereri,  etiam  Staniflaus 

Felix  adverfus  Paflavicinum  fohde  comprobat.    Et  Ccetum 

quendam  mn  in  Sfiritu  Dei  congregatum  illud  fuijfe ,  GaUia ,  teftc 

Launojo :,  affirmavit.  Fertur  porro  foepe  Imperator  Maxi- 

miUanus  ingeminaffe  verba  haec :  Beus  Aterne  y  nifi  vigilares  ^ 

quam  male  effet  muitdof  Suem  regimm  nos  -i  egomifer  venator  y 

Cr  ehriofus  tlle  ac  fceleratus  Julius  !   Qiiin  &:  ipfe  noviflimus 

ConciUi  Tridentini  fcriptor  &:  CardinaUs  PaUavicinus 

t^Kwi  ^if'  ^^^'^'  ^^P'^'  ^'')'^'  nondi&ctttnxyfuijfe  Julmm  feroci  anim^ 

julio  judi-    atque  iramndo :  indufiffe  illum  militidi  ftudiis  5  fupra  quam  opus 

^■^JaJfJf;^  fi^^  ^  &  fap^^  qftam  tanti  cafitis  fanBitatem  deceret.  StoUdeta- 

vohexcH(L  1^^^  fic  iUum  exGufat.    lS[^,f  tam  ferox  non  fuifet  ,  nun- 

quam  Ecclefu  recuperaffet  majorem  ■fotioremque  fu£  ditionis  par- 

tem.  Ferocem  ergo  temporaUum  &:  mundi  gratia  eflTe  Chri- 

fti  huncce  Vicarium  oportet ! 

7Zlm7f     CL.  Non  defuerunt  etiam  Julii  hujussetateVeritatis 

pro. 


U9 


Ttfits  Veritit^ 


PERIODUS  QUINTA.  195 

prornachi  plures,  quiRomanxEccl^fixulceratangereiit.  ;fii/^f«/fr, 
Et  in  Gallia  quidem  non  tantiim  WaldenfeS:,  Roman^e  Cu-  f^^/^-P^M- 
rice  adverlarii ,  qui  a  rrecentis  jam  annis  in  riiontibus  Nar-  ?icu4  Miran. 
bonenfis  Gallix^Provincix  &:  AUobrogum  fub  AlpinisVal-  duianm^Lu. 
libus  aliifque  locis  in  eadem  fide  ^  puritate&fmiplicitate //c/f^B.i?,^^ 
pergebant : ,  Regi  Ludovico  fuam  a  Romana  Ecclefia  di- '"''«' ^^*'^'»- 
fceflionem  &  innocentiam  comprobavere ,  eique  fidem  ^*^'^"^'^^* 
vitam  eorum  edofto  memorabilem  hancce  vocem ;  llli  me 
cxtenfejue  fuhdttis  meis  melioresftmt ',  extorfere.  SedF^^^r  quo- 
que  Stapulenfis  Theologiam  adlimpidos  fontes  revocavit , 
nequicquam  a  Sorbona  eo  nomine  ycy.-2Lt\is.Gmlhelmus  etiam 
Budaus,  Vir  doftillimus ,  pragmaticam  Sanftionem  ftrenue 
laudavit  ^  &:  Ecclefiam  faftam  efle  meretricem  ^  provmcia- 
tim  merentem  afl^eruit  -,  quin  &  tota  Ecclefia  Gallicana  pU- 
nitudtnem  potefiatis  Pontificise  plenitudmem  tempejlatis  appella- 
re  non  dubitavit.  Ne  dicam  Ludovicum  XI L  Regem  mone- 
tx  juflfu  fuo  cufx  hcec  verba  infcribi  curafl^e :  Verdam  Bahy^ 
lonis  nomen ,  cui  proin  magno  Authori  Roma  Babylon  fuit. 
Sed  &  Johannes  Ptcus  Mirandulanus  aperte  contra  Tranfllib- 
fliantiationem  &  cultum  imaginum  difputavit.  Erfordiae 
vero  Sehaftianus  Brand  Pontificias  merces  vehementer  explo- 
fit ,  &  Reformationem  Ecclefix  infl:are  pr^edixit.  Deniquc 
Ecclefix  Bohemic£^  MoravicA  Sc  Sileji^  ,  Confeflionem  in 
prxcipuis  nofl:r3e  conformemj  &  Apologiam  Uladiflao 
Hungarise  Regi  obtulerunt. 


Bb  2  ECCLE^ 


r^6 

E  CCLE  SI^ 

RO  M  AN\zE 

PERIODUS  SEXTA. 

Seu 

Hiftoria  EcclefiasRomanae  perReforma- 

tionem  y  feu  feparationem  fidelium ,  fox  in  Spi-  ^ , 
rituatibus  &  temporalibus  poteftatis  cladem 
graviffimam  patientis. 


-A\ri 


Indea  LeoneX.  leu  A.  C.  m.  d.  xvii.  ad  Concilii  Tri« 
dentini  finem,  feu  A.  C.  m,  d.  lx  i  i  i. 


BREVIARIUM. 

C  L I.  Lemis  X  Fapatus.  De  eo  vatkmium  Ahbatis  Johannis^ 
Lateranenfe  Concilium  Juh  eo  continuatum  Pifinum  extinguit. 
Honores  Bivini  in  eodem  Concilio  ipfi  trihutu  Principum  dijp^ 
dia  fovet  ^  (^  primd  C^farearum  ^  mox  converfa  fortuna ,  GaU 
licanarumpartium  fit,  Caroll  V.  electioni  ohfifiit -^  ^denuomu^ 
tata  fortunaC^fareispartihus  fi  adjungit,  Opera  Sedunenfis  Car- 
dinalis  Helvetios  nefarie  dividit. 

C  L 1 1.  Mercator  (^  Canan^us  ingens  fuit,  Bjusavaritia  ex  Pau- 
lo  Langio  defirihitur,  Falfis  pratextibus  indulgentiarum  com- 
mercium  exercet, 

C  L  1 1 1.  Omen  ruituri  mox  Papatus  ^  Zmnglii  cjr  Luthert  heroi-  1 
m  mftbus  impletur..  1 

CLIV.  Z^^-   ' 


PERIODUS  SEXTA.  197 

C  L I V.  Leonis  Atheijmus  ^  impietas  prohata  ex  dtjputatione 
de  immortalttate  anim<e  ab  eo  decifi  5  Vtco  Mirandulano. 

C  L  V.  Cardtnak  Pallavicino  3 

CLVI.  Ecclefi£  Roman£  Refprmationisindig^corruptio^  ajjerta 
ex  Vaulo  Langio, 

C  L  V  1 1.  Authore  libri>  cui  nomen  Onus  LcclejtA  >  nec  non  Au- 
thore  libelli  de  decimts  non  fr^flandis  y  &  Appellatione  Vniver- 
fitatts  Vanftenfis, 

C  L  V 1 1 1.  K^dtiano  imprimis  VL  Pontifice,  ejufojue  inftru&io- 
ne  per  cheregatum  Ordintbus  Germania  exhibtta. 

CLIX.  K^drianus  idem  a  Pallavicim  d^  Mafenii  cavillatiO' 
nibtis  a  Launojo  vindicatus, 

C  L  I X.  Refponjum  Ordinum  ad  cheregati  propofitionem  :  eo^ 
rumc^ue  gravamina  centum :  Novem  Cantonum  Helvetta  ten- 
tata  refirmatio, 

C  L  X.  Reformatio  Adriani  ^  Romanenfium  tentata  qualis  fue^ 
rit  ? 

C  L  X I.  ^alis  etiam  Ordinum  Imperii  e^  Cantonum  Helvetidf 

C  L  X 1 1.  Zrvinglii  dr  Lutheri^  Reformatio primitus  tentata  man^ 
ca  fuit  ,  at  contranitenttum  fludto  evafit  perfe^tior  :  (^  Ponti^ 
ficis  dominationem  paffim  loercuit, 

C  L  X 1 1 1.  Clemtntis  VI L  Papatus.  Schtfma  ipfum  intereb*  ^^- 
banum  VL  Bjtts  ingenium  ex  Jovio  depi^ium.  Centum  grava- 
mina  Ordinum  expendit  ,  (^  Campegium  ad  Cormtta  Norim^ 
hergenfta  mittit.  £0  rejeBo  Ordines  ad  Concilium  Uberum  pro- 
vocant :  Pontificii  tamen  in  Comitiis  pecuitaribus  5  ^pofl  etiam 
Carolus  ipfe  executionem  decreti  Wormatienfs  urgent.  Clementis 
pejftma  erga  Cafarem  fides. 

C  L  X  I V.  Vnde  bello  in  Italiaflagrante  Roma  capta ,  dtrepta^ 
,  e^  ipfe  Clemens  in  Caflro  Angeli  captivus  retmtus :  Carolo  tm- 
probante  faBum  fut  milttis,  Liberatus  Papa  y  fosdere  cum  CAfa-- 
re  inito ,  eum  BononiA  coronat,  frincipes  Pontiflcii  fcedere  inito 
adverfus  Luangelicos  conjurant.  De  Conctlio  contentio  Cdforem 

Bb  3  inter 


198  ECCLESI^  ROMAN^ 

inter  &  Papam,  Vi  dccernere  Cdfar  infiituit :  at  mox  Augufia  ctm 

frotefiantihus  de  pace  ad  temfus  ufo^ue  Concilii  tranfigit,   Pap£ 

defecHo  a  C^fare  ad  Gallum  (jujus  filio  Henrico  I L  neptim  Cd- 

tharinam  CMediceam ,  quartam  PrarKorum  Furiam  pofi  di&am^ 

defpondet:^  ^  mors  fiihfecuta,  D€  eo  Suavis  ^  Pallaviciniy  (^ 

Jovti  tefiimonia, 
CLXV.   Pauli  1 1 L  Papatus,    De  €0  tefiimonia  lihri  Italici y 

Onuphrii.  Simonia  ejus  a  Pallavicino  neo^mter  defenfa, 
C  L  X  V  L  ^akmfe  erga  Cdfarem  Paulus  htc  gefferit  ? 
C  L  X  V  I  L  Concilu  celehrmdi  fiudium  tefiatur,   Confilium  ejus 
jujfu  A  Cardinalihus  (^  Epijcopis  cmfcriptum  de  reformanda  Cu- 

ria  Romana. 
C  L  X  V 1 1 L  Efuspr£cipua  capita.    In  nervum  tamen ,  diffiden- 

tihus  in  ejus  examine  Cardinalihus  y  nonerumpit. 
C  L  I X.    Iefuit£,  exorti  e^  a  Paulo  confirmatt  lahantem  cau^ 

fam  Bcctefi£  Roman^  fiifiinent,  De  rwvelb  Ordine  eo  judicium 

Sorhona. 
C  L  X  X.   Succeffu  temporis  wdo  ilie  degenerat  ^  tefie  in  pecu- 

liari  fcripto  lulio  Clemente  Scoto, 
C  L  X  X  L  Capucinorum  ordo  ah  eodem  Paulo  confirmatus.  lefidtd 

dr  Capucini  iuncHs  virihus  Romanam  Bcclefiam  ruentemfufiinent. 
C  L X X I L  Concilium  Tridentum indicitur.     J  .i  i  l  /.  1  [. 
C  L  X  X 1 1 L  Reformatio  in  eo  Concilto  fu/cepta  qualis  fueritf 
C  L  X  X I V.  A  Reformationeferiaahhorruiffe  Pontifices  ^  ex  Pal- 

lavicino  prohatur. 
C  L  X  X  V.   Cornelii  Mufft  Bitontini,  ^  Caranz^  oratwnesin 

Cvncilio  hahit.£  ^  ex  quihus  Bcclefi&  R.  corruptio  ajeritur. 
CLXXVL  luliilll.  Papatus.  Bjus fpurci  mores ,  ^'prima 
purpura  Innocentio  ,  non  fne  gravi  fufpicione  donxta-y  aliaque 

impietatis  ejus  argumenta.  .  .^a  ly ./ .   ,     : 

C  L  X  X  V  1 1.  S^rdanapalus  taiis  Concilium  'Tridenti  refiauraty 
protefiante  contra  iliud  GaUo.  Prorogatio efiis^dhiennium  uf^ue 

decreta^  decenmum  integrum  durat. 

\     \  ^^  -  CLXXVIIL  con^ 


PERIODUS  SEXTA.  195^ 

CLXXVIII.    Converfis  m Germtima> rerum vicihus 5  Vajpi- 

njii  6"  i^ox  K^uguflA  libertas  religioms  fancttur  ,  fruflra  rin- 

gente  Vontificey  alnjque  vi  extortam  cau[fantthus. 
|I1  L  X  X  I  X.    Anglta  ad  Papatum  relapja  tngensgaudiumPapa  y 

Jed  non  dtuturntim  ajfert, 
C  L  X  X  X.    Marcellt  I L  Papatus.    Salutem  Pontificum  is  pro 

conclamata  hahet. 
C  L  X  X  X  I.  Ei  PauluslV.  Juccedit.  Deeo  Oraculum  malepr^- 

Jagiens  impletur.  Dracomcus  ejus  adverjus  Cafares  Carolum  (^ 

Ferdinandum  animus. 
C  L  X  X  X 1 1.    Studium  reformand^  CuridRomandn  JtmulanSy 

pnlam  Concilium  deteflatur, 
CLXXXIII.  luxta oraculum Braconem dr  Leonem  fegerit , 

edita  Bulla  de  puniendis  H^reticis  ,  etiam  Regia  ^  Imperiali 

dignitate  fulgentibus :  inflttuto  tribunali  Inc^utfitioms  :  ^  con^ 

Jcripto  Indtce  librorum  prohthitorumy  adeoquemoreTurcicoPa^ 

patum  promovens. 
C  L  X  X  X  I V.  m  IV.  Papatus. 
C  L  X.X  X  V.    Concilium  Tridentinum  pofllimini»  revocans  > 

ad  finem  perducit, 
CL  XXXVI.  Ferdinandi  Imperatoris  de  Concilio  quereUy 

cjr  Gallornm  adverfus  illud  proteflatio. 
CLXXX  VII.  Anathematijmt  Concilii  quales ? 
CLXXXVIII.  Recipitur Concilitm ^promulgatur l Ponti- 

ficiis  non  omnihus. 
CLXXXIX.   A  proteflantihus  vero  omnibus  ^  ceu  Conci-- 

liAbulum  profamrum  hominum ,  dammtur. 


GLI.Jn- 


20O  ECCLESIJS  ROMAN^ 

,j^*;;/v  X,     c  L  L  0^^^^^§  Ulio  Johannes  Medices  ^patria  Flo- 
^''^''^"''  i^P   m^m  ^^"^^1""^  y  diftus  Leo  X.  opera  ju- 

niorum  Cardinalium  5  uti  Augulti- 

nus  Oldoinus  ?{ous  ad  Pontificium 

Necrologium^  memorat^  fuccelTit. 

Qiu  eruditorum  amans  ^  de  coetero 

Bc  to  vaiict^  voluptarius  carnem  nutrivit  ,  &  genialiter  vixit.  Vatici- 

^Thmt^.^^^^  nium  de  eo  venturo  Abbas  quidam  Johannes  ejufmodi  pro- 

LateraHenfi  didit  i  Venict  Lco  Juh  pclle  Agui  9  &  devorabit  oves,  Continua- 

MeiZZi'  tumfubeoConciUumLateranenfe  ajuhoinftitutum^  fa- 

nttafum ,  />/-  cilc  Pifauum  extinxit.  In  ConciUo  eo  Anthonius  PLiccms 

faHumextif^  SefTione  nona  Orationem  habens ,  verba  illa  Pfal  LXXIL 

HonoresDi-  H^-  Omnes  Reges  terTdi  adorabunt  eum  y  e^  fervient  ei  ^  Ponti- 

vtniineodem^^i  ttibuere  uon  dubitavif ,  fiibjiciens  :  Omnes  Reges  terr^ 

^itbuti,       fiimt  5  ipidn^am  pQteJtas  "Tibi  idfafitin  Ceelo^in  terra,  AUu- 

densaperteadea^  qux  de  fe  Chriftus  dixerat.  Eademve- 

na  Archiepifcopus  Stephamts  Seffione  X.  Omms ,  inquit  ad 

Paipmiii  ^  pofefas  tthi  idYa^ef,  c^i omne  dicit  ^  nihilexcipit.  Sef- 

fione  V I.  PapaLep  venit  npmine  Leonis  de  tribu  luda ,  ra- 

Scis  Davidis  ^  Saivatofis  (^  Lfberatoris  ifraeUs.  Eodem  perti- 

iient  de  Pontifice  phSrafes  Conciho  huic  famihares^  cu- 

jufmodi  funt  Sefi^.l.  Refpecfus  vejlr£  Divind  Majefatis,  Sefr.III. 

I^rinceps  totius  Mundi.  Seff.  I V.  Vrinceps  e^  (^  Rex.  SefT.  I X. 

'  ^Str^I.    ^^P^  Princeps  ejl  Apoplorum  &:c.  Pafiim  etiam  Sponfi  Ecclefu 

Jet:  '*  "    nomine  venit.    relr  initia  quidem  Papatus  fui  fimukvit 

Leo  5  fe  laboratumm ,  ut  difTidentes  Principes  compone- 

ret  5  &  bella  atrociffima  fopiret.  Sed  JuHi  mfiftens  vefti- 

Et  frimo  U'  giis  ^  fublo^ftx  fidci  homo  3  illa  nefarie  potiiis  fovit.  Ca^fa- 

jArtarum ,    ^-^  ^^^^  pnmiim  5  Venetorum  &  Sforciadum  partibus  fa- 

vens,  operaSedunenfisCardinaUsj  furixinfernafis^  Hel- 

vetioscontra Gallos Mediolano  imminentes  in Itaham m- 

duxit.  Ita^  prxfidente Leone  dievi.Junii  A.  m.d.xiii. 

piigna^ 


PERIODUS  SEXTA.  loi 

pugnatum  eft  ab  Helvetiis  ad  Novariam,  coefiquefunt 
Gallorum  multa  millia.  Biennio  poft  iterum  memorabili 
pugna  ad  Marignanum  in  agro  Mcdiolanenfi ,  cum  Gallis 
Helvetii  conflixere ,  ubi  Gallorum  fupra  duodecim ,  Hel- 
vetiorumfuprafexmillialetho  data  funt,  Captus  eft  au- 
temDux  Sforcia  ,  &:  Mediolanum  ipfum  in  poteftatem 
Francifci  L  pervenit.  Leo  verfipellis  &  fortunam  partium  mox  convtrf» 
fpeculatus ,  ubi  fortunam  Gallis  favere  animadvertit ,  foe-l"'''''"'*  ^'''' 
dere  Cxfareo  violato ,  cum  Francifco  Gallorum  Rege  a-  Itumft. 
micitiam  conneftit  ,  eique  Imperii  Conftantinopolitani 
coronam,  quam  nunquam  habuit  ^  confert.  Compertaea 
re  Maximihanus  dixifle  ic\'t\\v  ^  jam  vere  fe  ajfirmare  poffe  ^ 
quod  Paparum  mllusfihtfidemfervaverit.  Maximihano  defun- 
fto  magis  etiam  ad  Galli  partes  adverfus  fortunas  Caro- 
li  V.  deflexit.  Scriptis  enim  ad  Eledtores  literis  pertendit,  cardir.  eie- 
Caroloadhonoremlmperiiafpirare  non  licere,  eo  quod '^^•''«^  #y^''i 
Reges  Neapolitani  Pontificis  Romani  clientes  fint  5  6c  fide 
data jam  olim  cum  Pontificibus  pepigerint ,  fe  Romanum 
Imperium  nunquani  appetituros.  Ciimque  Cxfarcreare- 
tur  nihilominus  Carolus ,  multa  adverfus  illum  machinari, 
utriufque  Sicihx  Regno  eum  exucre,  &■  Itahco  Regno 
fubvcrfo,  proteftionem  Civitatum  ItaUir  inter  Sedeni  Pon- 
tificiam ,  GaUiimque  dividere  conatus  eft.  Ciim  vero  ma-  c^  dcfwo mu. 
chinatio  pariim  fuccederet  ^  iterum  Protheus  infignis  ^  aflu-  ^^acJ-'^'^^"'''^ 
tam  vafido  feervans  fuh  feciorevulpem^  probequedoftus^M-//6ry^.S'r 
quArefinus  in  ventum-,  a  GaUo  ad  Coefarem  deficit  ^  fGeduf-^''"^''- 
que  cum  eo  pangit  has  fere  in  lcges ,  ut  Parma  &:  Placen- 
tia  5  Sedi  Romanas  reftituerentur  ^  Francifcus  Sforcia  in 
Ducatum  Mediolanenfem  reduceretur ,  GaUi  ex  ItaUa  pel- 
lerentur,  Sedefque  adeo  Romana  5  omni  GaUorum  metu 
Ubcrata^  in  tuto  coUocaretur.  Hic  converfus  denuo  ad  Hel-  op^ra  sedu- 
vetios  5  opera  CardinaUs  Sedunenfis  ^  Veri  Sinonis ,  tandem  "f^f^^^jj^' 
per  infignem  fraudem  a  Tigurinis  fuppetias  fex  miWiwm  tios  fiefane 
\  "Cc  impe-^''"'^'^- 


202  ECCLESI^  ROMAN^ 

impetravit ,  in  fpeciem  ad  defendendam  ditionem  Pon- 

tificiam ,  revera  autem  ad  pellendos  ex  Italia  Gallos.  Qui- 

bus  {ck  oppofuerunt  ii  Helvetii  >  qui  figna  Gallicana  fecu- 

ti  tandem  Mediolanum  perdiderunt ,  &:  Csefari  Pontifici- 

que  cefferunt.  Certe  artibus  hifce  perfidis  totam  Helve- 

tiam  Leo  conturbavit ,  6c  concordiam  antehac  fartam  ma- 

ximam  in  difcordiam  permutavit  ^  quam  boni  omnes  uni 

Pontifici  Leoni ,  ejiifque  proxenetx  Cardinali  Sedunenfi , 

patriae  proditori ,  acceptam  merito  referunt. 

Mercator  (^      C  L I L    Fuit  porro  Leo  hic  *>  J^  JD  Canandus  (Zach. 

^hs^iuit!^*^'  X  I V.  V.  ult.}  feu  Mercator  grandis  ac  nefandus  ^  & pro- 

fufus  fupra  modum  in  diftnbuendis  per  orbem  Chriftia- 

num  indulgentiis  ^  hoc  eft  ^  inftruendis  rationibus  >  quibus 

ex  hominum  ftultitia  immenfam  fibi  pecuniam  >  voluptati- 

bus  bellifque  fuftinendis :,  &  charitatibus  fuis  locupletan- 

£j:i.s  avaritia  (Jis  y  compararct.  Fatrio  more  (ita  Langius  o-uyp^^oy^^  Mo- 

'Ifn^^^de-    nachus  Chror}.  Citiz.  A.  m.  d.  x  i  i  i.  fcribit}  Leo  aurifi- 

lcribiiHr.      tientijfmus  eji  5  nimirum  cum  Romanorum  avarittA  Florentinorum 

accejjerit  cufidttas  ,  auric^ue  facra  fames  creverit  in  immenfum  j 

crejcitcfue  ufaue  modo  amor  7tu?nmi ,  quantum  iffa  fecunia  crejcit  -, 

Jkviorque  ignihus  JEtna,  ardet  amor  hahe?idi  5  quemadmodum  ^ 

JSiafo  inqu4t:  Creverunt  (^  opes  (}r  opum  furiofa  /ihido -,  quomag^ 

funt  pot£,  plus  fitiu?Uur  aqu^,  Numerant  certe  hiftorix  im- 

menfum  auri  &  argenti  pondus  ^  quod  indulgentiarum 

propolx  undique  corraferunt.   Sed  &  pfto  Cardinahum 

ordmationibus  Cardinales  duos  &:  quadraginta  creavit :,  ex 

quibus,  infignem  per  Simoniam  thefaurum  pretiofiifimum. 

GoUegit.  Qiiintaordinatione  Cardinales  triginta  &  unum 

creavit ,  atque  inter  eos  opulentiffimos  &  principes  Viros^ 

quibus  Papatum  non  tantimi  ditavit  mirum  in  modum/ed 

etiam  ecu  columnis  quibufdam  fuftliltum  roboravit.  Me- 

moratidem,  qui  fupra  Langius  ,  ex  quinta  illa  triginta 

Gardinahum  prdinatione  Leonem  quingenta  milHa  Duca- 

torum 


PERIODUS  SEXTA.  203 

toriim  in  patrimonium  Divi  Petri  intulifle  >  fa£ta  tamen 
iifdem  fpe  reftitutionis.  Ciimque  almnde  Cardinalibus  ita  F^^^fi  p*'^; 
emunftis  fatisfacere  non  potuillet  ,  indulgentiarum  tur- ^'^^t^^^^^^^ 
piffimamillamfraudemaufum,  hucilluc  xrufcatores  mi- comm;rcinm 
filfe  5  qui  belli  Turcici  &:  ftrudurx  Vaticanse  prxtextu  pe-^*''^'^''" 
cunias  ,  ex  quibus  Cardmalibus  fatisfacerct ,  corraderent. 
Neque  vero  ex  thefauris  ^  infignem  per  impofturam  ita 
comportatis  y  vel  Vaticanam  ftrufturam ,  vel  Turcicum 
bellum  5  uti  ignathones  ejus,  &  ipfe  quoque  prxtenderant^ 
promovit;  (nam  6c  fatis  pecuniarumadftrufturam  ejuf- 
modi  perficiendam  JuUusreHquerat>  &c  lapides  mterdiu 
Romx  ad  Vaticanum  conftruendum  cxfos  3  noftu  Floren- 
tiani  ad  palatium  Mediceum  fabricandum  afportatos  effc, 
hiftorix  produnt :  &  ad  belUim  Turcicum  aprime  quidem 
necefl^arium  contuHt  omnino  nihil  3 )  fed  Valerio  Anshel- 
mo,  Paulo,  Langio,  Guicciardino ,  ahifque  iiy.eioi$  tefti- 
busjtum  Cardmahbus  ilhs  retribuit :  tum  Sororem  Magda- 
lenam ,  agnatos  &c  Amicos  ditavit  5  &c  ahos  fimul  ad  utriuf- 
que  ordinis  principatum  ,  ahorum  cum  injuria,  evexit. 
Juhanum  enim  ex  Sorore  Nepotem  ,  Mutinenfem ;  Sc  Lau- 
rentianum  Urbini  Duces  creavit  -,  ifti  Sorore  Caroli  Sabau- 
di  5  huic  Bolonix  Ducifl^a  ^  uxoribus  concihatis. 

C  L 1 1 1.  Peffimum  vero  omen  interpretati  multi  funt  ^  o  mn  ruituri 
quod  Leone  Cardinales  quintum  ordinante ,  fulmen  Tem-  ''''"'  ^''/"*' 
plumipfum,  in  quo  ordmatio  fiebat ,  feriit,  nonfinepa-"''' 
vore  omnium  &:  trepidatione  maxima :,  ftupentium  etiam, 
cum  fulminis  iftu  pueruh  Jefu  imaginem  ex  gremio  matris 
excuflfam  ^  &  claves  ex  manibus  Petri  dejeftas  cernercnt. 
Indicium  fcihcet  5  fore,  ut  propediem  Papatus  conveha- 
tur^  Sedefque  illa  ad  ruinam  gravem  impehatur.  Neque 
falfum  ifthoc  omen  fuit.  Moxenim  Quirinahs  iUius  ipr^z- zwhgia  ^ 
donis  emiflarii  Tezehus  Monachus  in  Gcrmania ,  &:  Sam-  ^•''^^'  ^^- 
fonFrancifganusMediolanenfisin  Helvetia  Sacerima  iUa /^^J^.^!^^^^^ 

Cc  2  indul- 


204  ECCLESIiE  ROMAN^ 

indulgentiarum ,  feu  teflerarum  non  modo  venialium  ^  fed 
etiam  venalium  3  impunitatem  fcelerum  ,  &:  folutionem 
Sacraj'um  legum  ('veluti  fi  quis  fanftiffimx  etiam  Giirifti 
MatrivitiumobtulifTetj  impia  &  fordida  benignitate  lar- 
gientium ,  nundinatione  efFecerunt ,  ut  patientia  nimiiim 
jam  la:fa ,  ducibus  magnanimis  Sc  3ce;3(;e</)o^y)?^gyoi$  'v^o  V 
Jti  3  in  Germania  quidem  Marthino  Luthero  -,  in  Helve- 
tia  vero  Huldrico  ZwingUo  5  ipfius  Gapitohni  Jovis jugu- 
lum  ftrenue  invaderetur  >  fana  ac  vere  Divina  de  vera  pec. 
catorumremiflione&juftificationepeccataris  per  Ghrifti 
folius  obedientiam  &:  fidem  in  eum ,  doftrina  PapaUbus 
indulgentiis  quseftuofiflimis  oppofita  reftitueretur^  &:  Pon- 
tifici  ipfi  coroncE  ^  Monachifque  ventres  auferrentur.  QuiE 
duo  feciflfe  Lutheri  peccata  ^  Principi  cuidam  de  eo  fcifci- 
tanti ,  feftive  Erafmus  refpondit.  Fruftrique  hic  Leo  ad 
folitas  Pontificibus  artes  converfus  5  Lutherum ,  omnefquc 
eiadhierentesanathematepercuffit.  Nontantiim  enim  a- 
nathema  ceu  brutum  quoddam  fulmen ,  non  tam  in  homi- 
nes,  quam  in  Ghriftum  ipfum  5  utpotecujus  honori  vin- 
dicando  Sc  amphficando  merito  unice  piorum  ftudia  veli- 
ficabantur,  ja£tatum  fperni>  fed  etiam  Sedes  Romana, 
ceu  yvyjffii^  Babylon  &  Sodoma  ^  ac  fuper  ea  fedens  ^  ceu 
Antichriftus  veriflimus  certiflimis  indiciis  demonftrari,  to- 
tis  viribus  oppugnari:,  &:  viciffim  damnari  j  Romanade- 
nique  fuperftitio  5  idololatria  Sc  impietas  in  apertam  ubi- 
que  Scenam  produci ,  convinci  5  Sc  pro  eo  atque  mereba- 
tur  5  exagitari  coepit.  Durabitque  facrum  illud  bellum , 
quo  per  Spiritum  oris  Ghrifti  perditus  ille  &  perdens  ter- 
ram  paulatim  aboletur  6c  confuraitur ,  ddnec  Ghriftus  t» 
%h<i>cLmcL  ^  tcrap^cnst^  eum  penitus  abolebit ,  conficiet ,  & 
orco,  undecaputfuumextuht,  totum  adjudicabit. 
fhdfm^'<:^  C  L I V.  Qiialis  fuerit  Leo  ille ,  fub  quo ,  Sc  quo  occa^ 
'fZi^tas  p-fi-fionem  prisbente ,  Ecclefi^e  diu  Babylone  captivx  Divina 

libe- 


PERIODUS  SEXTA.  205 

liberatio  &  '^aXiyyimicL  feliciter  proceilit ,  abunde  ex  ii^^  bau  ex  dtj. 
qux  diximus ,  conftat.  Conftabit  tamen  luculentius  etiam^^^'''^"''':^'^ 
fi  de  ejus  fummi  fcilicet  Pontificis  &  Vicarii  Chrifti  impie-  te  anima  ak 
tate  &:  Atheifmo  ,  nonnihil  attexuerimus.    Ule  fciUcet^^'^^*^'^^^ 
c^onI^i^^^  Johannis  X  X  I V.  animam  in  corporis  domi- 
ciUo  lic  infmuatam  ftatuentis  5  ut  extra  iUum  carcerem  non 
duret  j  jullit aUquando  ("uti  Recufat.  Sy?Md,  Trid,par.  z.cauf^, 
pag.  266.  comprobatum  videre  eftj  perfonatos  Philofophos 
duos^  ceu  moriones  ex  adverfo  ad  menfam  aftiftere  >  quos 
animi  gratia  de  immortaUtate  animx  difputantes  audiret ; 
alterum  qui  affirmaret  5  ^  qui  impugnaret  ^  alterum.  Cum- 
que  finita  difputatione  judicium  in  arbitrium  Pontificis  hi 
rejicerent :  iUe  fic  definita  fententia  controverfiam  diremit: 
£//?  tu  a  inquit  ad  affirmantem  ,  fulchras  ^  honas  rationes  ha-- 
heas'^  tamen  ego  fententiam  hujus  y  negantis^  froho^  ceu  frmio- 
rem  ^  c^  quafaciat  honum  vultum.  Eidem  Leoni  ciim  aUquan- 
do  Bembus  5  vir  exceUenter  doitus  ^  &  poft  CardinaUs 
deleftus ,  locum  quendam  e  facris  BibUis  in  fermone  pri- 
vato  retuUflet  ,  moleftius  id  ferens  Papa  ,  quid-^  inquit, 
mihi  narras  tflam  de  chrifto  fahulam?  Et  ne  ab  hnereticis  haec 
confi£ta  clamitent  oi  e^  g/otySoc^j  ejus  rei  ctu^&TrTix/  &  ccut>J- 
jtow  teftem  damus  ^,  qui  &  fcire  debebat :  &  caufam ,  cur 
mentiretur  ,  non  habebat  -,  Johannis  Pici  >  Mirandulani  Pka  Mirafj^ 
Comitis  nepotem  ex  fratre  minime  degenerem ,  qui  in  iUo  '^•'^''"^' 
Pifani  &  Lateranenfis  ConciUi  confliftu  ,  quarftionem 
traftans,  utrum  Conctlia  velPontifices  errare  pojfmt ,  interaUa 
de  Leone  hoc  loquens :  Meminimus ,  inquit  ^  Pontificem  cre- 
ditum  c^  adoratum  ^  qui  nullum  Deum  credens^  omne  infidelita-- 
tis  (^  ct%oT)tl@* )  culmen  excederet :  peffimao^ue  ejus  opera  in  coe- 
mendo  Pontificatu  ,  in  omnigenis  fcelerihus  exercendis  ,  id  ipfim 
teftahatur :  fed  c^  peffima  quoque  dtcla  confirmahant.  Namquefaf 
fum  eum  affirmahatttr  domefttcis  quihufdamy  nullum  fe  Beum  ali- 
^uando,  etiamdtmPontificiamSedemteneret,  credidtjje qux  ejiis  . 

CJc  3  verb» 


2X)6  ECCLESI^  ROMAN^ 

verba  libro  de  fide  dr  ordme  credendi  ,  theorem.^,  fag,  259, 
260.  legere  eft. 
c^filtmie         C  L  V.  Quid  vero  multis  ?  Ipfe  Sforcia  Pallavicinus 
paiiavicm.  uifior,  Conctl.  Trid.  Ith.I.  cap.i.  modernos  parafitos^  atque 
inter  illos  Lojolitam  Ottonem,  qui  ficut  alios  3  ita  Leo- 
nem  etiam  hunc  nitrum  &:lomentumfacerenonerubuit3 
fuo  teftimonio  confundit.  Opponit,  itaille  num.  2.  fcribit, 
Smvis ,  magis^  Leonem  in  literis  profams  verfatum ,  o[uam  infa- 
cris  &  •  ad  reltgionem  pertinentthus.    Haud  qtiidem  tllt  repugno  f 
Leo  ingenio  capaciffmo ,  ac  ftngulariter  fludtts  addicfus  a  Deo  ^  vix 
puerittam  egrejjus  ,  cumfe  tn  fupremo  Senatu  Ecclefta  collocatum 
cerneret ,  fuo  plane  offtcio  defuit ,  neglecla  in  Itterarumfiudio parte 
nonfolum  nohtliore ,  fed  fua  magis  congrua  dignitati.  Gravior  ap^ 
paruit  deformitas  y  quando  trigefimo  feptimo  £tatis  anno  Prdfes  ac 
xJMagtfler  religionis  confiitutus,  non  continenti  folum  fludto  profa^ 
Tt^arum  Itterarum  curiofitati  fe  totum  impendit ,  fed  in  Regiam  ipftus 
Religionis  majori  cura  eos  accerftvit  ,  quihus  ejfent  perfpe^ta  Gra- 
corum  fahuld ,  Roetarumque  deltcid  ^  quam  BcclefiA  hi^oria  ,  ac 
Vatrum  dochina ,  (^c.   Non  ^que  Theologorum  ac  Poetarum  con- 
fuettidine  ejl  dele^atus  3  nec  jtixta  facram  eruditionem  promovit  ac 
profanam.  Mox  num.^.  &y.  Suavi  objeftanti,  Leoni  haud 
magnA  cur^  pietatem  fuiffe  ,  largitur  >  in  Leone  5  cum  Pontifex 
^ldius  ejl  5  tantam  curam  pietatis  non  eluxijfe  y  quantam  celfttudo 
illa  pene  Divinapojiulahat.  7iam  ^  inquit ,  ut  eaprjiteream ,  quA 
fuh  fam£  fufpicione  magis  ^  quam  affrmatione  delitejcunt  -,  con- 
Jiat  5  venationes  ^  facetias ,  pompas  adeo  frequentes  3  fuijfe  in  Leone 
vitia  partim  Seculi ,  partim  potenttA ,  partim  etiam  ingenii  :  non> 
tamen  exiguo  in  eo  inter  mortales  fafitgio ,  cui  nil  par  ejfe  potefi , 
nift  fumma  perfecHo.  Poft  num.  6.  ait ,  Xeonem  in  Sede  Romana 
collocatum  paffum  effe  fe  dementari  ah  eafpecie  5  qudz  magnificum 
cttm  hono  confundit  ^  plaufumque  multitudinis  cum  ReipuhlicA  emo- 
lumento, 

^v^t^or-     ^  ^  ^  ^-  -^"^^^  ^^  tempeftate  Ecclefiam  Romanam  cor- 

.  ruptam 


m.Uwni6  /«- 


PERIODUS  SEXTA.  207 

ruptam  fupra  modutn  y  adeoque  Reformationis  indigam  > 
pariter  cix,wotfeu  domeftici  teftes  diffitentur  nulli.  Idem^qui  digacorrujtia 
fupra  5  Monachus  Paulus  Langius  in  Chronico  Citizenfi  ^  £7Z.». 
quod  A.  M.  D.  X X.  fe fcripfifle profitetur  3  adA.  m.  d.  xi  i  I;  gio. 
de  Ecclefix  Roman^  ttatu  ejufmodi  querelam  texit: 
K^more  eqmdem  auri  ^  mmc  Rom£  cmch  vendta  funt  -,  auro 
medtante  Simonia  toleratur  3  fr^hendarum  pluralitas  in  tnfinitmn 
eoncedutnr  >  heneficia  dignttatejve  cujufvis  ojtialttatis  (jr  Cardinali- 
hus  cjr  Protonotartis  ,  atqne  amicts  Pap^  rejervantur  -,  exffeciati- 
V£  gratia  ftne  numero  comeduntur -,  annata  ftve  medii  frtici^u^s 
ahfque  ulla  dilattone  temports  exiguntur,  ^in  tmo  ipft  Annatdi  \ 
t?i>  qtias  tempore  Callifii  PafA  terttt ,  ad  qttatuor  Principes  confenfe- 
rtmt  annos ,  non  modh  adhuc  durant  ^  fed  (^  in  diesmagiscrefcunty 
dtirittfque  premunt  c^  opprimunt.  Bt  nift  ttdem  Principesremedium 
adhihere  proctirent ',  omne  £S  (j;"  attrumpedetentim  hocmalo}Ger- 
mania  corrafum  ^  haujlum  Ro?nam  veltu  in  Sacculum  pertufum  > 
(^  inexplehilem  voraginem  portahttur.  Dtmemhrationes  CM^onafle- 
riortim  ,  (^  Bcckfiarum  permutationes  injufltfftrne  admittuntttr  j 
Bccleftarttm  quoo[ue  regimina  non  magis  merenti^,  fed  magis  affe^ 
renti  committuntur  >  ele^Hones  Prdatorttm  pafflm  rcjtciuntur  ^  df  ~ 
Romanis  trihtmntur  j  pro  palltorum  Archtcptfcopalium  redemptiont 
ingens  pecunia  in  damntim  Bcclefiarttm  contra  Sanriionem  Leonis 
Pap£  y  ejus  nominis  Secundi  ,  imo  contra  Sacri  Baftleenfts  Concilh 
decretum  ,  pro  uji^  pallti ,  altartimqtie  officiorum  confirmatione  (^ 
impetratione ,  nihilperfolvendttmflatuentis  ^  exigitttr  (^  extorque^ 
tur.  £luam  quidem  exactionem  pr£ter  Stmo-niam  alia  complura  inf- 
commoda  fequuntur,  Nam  noflra  £tate  ^rchipr^fdes  pecuniam  ^ 
quam  pro  pallto  feu  ettam  confirmattone  ohttnenda  Romam  mittere 
cogtmtur  immediat^e  ^  quatenus  ipfi  indemnes  maneant  ^  ^  thefau- 
ros  fuos  non  minuant  >  dquivalentem  ,  imo  ?nulto  ampltorem  fuh 
nomine  fuhftdii  extorquent  pecuniam  j  qtiemadmodum  nuper  tn  Ar- 
shiepifcopatH  CMagdehurgenfi  contigtffe  hatid  ahfque  querela  pattpe- 
rum  ifrohdolor)  audivtmtts,  Per  prxdt^atgittirc^fimilia  ,  quji 

ex  ■ 


2o8  ECCLESI^  ROMAN^ 

€X  Romam  Ct^riamanmt  gravamina  y  fer  orhem  chriftianum  rm- 

nA  ^  dejiruchones  cr  ^rumna  oriuntur.  Nec  mirum ,  cum  ipfi  Ger- 

mamajuprema  ^  frmeifalis  ^  c^uondamc^ue  fotentijftma ,  Mogun" 

tinenfis  t^rchiepifiopalts  Ecclefiia  ,  oh  eas  res  caufi.fiue  maximts  c^ 

permultis  onerata  fitt  dehttis  ^  c^  vehementer  exhaufia,  Proindenon 

tmmerito  cumfiupra  memorata  gravamina  fiuh  Leone  X.  i?iGallia 

plus  felito  graffari  inciperent  5  Vmverfittas  Parificnfispro  confierva- 

tione  cjr  hono  Bcclefitarum  totitts  Regni  contra  eundem  Fapam  ad  Con- 

ciltum  appelkvtt  Generale ,  &:c.  Poft  indulgentiarum  hiftoriam 

pertexens ,  ita  quidem  laudat  Lutheri  Simoniam  illam  ag- 

grelli  Zekimj  uttamenfubjiciat:  <Sua  de  MartiniLutheri 

doclrina  dtjferuti  non  fiicut  dificipuliis  illius  ajfertive -^  fiedpotim  ad- 

mirattvepofut  3  utpote  nulliti^  adhucjuratm  tn  verha  Magiftri,  Sed 

cumfiim  cr  ego  more  fafien/t^  multorum  ^  quoufiqueperOecumem- 

,mm^  Vniverjale  ^Generale  Concilium  ,  cpuidintamarduarete- 

nendum  ftt  ,  decretum  fiuerit.  Clauditque  fuam  narrationem 

liis  verbis  :  ^^a  utinam  vera  non  ejfent  y  utinam  mendaces  in  hac 

parte  efiemtis  omnes ,  ///  vitiis  eltminatis  Roma  Sancitta^s  ipfia  c^  mo- 

rum  integritits  ^  jufiitia  ^  verttas ,  adfialutem  totim  orhis  ^ftdei 

rohur  inveniretur ,  defiruereturque  ceu  fialfium  ^  injuriofim  illud 

vulgatiffimum  etiam  laicorum  dtcterium  ^  quo  dicunt  ^  Romapro- 

piores  chriftianos  effe  deteriores ,  ^  Curiam  Romanam  non  qtidrere 

ovemfiinelana. 

jnihBrtVt'        CLVIL  Author  libri  decantati,  cmxiomtnOnu^Ec' 

me»  0^^'  ^^^f^^^  circa  initium  Reformationis  fcripti  ^   &  Colonice 

McdejiA;      denuo  A.  m.  i>.  c.  xxx  i.  impreili  5  qui  Epifcopus  Suf- 

fraganeus  Sahsburgenfis  putatur  >  Pontificius  certe  5  ut- 

pote  qui  adverfus  Lutherum  contendit  pailim  ^  Eccle- 

lii^e  Romanx  circa  eadem  tempora  ftatum  graphice  de- 

pmgit.  Seftione  V.  fic  fcribit  :  Bcclefitafltca  modofiuhltmitas 

multtfiartam  eft  lacerata,  Hoc  in  Jpocalypfi  oflenditur  in  Sigillt  Sex- 

tiaferttone^  id  eft  ^  moderni  temporis  nofiri  ^  quando  Sol^,  qui  efi 

fpirttualts  Rotentattis  ^  faBus  efiniger  y  quianon  Serenum  Ccelum , 

fcd 


PERIODUS  SEXTA:  209 

fed  tctrum  infermm  aperit.   Propterea  perverfis  Pontifex  nuncu- 
patur  Angelm  Ahyfft.  Seft.  V 1 1 1.  Heu,  inquit ,  ficutolimin 
imperio  Romano  5  fic  hodie  in  Curia  Romana  efl  vorago  divitia- 
rum  turpijftma,  Crevit  avarttia^  peritt  Lex  a  Sacerdote^  acvifio 
dePropheta^  ^  confilium  a  Sentonhus,  Claves  Bcclefid  funt  in  a- 
hufuy  (^  fervitute  amhttionts  dr  Stmoni^.  Vitia  entm  ferme  Cu- 
rialium  celari  negaric^ue  vtx  poffunt,   Roma  c[uaft  gurges  flagitio- 
rum,  Seft.  X  V.  Bcce  Roma  nunc  eft  vorago  (^  Mammona  tn^ 
ferni  >  uhi  Diaholus  totitis  avaritix  Capitaneus  reftdet  ,  vendens 
patrimonium  Chrifti^  c^uod  fua  paftone  promermt  y  o^uinohisprA' 
ciptt  5  tit  gratis  demus  ^  quod  gratts  accepimus,  id  modo  verjum  eft 
in  proverhium :   Curta  Romana  non  pettt  ovcm  ftne  lana :  Dantes 
exaudit  ,  non  dantihus  oftta  claudit,    Mox  etiam  Sigifmundi 
Imperatoris  contradtfpenfationum  exorhitantiam  in  Conftan- 
tienfi  Concilio  diftum  repetit  :  Legere  fcilicet  nos ,  chri- 
(lum  Petro  poteflatem  duntaxat  relaxandt  peccata ,  non  admittendi 
dediffe,    Addit  autem  ipfe :  ^ot  ^  quant£  exorhitantid  cum 
concejjione  c^  puhltcatione  <^poftoltcarum  indulgentiarum  commit- 
tantur  y  expltcare  poteft  nemo,  Ipfe  vero  impudentiirimum  il- 
lum  indulgentiarum  mercatum  Secf.  XXIX.  XXX. 
XXXIX.  XLI.  XLV.  feriisvocibusexagitat,  &:ad 
extremum  lic  concludit:  Adparet,  noftram  matrem  Eccleftam 
una  cum  filtis  fuis  chrifttanis  circa  normam  ^  modum  Poeniten- 
tiarum  d^  "veniarum  non  mediocriter  effe  perplexam  atque  dilacera^ 
tamy  &  ahjque  Divina  ope  femetipfam  ex  illis  arumnis  refolvere 
impotentem ,  vehementerque  lamentantem  de  indulgentiarum  qu£' 
ftorihtts  ^c.  Addi  poteftduplexdocumentum,  Germani- n<?^  «<?«  ^«* 
cum  unum ,  alterum  Gallicum.    Germanicum  prompfit  ^^'^'''  ^*^'^!^ 
Vir  infignis ,  qui  a  Principibus ,  quos  Leo  ad  decimas  in  „1^  /rl/?!/:- 
ufumbellifacrierogandas  folicitavit,  confultus  ,  librum''^^» 
fcripfit  de  decimis  non  pr^jlandis  5  in  quo  Ecclefix  Romanx 
miferam  faciem  ad  vivum  depingit.    Copia  ejus  apud 
Wolphium  Le^.  Mem,  Cent.  i6./>,  230,  231.  extat.    Gal- 

D  d  licum 


2IO  ECCLESI^  ROMAN^ 

^  jppeiia'    licum  vero  eft  appellatio  folennis  Univerfitatis  Parifienfis 
tiotje  umvcr-^^Q  XVII.  Marti  A,  M.  D.  X V  1 1 .    congregatx  ^   in  qua 
j!'n7s.  ^**"    Reformatio  Conftantienfis  &  Bafileenfis  urgetur  ftrenue , 
&  remedia  adverfus  Simoniam  Komanx  Curix  proponun- 
tur.  Ejus  Dodifl'".  Mornseus  Myj^.  Imq.  p.  1391.  &c.  me- 
minit. 
jch-Unoin'       CLVIII.  Quid  vero  multis ?  Ipfemet  ^  qui  Leoni 
^rtmfiVi.     ^  j^  D  XX  I.  ex  profufa  ob  exaftos Mediolano  totaque 
Tontifice,     Italia  Galloslistitia  defunfto,  fucceiHtj  Hadrianus  VL 
'lh-udiom'per  Ultraje£tinus,formator  olim  principalis  juventx  Caroli  V. 
chregamm   miflo  A.  M.  D.  XX  I  I.  ad  Comitia Norimbcrgenfia Frau- 
ordimbHs     cifco  Chcre^ato ,  Epifcopo  Aprutino  5  in  mandatis  dedit, 
hibita.         palam  Germanise  Principibus  nsec  inverba  profiteretur : 
Dices:  Nos  ingenue  fateri-y  quodDeus  hanc  ferfecutionemEcckfu 
JitA  CperfecutionemfcilicetEcclefiisejufdem  tentatam  ex 
Dei  verbo  renovationem  interpretatur }  inferre  fermittit 
fropter  feccata  hominum ,  maxim^e  Sacerdotum  (^  Bcclefa  FraU- 
torum.  Certum  enim  eji ,  non  effe  ahbreviatam  manum  Dominiy 
ut  fahare  nec^ueat :  fed  peccAta  dtvidere  inter  nos  ^  iffum  y  c^ 
abfcondere  faciem  fuam  a  nohis ,  ut  non  exaudiat.  Clamant  Scripu- 
rd  y  feccata  populi  derivari  a  feccatis  Sacerdotmn  :  proptereaque  3 
ait  chryfifiomus  ,  Salvator  nofier  curaturus  infrmam  Civitatem 
Hierufalem  ,  ingreffus  efi  prius  "Templum  ,  ut  feccata  Sacerdotum 
primo  cafiigaret ,  infiar  honi  medici^  qui  morhum  a  radice  curat. 
Scimus  y  in  hac  fanBa  Sede  aliquot  jam  ab  annis  multa  abominan- 
da  fuijje ,  abufus  in  Spritualtbus  ^  exceffus  in  mandatis ,  c^  omnia 
denique  in  Ververfum  mutata.  Nec  mirum  fi  dgritudo  a  capite  in 
membra  y  a  Summis  Pontificihus  in  altos  inferiores  Vrdatos  defcen^ 
derit.  Omnes  nos  (Frdlati  Ecclefiafiici)  declinavimus  unufcpuifque 
in  vias  fiias'.  nec  fuit  jam  diu  qui  faceret  bonum:  non  fuit  ufc^ue 
ad  unum.  ^amohrem  7iecefi[um  eft  ^  utomnesdemusgloriamDeo  y 
(jr  humiliemus  animas  nofiras  ei:  videatque  unujqut/que  nofirumy 
unde  eeciderit:  drfifotius  fiilihet  judtcet  ,  fiam  in  Deo  virga 

furo^ 


PERIODUS  SEXTA.  211 

furoris  fd  judicari  velit.  ^a  inre  j  quod  ad  nos  attinet  ^  poUice- 
heris  ^  nos  omnem  oferam  adhihittiros ,  utprmkm  Curia  hdc  (un- 
de  forte  omne  hoc  malum  procejjit^  reformetur:  ut  ficut  inde  cor- 
ruftio  in  omnes  inferiores  emanavit  ^  ita  etiam  ab  eadem  fanitas 
reformatio  omnmm  emanet:  adquodprocurandumnos  ta?ito  arcl-iiis 
ahligatos  reputemus  ^  quanto  imiverfum  mundum  hujufmodirefor- 
mation^em  avidilis  defiderare  videmusc^c,  Nemo  tamenmiran  de^ 
het  5  fi  non flatim  omnia  errata  o*  ahufiis  omnes pernos emenda- 
tos  viderit,  Inveteratus  nimirum  morhiis  efl  ,  nec  fimplex  ^  fed 
varius  ^  multtplex :  pedetentim  in  ejus  cura  procedcndum  efl^ ,  (^ 
prius  gravionhus  magfque  penculofis  occurrendum :  ne  omnia  pa^ 
riter  reformare  volentes  y  omnia  perturbemus,  Omnes  fubit^  mu- 
tationes ,  incpuit  Ari^oteles  in  Rep.perniciof&funt,  Sui  mmis  emun- 
git  y  elicit  fangumem,  Haftenus  ille  in  Inftruftione  ,  cujus 
exemplar  non  tantiim  Wolphius  in  Leftionibus  Memora- 
bilibus  Cent.iG.  pag.  m.  195.  Sed etiam  Ottuinus  Gratius 
in  Fafeiculo  rerum  expetendarmn  Colonix  A.  m.  d.  x  x  x  v. 
imprefTo  >  &:  poft  ipfum  etiam  Pallavicinus  Hifl,  Conal.  Trid. 
lih.II.  7.  (neinftruftionisillius  yymioiydi  quicquam  dubi- 
tetur}  vulgarunt.  Acclamamusmerito:  Bene ,  Pater  fan- 
£te>  benevidifti,  quodreseft-,  utincorponhus  (quodPli- 
nius  lih.  IV.  Epifl.  23.  fcite  obfervavit)  Sic  in  Hierarchia, 
&  alio  quovis  imperto ,  gravtfftmum  ejfe  morbum ,  c^ui  a  capite 
dijfunditur, 

CLIX.  Difphcuit  quidem  Batava  illa  Simplicitas,  ^^rhwM^ 
(nam  Ultrajeainus  Adrianus  erat)  non  pariim  ciim  aliis,  )f'"'  ^*  ^^* ' 
tum  nuper  etiam  Pallavicino,  cmuriftiorum  fcilicet  na- 
rium  homini ,  &:  novilHmx  Pohtices  Hierarchicx  archite- 
ito  vaferrimo.  Etiamfi Pontifex^  (inquit-inter  alia  ib,  ntm,i  i .} 
ea  in  animo  haberet  fnft ,  liberioris  tamen ,  quam  par  erat ,  /&- 
ceritatis  fuijfe  vifum  cfl  ^  ea  conventtu  patefacere ,  c^velab  ip/o , 
vel  ah  ejus  Nuntio  proponi  flnpto.  Satis  noverat ,  in  eo  co:^tu  com- 
pUires  adeffe  fdei  Romm^  advcrfarios ,  qui  libenter  acceptm  efent 

bd  2  'Con- 


wtctm 


v/nduatnj. 


^12  ECCLESIiE  ROMANiE 

Confefjionem  eam  dimidiatam  ^  qua  Romanos  Pontifices  accufahat  Scc. 

Paulo  pofl: :  i^herravit  nomnhil  Adrianus  ah  offcio  Prudenti^ 

■perfeff^  in  exc^uirendo  a  fingulis ,  ad  quos  fcripferat ,  confilio.  Sa- 

tis  erat ,  fi  Nuntius  fer  fe  audita  fmgulorum  confilia  Vontificifigni" 

ficaret  y  nulla  illi  inje^a  palam  neceffttate  ,  ea  per  fe  iffum  exci- 

V5  M^fmi   piendi.  Difplicuit  etiam  valide  alteri  Jefuitae  Germaiio  Ma- 

c^vilhtmu   fenio  5  qui  in  Anima  hijloriarum  hujus  temporis  inter  alia  fic  de 

Adriano  fcribit :  Hacfmplicitatey  quaGermanisfeaperiehat  ^  (^ 

dijfdentia  ,  o[ua  minrn  fe  credehat  Italis  ,  recondtti  magis  animi 

atafmojo    fenfifyuc  hominthus  difplicuit.  Vindicavit  tamen  Adrianum  a 

Jefuitarum  horum  perverfa  Politica  Sorbonifta  Launojus  ^ 

qui  Epifl.  IF.  J.  cujus  infcriptio  ita  habet :  Adrianus  defendi- 

tur  adverfus  Pallavicinum  c^  alios  AuU  SeBatores  ^  qui  '.^dria- 

num  ad  regendam  Sedem  Apoflolicam'  minns  idoneum  fuiffe  ,  ca- 

lumniantur  3  inter  alia  fic  loquitur  :  In  Epifcopalis  officii  non  he- 

ne  gefti  fufpicionem  venit  apud  eos  ^  c[m  feculartpotius  ^  quamrelt- 

giofa  prudentia  regendam  ejfe  Ecclefiam ,  prs  fe  ferunt.  Cur  vero 

Magiftri  iUi  Curiales,  qui  tempori  ferviendum  eflepu-. 

tant ,  fic  Adriano  detrahant  ^  in  caufa  fuifle  tria  3  idem  af- 

ferit :  Primum ,  inquit ,  ^drianus  vivere  inftituit ,  ut  docue- 

TAt.  Lovanienfis  Theologus  docuerat ,  Clerico  de  honis  Ecclefia  nihil 

prAter  viBum  ^  veftitum  fumendum  effe,  Romanus  verd  Ponti- 

fex  de  honis  Ecclefta  nihil  prdter  vi^ium  <^  vcftitum  fthi  fumpfit  ^ 

ut  CAteris  exemplum  praheret  ^  formagregtsfa^ius,  Beinde  fecutus 

eft  eam  de  <^poftolicis  dijpenfationihus  docfrinam^  c^uam  Theolo^ 

gus  Lovanienfis  tradiderat  inScholis ,  ut  opu/aftionem  hanc folveret : 

Utrum  omnis  Apoftolica  difpenfatio  ft^per  plurahtate  heneficiorum 

hominem  faciat  tutum  (^  fecurum  in  foro  conftienti^^   Tertium^ 

idque  omnium  maximum  ^  graviftimum  fuit  ,  quod  fanBiftimm 

fontifex  Roman/t  Curi^  vitia  ^'  ahufiis  emendareftatuit.  Addit  ve- 

ro  5  vix  pofle  excufari  Cardinalem  Pallavicinum  ^  qui  pro- 

bitatis  antiquae  &:  n^ris  prifci  Pontificem  contumeliose 

profecutusfita  m  Curia,  hlandiretur. 

CLIX.  Rc- 


PERIODUS  SEXTA.  213 

GLIX.   Refponfum  Pontificio  Legato  a  Csefare  &c  Refpo»fum 
Ordinibus  Imperii  perhibitum  idem  Wolfius  mox  ctizm  ^J^^I,^^^^^^^. 
recitat.  In  eo  mter  alia  promittunt ,  fe  abufus  &  gravami-  pojttfofiem; 
na  5  fpecialcfque  articulos  reformandos  fcripto  Pontifi- 
ci  exhibituros  effe.    Abfque  qua  Reformatione  ,  veram 
pacem  Sc  concordiam  inter  Secular'es  6c  Ecclefiafticos  Or- 
dines farciri  pofie pernegant.  Mox igitur  A.  m.  d.  x  x  i  i  i.  eorumque 
ab  omnibus  tum  EuangeUcis  tum  Pontificiis  Imperii  Or- ^^^^""'""'' 
dmibus  in  Norimbergenfibus  Comitiis  Centum  Nationis 
Germanicx  Gravamma,  qux  omnia  tamen  tribus  capiti- 
buscomprehendebantur^  nempe  quod Romam  CurU  gravif- 
fimd  fervttute  fofulum  premat :  Germmiam  facultatibus  expoltet : 
(jr  Magiftratus  Secularis  jurifdicfionem  fihivmdicet  ^  Legatoeir 
dem  Adriani  exhibita  funt  5  cum  obteftatione  gravillima, 
det  operam  Pontifex  5  ut  quantocijiis  ferioque  illa  emen- 
dentur.^  Sed  mox  ac  rediit  Romam  Legatus  3  Adrianus 
mortalitatem  explevit  5  fimulque  tentatx  Reformationis 
conatus    evanuerunt.    Paulo  poft  etiam   Anno  fciUcet 
M.  D.  XXV.  uti  domeftici  Annales  produnt ,  novem  Can-  mvtm  can^ 
tonum  Helvetix  &:  Valefiorum  Leeati  Lucernx  aufi  Re-  *°'*''*'^  ^'^' 
formationis  condere  articulos  5  temporum  luorum  calami-  Kejonmti^i- 
tatem  Sacerdotum  iniquitati  diferte  imputant  ^  nundina- 
tiones  foedas  prohibent,  &  Curtifanis  3  quos  Romanos 
nebulones  vocant  3  pefililum  obdunt. 


ormiXtta 


C  L  X.  Neque  tamen  Reformatio ,  quam  Adrianus  ^  ^'form. 
&c  cxteri  etiam  Curix  Romanx  antefignani  moUebantur  5  ^,^„7^^5^ 
perfe£ta  fuit.  Negtefta  enim  ^  imo  repudiata  doctrinx  i^  finm  ter.tata 
Sacramentorum  correftione  3  crafliflimos  tantum  morum  ^^ '^''  ^^*"^''' 
defedus ,  &  damnatam  ubique  Simoniam  notoriam  emen- 
dare  ftatuerunt.  Nimirum  ut  Medea  capiti  confulendum 
putavit  jaftura  difcerptorum  fparforiinique  fratris  mem- 
brorum:  fic  iftis  confultum  videbatur^  jactum  facere  lu- 
dicrorum  aliquot  3  aut  inanium  impedimentorum  3  uC 

Dd  3  fal- 


214  ECCLESI^  ROM  AN^ 

falvo  capite  Capitolioque  naiifragii  difcrinien  ultimum  e- 

vitarent.  Nam,  uti  Salluftius  ad  Cdiforat.i.  loquitur,  in  ' 

navigationibus  etiam  //  quid  adverfi  coortum  ejl ,  deillis  ptif 

fmhm  ja^tura  fit  ^  qu£  petti  rmnimi  Jum, 

QjiaVis  etiam     C  L  X I.  Sed  &  Ordines  J  mpeni ,  ac  Cantones  Helve- 

^''f"^^^    tix  novem  ea  cum  primis  fub  terulam  vocabant  ,  quibus 

cl7oLm     ipfifegravarifenferant}  adeoque  de  verbi  Deihonore  &: 

Hdvttm,      Chrifti  gloria  parum  foliciti  ^  temporahbus  duntaxat  com- 

modis  fuis  veliiicabantur.    Qiio  quidem  indicio  demon- 

ftrarunt,  fe  a  femetipfis  loqui  ^  &  Dei  Spiritu  inftruftos 

nondumefle.  Hunc  enim  indagandse  &  cognofcendx  ve- 

ritatis  canonem  Chriftus  ipfe  oftendit  Joh.  V 1 1. 1 8 .  ^i  a 

fe  iffo  loo^uttHT ,  gloriam  profriam  qudirit,  ^ui  autem  quAritglo- 

riam  ejus ,  qui  mifit  me^  ts  verax  eji  ,  ^  injujlitiaineononefi, 

zWmgUi  c^       C  L  X 1 1.  Ipfi  quin  etiam  Reformatores  Ecclefice , 

foYnmio%-'  Zwinghus  in  Helvetia,  &  Lutherus  in  Germania ,  initio 

mitHs  tentata  quahcuuque  uundinationum  &  hbidinum  inhibitione  fuif- 

mamsfnft ,  ^^^^  contcnti  3  uifi  eos  ad  majora  audenda  fingularis  adver- 

fariorum  intemperies  Sz  obitinatio^  providente  Ecclefix 

faluti  quafi  per  contrariaNumine,  irritaffet.  Zwinghus 

equidem  in  caufa  indulgentiarum  faventem  Hugonem  E- 

pifcopum  Conftantienfem  habebat.  Scd is ad aha  xquh  ne- 

ceflaria  procedere  noluit.  Lutherum  quoque,  Cajetano 

miniis  confentientem  Leo  Papa  anathemate  ferire  ,  quam 

at  eontram'   poftulatis  cjus  orimis  concederc  quicquam  maluit.  Difl^en- 

dt$  cvaft     fio  illa  6c  exacerbatio  noftrorum  ftudia  exacuit  >  ut  de  re- 

ferf^ior:     formatioue  in  dies  perfeftiore  cogitarent ,  quod  Vergerio 

Pauh  1 1 1.  Legato  palam  Lutherus ,  apud  Suavem  HJi, 

Concil.  Trid,  lih,  I.  ad  A,  m.  d.  X  X  X  v.  confeirus  eft.  Atque 

ita  adverfariisufuvenit,  quodpertinacibusfolet^  &pro- 

pugnptoribus  fuorum  vitiorum  ^,  juxta  fabulam  non  ihepi- 

dam  de  claudo^  qui  uno  nummo  redimerefe  potuiflet, 

poftea  renitens  ^  phiribus  ix\  eo  vitiis  confpe£tis  ,  phires 

num- 


PERIODUS  SEXTA.  215 

nummos  perfolvere  coadus  fuit.  Ita  Pontifices  Romani 
uno  &:  altero  nummo  forfan  expedire  fe  potuilTent  3  ciim 
poftea  totam  icre  crumcnam  amiferint.  Univerfo  enim  Ec- 
cleliiECorporediligenterinfpetto  &  confiderato^  nihilfa- 
ni  in  illo  deprehenfum  fuit.  Doftrina  Ecclefux  multis  hae- 
refibus  infedta  5  Sacramenta  magicis  ritibus  profanata ,  di- 
fcipUna  in  Paganifmum  vel  gentilem  hcentiam  converfa  e- 
rat.  Univerfahs  ergo  corruptio  panaceam  feu  medicinam 
univerfalem  reqiurebat.  QiixDeigratia  ttuptndi  pzdlm  11  po^tftjicif 
ita  fehciter  proceflit ,  ut  in  Helvetia ,  Germania ,  GaUia^  domwauo. 
Anglia  ^  Bohemia ,  Suecia  ^  Dania  3  Belgio ,  Polonia  in-  ToTnuit''*^ 
numera  hominum  multitudo  puro  ,  fincero  &  ardente 
Euangehi  prxconio ,  fohus  Spiritus  Divini  potentia  com- 
punfta  5  Romani  Pontificis  coinmunionem  ejuraverit  ^  &: 
veritati  Coelefti  Sacramento  promptifllme  dixcrit. 

C  L  X 1 1 1.  Adriano  non  fine  veneni  propinati  fufpi-  cUmentisVu^ 
cione  extinfto  5  Juhus  Medices ,  Papse  Leonis  cognatus  5  ^^/^'«^- 
diftus  Clemens  VIL  fucceflit.  De  ejusnatahbus  &  Si- 
nionia  Suavis  nonnulla  recenfet,  qux  PaUavicinus  fegni- 
ter  refeUit.  Schifma  certe  ipfum  inter  &  creatum  Antipa-  schifma 
pam  Urbanum  V I.  ghfcebat.  Quem  pofteriorem  unicum  ^p.O^^t^fer^ 
&  verum  Ecclefix  caput  Richardus  VI. Anghx  Rex  agno-  ^J^rw^/^' 
yit,  Clementem  vero  nuUis prope Uteris  tinctum ,  facr2e-«'«w<^^'i^w> 
que  doftriniE  ignarum ,  artibus  mechanicis  dele£tatum ,  in-  '^'^''^'''"- 
genio  fuiflfe  adeo  dimijjo  hArenticjue  ^  ut  opificum  arcana , 
fubtihtatefqueoperum  nimtA  (^  prvpe  turpi  felema  fcrutare- 
tur^  Hiflor,  /ib.  XXX  II.  teftisefL  Reformatione  Adriani,  <^<'«^«w ^rj- 
quamtacite  damnaverat,  diflimulata^  diftinftifque  cen- '^'""""'^'■'^^ 
tum  Germanorum  GravaminibuSj  quorum  aha  Curiam  dn, 
Romanam;  plura  vero  Epifcopos ,  Officiales,  Curatos 
&:  ahos  GermaniiE  Sacerdotcs  fpeftabant ;  prioribus  eo  quod 
authoritati  Pontijicis  derogent ,  e^  h^refmfapiant  -,  negleftis ,  po- 
fterioribus  utcunque  fatisfafturus  ^  Cardinalem  Campe- 

giiun 


2i6  ECCLESI^  ROMAN^ 

gium  ad  Comitia  Norimbergenfia  ablegat ,  cum  Ordini- 
bus  de  Reformatione  cleri  per  Germaniam  deliberaturum. 
ftfr./^cf^^or-CumveroKeformationemoblatam  non  veram,  fed  per- 
dmes  iticon-  fQj^atam  efle  5  utpote  quse  non  alios ,  quam  minutos  Sc  te- 
"un^^rlvQ-  nues  e  Clero  tangeret,  &  crederetur  cum  magno  Secula- 
iant',  ris  poteftatis  pr;]ej  LidiCio  5  Curice  Romanse  &:  magnorum 

Prxfulumdommiovn-espotiiisfubminiftratura^  atque  ad 
majoresrapmas  majoremque  tyrannidem  aditum  patefa- 
dtura^  Ordines  intelligerent ,  earejc£ta,  Concilium  libe- 
Ponttficu  ta-  rum  in  Germanix  loco  idoneo  celebrari  expetunt.  Qiii  ta- 
rm»  m  c^mi-  j^g^  Pontificiarum  partium  erant ,  Ferdinandus ,  Archie- 
rf/S^^^^or'  pifcopusSalisburgenfis,  Duces  Bavarix,  Tridentinus  & 
r-^/rfwcWwsj^atisbonenfis  Epifcopi,  novemque  etiam  Epifcoporum 
temTeZT  Lcgati 3  dic fcxto Julii  A.  M..D.  XXIV.  Norinbergse  una 
pvormat/efifi  cum  Campcgio  convenientes  Wormatienfe  ediftum ,  quo 
^rie,jf.        Lutherus  damnatus  erat  5  urgent ,  MifliE  abrogationem  , 
aliaque  fevere  prohibent ,  6c  poft  etiam  canones  Ecclefia- 
fticos  a  Campegio  reformandx  Ecclefire  confeftos  ^  fan- 
ciunt.  Carolus  quoque  Cxfar  audito  Comitiorum  Norim- 
bergenfuim,  feabfente,  celebratorum  edifto ,  Ordinibus 
indignatus  y  perinde  ac  fi  ad  imminutionem  poteftatis  fuse 
tenderet  5  in  Comitiis  Spirenfibus  fub  finem  Junii  A.  m.  d. 
XXVI.  habitisj,  Wormatienfis decreti executionem ,  quo 
ad  fcilicet  cum  Pontifice  de  ConciUo  egeritj  literis  plus  fa- 
tis  imperiofis  injungit.    Cui  tamen  fe  parere  pofl^e  Ordines 
ciemcntis     rcliqui  negant.   Interea  C;rfarem  inter  &:  Gallos  fuborta 
fejfim.ierg^  fuut  bella ,  iu  Quibus  Clemens  fufpeftam  habens  C;rfaris 
des,  Gallumcaptivumattmentispotentiam,  tam  nonfidusm 

Carolum  fuit  memoria  beneficiorum  ante  Pontificatum  ab 
eodem  acceptorum ,  ut  foedera  foederibus  adverfus  ipfum 
accumulaverit ,  Sc  perfidiam  perfidix  fubinde  junxerit. 
Qnx  omnia  figillatim  hoc  loco  commemorare  nimis  lon- 
gum  j  &  quia  apud  Authores :,  Johannem  Ferranum  in  vi- 

ta 


PERIODUS  SEXTA.  21; 

ta  Francifci  I.  Jovium  3  Tilium ,  alios  palTim  obvia ,  fuper- 
vacaneum  fuerit.  Id  quidem  conftat ,  Clementem  ^  quo- 
ties  in  foederis  focietatem  a  Carolo  receptus  fuit ,  toties  ex 
focio  hoftem  evafifte.Extant  duse  Epiftolx  A.  m.  d.  xx v i  i . 
Oeniponte  editiE  ^  Clementis  una  ad  Carolum  >  altera  Ca- 
roli  ad  Clementem  y  qua  is  acriter  Papx  adverfus  Cxfarem 
&  Imperium  iniquitatem  3  gladii  politici  ufurpationem  te- 
merariam,  coUufionem  cumGallo,  periidiam  y  fraudu- 
lentam  &  callidam  machinationem ,  perjuriaperftringit. 

C  L  X I V.   Ob  perfidiam  illam  Clementis  in  Italia  ^.w^  hdio  in 
etiam  beUum  graviilimum  exarfit ,  in  quo  Ducibus  Bor-  ltrtt,V  k/jwj 
bonio  &  Freundspergio  Roma  capta,  magnaque  atrcci-?n^M,  ^/- 
tate  in  Romanos  fsevitum ,  &  Clemens  ipfe  nec  quicquam  ''■^l^li^.^j 
adverfus  Hifpanos  &  Germanos ,  ceu  h^rettcos ,  Luthermos  m  cajiro  ah^ 
&  (JVTarrhanos  fulminans ,  in  Adriani  mole  obfeffus ,  atque  ^'^'  cMptivm 
inde  in  caftrum  Angeli  captivus  abduftus  ,   ibidemque 
propemodum  fame  dira  confedtus^  ac  vix  tandem  ^  ut  con- 
tumeliofa!  fervituti  fe  eriperet ,  ad  xquas  conditiones  foe- 
deris  adaftus  eft.  Exculiivit  quidem  fe  Pontilici  Csefar  5  carcb  im^ 
conteftatus,  injuflii  fuo  illudomne  a  feroci  &:  indomito^*^''^''^''" 
mnite  attentatum.  NequetamenmmusjuftoDei  injurias /;//>. 
fibi  illatas  ulcifcentis  judicioidomneacceptumtuHt^  re- 
ftiiis  etiam  &:  pro  dignitate  Imperatoris ,  quod  cordati  e- 
jus  confdiarii  fuaferant ,  fafturus ,  fi  Romam  ipfe ,  dejefto 
Pfeudo-CsefarePontifice,  occupaflet,  5c  fe  non  nomine 
folo  3  fed  reapfe  Romanum  Imperatorem  eflfe  patefecifl^et. 
Sed  hcefit  alte  nimis  in  latere  ejus  lethalis  5  nulloque  di- 
ftamno  fanabilis  fuperftitio ,  qua!  ceu  ^^iXoc^gy  m^@^  illum, 
quo  minus  facerrimam  impofturam  Papce  animo  comple- 
fteretur ,  occseca vit.  Neque  aUud  etiam  in  fatis  erat  y  ^ 
Scripturas  impleri  oportuit.  Ita  novo  foedcre  C:sfar  &  Pa-  Liheratm 
pacoaluere,  cujus  prrccipua  lex  erat,  ut  fociatis  ^^i^il^is^''^^^']'^'^^^^ 
Lutherani  omnes  excidantur.    Et  Bononiam  progreflfus  tmto 

E  e  Ca^far , 


ire 
eumoO' 


mMtA  ccro 

thU. 


218  ECCLESIJE  ROMAN^ 

Cisfar,  ibidie,  xx  i  v.  Febr.  A.  m.  d.  xxx.  a  Pontifi- 

CC:,  tanto  apparatu  luxiTque  5  quanto  antc  eumCxfarum 

nemo ,  -coronam  accepit.  Paulo  ante  etiam  quam  corona- 

tio  hxc  contingeret ,  die  nimirum  x  x  i  i  i .  Decembr.  A. 

prmapes     m.  d.  XXI  X.  Papa 5  Cxfar  j,  Rex  Ferdinandus ^,  Gallus, 

J;;;f^f"Anglus,  Principes  Itali,  Mediolanenfis ,  Montferraten- 

aciverfus      fis ,  Mantuauus  3  urbesquoqueGenua,  Sena,  Luca,  a- 

^o^uf^m^  lixque  ardliilimum  foedus  percufferunt  ,  cujus  palmaria 

conditio erat ,  c7L///.<})e§]^  ^el^f  tueri Majeftatem  Pontificiam, 

&  ad  Sedis  Romanx  obedientiam  hisreticos  &  inobedien- 

D:  cmciiio    tcs  quofvis  modis  quibuslibet  compellere.  Bononix  etiam 

^Z^emniurts  Coefarem  inter  &;  Clementem  de  Concilio  generaU indi- 

Fa^am,       ccudo  difccptatum  3  illo  Concihum  fuadente  &  probante, 

hoc  improbante  &  averfante  vehementiflime.  Conflidlum 

rationum  Suavis  Polanus  Hijl,  Concil  TridJih,  I,  ad  A.  m.  u. 

Vt  decernere  x  X  I  X.  prodidit.  Ceflltquc  taudcm  Carolus  Papi^e  defide- 

Caarinflt-       ..  ^  ^^^  f-,.  ..  J-. 

tiiit :    '      riis  3  certus  polthac  cum  mobedientibus  non  tam  rationum 

ponderibus^  &  fuafionis  illecebra  ^  quam  authoritatis  im- 

periique  fui  viribus  decernere.  Eo  certe  animo  A.u.d.  xxx. 

Auguftam  ad  Comitia  venit  y  ubi  Confefllone  a  Proteftan- 

tibus  exhibita ,  &  partium  concihatione  fruftra  tentata , 

fcntentiam  nihil  ominus  mutat ,  &:  decreto  de  religione  cu- 

fo  3  etianv  Concihum ,  invito  &:  ringente  poft  Pontifice  >  ' 

iitmox^H-  intra  annum  aufpicandum  promittit)  moxque  etiam  de 

ffoteflaZi'  P^^^  ^^^^  Proteftantibus  ad  Concihi  tempus  ufque  ineun- 

iu^  de  pace  da  coufiha  agitat.  Licet  vero  Papa  finuatis  hic  vehs  non 

ifuT/o^ciiit^^^^^^^^^^  a  Conciho^  dummodo  in  Itaha  iUudcelebre- 

tra^jjgif'.     tur,  fimulaverit^  ejustamenCardinales  Concihi  necefll-_ 

tatem  refutant  palam  3  Sc  executionem  diplomatis  Leonis 

urgent.  Coefar  Concihum  in  Germania  habendum  perten- 

dit^fimulque  Confeflionis  Auguftanx  feftatoribus  ad  Con- 

p.»;»x.Yff?;^ciliumiUudufquehbertatem  rehgionis  indulget.  Qiia  in- 

GaJiHinCcH-  d^ilgentia  >  ahifque  etiam  caufis  irritatus  Papa  deferto  ite- 

rum 


PERIODUS  SEXTA.  219 

rum  Csefare,  foedus  cum  GalliiE  Rege  Francifco  pangit>////'tfWe«- 
MalliliiE,  ubi  Rex  ad  pedes  Papa:proftratuseumadora-!Z''^^^"'^''"' 
vit  -y  atque  illud  matrimonio  proneptis  iux  Cathannce  Me-  MeMceamy 
dicex  cum  filio  Re^is  Henrico  Tcui  Papa  numeraris  cen-  ^«^^^^^" 
tum  millibus  aureorum  ,  tres  etiam  gemmas  nobiliilimas  jy;^^;,,,^  ^^/? 
Genuam,  Mediolanum,  &:Neapolm  ,  pixidem  fcilicet  ^•^'*'« '^^- 
Pandarx  in  manu  habens  3  dotis  vicem  promifit)  firmat/'^'''' ^ 
Carharina  illa  eft  5  qux  furtaFrancorum  furiadidi^i^  trium 
Rcgum  3  Francifci  1 1.  Caroli  I X.  &  Henrici  1 1 L  ma- 
ter  3  mire  poft  Galliam  artibus  6c  furore  in  filiis  regnans 
turbavit.  Celebratx  funt  nuptix  tanto  cumfplendore  6c 
luxu  dies  triginta  tres  integros  ,  ut  hominum  memoria  nu- 
ptixRegummajoriagitatacnullx  fmt.  Rediitque  ex  nu- 
ptiis  lUis  Francifcus  a  Pontifice  in  tyrannum  &:  Maxen- 
tium  quendam  ita  eiFeratus  y  ut  fideles  Regni  fui  diriffimis 
fuppliciis  aificere  coeperit.  Tandem  Clemens,  ceu  Epi- <^ '«'^^ /<^- 
phanes  6c  Herodes  alter  vifcerum.    quxfitiflimis  dolori-  ^"^^^^' 
.  bus  diu  excruciatus  ,   die  xxv.  Sept.  A.  m.  d.  xxx  i  v. 
niifere  expiravit  ,  non  fine  gaudio  communi  aulicorum 
etiam.   Btfi  emm:,  verba  Suavis  ad  A,  m.  d.  xxx  i  v.  re-  DeeoSn.-ivis^ 
fero,  qidhufdxm  dotibus  5  naturali  gravitate ,  yarfmonia  exem- 
-plari  ac  difmulatione  infig?ii  multorum  infe  admirationem  conci- 
tarat  :  oh  avaritiam  tamen,  aufteritatem  dr  crudelitatem  y  qua^s 
Jemper  exercuit  ^  fed  in  morho  plus  foltto  manifeftavit  ^  multoplu^ 
rihf^s  erat  odiofus.  Certe  mortem  ejus  tanto  exceptam  efle 
g.;^udio  3  quanto  erat  eleftio.  Pallavicinus  etiam  Hift,  con-  PaHavkim , 
fil.  Trid.lII.  16.8.  fatetur^  addens,  caruifie ipfum doti-    ^ 
bus,  qux  animos  conciliant^  beneficentia  &:  humanitate 
eumcaruifle,  creditiimque  caput  Pontificatus,  cujus  re- 
vera  folum  dextera  extiterit.  Tieminem  plane  oderat,  itade 
eoetiamjovius  Hift.  lih.  32.  fcribit,  c^uum  neminem.  adama-^<^^ovute^ 
ret  -i  pr&tercpiam  ah  occultiore  caufa  conciliatos,  His  certe  unis  adeo  P^^oma. 
favit  intemperanter  ^  ut  adfimmos  honores  ^  aut  ad  fummum  au- 

Ee  2  tho' 


220  ECCLESI^  ROMANiE 

thoritatis  locum ,  Jlahilefyue  divitias  mllo froveheret  fudore  5  mul- 

torum  ^iJ^  confianter  ohltvifceretur  5  o[ui  ah  optimis  literarum  (lu- 

diis  ,  veteric^ue  ohfec^uio  commendationem  ^  frdimia  meruijjent. 

Hos  quidem  hlande  appellahat  ,  ut  imagine  gratidL  detineret ,  fed 

occulte  oderat  tanquam  creditores. 

Tauii  III.        C  L  X  V.  Clemente  fati  clementia  hiimanis  rebiis  ex- 

p,ip.mis.      empto  P.  Petrus  Loflius  Romanus ,  ex  Furnefiorum  fa- 

milia  ^  qui  Pauli  1 1 L  nomen  fibi  vendicavit  ^  fucceflit. 

i>''''^^^/'^'^- Devita&:m.oribus,  parricidiis  inprimis^,  proditionibus , 

la/  ^'  '    f^ci^il^giis 5  veneficiis:,  incefl:ibus&:fl:uprisejus  nefandis, 

pe^uliaris  liber  Italice  fcriptus,  qui  Ochininomenpra:- 

fert ,  fed  ab  aho  y  cui  Paulus  flle  propiiis  innotuit  ^  fcriptus 

putatur  5  a  Thuano ,  Sleidano  ahifque  allegatus  ^  taha  pro- 

didit  y  ut  infanire  eum  ^  qui  ahum  Antichriftum  tum  expe- 

ftavit,  oportuerit.  Ahbirecitata^  &  ab  Adverfario  ccctera 

protervo  fatis  in  C.  T.  veritate  inextin^a  y  ipfoque  etiam 

prxcentoreejusPaUavicino  Lth.III.  17:5.  leviter^  nul- 

lifque  rationibus  fohdis  difcufla ,  repetere  heic  non  hbet. 

Id  quidem  certum  &  a  Panvinio  etiam  memoratum  ^  iUum 

quatuordecim  Cardinahum  eleftionibus  feptuaginta  & 

unum  in  Purpurarorum  Senatum  adoptafle  ,  atque  ea  ra- 

tione  immenfam  auri  vim  corrogafle.  Pecunias  plerafque 

tum  ad  hixum  &:  voluptates ,  quibus  deditum  eum  fupra 

modum  fuifle  facinora  ejus  loquuntur  :  tum  ad  Petrum 

Aloyfium  Parmae  &  PlacentiiE  Ducem  a  fe  creatum ,  no- 

thum  fuum  3  Sodomse  fpurciflimo  crimine  infamem  -,  &• 

exeodemnothoj,  nec  non  Conftantiaitidem  fiha  notha, 

progenitos  nepotes  Alexandrum  Farnefium,  &  Guido- 

nem  Afcanium  Sfortiam  ^  (quorum  iUum  quatuordecim  y 

hunc  fedecim  annos  natum  Cardinales  creavit  > )  exornan- 

^/w5;?/<if>/idos  impendit.  Qiiam  Pauh  Simoniam  ita  PaUavicinus  lo- 

^e^lmrdl  ^^  ^^^^^^  extenuat ,  ut  aflerat ,  eum ,  qui  oh  hanc  humam 

fttijA,  conditioms  lahem^  Pontifices  vituferat  ^  inejfe  Divinum  quidpam  in 

Ponti" 


PERIODUS  SEXTA.  221 

Tontificatu  faterL  Belle  fcilicet  ^  ceu  aTDTrov  &c  abfiirdum ,  m 
Tonttficatti  Divinum  c[uidpiam  non  mejfe  ,  inferens  >  &  Simo- 
niam  labem  effe  ne  quidem  vituperandam  in  Pontifice , 
ftatuens. 

C  L  X  V I.  Dillidia  in  religione  mota  latius  ferpere  ciim  Q^^iemj} 
cerneret  Paulus  5  antecefforefuoaflutior,  ftudium  amici- p£/^''{*^^'^ 
tix  Ca^farex  fmgulare  prae  fe  tulit,  quo  faciliiis  ipfum  cum  ^#nA 
aliis  Frincipibus  ad  arma  in  Proteftantes  capienda  ^  fangui- 
nis  Germanici  fitientinimus  concitare  polfet ;  Et  importu- 
na  quidem  flagitatione  ita  concitavit  denique  ,  ut  bellum 
dirillimum  in  Germania  exarferit,  in  quo  duo  Principes 
pr^epotentes  Euangelici  acie  inferiores  in  Cxfaris  potefta- 
tem  captivi  concelferunt.  Veruntamen  ea  rerum  converfio 
fafta  eft ,  ut  dimifiis  Principibus  captivis ,  ac  religionis 
libertate  Germanis  concefla  ^  Papalis  amicitise  fruftus  fpe 
multo  minores  Cxfar  fenferit ,  malueritque  fe,  poft  im- 
penfa  Papx  fervitia ,  Germanorum  Principum  amicitiam 
Pontificio  foederi  proepofuifle.  Nam  etfi  mmores  in  ipfum 
Pauli  tardiorefque  quam  aliorum  Pontificum  machina- 
tiones  fucrunt :  tamen  faftus  tandem  a  Cxfare  alienior  y 
quod  is  Parmamatque  Placentiam  poft  filium  Aloyfium 
conjurationefublatumrepofcenti,  negaflet,  easfecivita- 
tes  in  ditionis  ac  dignitatis  Imperialis  prarjudicium  aliena- 
repoife;  vindiftam  agitans  de  tranfitu  ad  Gallicas  partes 
confilia  fufcepit  5  perfefturus  etiam  ^  nifi  pra:vertente  mor-^ 
te  ad  plures  abiifl!et. 

C  L  X  V 1 1.  Concilii  Generalis  convocandi ,  &  refor-  Cofiaiiicere- 
mandx  Ecclefix  ftatim atque eleftus  Papa eft  5  ftudium  e-  ^J^l'!'^'^^^' 
nixum  prx  fe  tulit.  Deleftis  igitur  five  tribus ,  uti  Suavis  tn/"    *'^ 
habet,  fivepluribus^  uti  Pallavicinus  narrat  Purpuratis, 
de  reformanda  Ecclefia  confultationem  injungit :  diplo- 
mate  etiam  exhibito ,  quo  rerum  capita  traftanda  expone- 
bantur.  Decretum  tamen  mox  ^  ne  vulgaretur  diploma  il- 

Ee  3  ludj» 


222  ECCLESI^  ROMAN^ 

lud^  quipfe  quod  (verba Pallavicini  Ith.II L  i/:  5.  refero( 

dum  reformm  mores  juhehat  ^  fatehatur  miis  deformatiGnemineffey 

Ad^icjue  ohtreciationes  hareticorum  apud  vulgus  confirmajfet,  IViif- 

fis  dein  huc  illuc  Legatis  ^  Petro  Paulo  Vergerio  cum  pri- 

mis  in  Germaniam  5  confilium  fuum  de  Concilio  celebran- 

doaperit.  Quod,  a  Proteftantibus  graves  obcaufas  rejc- 

ftum  licet  y  iUe  profequitur ,  diplomate  edito ,  quo  Man- 

cmciiinm     tuam  Coucilii  locum  defignavit.  Cimi  vero  id  Ducis  Man- 

c!!ri£LtuXyUtiquidemPapatricabatur,  culpa  non  fuccederet, 

(^  Epifc!>p^  fufpicionis ,  quafi  miniis  vel  Concilio  vel  Reformationi  £1- 

2^7^X1  veret  ,  amoliendx  caufa,  diploma  aliud  de  emendanda 

da  ctmn  Ro-  Curia  Romana  vulgavit  ^  confiliique  de  ea  mature  capien- 

mnHa.         di  negotium  quatuor  Cardmalibus  ,  puta  Contareno, 

Theatino  ^  Sadoleto  6c  Reginaldo :,  nec  non  quinque  Pr;E- 

fuhbus  dedit.  ExtatadhucdelegatorumillorumCardina- 

lium  &  Pricfulum  Confdium  5  fub  hoc  titulo  :  Confilium 

deleclorum  Cardinalmm  ^  Prdfulum  aliorum  de  emendanda  Ec- 

clefiajuffu  Pap£  Tauli  III.  confcriftum  c^  exhihitum  A.  m.  d. 

X  X  X  V 1 1 1 .  In  confilio  eo  Romanx  Curix  morbi  &  ulcera 

ohdinima  ingenue  deteguntun 

rjm  praci-       CLXVIIL  Et  initio  quidem  Cardinales.laudatoPaulo  3 

fna  capna.    ejiifque  inftituto,  ab  eodem  fibi  in  mandatis  datum  narrant, 

ut  nulltus  aut  commodi  Pap£  ^  aut  cujujpiam  alterim  hahita  ratio- 

ne  ipfi  fignificarent  ahujustllos  y  gravijfmos  videlicet  morhos  ^  qui- 

hus  jam  fridem  Bcckjia  Dei  lahoret  ^  ac  pdfertim  hdc  Romana  Cu- 

ria  5  quihus  effecium  prope  fit ,  ut  faulati?n  ac  fenfim  ingravejcen- 

tihus  peftiferis  his  morhis  magnam  ha?ic ,  quam  videant ,  ruinam 

traxertty  Addunt  ^  ^^iofjL^Yiixo^&j'^  hxc  :  Et  quoniam  Sanciitas 

tua  5  Spirttu  Dei  erudtta  ,  qui  ^  ut  inquit  Augufiinus  5  loquitur 

in  cordthus  nullo  verhorum  firepitu  ,  proh^e  noverat  ^  principium 

horum  ?nalorum  inde  fiiijfe  ,  quod  nonnulli  Pontifices  tui  Pr^de- 

cejfores  prurtentes  aurthus ,  ut  i?^<imt  Apofiolus  Paulus,  coacerva- 

-venmt  fiht  Magifiros  ad  defdcria  fua  ^  non  ut  ah  eis  dtfcerent  j 

quod 


PERIODUS  SEXTA.  223 

quodfaccre  debercnt  ^  fed  ut  eorum  fludio  i^  calliditate  mvenire^ 

tur  ratio ,  c^ua  liceret  td  qtwd  liberet :  inde  effectum  efl ,  fr^ter^ 

qtiam  quod  Principatum  omnem  Jcquitur  adulatiOy  ut  umbra  cor- 

pm :  difficUimufque  fcmfer  fuit  adttus  veritatts  ad  aures  Prtncipumy 

quod  confeflim  prodirent  Boctores  ,  optii  docerent  ,  Pontificem  effe 

Dominum  benefictorum  omnittm-j  ac  ideo  cu?n  Domintts  jure  uen- 

dat  id  quodftium  ejl  ^  neceffarto  feqtii ,  in  Ponttficem  nonpojfi  sa- 

dere  Simoniam^  ita  quod  voluntas  Pontificis  ^  qtidifctmo^tte  eafue- 

rtt  y  fit  regula  c^tta  ejus  operationes  ^  actiones  dtrtgantur:  exqtto 

proculdtibio  ejfici ,  ut  quicquid  Itbeat ,  liceat.  Bx  hoc  fonte  ,  San- 

^e  Pater ,  tanqtiam  ex  equo  Trojano  irrtipere  in  Ecclcfiam  Dei  tot 

abufus  ,  ^  tam  graviffimi  morbi  ,  c^uibtis  ntmc  confpicimus  eam> 

ad  defperationem  fere  falutis  laborare  ^  vel  manaffe  harum  rerum^ 

famam  ad  infideles  ufqtte-y  credat  Sanctitas  vefira  fiientibtts  ,  qttt 

oh  hanc  pr^ciptie  caufam  chrifiianam  religionem  dertdent  adeo  ,  ttt 

per  nos  ^  per  nos  ,  inopiimus  >  blafphemettir  nomen  chrifli  inter 

gentes.  Tu  vero  SanBtfftme  Pater  ^  vtdtfiiy  i?ide  incipiendam  effe 

medicationem ,  undefrimiim  orttts  efi  morbus,  Antea  vero  qiiam 

abufus  perftringerent ,  monent  Pontificem ,  ne  putetjibi  difi 

penfare  licere  i7%  legibus  ,  nift  tirgcnti  de  caufa  ^  necejfarta  :  ne- 

(jue  licere  Ponttfici  (^  Vicario  chrifii  in  ufu  poteflatis  clavium  Itt- 

crtim  aliquod  ftbi  comparare.   Poft  abufus  plures ,  eofque  gra~ 

viillmos ,  in  primis  circa  ordinationem  Clericorum ,  collationem 

beneficiorum  'Ecclcfiafltcorum  ^  maxime  Cttratortimy  expcEtativas  y 

refirvationes  bmeficiortim ,  abfintiam  Clericortim  ab  Bccleflis  fitisy 

exemptiones  a  jtirifdtfftone  Ordinarit ,  mtdtitudinem  oydimim  Re- 

ligioforum ,  inflitutionem  publicam  in  Gymnaftts ,  Gratias  (jr  dtjpen- 

fationes  5  aliofque  fimiles  ad  incudem  revocant.  Demum  ad 

ipfum  Romanum  Epifcopum  &:  Romanam  Ecclefiam  in 

fpecie  accedentes ,  inter  alia  fcribunt  :  In  hac  urbe  meretri- 

ces  ut  matronA  incedunt  per  tirbem ,  feu  miila  vehunttir  ^  quas  af 

fectantur  de  media  die  nobtles  familiares  Cardmaltum ,  Clericique. 

Nulla  tn  ttrbe  vidimus  hanc  cerrttptioncm ,  prsJcrquam  in  hac 

Ofnniuni^ 


224.  ECCLESI^  ROMAN^ 

ommum  exemfkri.    Hahitant  etiam  infignes  ddes,    Conlllium 

llmcllTiif.  ifthoc  fcriptum  ad  Cardinalium  Senatum  Pontifex  retulit  y 

jtderittlus  tn  ubi  dc  co  dimicatio  gravis  inter  Cardinalem  Scombergiuni:, 

c^^T^S^^^^  &  Johanrtem  Petrum  Ca- 

mntTHmfit!  r2iS.2imy  Cardinalem  Tlicatinum  fuborta  eft  3  illo  perten- 

dente ,  temporum  conditionem  nullam  ejus  generis  emen- 

dationem  pati ,  &  Lutheranos  inde  ja£tanti;g  occafionem 

fumpturos  y  habituros  fcihcet  Pontificios  reos  confitentes : 

hoc  vero  neceflitatem  reformationis  ejufmodi  irrefragabi- 

lem  demonftrante.  Ciim  ita  fententiis  Cardinales  variarent, 

/  Papa  in  aUud  tempus  confihum  rejecit ,  &:  de  toto  negotio 

illofacrumfilentiumfuisinjunxit.   Emanavit  nihilominus 

fcriptum  per  Cardinalem  Capuanum  5  qui  ejus  exemplar 

in  Germaniam  mifit ,  confcio,  uti  rebantur  multi,  Ponti- 

fice ,  ut  colhgerent  inde  Germani  reformationem  Ecclefix 

fibi  curse  cordique  eflfe. 

^mt^  fx,r^      C  L  X I X.  Liquet  autem  ex  his  Pauh  1 1 L  &:  fuperiiis 

tonfirmauia-  ^tiam  memoratis  Adriani conlihis ,  aliorumque etiam ,  Ki- 

b.%iitem  ai'i.  yii  cumprimis  3  qui  circa  hxc  tempora  de  abufibus  Eccle- 

R^maLyH-  fi^fticis  fcripfit  >  confeflione  3  Papiftas  magis  ingenuos  fe 

fitfiefji.        ante  Concihum  Tridentinum  prxftitifle  5  neque  vd  mor- 

bos  Ecclefia:  Romana^  plane  dillimulafl^e  ,  vel  Pontificis 

impeccantiam  3  detur  venia  TertuUiani  verbo ,  mordicus  pro- 

pugnafl^e.  Sicut  autem  accidere  crebro  videmus  ut  aciem 

inchnatam  jam  &:  labantem  fupervenientes  integri  refti- 

tuant  y  &c  vi  majore  in  hoftem  obvertantur  :  ita  fub  eodem 

Paulo  Jefuit^s  natales  fuos  inaufpicatos  nafti ,  tempore  fci- 

hcet  novus  Sc  colleftitius  miies ,  paulatim  vero  faftus  ufu 

veteranus ,  &  fere  triarius ,  ahique  etiam  y  nihil  fra£ti 

pugnarum  priorum  eventu  y  cunftatione  conditionibiifque 

omnibus  animose  excuflis ,  &c  qux  molliores  iUi  dederant , 

receptis,  pugnam  fortiter  redintegrarunt ,  perfrifte  ne- 

gantes,  Papaminfide,  imoetiam*;  quod  nuper  addide- 

runt. 


PERIODUS  SEXTA/  225 

runt,  in  fafto  unqiiam  errafle ,  vel  errare  potuifle.  Sicut 
igituranteannoscirciter  quadringentos  ,  ciuii  Pontificia 
Sedes  a  Waldenfibus  inipeti  graviter  coepiflet ,  Papatunl 
ruentem  a  Monachis  Dommicanis  recens  exortis  fufful- 
tumelfe,  fupra  obfervavimus :  ita  hoc  tempore  a  Jefuitis 
ceu  Cdtholtcx.  fidei  Prmcipihiis  (^ita  eos ,  appellat  in  Philippi- 
ca  Sylvanus Jefuita ,  mulos  mulus}  caput  infeUx  orco  pro- 
ferentibus,  PapatusidemgraviffimeconcuiTus  ^  fuilineri 
potiilimiim  coepit.  Eorum  mftitutum  primus  Paulus  1 1 L 
cdita  V.  Cal.  Odob.  A.  m.  d.  xl.  BuUa^quamPolyhiftor 
Hofpinianus  HifiorU  Jefmtnrum  pag.  250.  25  i.  inieruit, 
&:  laudavit  6c  approbavit  ,  commemorans,  dilechs  filios  ^ 
JgmtimN'  de  LoyoU ,  Vetrtim  Tahrtim  ^  Jacobum  Laynez ,  Fran- 
cijcum  Xavier  drc.  Spiritti  S.  utpie  credatur ,  affiatos ,  JAmdudtmi- 
\  diverfis  mundi  regionihus  dijcedentes  in  untim  convenijfe  ,  ^ 
Socios  efifectos  ^  ahdtcatis  hujtis  Secttlt  illecchris ,  vita7n  fuam  per- 
petuo  Domini  nofiri  Jefa  chrifti  ,  atque  fio  ^  aliorum  Succeffo- 
rum  fuorum  Rorm?iortim  Pontificum  Jervitio  dedicaj/e ,  &cc.  Sub- 
jeftaformulaRegulxSocietatis,  cujus  initium  eft:  ^/- 
cunque  m  Societate  nofira  ,  quam  Jefu  fLoyolcE  fcribere  de- 
buerant)  nomine  tnfigniri  cupimus  3  vtilt  Juh  crucis  vexillo  fe- 
gregium  fciUcet  crucis  vexUkim  ^  fub  quo  miUtantes  mun-. 
di  hujus  potentia  fufFulti,  carnis  dellderiis  toti  indulgent:} 
T>eo  militare ,  c^  foli  Bomino  atque  Romano  Pontifict  ejus  in  ter- 
ris  Vicario  fervire  &c.  dcclarat  PauUis ,  fe  pr^zmiffa  omrda  A- 
poflolica  atithontate  ex  certa  fcientia  approhare  ^  confirmare  ^he^ 
nedicere  :  ae  perpettiA  firmitatis  ?ntmi??me  rohorare  y  non  ohfianti- 
htis  Generalis  Concilii  ("Lateraneniis  fciUcet,  quo  novorum  Or- 
dinum  inftitutio  prohibita  eft )  ^  felicis  recordationis  Gregorit 
PapA  X  Prxdecefforis  ftu ,  ac  qmbpjvis  aliis  confitttaionihtis  ^  or- 
dinationihus  K^pofiolicis ,  C£terijque  contrariis  c^iahtifitmcjite.  Ubi 
non  fine  Numine  Papx  exciderunt  verba ,  fe  non  Ghfianti' 
hus  qttihufvis  confiitutwnihtis  ^  ordinationihus  K^pofiolicis^dim^ 

F  f  tarum 


«6  ECCLESI^  ROMAI^^ 

*  tarum  Ordinem  laudare  &c  approbare.  Obftabant  fane  Or-^ 

dmamnes  (,^^/?//^^  impiis  moliminibus.  Stdmn.ohjlamibus 

iisy  adeoque  negleais^  pofthabitis  ,  reje£tis  nefas  Papa 

tenravit  ^  duiii  noya.  munimenta  ad  manum  fuccederent , 

quibus  Sedes  Pontificia  infifteret.  Nam  peculiare  effe  liuic 

Societati  tuerl  Apoftolicam  Sedem  y  Romamque  Pontificis  autho-j 

ntatem  y  ex  Bulla  Canonizationis  Ignatii  ^  Mutius  Vitelle- 

D  tioveiio    fius  comprobat.  Talis  omnino  ciim  fuerit  novella  illa  &: 

"dfcilmsir-  AtlanticaSocietas,  nonimmeritopaulo.poft  A.  m.  d.  liv. 

bon^.  Sorbona  a fuprema  Gallix  Curia  de  ea judicium  fuum  pro- 

mere  jufla  ,  illud  fatis  ^XiiB^lixQ^  promfit^  &:  fub  finem 

omnia  in  pauca  contrahens  fic  declaravit :  His  omnihusatqtie 

diis  dihgenter  exploratis  (^  examinatis  ^  perpenfis,  Iom  Sacietas 

videtur  in  negotio  fidei  fericulofa ,  facis  Ecclefiafiic£  penurhativay 

CMonafiica  religionis  everfiva  ^  ^  magis  ad  defirucHonem  qiiam 

Adificationem, 

sucejfu  tcm-      C  L  X  X.  Atquc  talis  ciim  fuerit  in  prima  fui  origine , 

^J^^L^rftf '  authoritatem  facerimx  profeflionis  prisferens  licet  Socie- 

tas  y  multo  magis  etiam  fucceflii  temporis ,  uti  folent  mali 

els  T^UQV  ^srj^xoTrleiv  aoiSsio^  ad  majorem  in  dies  impietatempro- 

♦      ficere  ("2  Tim.  II.  16.3  in  pejusitadegeneravit,  utmalo- 

runi  omnium  fentina  qusedam  hodie  dici  mereatur.    Cujus 

rei  teftes  domeftici  comphires  cordatique  in  medium  affer- 

ri  poflent  5  quorum  non  paucos  recentiores  Celeb.  Hottin- 

tefie  -mpecu-  gerus  Hiflor. Bccler.^Tom.  v.  paz- 49^ . 8rc. indiffitat.  Omnium 

;;<//Vc/f/;/e«  i^itar  elle  poteft  Scriptor  nuperus  ^  paucis  heet  mter  no- 

u  s.oto.       ftros  notus ,  ex  media  Itaha ,  graviflimus,  Juhus  Clemens 

Placentinus  ,  ex  iUuftri  Scotorum  famiUa  5  qui  fcripto ,  & 

opera  FrancifciSolanguisNobihsCremenfis.Parifiis  (^ita 

frons  hbri  habet ,  cum  Venetiis  potiiis  imprefllis  fit)  vul- 

gato  de  Fetefiate  Vontificia  in  Societatem  Jeju  fibro  3  Societa- 

tis  hujus  morbos  procedente  temporc  contradtos  fuse  & 

eruditiflime  dc!texit.  Et  partequidemhbri  ejus  ledu  di- 

gnifluni 


em 

c  co». 


PERIODUS  SEXTA.  227 

'gn{llimitertia//3r^.  108-149.  proponitmiilta,  in  quihus  Rclt- 
po(i  Societatis  Jefu  derogmnt  Conflitutiomhus  ab  Ignatio  con- 
Jcriftis  ,  aliifyue  Legihus  in  Congregatiomhus  Generalihtis  editis. 
Partequarta/>^^.  149-195.  exponitilla,  in  c^uihus  Societatis 
Jefu  Religiofi  a  frimAvo  CMajorum  JiiorumSpritu  ^  aConflitutiO' 
num  Regularumo^ue  ohjervantia  ^  &  a  religiofa  perfecitone  defece^ 
rint,  Parte qiiinta />^^.  195-235.  ex  iplisjefuitariimlibris 
recenfet  caufas  5  propter  quas  deficere  fotiiertt  frtmigentus  Spiri- 
ttis  in  Soctetattsjejti Religiojis.  Parte  fexta/vr^.  235-364.  de- 
clarat  illa ,  in  quthtts,  Religio  Soctetatis  Jefu  pr^fenti  ReJormatiO" 
ne  indigere poffit,  Parte  feptima  pag.  364-382.  damna  ab 
hac  Societate  a  primievo  Spintu  deficiente  imminentia 
profequitur. 

C  L  X  X I.  Eodem  Paulo  Pontifice ,  uti  etiam  Mafenio  CApitcinonvH 
in  Anima  htfloriartm  obfervatum}  Capucinorum  quoque^'''^*"'^^''^^ 
Se£ta  caput  infelix  extulit>  incerto  licet  authore  ^  ^^"^^prmluT. 
ahi  Bernhardtnum  Ochinum:  ahi  Gotfrtdttm  Varaglittm  Bufca- 
num,  Pedemontanum  5  quietiam  Ordinis  Generalis  ele- 
Aus,  at  poft  Euangehcam  veritatem  amplexus  Taurini  pe- 
'Hult. Dec.  A.  M.  D.  Lvii.obconftantemejus.profelhonem 
vivus  combuftus  eft  i  alii  Matthxum  Bafettim  Umbrum  fuif- 
fe  conjeftant.  Uti Jefuitx  doftrina:  profunditatem  &  pru- 
d.entiam  fingularem :  ita  Capucini  innocuam  fimphcita- 
tem  prx fe tulerunt.  Temperata igitur Jefuitarum ferpen-  j.fyiu^ca^ 
tina  prudentia,  6c  Capucinorum  fimphcitate  cohimbina  ^''^'«'y^^^^/^ 
egrogie  fuffiilciri  Papatum  ,  &:  fimphciorum  creduhtati  ^,7;^^^  zr. 
inlponi  poflTe ,  Pauhis  forte  credidit.  Sed  detrafta  utrifque  cieftm  n^en- 
larvapridemefty  &  lUorum  perfidia ,  doh,  f;svitia  3  ho- '''"  ^'^"''^^'- 
rum  hypocrifis  apertam  in  htcem  prolata  eft. 
:  CrL  XXII.  Ciim  non  procederet  Concihum  Mantux  coriciHum 
indiftum,  Pontifex  Novembri  A.  m.  d.  xxxvii.  novo  ^''f  *'"''''" 
diptomateilhia  Vincentiamindicit,  &:  propmquam  hie- 
mem  caufatus^  adCalendas  ufque  Majas  A.  m.  d.  xxxv  i  i  i  . 

FF  2  tem- 


228  ECCLESI^  ROMAN^ 

tempus  ejiis  extrahit.  Ciimque  ne  fic  quidem  negotium 
jprocederet ,  tandem  Tridentum  ^  vicinum  Germanice  op- 
pidum  deligitur.  E6  cum  vocalTet  PaulusBuUa  indiftio^ 
nis ad  Idus  Augufti  A.  m.  d.  xl  i  i.  Pontificii  confilium 
probarunt  :  at  improbarunt  Proteftantes  y  qui  liberum 
Concilium,  nee  a  Papa  convocatum ;,  nec  in  Urbe  Papas 
obnoxia  celebrandum  conftanter  flagitarunt.    Neque  ta- 
men  ^  intercedentibus  variis ,  ejus  initium  ante  diem  x  1 1 1 . 
Dec.  A.  M.  D.  XLV.  quo  prima  Sellio  fucceffit  3  faftum  eft. 
Et  decem  quidem  primis  Seflionibus  fub  Paulo  1 1 1.  habi- 
tis  decreta  fidei  eft  Reformationis ,  variaque  contra  Euan- 
geUcos  anathemata  cufa  ^  alibi  ad  partes  vocata ,  hifto- 
riamque  Seflionum  3  Pontificis  &:  Curix  Romanx  ^oty^f - 
yiciLv  propalantem  difcuflam  ,  heic  repetere  nihil  attinet. 
Reformafio-        C  L  X  X 1 1 1.  Reformatio  certe  in  capite  &  membris 
tfclp^^tr^m-  EcclefixabuniverfoorbeChriftianodefiderata,  &:  ab  A- 
'liyfncrit.      driano  Pontifice  etiam  promifla  fuerat.  Fideivero  refor- 
matio  fincera  tantiim  abeft  ut  fucceflerit  ulla ,  ut  deforma- 
tio  ejus  major ,  &  errorum  deterimoruin  folennis  confirma- 
tio  Ecclefiam  Pontificiam  inceftavcrit  magis.  Morum  vero 
Reformatio  vel  nulla  omnino,  vel  ludicratotafuit.    O- 
mnium  psene  malorum  radicem  in  Papa  &:  Curia  Romana, 
8c  utriufque  tyrannide ,  ambitione^  avaritia,  luxufixam 
non  attingere ,  nedum  tollere  aufi  Patres  funt.  Etfiquafa- 
kitaria  decreta  Pontificem  Sc  Curiam  oMique  ferientia  cu- 
di  vifa  funty  iis  nervos  fuccidit  omnes  tum  fecutum  Sejf 
XXV.  21.  decretum ,  ///  in  omnihus  de  moram  Reformatione 
er  Ecckjiajlica  dijciplina  decretis  falva  fimfer  Sedis  Apojlolica  au-~ 
thoritas  &  fit&ejfe  intelligatur:  tum  jus  interpretandi  &:  de- 
clarandi  fmgula  Concihi  decreta .  quod  Synodo  indulgen- 
•     te  fibi  Papa  refervavit.  quseduo  efficere  pofle^  ut  omnia 
Papx  &  CuriiE  noxia  decreta  in  nihilum  recidant  ,  &:  fen-- 
flm  fme  fenfu  in  antiquum  cunfta  ftatum  redigantur; 

Pon- 


ormti* 


PERIODUS  SEXTA,  229 

Pontifici  Concilium  confirmare,  eo  quod  Sedi  Pontifi- 
cix  nonnulla  ejus  deereta  praejudicare  viderentur,  cunftan- 
ti,  Cardinalis  Amulius,  &  Epifcapus  Veftanus  fuggeC- 
ferunt. 

CLXXIV.   Unum  addo  ,  in  Congregatione  di^  ^Keft 
X-V  III.  &  XXII.  Jan.  A.  m.  d.  xlv  i.  habita  quxfi-  ti<-*teferia 
tum  anxieque  difceptatum  efle ,  a  decifione  dogmatum  ^ornifices^,, 
fidei  5  an  a  reformatione  morum  8c  abufuum  capiendum 
fit  initium  ?  Prius  Pontificii ,  Caefarei  pofterius  pertende- 
rant.  Et  Pontificiorum  quidem  rationes  Pallavicinus  Hiji. 
CTAth.VL  7:  2.3.  fuse  edilTerit.  Operx  autem  pretium 
puto,  nonnulla  ejufdem  Pallavicini  verbis  attexere  ,  ex 
quibus  liquere  poilit  ,  quis  circa  reformationem  abufuum- 
&:  morum  Pontifici  ^u/^i^  c^  qi^\  fuerit ,  quamque  vehe- 
menterillianimus  a  feria  reformatione  abhorruerit.  Hmd  exPaiUvici- 
iffis  deerant  ,  inquit  mm.  2.  validijfim^  duplicis  generis  ratio-  no  ^roham 
nes  :  ali£  ad  populi  captHm-y  alia  minm  in  Jpeciem  apertA  &c.^ 
Accedehat  j  hanc  adeo  effiagitatam  emendationem  tendere  potiffi" 
mum  in  ritus  ac  Romanji  Curia  trihunalia :  nec prudentisejje  confi*- 
Uiy  a  Principe  Regiam  Juam  Juhdi  correffionijuhd^torum,  Cun^o- 
rum  quidem  fententiam  expbrandam-y  paucorum  confilium  peten^ 
dum.  Caterum  illim  cjfe  familuju^  leges  ferre  y  ne  gens  fihifuh- 
jecfa  illius  gefla  accufare  confuefiat  ^  quem  venerari  dehet  •  ac  lon^} 
minus  eum  dirigere ,  a  c^uo  efi  regenda,  Bjfe  hominesplerunque  acer- 
hos  chirurgas  in  alienis  memhris  y  pArum  ah  his  intelligi  ^  mmujque 
ipfis  dolere  vulneris  acerhitatem.  Eptfcopos ,  alios  rerum  imperitta^ 
alios  imprudenti  religtorns  fiudio  y  alios  etiam privat^  rei  commodo^ . 
deftderio  gratifcandi  Principi  y  in  cujus  ditione  nati  funt ,  ira  atque 
invidia  infupremum  Princtpem  ^  meditari  fevertjfimas  AuU  Roma- 
nA  leges  i  qtu  non  tamcorruptelits  purgarent  -,  quam  tmminuerent 
ejujdem  potentiam  ,  CMajefiat^m  ,  ad  eum  confiuentium  Jrequen- 
tiam,  &  quicqutd  hahet  pr£{iantifjmn  fiicci  ,  qnAquafi  vitis  my* 
fipcA  in  Chrifitananm  Ecclefiarum  palmmhtis  vim  dr  unitatem  fu^ 

Ef  3.  fientat 


250  ECCLESm  ROM  AN^ 

Jlentat  ac  fovet,  ^id  porro  agendum^  uhi  Tridenti  ea  ftatueren- 
•  tur?  Nurnignave  cedendumy  ac  flus  detrimenti  inferendum  ?e- 
trifoltOy  per  Concilium  a  fe  advetfus  harefm  coacfum  ,  quam  ipfa- 
met  hiArefts  intultjfet  ?  An  repugnandum ,  ahrogandac^uefdes  illi  con- 
ventui^  cujus  in  hdrejin  arma  ^  nonnift  fuhlica  veneratio  futura  e- 
rant?  ISlonne  Duci  cum  fito  exeycitu  decertandum  ^  uhi  cumhofle 
congrediendum  erat  ?  turhdc^ue  Ba(Heenfes  iterum  excitand^ ,  eo  cer- 
te  in  prjfentia  periculoftores ,  e[uo  materia  fromftior  erat  adincen- 
dium  conciftendum  hujufmodi  favilkrum  inje^u  ?  Nec  hic  difcri- 
nien  h^Jurum.  Etenim  veritos  forfttan  Epifcofos ,  ne  decreta  de  Ro- 
^mayia  Curia  in  irritum  caderent  ^  tentaturos  prius  judiciariam  fihi 
rpoteflatem  flahilire ,  Bafileenjim  plane  ca^tum  imitantes ,  conaturof 
que  flatuere  Concilii  fipra  Tomtficem  excellentiam :  quthus  haudlt- 
ceret  Po?itifici  confentirt',  dignitate  ^.^onfeientia  relutfantihus  3  c^iiif- 
fe  doclrinis  perquam  perniciofts  ,  ^tM  non  modo  Pontificalem  Se- 
dem  dejicerent  fed  univerfum  Bierarchidi  ordinem  ferverterent , 
ac  ftih  ffeciofo  khertatis  colore  5  pacifi^iPegis  Ecclefiam  in  perennis 
difcordtd  camftim  converterentifc.  '^Adtamgravia  arcenda  pericu- 
la  par  ejfe ,  ntfrimo  loco  Synodus  indoctrinis  examinartdis  dtfitnere- 
'titr -y  ^  interim  vero  ahipfo  Pontifice  fro  dignitate  ac  prudentia  leges 
effe  fanciendas  AuU  Romana  opportunas.  Pauloinferius;^^;».  8. 
fatetur  ideni ,  invaluijfe  adeamufc^ue  die?n  (apud  Patres  ipfos 
Concilii)  perjudftonem ,  ah  hominihus  Roman^  AuU  addiBis  ni^ 
hil  dic^ue  formidari  ac  legcs ,  quihus  ipft  reformarentur.  Fidem  dr 
•dogmata  feectofa  o^u^dam  effe  vocahuU  ^  (^  fucum  femukti  fludii 
reltgionts  tuend^.  Sequenti  capite  8.  num.  4.  Pallavicinus 
ipfe  animi  fui  notionem  implicatam  haftenus  his  verbis  ex- 
plicat :  Exiftimo  ^  cuicuncfue  hominum ,  cui  livoris  tahes  rationcm 
mn  infecerit  ^  fatis  effe ,  ft  repetat  antmo  ,  amhtttonis  artem  non 
ejfe  ,  fedulo  tueri  fupremam  poteflatem  in  Romano  Pontifice  dtvini- 
tusconftitutcm  .,  0^  Eccleftd  incolumiiati  neceffart^.m.  ^iodfliceat 
hujufrnodi  folertiam  vituperare ,  quQniam  ea  eft  dominanti  jucunda-, 
vituperandus  etiam  erit  y.c^uicunque  ctho  vitam  fuftentat ^  Cfuiaci- 

haria 


PERIODUSSEXTA.  231 

barU  guflatui  voliftatem  afferant,  HiKC  fcilicet  myfteria  Pon- 
tificix  iniquitatiSjPontificemjCeu  alterum  in  terris  Numen 
ctyuTTMl^^uyoy  omni juftiiTimcE  etiam  cenfurx  hominum  fubdu- 
centis  5  &  reformationem  in  capite  ,  quam  ncccfTariam 
ipfemet  Adrianus  confefliis  fuerat,tanto  ardore  oppugnan- 
tis  3  adeoque  verbo  dicam  3  Romani  dJi^^B^^^v  mfanabi- 
lem  manifefte  propalant.  Si  poteftas  fuprema  Divinitus  in 
Pontifice  omnino  conftituta  eflet  ,  regulis  tamen  verbi  Di- 
vini  fubje(9:us  ejus  ufus  &:  abufus  Concilii  examen  ncutir 
quam  eftugiflet. 

C  L  X  X  V.  Non  defuerunt  equidem  in  Concilio  etianl  corHeiiiMftf- 
Theologi  nonnuUi  ^«tppijoictc^oKTi^ ,  qui  RomanceEcclefix-^^'^'''''''''' 
ulcera  &  inteftinos  morbos  mafcule  detegerent.  Inter  alios, 
Paulo  Pontifice  Cornelius  Muflus ,  Epifcopus  Bitontinus, 
initio  Concihi  fafllis  eft :  nulU  ejfe  turpitudintm  monjlra^  for^ 
dium  coUuviem  ej^feflem,  quihusnon f(jedatie(fentfopulu$  ^  Sa- 
cerdos  Scc,  Ftinam,  inquit,  non  a  religione  adfuperjiitionem ,  a 
jide  ad  injidelitatem  ^  a  chrijlo  ad^ntichrijlum  ^  c^uin  a  Deo  ad 
BpicjirumvelVythagoram  5  velut  prwjus  inanimes  declinaffent  di^ 
centesin  corde  impio  (^  ore  impudico  ^  NoneJlDeM,  Nec  jam  diu 
fuitpaftor^  qui  requireret ,  quia  omnes  qu^  fua  Jimt  ^  qu^rebant, 
qud  Jefu  chrijli  ,  ne  unus  quidem.    Bartholomxus  quoque  <^  CnmnzA 
Caranza  Oratione  eodem  in  Concilio  habita  ^  fic  Patres  ^27hob.t- 
Gonfcriptos  allocutus:  Veregre  aheunte  Rege,  juxtaVaraholam  bimy  txfu- 
Manzeltcam ,  eos  reliquit  Vicarios  fuos ;   'Bpifcopos  domus  fu ,  Spe-  ^*'*  ^^'^^^ 
cMAtor.es  ^  Vtgnes^  Doctores,  Cujtodes  Ctvttatts  [u^  ,  Duces  mtlt' ruptto  aJJ^iri' 
tid,  Guhernatores  Regni  y  Pajlores  gregis^  Tatronosfamili.it^  Spon^^'tr. 
fos  Bccleftdi,  Vejiri  muneris  erat  vigilajfe  fuper  cufodia  hujm  Civi- 
tatis,  Vejlrum  erat  juxta  prdfcripta^a  chrifto  leges  Regnumhoc gu- 
bernajfe,  Veftrum  erat  facere  ^  utjuxM  iHas  irreprehenfihiliter  vi- 
veret  fidclts  populus.   Ad  vos  pertinebat  Scrvafe  hanc  chrifi  Spon- 
fam  SanUam ,  tmpollutam  ^  eifdemque  ornatam  or^iamentis  5  quihm 
reltquii  illam  Chrijlus,    Fingite  nim  ,  redf-re  Chrifum  3  (redihit 

autem 


2^1  ECCLESI^  ROMAN^ 

AUtem  cito)  ^  req^iiirere  Sponjkm  Jiiam ,  qmlem  reliquit  vohis-, 
qtum-i  obfecro,  illi  rejlituetisf  Num  hanc  ad  hunc  angulum  orbis 
(Tridentum^  contracfam?  Tiumhancfrofanapompay  d^adparatu  ■ 
Secu/ari  Juperbienteml  Num  hancy  qua  Palattorum  magnificentia 
cum  Principibus  etiam  decertat  ?  Num  omnium  deliciarum  corpora- 
Uum  copia  affluentem  ?  H^ccine  efi  illa  Civitas  Sancia ,  mundijpi- 
ritu  fejunUa^  HAccme  efl  illa  Dei  Civitas  Divinis  gubernata  legi- 
hus  ?  Ipfijfma,  Heu  c^uantum  ah  illa  mutata  ?  H&ccine  efi  illa  Civi- 
tas  nova  f  JSiunc  univerfa  inea  cum  Ethnicis  c^  harbaricis  civitati- 
hus  video  communia  cjr  antiqua.  {^ntiqua  in  ea  regnat  avaritia ,  ve' 
tus  dominatur  amhiti^  ,  ad  delicias  ^  divitias  adfpirmt  ^  fiifpi- 
rant  in  ea  cives  univerfi,  HeU:,  heu^o^uish^ccogitareaudeat?  Hac^ 
cine  efi  dvitas  Ma  perfeBi  decoris  5  ^  gaudium  orhis  u?tiverfi? 
Hdccine  efi  illa  tota  pulchra  dr  decoraf  Numo[uidefi,  quo  minus 
illam  poffimus  dicere  totam  deformem  ?  Vhi  funt  ornamenta  tua , 
auibm  paraharis  Sponjo  tuo  tradenda?  Vhi  funt  moniliatua^  c^ui- 
hus  ornabaris  chrifii  Sponfa  ?  Vhi  fides  illa  ,  cpudi  etiam  mortuos 
fifcitat  ?  Vhi  charitas ,  ubi  cmtemptus  vita  (ir  rerumpr^Jentium  ? 
Vhi  ardor  ille  mortis  o*  rerum  cmkfiiurn  ?    Vhi  fitis  tlla  videndi 
JRegnum  Dei  ?  Vhi  amor  paupertatis  ?  Nunc  omnes ,  ut  dim  dixit 
yeremias  ,  fiudent  avariti^  5  a  minimo  ufopue  ad  maximum  ,  a 
Prdpheta  ufcpue  ad  Sacerdotem ,  cuncii  faciunt  dolum.    Vhi  olir» 
yegnahat  cafiitas  (^  innocentia  ^  nunc  regnat  amhitio ,  luxuria^  do- 
.minandi  cupidttas  ^  vanitas.  Heu ,  heu  ^  quis  eamftccis  contempla- 
hitur  jocuUs  ,  cpiis  h^c  conftderet  fme  lachrymis  ?  O  cives  Jerufalemy 
i  cives  hujus  Megi^  e^  SanciA  civitatis ,  quis  hxc  intelligens  non 
commoveatur  >  quis ,  //  chrifiianus  efi ,  hdc  audiens  non  perhor" 
refcat  ?  Suis  non  mijerehitur  matris  fu£  ?  Bgo  cum  Jeremiapre- 
cabor :  o  utinam  caput  meum  acjua ,  (^  oculus  meus  fons  lachrym^ , 
t^  ploraho  interfeiios  filia  populi  mei.  Plura  ej  ufdem  argumen- 
ti  fubjicit  verbis  plane  patheticis ,  clauditque  hunc  in  mo- 
.dum :  Aperuit  Dominus  os  afind ,  ut  moneret  Prophetam  Bilea- 
mum.  Potuit  Dvminus  os  aperire  hujus  peccatoris  ^  ut  comrmneret 

vos. 


PERIODUS  SEXTA.  233 

vQs.  Mementote  eortm ,  qua  dixi  vobis.  Tejlis  eortm  ero ,  qu^ 
uohis  hodic  fignijiccivi  ,  cUm  pariter  veniemus  mte  Dominum , 
quardo  inutilts  erit  comtus,  (^  fera  omms  foenitentia,  Extant 
h^ec  inter  Orationes  Concilii  Tridentini  a  Janfenio  pri- 
mumeditas,  &:  nuper  etiam  a  Labbeo  recognitas :  Tacen- 
tibus  hominibus ,  &:  hifcere  non  aufis  >  quis  non  alinx  Bi- 
leami  a  Deo  apertum  os  inteUigit  ? 

C  L  X  V I.  Paulo  I V.  Idus  Nov.  A.  m.  d.  x  l  i  x.  de-  >///  r  i  u 
functo fucceffit JuUus  1 1 L  Aretinus , antea Joh.  Maria  de  ^v-»^'''- 
Monte  diftus  >  Cardinahs ,  &  Pauh  1 1 1.  in  Conciho  Le- 
gatus  princeps.  Poft  longam  Cardinahum  in  Conclavi 
difceptationem  5  ciim ,  tefte  in  Mufxo  Hiftorico  Johanne 
Imperiah  >  lym-^^^oii  Papa  jam  eleftus  effet  Reginaldus  Po- 
his  3  eamque  eledtionem  promulgare  nodle  appetente  inau- 
fpicatum  duxiifent  iidem  -,  nofte  tranfafta  6c  mutatis  ra- 
tionibus  aureis  Juhus  Papa  fubito  emerfit.  Vaticinium  de 
eo  futuro  Papa  3  tefteRota  ^^gidii  Minoritx,  ejufmodi 
circumferebatur :  Tertius  Aions  Sion  vertetur  in  offrohrimn  ^ 
caro  pr£valehit ,  non  erit  quies,  Nempe  Cardinahs  de  Monte 
Juhusantediftuseft,  quiPapaetiam  per  hcita  &  iUicita 
foedatus ,  luxui  &  faginx  mancipatus  ^  in  Venerem  ac  h- 
bidinem  projeftus  omnem  eft.  Novemmontes  Citadeclara- 
tio  vaticinii  habet}  ac  terni  faciunt  inftgne  domus  de  CMorHe  ^ 
^  multorumfuit  fententia ,  Julitm  non  omnia  fua  facia  ctm  digni- 
tate  confenfiffe  y  rettdiffec^ue  ad  frudentiam  ^  experientiam  ,  c^tt£ 
plenijjtme  in  Cardinalatu  primum  aptid  ipfum  ohtintierunt  locum. 
Impura  fe  vita  contaminaife ,  vcneri  ac  ventri  ^^^\^q. -^  eju^  fptrd 
quafque  Cardinalis  nonnifi  furtim  voluptates  fequebatur ,  '^^^''" 
Pontificem ,  etfi  fexagefimum  quintum  annum  implefl!et  ^ 
ultro  complexum  eflTe  5  abdicata  rerum  maximarum  cura 
hilaritati  &  genio,  conviviifque  afliduis ,  etiam  in  villa 
agitatis,  induhifl!e>  levibus  &:  inanibus  verbis  fuam  ali- 
quando  Majeftatem  minuiflc:,  in  vita  ejus  Onuphrius  &: 

Gg  Pa- 


234  ECCLESI^  ROMAN^ 

Papirius  Maflbnus ,  &:  poft  utrumque  Thuanus  K^md. 
^  rmaturlA,  XV,  memorant.  Soluti  ad  omnem  licentiam  animi  ho- 
^ma  jfmoccn-  mmem  fuiffe  ^  hoc  etiam  argumento  Thuanus  Ith,  VL  f.  m. 
^''l^^J^nJZ'  1 8 1 •  probat 5  quod ftatim adepta dignitate galerum  f uum 
f;V»r,^««.iM5Juvenicuidam,  cui  Innocentio  nomen  ^  (quem  feu  Bono- 
nice^  uti  Suavis,  feu  Placentiis  3  uti  Pallavkinus  memo- 
ratj  in  deliciis  habuit  3  at  nefario  amore  inflammatus  de- 
periit.  de  quo  videnda  Epiftola  Erafti  apud  Celebernmum 
Hottingerum  Uiftor.  BccL  Tom.  V.pag.  571.  &c.  fub  qua  etiam 
impuriftimiJohannisCafxArchiepifcopi  Beneventani  de 
laude  ^c(;i^e^<ricxcliber  impunelucemfakitavit)  quique, 
quod  in  familia  Simi^e  curam  gereret ,  SimU  etiam  port  a- 
deptam  dignitatem  nomen  retinuit ,  cognomine  etiam  fuo  ' 
(nam  il  Cardmd de  Monte  A.i&:m  Q.&:)  atque  infignibus  attri-' 
'  butis  donavit  -,  &c  querentibus  CardmaUbus  ,  quod  in- 
dignumhominemadtantumfaftigiumevexiffet  3  refpon- 
dit :    Et  vos  quid  tandem  in  ?ne  meritorum  comperiftis  ,  (^uem  ' 
chrifttand  Reip.  frincifem  conftitueretis  ?  Addit  Sleidanus  ,  Ro- 
m£  famam  fmjje  3  c^-  lihellts  qtioc[ue  perfcriptum  3  a  Jove  Ganyme- 
dem  foveri^  licet  deformem.  Sed  nec  iffum  Pontificem  hocadreli^ 
quos  Cardtnales  dtffmulare  ^  ^  fer  jocum  ferri  alic^uando  comme'^ 
morare ,  quam  fit  lafcivus.  TaUa  ciim  de  eo  etiam  Suavis  nar- 
raverit^  adeo  in  dubium  non  revocavit  Pallavicinus  3  ut    , 
lih.XI.  7:4.  hiftoriam  Innocentii  hujus  {cuprimam  Vurpu^    I 
ram  y  ctu  primipia  Tontificatus  decolorantem  pluribus  cum  cir-  ^^ 
cumftantiis  3  ad  favorem  licet  JuUi  detortis  3  tradiderit : 
&:  lih.XII I.  10  :  8.  palam  conieffusfit^  pronum  eum  fuiffe 
itd  laxamenta:  fuum  fanguinem  deamavifft,  variis  purpurisinter 
eonfanguineos  diftrihutis :  prd  cateris  unum  extra  confanguinitatem 
nmaviffe  evextffeque  ^  nec  antea^  nec  poftea  dignum,  qui  fuerit 
Innocentius  de  Monte :  a/iimatione  tenui  3  nec  majore  henevo/en- 
tia  mortuum  ejfe  :  qudndam  ipfms  lihertatem  ac  familiaritatem  y   i 
^u^  ipfi privat&m  gerenti perfonarn  amorem  inter  ^cj^uales  concilia,' 

verant^ 


PERIODUS  SEXTA.  235 

verant ,  m  excelfi  pojlea  Vrincifis  gradu  ^uenerationem  minuijfe : 
ipjius  vitia  majora  qmdem  quoad  Jpectem  fuijfe  cjuam  virtutes ,  Jed 
mnfortaffe  quoadpondus.  Vixc  de Julio  molUllime  difta  quid 
fibi  velmt  5  perfpicaciores  inrelligunt  facile.   Neque  hic  aiu^ueimpie- 
pra:terire  poffum  levitatis  Qlihertatem  vocat  Pallavicinus}  *^f^^^!*ff^ 
ejus  fpecimen ,  quod  in  vita  ejus  MS.  BuUingerus  de  ipfo 
fcriptum  circumferri ,  his  verbis  prodidit :  Cum  aliquando 
cxutis  vefltbus ,  dtploide  (^  caligis  tantiim  indutus ,  in  aula  ^  quod 
ferveret  tempeftas ,  ohamhularet ,  venerunt  Cardtnates  duo  ^  collo- 
cuturi  cum  tpfo.  .Quos  ipfe  ad  exuendas  vejles  fuas  ^  (^  deamhu- 
kndum  Jecum  urgebat  y  mox  aute?n  nudos  tnterrogahat :    ,^id  ft 
^in  Campo  Flora  y  aut  per  plateas  nudi  fic  deamhularernus  ,  quid 
oro  populum  exijlimatis  demhis  judicaturum^  ReJpo?tderunt :  Ju- 
dicarent  y  nos  ejfe  ncbulones  ^  ^  conjicerent  in  nos  rudera  atque 
lapides.  Excepit  Ponttfex :  Ergo  c^uodnonhabemurpronebulomhiis  ^ 
id  acceptum  ferre  debe?nus  nojlris  vcjlihus.  Suantum  igitur ,  ojra- 
tres  5  debemus  illis  nojlris  veftibus  ? 

C  L  X  X  V 1 1.  Talis  SardanapaUis  reformationem  Ec-  '^^^^^^'^■^h-^it*^ 
clefice  fe  meditari,  reftaurato,  Cisfare  urgente,  &:  jura-Z^.^^^^^Xlrr 
mento,  quodCardinaUbusrecensele£tusfecerat,  ita  ipo.reftaurat. 
ftulante  3  Tridentino  ConciUo  3  quod  eo  Cardinale  adhuc 
Bononix  elanguerat  5  ipfometvalidiflimerepugnante,  ne 
unquam  Tridentum  revocaretur  -,  fimulavit.  Extat  BuUa 
indiftionis,  in  qua  inter  aUa  fe  ConciUum ,  CalendisMaji 
A.  M.  D  Li.  refumcndum^  moderaturum profitetur,  au- 
thoritatemque  fuam  fupra  modum  efFert.  Ciimque  Cse- 
far,  cui  taUa  difpUcuerunt ,  metuenti  iciXictty  ne  Prote- 
ftantes  conditionibus  ejufmodi  oifenfi  ^  ad  ConciUum  ve- 
nire  gravarentur ,  Bullam  mitigari  expetiifTet  ^  Oratorquc 
Cxfaris  verborum  comitatem  &:  blanditias ,  quibus  Prote- 
ftantes  ad  ConciUum  peUici :,  pellefti  demum  faciUiis  in- 
ftrui  polUnt  >  fuafiflet:  refpondit  Papa^  Nolle  fi  dimicare 
cum  hofie ,  tanquam  cum  fele  cave&  inclufi.  ,^od  chriftus  doctiit , 

G  g  2  fimper 


236  ECCLESI^  ROMANiE 

femper  Wddkandum  dr  imulcandum  ejfe ,  nempe  Majeflatem  Di- 
vinam  vicarium  fuum  caput  Bccleft^  y  ^  lucernam  mundi  confli^ 
tmjfe  -y  atque  eam  veritatem  doceri  oprtere  tempeflive  cr  intem- 
:  pcfltve.  Ita  Senio  X I.  Concilii  5  quarfubjulioprimafuit, 

Calendis  Maji  A.  m.  d.  li.  fucceffit.    Interea  bello  Par- 
menfi  Gailum  inter  &:  Pontificem  seftuante^  Gallia:  Epifco- 
f.ot^fiafue     pis^  ne  Concilium  frequentarent  5  a  Rege  Henrico  II.  in- 
cjUo  ''^'^    junftum  fuerat.  Rege  ipfo  contra  Concilium  proteftante. 
Proceirerenihilomirmslubjulio  Seffiones  aliquot,  6c  de- 
creta  de  Sacramento  Euchariftise  ^  extrem^  unftionis  cu- 
ia  funt :,  taha ,  quaha  a  coetu  illo  expeftari  poterant.  Sed 
&:Ele£toris  Saxonix  Mauritii  Legati  iri  Conciho  appule- 
runt,  poftulantes  a  Cxfare  5  ut  fibi  aqtie  ac  Theologts  Saxoni-^ 
cis  y  aliifque  Proteflantihus ,  ad  Conciltum  venire  faratis  5  eadem 
flde  y  qua  in  Concilto  Baflleenfi  Bohemis  facium  j  caveatur  tdonhy 
anteacfa  retractentur  y  Papa  Conctlio  fe  fuhmittat  5  Bptfcopis  ju- 
ramentum  remittatur ,  e^  fuflfragari  ipfls  quoque  Proteflanttbus  //- 
Trorojafi.o    ceat,  Conditioncs  haud  miquas  ciim  deteftarentur  Pontifi- 
'iTmZi/qut'  ^i^  5  ahaque  interceclerent  ^  Concihum  prorogari  ad  bien- 
deereta,  de^  uium ufqu€  placuit.  Sed  prorogatum  manfit integros an- 
ZgZnlTat.  ^^^^  ^^^^^^  ^  ad  X  V  1 1 1 .  Jan.  A.  m.  d.  l  x  1 1 .  ufque. 
converfs  m       C  L  X  X  V  1 1 L  In  Germania  interim ;,  in  qua  Carolus- 
^u?"''"^ '''"  extinguendiE  veritati  intentus  >  haftenus  viftricia  arma  cir- 
'cumtuht^  mire  converfa  rerum  facieseft.  Fatigata  enim 
nimium  Principum  Proteftantium  patientia  ,   Mauritius 
Saxonix  Eleftor  5  cui  etiam  Albertus  Brandenburgicus  & 
Duces  Megalopohtani  fuppetias  tulere.  A.  m.  d.  lii.  in 
Cxfarem ,  cui  etiam  Gatlus  graviter  imminebat :,  movens, 
Auguftam  capit  ^  &  fuperatis  Alpium  Rhxticarum  jugis , 
captaque  Ehrenberga  arce  5  tantum  Carolo  metum  incu- 
tit^  utnoduj  accenfis  funahbus  3  imacum  fratre  Ferdi- 
nando  Oenipontem  rehnqiteret  5  &  fe  ViUacum  verfus  in 
Carniolam  reciperet.  In  diplomate;,  quo  caufx  illati  C^fari 

beHi 


PERIODUS  SEXTA.  237 

belli  exponebantur ,  religio  adverfarioriim  arribus ,  Sc  con- 
tra  fidem  datam  ^  convulfaindies  :  per  dillidium  religio- 
nis  extraftum  ftrata  ad  dominationem  iniquam  via :  Halfix 
Landgravii  captivitas  violenta ;  Gcrmanica:  libertatis  op- 
preffio  tyrannica :  Monarchix  univerfalis  machinatio ,  al- 
legabantur.  Rebus  Proteftantium  fic  fatis  profpere  fluen- 
tibusdiexx.Jul.  A.  m.  d.  lii.  Paflavii,  Ferdmandi Re- /ij/jW; (^^» 
gis  cui  fapienter  vifum  pra^cipitem  pubUcx'  calamitatis ,  '^**  ^^**"* 
obvia  cunfta  obtriturx  rotam  y  falutari  Pacificationis  edi- 
fto  quafi  fufflaminandam  eflfe  ^  interventu  ^  Pax  Rehgiofa 
toti  orbi  Chriftiano  faluberrima  fancita^  &c  A.  m,  d.  lv.  juguii^H' 
etiam  Auguftos:  ^  frequcntiffimis  &:  auguftiffimis  Comitiis,  ^''■^'^  *''^'- 
firmata  ett.  Qiux  quidem  Pax  Rehgioftnoniecirco  r3X-i^f^"^p{la^2 
miniis  &  valida  cenferi  debet  y  quod  y  uti  ofores  Paeis  Je-  rw^^ente  poiv 
fuitiE  5  ahique  vociferari  folent ,  vi  &:  metu  extorta  fit ,  at-  ^^'^'^  \'*^"f' 
que  infuper  Pontificis  confenfu  deftituta ,  imo  a  Paulo  IV.  tAm  cav/j»^ 
aperte  reje£ta  3  &:  damnata  fit.  Etfi  enim  5  ciim  pax  pri-  ^*^^' 
mum  Paflavii  fandretur ,  conflLi£tus  ahqui  &  vehtationes , 
&  occupatio  caftri  Ehrenbergiie ,  Auguftx  &:  Oeniponti 
anteceflTerint  >  nondum  tamen  totis  viribus  aut  caftris  pu- 
gnatum  erat ,  ut  akera  pars  vicifl^e ,  altera  vi£ta  efl^e  dici  po- 
tuerit.  Atque  adeo  rebus  utrinqueintegrisinPacificatio- 
nem  illam  confenfum  ukro  y  eademque  fequentium  item 
Imperatorum  confenfu  firmata  eft.  Imo  fi  vel  maxime  pars 
akerutra  fuccubuifl^et ,  &:  ad  indignas  durafque  conditio- 
nes  ada<3:a  fuiflet  ^  indignitas  tanien  rerum  fponfionis  vin^- 
cukim  nonlevat.  Neque  etiam  confenfus  Pontificis  requi- 
rebatur ,  ciim  Imperator  nec  ita  puer  fuerit ,  ut  promife- 
rit ,  qux  promittere  fibi  non  hcere  nofl^e  debuerit :  vel  ita 
fervus ,  ut  mitr^e  mancipato  diademate ,  neceflfe  habuerit  a 
Diftatoris  iUius  Ecclefiaftici  nutu  fupercilioque  per  omnia 
pendere.  Refolvitur  enim  vis  Principatus^  cundla  vocando 
ad  Papam :  nec  quifquam  Princeps  eft  aho  imperante. 

Gg  3  CLXXIX.Ma.^ 


238  ECCLESIiE  ROMAN^ 

^figiia  ad  C  L  X  X I X.  Majorem  Julius  voluptatem  ex  turbis 
Prf;.tt«m  f«r- ^j^glicanis  5  quse  Eduardi  V  I.  Religiolillimi&indubita- 
tx  ac  fummx  fpei  Prmcipis  mortem^  quam  is  prxmaturam 
A.  M.  D.  Liii.  Juliidievi.  oppetiit,  confecutx funt ^  ce- 
pit.  Nam  &:  Johannam  Suffolciam  declaratam  hxredem 
Regni  5  virtutis  &:  erudirionis  incomparabile  fpeculum , 
ac  orthodoxix  etiam  addidlillimam  ^  capite  plcxam  :  6€ 
Mariam  fsevire  igni  &:  ferroineos,  quiEuangehum  am- 
plexi  fuerant,  ac  matrimonio  infuper  cum  Phihppo  Hifpa- 
norumRegecoaluiffe,  l:stus  ^  fi  quid  ahud  ^  inaudiit.  Mi- 
ferat  autem  in  Angham  Cardinalem  Reginaldum  Polum , 
qui  Rege  Phihppo  atque  Maria  praefente  Anglos  ad  obe- 
dientiam  Papx  hortatus  ^  morigeris  abfolutionem  promi- 
fit.  Ordines  Anghisconditionesejusimpias  ampleximox 
ipemgcxu-  Euangehum  ejurarunt..  Ingens  inde  Romx  Isetitia ,  accen- 
fi  igneSj  inftitutaead  Templa  fupphcationes  ^  indulgen- 
tix  largiffimx  tributce  funt.  Eoque  infanisejuhusperve- 
nit :,  ut  in  perpetuam  rei  memoriam  excudi  curaverit  mo- 
netam^cujus  altera  pars  ejus  imaginem  tricorniferam  often- 
tavit^altera  infcriptionem  ejufmodi  habuit :  Gem  dr  Regmmy 
quod  non  firvierit  tihi  ^  peribit.  Sibi  ftohde  vendicans  ^  quod 
^ttZli  "^lf-  Ch^^ft^  Efaias.  Sed  diuturnum  &:  ftabile  gaudium  neuti- 
fcrt''  '  ^*  quam  fuit.  Nam  &  fterile  fuit  Marise  matrimonium  cum 
Phihppo:  &Maria  a  fpe  bona  omni  deferta,  &:exmoe- 
rore  diexv  i  i.  Nov.  m.  d.  lv  i  i  i.  mortua  (comitante 
eam  Cardinale  Polo  poft  fedecim  horas)  locum  ceflit  foro- 
ri  Ehfabethx ,  qux  Pontifici  fervire  dedignata  y  Chrifto- 
que  foh  facramento  dicens,  blafphemam  Juhi  infcriptio- 
nem  damnavit. 
TAarceiii  II.  C  L  X  X  X.  Juho  A.  M.  D.  L  v.  x.  Cal.  Martii  defunfto 
vafam.  Marcellus  Cervinus  Thufcus,  antehae  in  Concilio  Tri- 
dentino  Legatus  Pontificius ,  fucceffit:,  nomenque  fuum 
retiuens ,  Marcellus  11.  diftus  eft.  Scenicus  Ecet  diecula- 

rum 


PERIODUS  SEXTA.  239 

rum  aliquot  Papa  (dics  enim  x  x  i .  duntaxat  &  aliquot  hlo- 
ras  vixit)  putatur  tamen  reformationem  quampiam  Ro- 
manx  Curix  molitus.  Quam  non  proceffuram  fuifle  ,  ut- 
pote  viribus  ejus  fupcriorem  y  merito  Pallavicinus  augura- 
tur.  Et  forte  hsec  ipfa  caufa  eft  5  quoddifficilem  effe  falu- 
tem  Pontificum  Romanorum  :,  Marcellus  ingeminavit. 
Teftis  quippe  in  ejus  vita  eft  Onuphrius ,  Marcellum jam 
Pontificem  pro  menfa  fubito  conticefcentem  5  fibi  recitari 
juffiffe  verba  Pontificis  Adriani  fequentia :  Rommo  Pontif- 
ce  nemo  eji  mijerahilior ,  conditione  ejus  nulU  mijerior,  Totiiis  e- 
nim  vita  ejus  Utitia,  S''  felicitas  ejl  amaritudo.  Cathedra  Romani 
Pontificis  efi  ffinofa  ^  iter  undique  confertum  aculeis ,  fondus  tanta 
molts  3  ut  rohuftiffmos  premat  ^  coyifringat  humeros.    Qiiibus 
verbis  recitatis  3  manu  menfam  percuticntem  eum  dixiffe : 
Non  video  ,  quomodo  qui  locum  hunc  altijfmum  tenent^  poffmt  saitaem  pan- 
fahari.   Tales  fcilicet,  quorum  conclamata  lEterna  falus  ^^^^J""^^''* 
eft  5  Chriftus  fuos  in  Ecclefia  adverfus  Sathanam  &  mun-  habeff^^"* 
dum  militante  vicarios  effe  voluit  ^  juffit : 

CLXXXI.  DePauIoIV.Mediolanenfi,  antediao£,p^«/,^/r. 
Johanne  Petro  Caraffa  5  Marcelli  fucceffore ,  fic  Johannis  A"^'"^'^- 
Abbatis  oraculum  prxlagiverat :  Intrahit  vclut  Draco  ^  fede-  fJn7maiT' 
hit  velut  alterLeoy  immitisinppulo.  Qiialem  is  fe  gefferit  ad- /!''^/»^'>«' 
verfus  fupremos  mundi  Principes ,  Pontificios  etiam ,  hi-  'DrlTJicn 
ftorix  commemorant.    Cardinalis  adhuc  ^  malevolentia  evt^  adverfm 
fuftufus  in  Carolum  V.  Ca:farem ,  Paulo  III.  occiipandi  ^f^^fr^'^ 
Regni  Neapolitani  fuafor  extiterat.   Papa  vero  creatus, 
naftusmajoremnocendioccafionem ,  conditum  adverfus 
Caefarem  odium  promere ,  ejufque  partibus  addiftos  5  in- 
credibili  rabie  perfequi  coepit.  Vix  enim  confcenfa  fede , 
magnos  etiam  ordinis  Ecclefiaftici  viros  5  quos  Csefari  fa- 
vere  fufpicabatur ,  incarceresconjicit:  quorundam  bona 
publicat:  miniftros  acnuntios  Cisfareos,  quotquot  pot- 
eft,  intercipit:    profcriptos  e  Regno  Neapolitano,  in 

odium 


2^o  ECCLESI^  ROMAN^ 

odium  Caroli  receptos ,  officiis  publicis  prccficit :  inducias 
inter  Csefarem  Sc  Gailum  in  Belgio  pactas  nefarie  turbat : 
denique  ne  quid  ad  malevolentiam  reliqui  faciat ,  Philippo 
filio ,  cui  Pater  ^  Imperio  abdicato  ^  llegnorum  omnmm 
adminiftrationem  commiferat^  Sicilix  Neapolifque  Regna 
bcneficiario  titulo  Ecclefi;:e  Romance  obnoxia ,  confcrrc 
rcnuit.  Unde  tam  horrida  tamque  funefta  bella  exorta  fue- 
re,  ut  potentiffimorum  Regum  viribus  inter  fe  hoftiUter 
commifiis  ^  Italia  Galliaque  bello  Pontificio  impficita  ^  far 
ferd]n.mhm  guiuc  fuorum  maducrit.  Imperio  ad  fratrem  CaroU  Ferdi 
ammHs.        nandum  tranflato^  cimi  hic  pro  fua  erga  Sedem  Pontificiam 
obfervantia  Faukun  Pontificem  de  Imperii  adminiftratio- 
ne  fufcepta  certiorem  reddere  ftatuiilet ,  cum  fignificatio- 
ne  vokmtatis^  de  diademate  Imperiak  prima  quaque  oc- 
cafione ,  petendo  recipiendoque :  Paukis  idem  tam  impro- 
ba  malevolentia  ^  elataque  protervia  ^  obfervantix  C^^fa- 
re:r  refpondit  ^  ut  fe  Petri  y  magiftratum  tanquam  ordina- 
tionem  Divinam ,  debito  honore  cukiique  profecuti ,  fuf- 
fragatorem  j  vel  hominem  ad  mutua  benevolentix  ac  hu- 
manitatis  officia  propenfum ,  hac  quidem  in  re  minime  de- 
monftrarit.    Ut  enim  Neronis  potiiis  quam  Petri  fe  fuccef- 
forem  oftenderet,  quemadmodum  oUm  Tiridatem  Par- 
thorum  Regem,  (^ut  Taciti  verbis  K^mid.XV.  29.  idex- 
primam}  oportuit  apud  effigiem  C^faris  3  infigne  Regiumponere^ 
nec  niji  manu  Neronis  refumere :  fic  a  Ferdinando  novus  ifte 
Nero  impudentiffime  poftulare  aufus  fuit  j  mitteret  3  (ver- 
baThuani  HiflGr.  Itb.XXI.  refero}  procuratorem  ^  perquer^y 
prius  ach  pcenite?Jtia  5  cejfwni  fratris  5  ab  Ele^toribus  approhat^  re- 
nmtiaret :  rem  omnem  Pontipis  arbitrio  permitteret  5  qui  inaugu- 
rationcm  3  quam^vis  rite  non  factam  plena  potef^te  confirmet.  Ca- 
rdum  enim  apud  nullum,  nifi  fe  Pontifi<:em  ^  C^faream  dignita- 
tem  ejerare  'y  nec  Ferdmandum  eam  citra  fiumVicariichriflicon- 
fcnfum ,  cui  claves  ccelefits  ac  terreni  (^grandia  loquitur  SuUatu- 

riens 


rJ 


PERIODUS  SEXTA.  241 

riens  ille.  Nam  ut  de  coelefti  imperio  nihildicam  ,  ubi 
terreni  imperit  claves  Chriftus  Pontifici  tribuit  ? }  imperit  cre^ 
ditAfint,  acciperepotmffe.  Cumque  tres  menfes  Romx  Lega- 
tum  Ccefareum  Hafmannum  detinuifTetjne  quidem  in  con- 
fpeftum  ipfum  admittere  dignatus ,  inep.tifllmis  interim  de 
Papx  poteftate ,  Ferdinandique  perfona  (^quem  ,  tefte 
etiam  nuper  Mafenio ,  inconftdta  Sede  Rommn  in  Comitiis  coU 
loquiijque  multa  de  Religione  tracHijfe  y  Pacem  Pap£  iniquijjlmam 
Germanis  Pajjkvii  mduljijfe  ^  utriujque  Jpeciei  ujum  Aujlrns  fer*- 
mittere ,  Filium  Maximilianum  pcene  in  conjortio  (^  familtaritate 
hdreticorum  educajje  ^  inexpiabiU  crimini  dabat}  per  Cardi- 
nales  examinatis :  poftquam  etiam  Philippi  Hifpaniarum 
Regis  3  caufam  Ferdinandi  patrui  per  Oratores  obnixe 
commendantis  preces  efTet  afpernatus  -,  tandem  ipfum  re 
infecta  dimifit  5  quoddiceret,  ampUiis  ea  de  re  dehberan- 
dum  efle.  Qux  dehberatio  non  ahud  quam  dehberata  ehi- 
fio  fuito  qua  confirmationem  Imperatoris  fplendidifli- 
misejustituhsefficere  conatus,  eoufque  protelavit,  do- 
nec  ipfe  e  vita  excederet. 

C  L  X  X  X 1 1.  Talem  fe  Pauhis  erga  Principes  {um- stuMnm  re- 
jiios  gefllt.  ut  Draconis  &c  Leonis  fidem  vaticinio  abunde  ^^-^cT-^f^^oyyt^^ 
cerit.  Neque  Ecclefix  mitiiis  confuhiit.  Cardinahs  qyii' ti^ftmuUm^ 
demadhucnominejoh.  Petri  Cardinahs  Theatini,  inter 
ahos  etiam  faber  fuit  iUuis  de  reformanda  Ecclefia  Confi- 
Ui  5  quod  Paulo  1 1 L   perhibitum  fupra  memoravimus. 
Tum  equidem  hbero  ore  profitebatur  Pafas  adjua  defideria 
coacervare  JihiiJ\^agJiros  aurtbus  prurtentes  y  per  Cardinales  O"  E- 
pijcopos  chrijli  nomen  inter  gentes  hlajphemari ,  clavium  potejtate 
emungt  pecmias  ^^  improhos  ordinari  ,  Stmoniacas  mmdinationes 
eserceriy  amhitione  ^  avaritia  ajluare  Pr^latos  ^  in  Monajleriis 
horrenda  Jlagitta  committi  &c  fi  quid  ahud.   A  n  vero  Pontifici 
creato  Romanse  Curi;£  &:  Ecclefix  univerfa:  emendatio  cu- 
rx  ferio  fuit  ?  Non  Uquebat  equidem.  Etfi  enim  curam 

H  h  ejus 


242  ECCLESI^  ROMAN.E 

ejus rei nonniillamfimulalTet ,  inftituta menfe Januario A. 
M.  D.  LV  I.  Congregatione  ex  viginti  quatuor  Cardinali- 
bus  Sc  quadraguita  quinque  Prxlulibus  conftante  -,  atque 
in  ea  argumentum  de  Simonia  ventilari  curaflet  -,  non  ta- 
men  tantimi  res  in  nervum  erupit  nunquam  ^  fed  etiam  ne- 
gotium  referri  ad  Concilium  generale,  cujus  folius  men- 
^,ihm  f<7«a-tiobilemeiinnaresconcivit3  prohibuit.  Profitebatur  pa- 
/w»  detrfia-  j^^  ^  nuuquam  fe  probafle ,  quod  Concilium  indiftum  fit 
Tridentmn,  apud  Cardinalem  Bellajum  affirmanS:,  utiSua- 
vis  /ib.  V.  ad  A.m,d.  l  v  i  .  loquitur);;^^^;^^  fHijJe  'Vdcordtd^fexa- 
gintA  Bftfcopos  y  nec^ue  eos  mdximi  nomtnis ,  cr  quadraginta  do- 
^iores  y  non  omnes  de  meltore  nota ,  ad  montes  ahkgajfe ,  ficitti 
jam  his  facium  effet :  fimul  crcdere ,  EccUftd  d(Klrinam  ^'  difci- 
jflinam  ah  his  recHus  ad  rationis  normam  defgnari  foffe ,  (^uam  ah 
ipfo  chrijli  Vicario  ^  cui  admimculantur  tum  Collegitim  omnitm 
Cardinalium  y  tum  Pr^fules  ac  Dociores  ^  c^uotqtiotfunt  Rom^  y  erti^ 
ditione  coeterts  per  Buropam  fupericres ,  o*  numero  plures ,  cpuam 
qtd  omni  opera  ac  Jiudto  Tridentum  adducipoterant.   Qux  a  Sua- 
yi  ita  difta  ^  a  Pallavicino  revocata  in  dubium  non  reperio. 
Et  vera  eum  fcripfifl^e>  res  ipfa  loquitur ,  eiim  fuperftite 
Paulo  Concilium  G  enerale  reftauratum  nunquam  fuerit. 
lumVrZT     C  L X.X  X 1 1 1.  Maluit nimirum Paulus y  ceu Draco & 
Him  Cs^  uo  Leo.  inoraculo  defignatus ,  cum  iis  3  qui  Romance  Sedi  mo- 
«^i/fx^nv,j-emgererededie;narentur3  viquamiuredecernere.  Teftis 
ieptmeniis  cit  cjus  jDuila  dc  hizrettcortim ,  jchtJmaHcorum  cJ^ptitorttm  eortirt^ 
k^raicis,     dem  pcenisy  Romse  x.  Cal.  Martii  A.  m.  d.  lviii.  edita, 
6c  Septimi Decretalium  Itb  V,  ttt.III.  cap,^.  inferta.  Inea 
prasfatus ,  poffe  etiam  Romanum  Pontificem ,  qui  Dei^  Domini 
nojlri  Jefu  chrifti  vices  gtrit  if»  terris  ^  ^  fuper  gentes  ^  Regna 
plenitudir^em  ohtinet  potejiatis  y  omnefque  judicat  ^  a  nemineinhoc 
Seculo  ftuiicandus ,  fi  deprehendatur  afide  devius ,  redargui ,  mox 
omr^s  &  fingtdas  excommunicationis ,  fufpenftonis  &  tnterdiciiac 
VrivAtimiSy  d^  quafuis  dias  fententias  ^  ccnfuras^pcenas,  aqui-- 

bujyis 


PERIODUS  SEXTA.  24} 

hfifvis  Romanis  Pontifidhtis  Pr^deceJJorthus  Juts  y  aut  pro  tali  ha- 
hitts ,  etiam  per  eorum  literas  extravagantes ,  feu  facrts  Conctlts  ab 
Bcclefia  Det  receftis ,  vel  Sanctorum  Patrum  decretts  (jr  flatutis , 
atit  facris  canomhus  o^  confittutiomhus  Afofioltcts  contra  hxrettcos 
AHt  Schifh^aticos  quomodolthet  latas  aut  fromulgatas  ,  i^fofiolica 
authoritatc  fe  ap^robare  e^  tnnovare  ,  ac  perpetuo  obfervari  velU 
lcribit,  advedlis  omnes  fcilicet  hiT:reieos  convidos  5  cu^ 
ju[cH7ictue^  inquiz )  fiatus :,  grad/^Si  ordtfiis y  condttionis(^prj:e- 
mtncntiaexifianty  ettamfi  Eptfcopalt  ^Patrtarchalt ,  Prtmattalt,  aut 
ma^ori  dignitate  Eccleftafitca ,  feu  Cardtnalatus  honore »  (^  Apofioli* 
CA  Sedis  uhivis  locorum  5  tam  perpetu^ ,  quam  temporalts  Legatto- 
nis  munere  -,  vel  mundana ,  etiam  Comttati ,  Baronali ,  Marchio- 
nali^  Ducali,  Regalt  c^  Imperiali  atithoritate  feu  escellentia^pr^- 
fulgeant.  Eorum  quemlibet  fentc?itias ,  cenfuras  crpoenas  prddtffas 
incurrere  voltimus  ato[ue  decermmus.  Omnes  illos  porro  ^  adeo-  ttlam  Rf^ia 
que  etiam  Reges  &:  Imperatoreshxreticosvelfchifmati-^^  impertaii 
cos  5  ultra  cenfuras  6c  poenas  prardictas ,  declarat  dignita-/«5^'!^/]^«j. 
tibus»  omnibus ,  etiam  Regnis  c^  Imperiis ,  in  totum  ^  perpe- 
ttmm  privatos  3  iCT  ^d  tUa  dc  ccutero  inhahiles  ^  incapaces,  ^^ini- 
mo  ,  additj  Seculares  ('puta  etiam  Reges  &  Imperatores) 
relinfiantur  arhitrio  potefiatts  animadverfione  dehitaptmiendi ,  ntfi 
apparentibus  tn  eis  ver^  poenitenti<s.  tndiciis  ^  (^  poenitentid  con- 
digna  frucltbus  •,  ex  ipfius  Sedts  bcnignitate  (^  clementia  ^  inaliq/w 
Monafierio  9  aut  alio  Regtdari  loco  ^  ad  peragendam  perpetuam  in 
pane  dolorts  &  aqua  mcefitttd  pcenipentiam  retrudendi ,  omni  hu- 
manitatis  felatio  deflttutt.  Regna,  Ducatus  .^  feuda  .,  dominia  cjr  bo- 
na  hujtifinodt  publtcentur  ^  &  puhltcata  fint  effictamiirc[tte  juris  (^ 
proprietatts  eorum ,  c^ut  illa  primo  occupaverint ,  fi  in  ftnceritate 
fidet  c^  tmttate  San^A  Roman^  Ecckfix ,  ac  fub  nofira  (^  Succef 
fortm  Ponttfkum  Romanortim  canonic)^  httrantium  obedtentia  fue" 
rint.  Qiud  quxfo  Draconica  &  Leonina  hac  Bulla  horren- 
dum  magis:  quid  ad  con vellenda  inani  quovis  prxtextu 
Ixfi  Pontificis ,  imperia ,  &  ima  fummis  mifcenda  idoneum 

Hh  2  ma- 


24+  ECCLESI^  ROMAN^ 

iftjli/nfo  tri'  magis  ?  Teftis  infuper  violentise  Papalis  eft  bos  ille  Pliala- 

bm:iii  hiqut'  j-j^j^  ^  Tribunal  Inquilitionis  ^  vere  Draconicum  ^  ab  eo- 

dem  Romx  eredtum  cujus  etiam  erigendi  pridem  Cardi- 

nalis  adhuc  author  PauloIII.  extiterat.    Moribundus 

etiam  Sanfht  lno[tiifitwnu  ojficmm,  o[uod  fancHJftmHm  apfellabat^ 

^  q/io  tino  mti  ajfrmahat  K^fofolicA  Sedis  atithoritatem  ^   Car- 

dinalihus  comme^tdavit  y  inquit  in  vita  ejus  Onuphrius.  ^- 

terna  laude  dignum  ifthoc  PauU  opus ,  cui  Italia  fervatam 

fidei  integritatem  acceptam  referre  debeat ,  etiam  Palla- 

.  vicinus  Bift,  ConciL  Trid.  lih,  XI V,  9:5.  fcribit.  Idem  tur- 

bas  ob  eam  rem  mortem  PauH  comitatas  &  confecutas  5  in- 

cenfum  a  populo  furente  Inquifitionis  carcerem,  deftru- 

£ta  CarafFarum  infignia,  aliaqueejufmodi,  qUcX  parciiis 

Suavis  Polanus  &:  Thuanus  rccenfent ,  copiofillinie  per- 

ftringit.  utfatisvelex  iis  colliqucfcat,  quam  impatiente 

rigidoque  cervice  homines  Romani  mimane  ifthoc  jugum, 

U  fanguinariam  quandam  pcr  Syllogifmos  ex  aquac ,  ignis 

&:  laquei  terminis  confeftos ,  difputandi  rationem  3  K)rto- 

ribiifque  carnificibiifque  magis ,  quam  Doftoribus  Ponti- 

(^  ccftfcrifto  ficibiifque  convenientem ,  tiilerint.  Teftis  quoque  eft  In- 

llmprMl  dex  Ubrorum  Prohibitorum  5  juflii  ejusRomxablnquifi- 

toTHm:        toribus  compofitus  5  &:  A.  m.  d.  l  i  x.  typis  imprefliis  3  de 

quo  pUifcula  aUbi  difta  hic  non  repetimus.  Saltem  inde 

conftat  3  Paulo  id  unum  curae  cordique  fuiflfe ,  ut  omne 

Veritatis  Uimen  animis  hominum  excuteret^  eofque  ad  bru- 

tam  &:  fedentariam  afl^entiendi  oracuUs  fuisj  PapaU  Ma- 

jeftati  ampUficandse  unice  intentis ,    (^nam  amplitudinem 

omnem  facrofan5ta  fu^  poteftatis  hahuiffe  eum  fro  menfura  fapien^ 

ter  eam  exercendi ,  etiam  PaUavicinus  loc.  cit.  fatetur)  ne- 

^^^^^^'^]^^|;'ceffitatemcompeUeret.  Ne  cadem  ratione  PontificesPa- 

fJumpre'*-    patum  ftabiUviflTc  ^  qua  Turcis  Muhammedifmum  ftabiU- 

move»^.       verunt,  dubitari  uUatenus  poflit. 

fat!i!f  ''""      C  L  X  X  X I V.  Paulo  pubUca  loetitia  omnium  defun- 

fta 


PERIODUS  SEXTA.  245 

fto,  Johannes  Angelus  de  Medicis  ^  Mcdiolanenfis,  Pii  IV". 
nomen  iibi  arrogans  ^  fuccellit.  FuifTe  eum  ingenio  njivacem , 
mente  fagacem ,  "verhis  cr  fcommauhus  acutum  ^  cihi  njinique  avi- 
dum  y  in  voluptatespronum )  occulic  tnvidum ,  ad  audtendum  im^ 
fatientem  cr  dtffictlem ,  dominandt  cuptdum  5  vafrum  ^  timtdum^ 
cujnflthet  rei  fimulatorem  ^  dijfmulatorem ,  pecuni^  cuptdum  5  a- 
micttias  non  ex  re ,  fed  ex  commodo  diflima-ntem  ^  Onuplirius 
Panvinius  non  dillimulavit.  Coniirmationem  cleclionis  Pey^ifjandi, 
Ferdinando  Imperatori  a  proedeceflbre  Paulo  I V.  fuper-  ^TnjZtT 
biflime,  uti  fupra  diximus ,  negatam,  ipfe  quidem  ultro^^^f-  ' 
obtuiit.  Sed  eam  Cxfar  animo  excelfo  refpuit  ^  non  modo^ 
quia  5  uti Seneca  de Benefic,  lih.II.  i .  loquitur ,  ingratmn efl 
heneficiumy  quod  diu  inur  marms  dantis  hdtfif.  c^uod  c^uis  Agre  dt- 
mittere  vifts  eji  i  (^  fic  tafiquam  fiht  prmpsret :  veriim  etiam^y 
quod  eo  facile  fe  carcre  poffe  putaret ,  exemplo  Henrici 
Aucupis  &:  Rodolphi  Habfpurgici ,  imo  inde  ab  Augu- 
fto  Auguftorum  omnium  ufque  ad  Carolum  M.  quos  fo- 
lusille,  per  quem  Reges  regnant,  &:  potentes  jufta  de- 
cernunt  3  confecravit.  Conatus  tamen  idem  Pius  eft  Flo- 
rentinorum  Principcm  creare  Regem :  creaffetque  nifi  in- 
terceiriffet  MaximiUanus ,  his  non  incongrue  verbis  ufus : 
Tion  hahet  Italta  Regem  nifi  Cdfarem, 

CLXXXV.    Concilium  Tridentinum  denuo  Pius  ^^-^w/V/^f» 
aperuit,  non  quod  verx  Reformationis  ftudio  &  amore  ^J^';||^^^"' 
flagraret  ,  fed  tum  quia  metuebat,  ne  in  GalHa  ^2x10- revccAus ,  att 
nale Concilium coiret :  tum  quia querelam publicam per-  f"^"''?'^'^^' 
crebefcere  audivit  ^  quod  ob  Concilium  interruptum  reli- 
gio  paflim  mutetur ,  &  Scoti  Ubertatem  religionis ,  fanci- 
tocum  Anglisadverftis  Reginam  fuam  foederej  fibi  vin- 
dicaverint:  tum  denique  quia  fufpeftam  habuit  Maximi- 
liani  Regis  Bohemix  cum  Proteftantibus  amiciriam  ^  eo- 
ufquc  progreffam,  ut  Papa  quiritaretur,  hahere  fe  fdtum 
hxreticortmi^  fautorem.  Novo  autem  exemplo  quinque  Lega- 

Hh  3  tos 


246  ECCLESI^  ROMAN^ 

tos  Concilio  prxfecit  y  &c  Italis  ut  magna  frequentia  Con- 
cilium  viferent ,  quamvis  haud  alii  qaam  Hifpani  adfutu- 
ri  crederentur^  mandavit.  Mumturus  fe  ea  ratione ,  ne  Pon- 
tificia  poteflas ,  cui  ab  omnibus  Tranfatpinis  infidias  ftrui, 
ipfemet  faflus  eft  5  ullum  in  periculum  adduci  poffet.  Sed 
&  dicis  gratia  Euangelicos  invitavit.    Quorum  plerique 
.ejus  literas  aperire  dignati  non  funt,  mvitationem  ut- 
pote  ab  iUcgitima  poteftate  profeftam  refpuerunt  omnes. 
Seffiones  eo  Poiitiiice  habitx  funt  novem  ^  &:  in  iis  decre- 
ta  de  facrificio  Miffx ,  Ordine ,  matrimonio^  ahaque  etiam 
reformationem  morum  concernentia  edita  funt.  De  qui- 
bus  in  loco  difto  plura  non  repetimus. 
FefMmmdi        C  L  X  X  X  V  I.  Durante  adhuc  ConciUo  Ferdinandus 
XVmaiio    ^d  Pumi  Papam  literas  dedit^  quibus  graviter  queftus  eft , 
■ijitoeU  5       qtiad  Conciiium  no7t  eo  modfi  ac  ordine  procedat  ^  quo  pii  vellent , 
^  afflttiHs  rci  chrifiiandi  fiatm  expofceret:  quod  fegniter  negotia 
traffcntur:  quod  Fatrns  co?2tentio?tibu6  &  diffidiis  diflrahantur : 
quod  Concilio  fdva  ^  integra  non  fit  Itbertas.  aliaqueejufmo- 
di.  Mifit  etiam  ad  Concilium  volumen  poftulatorurti  y  cu- 
jufmodierant,  ut  Vontifex  feipfum  c^r  Curiam  Romanam  refor- 
man  benigne  pattatur ;  ut  mmerus  Cardinaltum  reducatur  :  ut 
provtdeatur  ^  ne  fiant  amplius  difpenfttiones  (candajofd :  ut  revO' 
ccntur  exemptivnes  pajftm  contra  communiA  jura  concefi[k :  ut  tol- 
lattir  prorfiis  beneficiorum  pluralitas :    ut  Bpifiopi  omnino  ad  refi- 
ientiam  cogantur:  ut  communio  Jub  utraque  fpecie  decernatur ,  in 
ufu  carnis  ^  jejuniis  de  prifiino  rigore  altquid  remittatur ,  conju- 
■    gium  Sacerdotum  Nationibus  quibufdam  indulgeatur.  Eftant  tum 
litcrre,  tum  ArticuliapudGoldaftum,  fecundaConftitu- 
tionum  Imperialium  parte.  At  Legatos  Tridenti  fcripto  co 
Ferdinandi  vehementer  effe  commotos  ^  eo  quod  profc- 
ftum  fitab  eorum  arte ,  qui  omnem  impendehant  operam  adeU- 
vandam  Synodi  ac  Vrdfidum  dignitatem,  fplendoremque  Vontifi- 
tatus  minuendtm  ^  ac  proinde  ne  qiiidem  Conventui  tra- 

den- 


PERIODUS  SEXTA.  247 

dendiim  ,  fei  tmtiffer  fuffende^iAum ,  dum  ipji per  ojficuxKuiu- 
tii  Ferdmandum  ab  eo  ofrcto  dimoverent  ^  judicafTe  -,  Pallavi- 
cinus  Hi[l,  ConctL  Trtd.  lih.XVI  L  i:  6.  commemorat.  '^[-''do.iiUum 
miles  articulos  a  GalliLrRegead  Concilium  miflos  idcm  J^J.f^'^^^^^ 
Goldaftus  parte  tertia  narrat,  addita  cjufdem  advcrfus /;<?» 
Concilium  Proteftatione  folenni ,.  in  qua  mter  alia  fic  Galli 
loquuntur:  Eramus  nos  GalU  efuricntcs  s^  famelici  ^  pctentes  k 
Beatijjtmo  Papa  ,  •  velutt  Patre  comnmni  ^  Panem ,  7ton  ecjUtdenf 
naturalemy  cujus  non  indtget  Gallia^  Regto  feraciffimay  fedillum 
Divinum  Angelortim  Superfuhjlantialem ,  cujus  in  toto  fere  orhe 
Chrijiiano  tanta  prtmiim  ftitt  caritas  y  deinde  nunc  etiam  inopia, 
ut  vix  unquam  pojl  chrijlum  natum  major,  Ille  vero  non  o[uide?n 
Tancmy  qt^em  petehamus  ^  dedit ,  Jed  feorpium ,  cujtts  cauda  unico 
i6tu  ftmtd  duos potentiffmos  Reges  i  Eccleftam  Gallicanam  y  (Jr  Theo^ 
logorum  Parifte7iftum  do^rinam  feriret.  Poft  alia  adverfus  Pa- 
pam  Pium  qw\i\6JU-m^  difta ,  fic  iidem  Patres  etiam  Con- 
cilii  alloquuutur :.  ^id  vohis  judicayrdum  proponitur  ^  atit  a 
vohis  judicatum  puhlicatur ,  quod  non  priiis  Roma  miffttm ,  c^  ^i^ 
c^uarto  placuerit  ?  Concludunt :  Pii  quarti  imperium  detreBa- 
mus^  quxcunqtie  Jint  ejus  judicia  (^  Jententi^  i  rejicimus  ^  refptii- 
mus  (jr  conterrmtmtis.  Rurfiimque  fic  Patres  Concilii  allo- 
quuntur :  Cum  nihil  a  vohis  ^  fed  omnta  magis  Rom^  quam  Tri- 
denti  agantur^  &  qu£  hic  ptthlicantur  ^  magis  Pii  qtiartt  placita  ^ 
quam  Concilii  Tridentini  decreta  jure  exijltmentur  -,  denttntiamtis 
^  protejiamur  ,  quActinqtie  in  hoc  conventu ,  l?oc  e/i  ^  foltus  Ptt 
quarti  nutu  dr  voluntate  decernuntur  c^  puhltcantttr  ^  ca  ?teque 
Regem  chriflianifftmtim  prohaturtim  ,  n^que  Bcclefam  Gallicam 
pro  decreto  Concilti  Oecumemci  hahituram.  Bruta  porro  hxc  ful- 
mina  non  fuifte ,  rebus  ipfis  &:  experiundo  innotuit  y  quan- 
doGallia,  obnitenteCIcroIicet,  &  cum  exceptione  qua- 
dam  in  publicis  etiam  Comitiis  Concilii  confirmationem 
urgente ,  ad  agnofcendam  ejus  authoritatem  adduci  hafte- 
nus  non  potuit.  Cuj  us  rei  caufas  apud  Thuanum ,  6c  poft 

iUuni' 


24.8  ECGLESI^  ROMAN^ 

illum  etiam  Petriim  de  Marco  de  Comord.  Sacerd,  dr  Imperii    1 
hb. I Li 7.  aliofque  legere  eft. 
Matyma.       CLXXXVIL  Finem  habuit  Concilium  dierii. 
ttfmi ccmiii y)qq^  A.  m.  d.  lxiii.  quo Patres aiiathema dixerunt  cun- 
^'^''  ^^  *       cHs  hdreikts  y  mdifcrete ,  non  diferte  his  vel  iUis  plane  quod 

in  Conciho etiam  Archicpifcopus  Hydruntinus  monuit,  -  j 
contra  confuetudinem  veteru;n  ConciUorum  5  in  quibus    1 
anathema  dici  fuevit  non  hxreticis  in  genere  ^  fed  definite 
iis  3  qui  doctrinam  Concihi  decretis  repugnantem  perti- 
naciter  foverent,  ejiifqueauthores  velfeftarii  etiam  exti- 
tillent.  Sed  veUicaverat  aurem  Fatribus  CardinaUs  Lotha- 
ringus  ^  cauflatus  fciUcet  ,  hdreticorum  capita  ejfe  Reginam 
Anglict  5  Reginam  Navarr^  3  Frimtpem  Condeum  y  Eleciorem  Pa-i  \ 
lattnum  y  Saxoni^,  drc.  Hos  nominandos  ^  fic^uidem  h^reticos  no^J 
mtnatim  exprimere  phtceat.    K^tc^ue  id  turhis  occafionem  frdihitu- 
rum.  Agnofcimus  certe  Divmam  Providentiam ,  quare- 
frenati  homines  iUi  nominatim  nobis  anathema  dicere  non 
fuftiniierunt.  Qiianquam  verendumnonerat,  ne  excom-  . 
municati  ipU  a  Deo  excommunicare  aUos  ,  &  proftrati  ^ 
jam  verbi  Divini  gladio,  dejicere  eos^  qui  poftraverunt, 
poftent.  -   ,- 

Reapkur         CLXXXVIIL  SoUcite  equidem PaUavicinus  Hifl. 
fronwkatur  Concil.Trid.  Itb.  X X I V.  cdLp.II.  i.&c.  requint  eos  5  qui  Con- 
A  ponnfum  ciUi  authoritatcm  agnolcenteS;,  folenniter  iUud  receperunt, 
non  amm  n^.  ^  -^^  ditionibus  fuis  promulgari  curarunt.  Nominat  autem 
laudatque  eo  nomine  Venetos  ^  PhiUppum  Hifpanix  Re-. 
gem,  Frovincias  Auftriacx  famiUx  hxreditarias ,  Polo- 
niam,  ubi  in  Comitiis  Commendoni  opera  exceptum  iUud 
narrat.  Potuiffet  Cantones  quofdam  Helvetios  adjungere  ^ 
fi  inftrumentum  foederis  Pium  inter  &:  iUos  initi  3  hunc  fe- 
re  in  finem  tit  SancHones  pA  Sacrofanaii  Oecuminici  Conctlti  Tri- 
dentini  ad  effe^um  (NB)  tandem  producantur :,  ei  innotuiflet. 
Saltem  plures ,  ne  Pontificios  quidem ,  nominare  potuit. 

Ccrte 


PERIODUS  SEXTA.  249 

Certe  nec  Ferdinandus  Imperator|  ,nec  vel  Gallia,  vel 
Germania ,  vel  Hungaria  y  vel  Bohemia  y  vel  Lufitania ,  vel 
Hibernia  ^  qua  Ponciticiarum  partium  funt  ^  Concilium  ea- 
dem  ratione ,  qua  in  Hifpania  y  Polonia  Sc  Venetiis  faftum 
narravit,  promulgantes  a  Pallavicinq  j,  induci  potuerunt. 

C  L  X  X  X 1  X.  Proteftantes  vero  m  Anglia ,  Scotia ,  ^  P^^^^ft^^tt- 
Gallia  y  Germama ,  Suecia  5  Dania  ^  Norwegia,  Pannonia;,  LmZlIlm 
Helvetia  y  6c  proccdente  tempore  etiam  in  Belgio :,  6c  quot  c<»*ciiuku. 
quot  ufpiam  terrarum  ha^feiimt ,  vel  hii:rent  etiamnum  y  il-  rZfhm'!!' 
lud  ceu  ConciUahulum  profanomm  hominum  ,   chrifli^mfmt  ^  num  d.vhnit. 
Tnncipum  chnftimorum  tnAne  ludtbnum  ,  rationibus  indufti  '*''* 
graviflimis  repudiarunt ,  condemnarnnt,  atque  eo  vekit  fc- 
pimento  quodam  &  intergerinoparieteaPapatu  Roma- 
nenfi  fefe  difcreverunt  5  fepararuntqueinacternum.  Nimi- 
rum  fapere  Dei  gratja  pridem  coepit  Chriftianus  orbis  y  pa- 
tefaftx  funt  nebulonum  fraudes :,  aperti  doU ,  detrafta  per- 
fona.  Contemnuntur  Papx  tonitrua  e  pelvi.  Bullx  ipf;E  Pa- 
pales  pro  buUis  habenter ,  brutaque  illa  fulgetra  &:  kitex 
bulliE  tam  kidi  nobis  funt  3  qudm  Vukanus ,  fuam  iUam  te- 
rens  mcudem ,  Brontefque fterofifque  ^  nudus  memhr^  Pyracmon, 
Nihil  prxter  Eiiangekum  admittitur.    Et  quoniam  vox 
Coeleftis  de  Chrifto  y  Ipfumaudite  y  prxcipit ,  nihiljam  mo- 
rantur  authoritatem  Papx  y  Sc  Sandulorum  ejus , Doniini- 
ci  y  Francifci ,  fmiikiimque  nihil  dekramenta  Monacho- 
rum:,  nihil  apparitiones  mortuorum.   Ipfum^  ipfummet 
ChriftumfokimiUisaudirevokipeeft.  Atque  eodenique 
apud  iUos  fere  promotum  eft  5  ut  una  cum  Romani  idok 
dominatione  Sc  rekgione  mendax  &:  fucofa  fuperftitio 
fublata  e  medio ,  atque  extinfta  radicitus  ex  animis  eorum 
ploret. 


li  ECCLE- 


"°E  CCLE  SI^ 

RO  M  AN  ^l 

PERIODUS  SEPTIMA. 

Seu 

Hiftoria  Eccleiias  Roman^?  per  decreta 

falfe  fidei  &  AnathematiftnosTridentinos  in 

errore  obfirnniatx  y  &  cum  (eparata  a  fe  vera 

Chrifti  Ecclefia,  fraude  &  vi  continuo 

decertantis. 


InJc  k  fine  Concilii  Trtdentini^  Jeu  A.  C.  m.  d.  lx  l  i  i. 
.  ad  noftra  ufque  tem^ora. 


BREVIARIUM. 

C  X  C.  Bcckfia  Romana  foji  Concilium  Tridentimm  in  errore 
ohfirmata^  impudenttor  c^  truculentior  evafit.  Illujtratur  id  fi- 
militudine  meretricis  exoletdy  in  ohficcenitate  deprehenfis, 

CXCL  FiusV,  de fialute  defiperat.  Concilii  Trid.  executioni  tn^ 
tentm  ^  adverfius  pdeles  fiavit  y  (^  apud  Maximilianum  Religio- 
nis  lihertatem  Protefiantihus  impertientem  protefiatur. 

CXCII.  K^ngUam^i  Scotiamfirufira  turhare  conatur,  Galliam 
per  Guifios  efficacius  tentat, 

C  X C II I.  Bjufidem  artihits  Belgii  Hijpatzici  tragcedia  exdtata, 
Cujus  caufik  c^  progrefifus  narrantur, 

C  X  C I V.  Carolo  Htfipanidt  Infianti ,  (jr  IfiahelU  matri  fiavor 
erga  Euangelicos  exitium  afifert, 

CXCV.  (^'c- 


-  \ 


PERIODUS  SEPTIMA.  i^% 

CXCV.  GregmiXIIL  Papatus,  Bjus  imtia  UniemFarifien- 

fis  horrihilis  fodat. 
C  X  C  V I.  Trtiflra  a  Gallis  nonnullis  excufita  -,  a  Thuano  3  Maxi- 

miliand ,  Imp.  Turca ,  ipfi  denicj^ue  Rege  Carolo  I X,  fcenitente 

damnata. 
C  X  C  V  1 1.  A  Gregorio  vero  Papa ,  c^  modernis  etiam  Jefiiitif, 

Strada  ^  Baptifia  Ga/Io  y  laudata, 
C  X  C  V  1 1 1.  Gregorius  idem  Calendarium  corrigit ,  fiminarla 

injiituit  5  Jefiitas  fovet  ^  Hiherniam  Eltfiheth<z  fihtrahere  cona- 

tur  i  Belgas  oppugnat.  Oraculi  de  ipfi  euentus, 
C  X  C  I  X.  Sixtt  V.  crudelitas.  Bjufdemcontra  Henricum  TlAvar- 

riim  ^  Henrictm  Condaum  fulmina  hrtita.    Ah  itfdem  fpreta. 

mertto. 
C  C.  CMonitorium  ejufdem  adverfus  Henricum  1 1 1 .  diploma.  Rex 

Venetorum  confilio ,  afiperli  ei  refpondet.  (^  mox  a  Clemente  in- 
•     terficitur. 
C  C  I.  Parricidium  Clementis  a  Papa  nefarie  latidatum.   Scripta 

eidem  Anti-Sixii ,  d^  Fulminantis  titulo  oppoftta. 
C  C  1 1.  Sixtina  vulgatA  verfionis  recognitto ^  a  ClementeVlI I. 

reje^a. 
CCIII.  Sixtus Hifianis infenfior 3  Henrici I V. (^ Blifihethj:  An- 

gU  gratiam  amhit.  U?tde  ei  mors  ah  Hifianis  acceleratur. 
CCIV.  GregoriusXIV.  HenricumlV. perfiqttitur,  dirifojue de- 

vovet.  Monitoria  ejus  in  Gallia  fpreta ;  famitumojtie  ^  ne  aurum 

vel argentum  ex  Gallia  Romam  ulltmi  deinccps  tnferatttr, 
C  C  V.  Henricus  Pontificum  odtis  fticcumhe^ts  reltgionem  Buange^ 

licam  ejuraty  &  CarntUi  coronattir.    Bjtts  jugultm  a  Cafiello  ^ 

Jefnitiscorfciis  y  frufira^ppetittim.  JefiiitA  ex  Galltts  profcrtptiy 

pofi  decennium ,  in  Ponttficis  e^  Marid  Afedicex  gratiam,  tn  ea^s 
pofiltminio  admiffi  funt.    Henrtcns  Pontifici  reconctliatus  y  a  Ra- 

vaiHaco ,  Jefiitarum  ptillo ,  denique  perimitttr. 
C  C  V  I.  Boedus  fiacrtm ,  Clemente  Ponttfice  coryph^o :,  Pontificios 

inter  PrincipesadverfiisProtefiantesinttum.   Congregatio  gemtna 

li  2  de 


252  ECCLESI^  ROMAN^ 

de  fropaganda  fide.y  ^ facri  fiedem  erigitur,    Bxecutio  fiederps 
a  Stiria,  Carinthia,  Carmola  initium  cafit. 
C  V 1 1.  Intefima  Romanam  Bccleftam  dtfjidia  exercent ,  ob  qu^- 
Jliones  d  Jefuttis  motas ;,  de  Papa.  Confejjione  ^rgrati^  auxiliis 
ac  Itbero  arbitrio,  cujus  fofirema  inter  jefuitas  (^  Donnnicanos 
diu  agitatd  hifiorta  texitur. 
C  C  V  1 1 1.  Sacerdotes  ex  Romana  Seminario  egrejji^jejuit^  in 
Anglia  Jecreta?n  Hierarchtam  confittuunt,  Occulta  inter  altmnos 
femtnarii  &  Jeftutasdtjftdia. 
C  C  I X.  Conjjirationes  &  molimina  ^uaria  adverjus  Blijabetham 

Reginam  Anglid ,  ^  Jacobum  VL  prdjente  Numine  dtjcttjja. 
C  C  X.  Clemcntts  de  fide  tuio  afifremts  Principibus  violanda  ^  do- 

cirina  perfida, 
C  C  X 1.    Confipirationis  pulveraria  adverfiiis  Parlamentim  An^ 

glicanum  hifioria  narratur. 
C  C  X 1 1.  Bjus  atrocit^s  exaggerata. 
C  C  X 1 1 1.  Bcclefitam  Romanam  per  Jefiuttas  conjpirationis  cjus 

participem  fiuijfie ,  probatur. 
C  C  X  1 V.  Jefiuitarum  h^refis  (ingularis prima  de  jure  occidendi 

Reges  c^  Prt?mpes  Romano  Pontifici  non  obfequentes. 
C  C  X  V.  Bormtdem  h^refisfingularisfecimda  de  dcpuivocationum 

C^  refiervationum  mentaliumjure. 

C  C  X  V I.  Bcclefiia  Romana  hoc  temporo  duos  infitgnes  t^tlantes 

habutt  y  Baronium  (^  ReUarminum  Cardtnales,  Baronii  Annales 

cujiijmodijmt  ?  Pontificiorum  deitfidemjudicmm  minus  fiavorabtle. 

C  C  X  V  1 1.  Bellarmtnus  a  Po?zttJicits  quo  inpretio  habitus?  In  con^ 

troverfitarum  Tomis  ab  eo  editis  laudem  nonnulla  merentur :  plura 

vero  reprchenfitone  gravi  dignafiunt,  Inconjianspajfim  dochrin^  no- 

firdtpatrocinatur.Brga  Reges  c^Principes  infienfium  animtmprodidit. 

C  C  X  V 1 1 L  Befierta  ej^s  Methodo  adnovas  artes  confugerunt 

Methodifid  novi.  puta  Veronifidi  ^  Barth.  ISlfhufiiiis^  Walenhurgii , 

Richelius-i  Valerianus  Magnus^  Mafienius^  Marcellius^^BoJJitet  Con-- 

domenfts  Bpijcopus,  Novi  illi  Methodtjia  caufiz  Pontificidproditores 

^merito.  habentur^  _^    ,  •  CCXIX.Zr^^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  253 

C  C  X I  X.  Leo  XL  fex  dierum/cemcus  Papa.  Paulm  V.  mirisfa- 

clionihus  eleci-us,  Arcana  ConcUvis  Leonis  XI.  ^  Pault  V.  a  Card. 

Perronoprodita.  Paulus  Divims  titults  Je  ornartpatitur. 
C  C  X  X.  Btftoria  dtjjidii  Paultim  tnter  c^  Venetos^  oh  tnterdictum 

de  honis  foli  &  tmmobilthus  Ecclefiafticis  non  acquirendts ,  attaque , 

fuhorti  ifuftus  narrata,  Sicarti  tn  caput  F.  Pauli  Servita  ^  oh  Ve- 

netorum  caufamftrenue  afertam ,  Juhornati. 
C  C  X  X  I.  Clatidti  Efpenc£t  Partfienfts  Theologi  ve\:hts  Ecclejt^ 

Roman^  facies  depingttur, 
C  C  X  X  1  L  Paulus  V.  Ecclefla  non  rcformator  y  fed  deformator^ 
C  C  X  X  1 1 1.  Controverfias  de  auxilits gratid>  'cf  conceptione  Ma- 

rid  definire  non  eft  aufus.  Motus  in  Hi/pania  obpoferiorem  excita- 

ti.  GregortiXV,  &AlexandriVI  I,  de  eadem  definttiones. 
C  C  X  X  I V.  Nova  tempeftas  adverfus  Ecclefiam  a  lefuitis  per 

Ferdinandum  Archiduceni  Aufrt£  ^  excttata,  Occafto  ejus  ftiitfa^ 

vor  Rodolphi  I L  erga  Ecclefias  Bohemicas. 
C  C  X  X.V.  Rodolphus  acie  vicfus  maritur.    Matthias  Juccejjor 

improles  Bohemis  Eerdinandumjuccejjorcm  obtrudit.Ordtncs  Regni 

ttirhatores  Pacis  confiliarios  Pontiftcios  c^  le/uitas  compcfcunt ,  ^ 

Ertdericum  Palattnum  Regem  eligtmt.  Inde  bc/lo  vtcla  Bohemia 

Ferdinnndo  fucetmhit. 
C  C  X  X  V  I.  Nova  Methodus^  o[ua  ex  Bohemia  religionem  veram 

Ieftiit£  profligartmt. 
C  C  X  X  V 1 1.  Anccps  inde  Ecclefta  Euangelicd  ftattis  mdxi7?ie. 

Sciopiusclajftcumhellt  facricanit.  Patdus  Papa  ex  decimts  Itali<£  , 

altartimqtte  regiontm  hellum  fuftentat. 
C  C  X  X  V 1 1  l.Palatinatus  dr  univcr/a  Gcrmani^ calamrtas.Ferdi' 

nandus  a  Protefiantihtts  hona  eccleftaftica  rcpettt.  'Conclamatis  rehtis 

BEVS  velut  e  machinajuccurrens ,  Guflavum  Adolphum  ftihmtt- 

tit ,  qui  Hemticis  domitis  Eccleftam  felictter  adjttvat, 
C  C  X  X  I  X.  Lanicn£  in  Valle  Telina  advcrftis  Euangeltcos patra-^ 

t£  htftoria  terrtbilts.  'A  clero  ^  Pontiftce  illa  defcndttur  cr  pro- 

hatto\ 

li  3  CCXXX.C^rr-^ 


2^^  ECCLESI^  ROMAN^ 

CCXXX.  Gregorii  XV.  Papatus ^  Tormam  eligendi  Tapdt prx' 
fcnhit,  &  Jejmtasc^mtuor ,  aliofyue  in  Bivorum  numerum  re- 

fert, 

C"C  X  X  X I.  Ferdinandum  collationefecuniarum  c^  copiarum  ad^ 

juvat ;  Ludovtcum  XIII.  adverfus  Buangelms  etiam  Geneven- 

fes  accendit ,  ^  Venetis  oh  concejjum  Grdcts  Templum ,  irafcttur, 

C  C  X  X  X 1 1.    In  Htjpania  fe^ia  Illumtnatorum  emergens  ,  Jpe 

venij^  facta ,  opprimttur. 
C  C  X  X  X  1 1 1.  Gregorto  defunSto  Roma  faEiionihus  turhatur.  £- 
ligitur  tandem  Barharims,  feuVrhanusVIll.  qui Nepotcs im' 
pudenter  promovet. 
C  C  X  X  X  1 V.  Canonizationis  LojoLn ,  Xaverii ,  aliorum  huUas 
confcit.  Borum  miracula  falso  laudat,  Vera  Jefuitarum  miracula . 
ex  Deza  (jr  Sctopio  depicia.. 
C  C  X  X  X  V.  fefmtA  expun^io  GeYmano ,  ^  intrufi  Lojola  te- 
merantes  faflos  y  reprejft.  JefuttiJfarumfeciaAhVrhanoaholtta.\, 
C  C  X  X  X  V  I.  Valle  felina  exigere  Gallos  idem  fttagit. 
CCXXXVII.  Occafione  difftdti  tllius  adverfns  Regem  GalliA 
^  Bachelium  Ithcilts  fdtttofis  vulgatis  ^  in  jugulum  Regis  denuo 
culter  acuitur,  Lthellt  tt  a  Clero  Galltcano  damnati.  ohcenfuram 
Stampeftt  dijfidium  clerum  inter  d^  Par/amentum  oritttr^  ^  a 
Rege  ipfo  finitur. 
CCXXXVIII.  Santarelli  de  potefiate  Vontificis  liher  Regtm 
potefiati  iniqtiiffimus.    Sorbona  adverjus  eurtdem  cenjura  acris. 
In  Jefuitas  Claromontanos  de  eodem  infiituta  ittq^tufitio ,  maiam 
eorum  confcienttam  profert. 
C  C  X  X  X  l  X.    Cotonus  ta^dio  tnqui(itionis  illitis  moritur.  Bjufi 

de?n  qu^fiiones  curiojk  damoni  Hadrian^  Fraxinea  propofit^. 
C  C  X  L.  Vrhanus  Bullam  Ccena  Domini  renovat,  Ejus  origo  ^ 
mutationes  varis.  Reges  c^  Bcclefi.a^  Gallidi  in  eaexcommtiTncart  y 
advcrfm  P.  de  Marca  ajferitur.  ^ 

C  C  X  L  I.  Rupella  a  Ludovico  X 1 1 1.  Buartgclicis  erepta.  Vrha- 
?:i  lcKtitia  inde  conccpta  a  lof.  Hallo  ohjttrgatur. 

CCXLIL  Por;^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  255 

C  C  X  L 1 1.  Pontificum  dr  lejuitarum  tn  JEthtapA  feu  Habejfima 
Sedi  /u£  /uhjtcienda  conatus ,  Vrbani  tempore  infelicem  exttum 

/ortiuntur, 
C  C  X  L 1 1 1.  Similis  catajlrophe  fuit  moUmmum  in  fubjuganda 

Romand  EccleftA  lafonia,  Verfecutio  immanis  lafonum  adverfm 
Chrifianos  a  lefuttts  converfos,  Bus  caufa  futt  Htfpanorum  ^ 

lefuitarum  conjtltum  de  laponibus  legittmo  Regi  fubducendis.  St^ 

mile  Pontificiorum  fatum  in  Sina. 
C  C  X  L  I V.  Vrbanus  Cdfaris  ^  Hifpani  in  Germania  potentiam 

fufpectans ,  adverfm  eos  Gallum  inflammat,  le/uita  Hi/paniis  edt- 

to  Ithro  Pap£  poteflatem  infrtrigit.  Hi/pamrum  adver/tis  Vrba^ 

num  confllia. 
C  C  X  L  V.  Diflidii  lan/enitas  ^  CMeliniflas  inflar  in  Belgio  ^ 

Gallia  erumpentis  hifloria  fuse  narrata, 
C  C  X  L  V 1.  Propofttiones  o[uino[ue  lanfenii  ab  Innocentio  damnata, 
C  C  X  L  V 1 1.  Gallitn  Bptfcoporum  in  recipienda  Innocentti  ad- 

ver/us  lanfenitas  Bulla  divortium. 
CCXLVIII.  Jan/enitarum  adver/us  Innocehtii  Bullam  ex^ 

teptio  5  ab  Alexandro  VIL  edita  Bulla ,  eltditur.Formula  conficttur 

adver/usjan/enium ,  in  cujtis  verba  Ponti/ex  clerum  /uum  adigtt. 
C  C  X  L  I  X.  Non  tam  lan/enium ,  cjuam  Auguflinum  a  Ponttfi- 

cibus  damnatum  effe ,  lan/enitd  confirmant,   Controver/ia  tota  de^ 

nique  in  c^udflionem  de  infallthilitate  Pap^z  exiit. 
C  C  L.  Tertia  lefuitarum  fingularis  h^refts  y  ex  plurihus  conflata , 

de  Gratia  e^  arbitrio. 
C  C  L I.  Laniena  Euangelicorum  in  Htberma  y  Vrbam  Pontificc  > 

patrata  hifloria  horrtbtlis  compendtos^e  narrata. 
CCLII.  InPontifictsgratiamtotin  Htherma  Cd/k  viciirhsL /unt. 
\     C  C  L 1 1 1.  Vrbanm  pacis  prAtextu  belli  in  Germama  co^ittnua- 

tionem  promovet. 
C  C  L  I  V.  Vrba7to  fuccedit  Imtocentius  X 
C  C  L  V.  Admtttit  is  elogium  hla/phemits  re/atttm  ah  Italo-Grdico 

cit/um ,  c^uo  PamphtltHs  Ptlio  Dei  prafertur. 

CCLVLP^. 


2^6  ECCLESI^  ROMAN.^ 

C  C  L  V  l.Papatum  eo  temfore  non  Innocentms^fed  ejus glos  OlympU 

Maldachina  admtniflrat.  Biftcria  ejus  ex  Abhate  Gualdo  contracia, 

.  CC  L  V  H.  Jn?iocentio  (^U£  cauk  la^ifenitarum  damnandorumfuerint? 

C  C  L  V 1 1 L  Bjujdem  &  2{unth  ejus  ^  lahit  chtfii ,  BulU  dr  Pro- 

teftationes  adverfiis  pacem  GermanM ,  injolmtiffimdL. 
C  C  L I X.  Brneftt  de  Eufehtis  de  Pacc  Proteftantihus  non  danda , 
,  Ither  y  Fahtt  Chtfijujjii  vulgatus.  Rejponfum  ad  eum  Caramuelts , 

Dorchd-t  Conringii.  Innocemii  ad^verfus  Pacem  BulUah  eodern 

Coringio ,  Blondelloy  Hoornhekto  difutttur. 
C  C  L  X.  Innocentiimors.  Htftoria  Conclavis,  Alexandri  VII.  au- 

thore  Italo  edita  ^  c^  contra^a  exhihetur, 
C  C  L  X  I.  'Ejus  occajione  c^udfticnes  de  eleciione  Pape  mptdi. 
C  C  L  X  1  L  In  electione  Ponttficis  cjuid  potififimiim  Cardinales  y 

quidSecularesfipecient ,  inquiritur, 
C  C  L  X  1 1 1.  Alexandri  encomium  ah  authore  Conclavis  ejus  con- 

textum.    Ejus  Philomathta ,  ^gradus  confiknguinitatis  ^  quo  Ma- 

huinetem  Imp.Turcictlmattigit, 
G  C  L  X  I  V.Papatus  ejus  iniHa  Pedemontana  lanienaficedantur.Con' ' 

ttnuatioperfiecutionis  Waldenftumfiuh  Philippo  II,  Carolo^Phtltherto^ 

Emynanuele  Pax  a  Carolo  Emmanuele  iifidem  datur,  Violata  varfey 

a  Gaftaldo  inprimis  ^  qui  migrattonem  ex  Pedemontio  iis  indixit, 
C  C  L  X  V.  Horrihtlis  eorundem  laniem  ex  Morlando  repetita. 

Ejus  vera  catfa  inquiritur, 
C  C  L  X  V  I.  Vindicia  de perfiecutorihm  nonfine prdfente  l^umine 

ftmpta. 
C  C  L  X  V 1 1.  Imago  quadampacis  iis  ah  Anglia  y  Gallid ,  Belgii^ 

Heheti£  Legatis  conciliata ,  iterum  mox  iterumque  vwlatur, 
CCLXVllI.  Alexandri  Bulla ,  c[ua  Pacis  Catholicorum  Prin- 

ctpum  Jarctendd  pr^textu ,  eofidem  adverfus  Proteftantes  ^^  SuectA 

cumprtmts  Regemaccendereconatur^  una  cum  glojfa  quadam  Or- 

dinaria  repr^fintatur. 
C  C  L  X I X.  Ex  Suecia  pr^dam  Alexander  reportat ,  chrijltnam 

Meginam ,  cujus  adpapatum  tranjeuntis  hiftoria  narrattir. 


PERIODUS  SEPTIMA.  257 

C  C  L  X  X.  Bjufdem  Akx.  H^fotifmus ,  Vdkvkm  confilm  ad- 

juttu  defcribitur, 
C  C  L  X  X  I.  DeFontificum  Nefotifmo  c^uereU  Alvari  FeUgii, 

ejufdem  arcana  detegentis  y 
C  C  L  X  X  1 1.    Francifci  Rothomagenfs.  Conciliorum  adverfus 

eundem  Canones, 
CCLXXIII.  Canonizatio  Themjt  ViUanovani^ingratiam  Htjpan, 
C  C  L  X  X  l  V .  c^  Francifct  Salejttangratiam  Gallorum.BUjfhemtA 

de  hujus  dvxpLOL^n^dix  (^perfechone  voces  Caroli  AtigUjlt  Salefit. 
C  C  L  X  X  V.  Ejufdcm  erga  Ecclefiam  Romanam  merita  ^  c^  con- 

ftlia  erga  Reformatosfangutnaria. 
C  C  L  X  X  V  [.Jefuttarum  hdreftsfinguUris  quartA  de  infallihilttate 

Pap^  in  qu^ftonthusfa^ijLutetid  tn  collegto  CUromontano prodita. 
C  C  L  X  X  V  II.  A  fantorthus  Galli<x,  fheologts  eadem  Uhello  ad 

Epifiopos  mtjjo  graviter  ohntmtiatur, 
C  C  L  X  X  V  1 1 1.  'Eadem  h^rejis  in  SorhonampenetranSy  ihtdem  de- 

fendendaffapitur',  intercedenteSttpremaCuriaPartfenft  a  c^ua 

SorhonA  circa  authoritatejn  Pap£  detUratio  fagitatttr, 
C  C  L  X  X  I  X.  Summa  decUrati07iis  Sorhon^. 
C  C  L  X  X  X.  Btjfidtum  Jefiitas  inter  dr  Sorhonam  ac  Ctiriam  Pa- 

riefifem  novum  occafone  tum  controverf^  Cttratos  inter  c^  A^o- 

nachos  de  munere  pr^dicandi : 
C  C  L  X  X  X I.  Vhi  Sorhona  Vernantiidepotefate  PapdtpropofttiO' 

ne$  varias  oheto  configit. 
CCLXXXIL  Ttim  noviti^  Theologi^ Moralisjefuitarum ^ 

ceu  c^uintA  eorundcm  h&refeos,  • 
CCLXXXIII.  CtijusprcmpUA hypQthefes,, veluti de prohahilitate, 

methodo  dirigendiH.  tntenttonisy  arte  mutandt  defimtiones  vtrttittm, 

(^  vitiortm ,  cogitatto?nhus  honis  y  cr  attrttione perfiringtmtur. 
CCLXXXIV.  Guimenii opttjctthm eam m rem edttum a Sor" 

hona  adinctidem  revocattir, 
CC  LXX  X  '^  .AlexanderTheologii&illt  fticcenfet\atmox  fiavereincipit, 
CCLXXXVI.  Sorhonam  aptid  Regem  oh  geminam  cenftram 

idemgraviter  accufit, 

Kk  CCLXXXVIL^r^- 


258  ECCLESI^  ROMAN.fi 

C  Ci X  X X  V 1 1.  Brev€  fmttfidum  eam  in  remohUtum SU' 

premd  Curu  cenfur^Juhjicitur. 
C  C  L  X  X  X  V 1 1 L  Bjusconfdtum  infallihilitati  Fap£Oppp(fitum 

graviffimum. 
CCLXXXIX.  Index  librorum prokthitorum  Alexandri jujju 

vulgatus ,  Vontificum  Bullas ,  Vontificiofcjtie  Ithros  expurgans  ^  [er- 

vitutem  Papatus  propalat, 
C  C  X  C.  Brufdem  cenfura  acerha  Miffalis  Romam  Gallic\  ediUy 

z^lmn  pro  latinitate  arguit, 
C  C  X  C  I.  Pallavtcini  dr  Julii  clementis  Scoti  de  Bcclefta  Ponti^-^ 

cia  in  pejus  degenerante  contentio, 
C  C  X  C  1 1.  Poji  Conctlium  Tridentinum  Bcclefiam  Ponttfieiam  m 

meliusmutatamnoneffey  idem  JuliusClemensfus\efficacitirojue: 

demonflrat, 
C  C  X  C  1 1 1.  Bpifcopi  GermaniA  nonnulli  Marti  litant, 
C  C  X  CI  V.  Verhi  Divini  c^  vetuflvrum  canontim  adverfii^  Bpi^- 

fcopos  milites  fententia.  Gregorii  VII.  dr  BonifaciiVII  I,  con- 

trariidiEiatus,  Ximenii  ^  Philippi  Belluacenfts  hifloria, 
C  C  X  C  V.  Bcclefiaflicorum  militantium  impietas  verhis  Brafmh^ 

&WiceBidepi-^a, 
C  C  X  C  V I.  Controvcrfia  de  Attritioms  efficacia  Janfenitas  (^ 

JefiiitiVs  inter  fervet. 
C  C  X  C  V  1 1.  Jefudtarum  de  eadem  attritione  h^refis  fingularis 

fexta.  Alexandri  Bulla  ^  c^tia  hdreftnillam  reprehendi  impievetat, 
CCXCVIII.  Akxandri  mors.  Bi  Julius  Rofpigliofiis ,  Cle- 

mentisl  X,  nomine  infignis  yfuccedit,  cujus  res gefiaffriSiim  nar- 

rantur. 

C  C  X  C  I X.'  Bum  mox  JEmilius  Altieritts.feu  ClemensX,  excipit, 

C  C  C .  Hungaricas  isBcclefi.as  perfateltitesfuos  evertere  lahorat, 

C  C  C I.  Buangelicd  in  Hungaria  religionis  fata  fuh  Regihus  Lude^ 

vico  i  Johanne  de  Zapolya  dr  Ferdinando  I.  ohiter  narrantt^r.  Pa- 

cificatio  ViennenfisaRodolpho  initay  (^ ah Impp .  Matthia ^,  Fer' 

itnauioll.  ^  III.  necnon Leopoldo confirmata, 

CCCILz/. 


PERIODUS  SEPTIMA.  259 

C  C  C 1 1.  Liherum  religionis  exerctiium  ah  Bungma  Regihusfa,- 

cfum,  Georgius Bdrzon ^  Varadienfis Bptjcopus ^  Lthello  J,i6yi, 

edtto  oppugnat. 
C  C  C  1 1 1.  Triplex  ejufdem  argumentum  adpartes  vocatum. 
C  C  C  I V.  Clert  Ponttficit  machinattoncs  a  Bots-Kajo ,  Bethknio , 

Rackozio  reprejj/fi.  Denuo  Eccleftm  HungaricA  a  terrejlrihus  Domt- 

nis  perfectittonem  patiimtur. 
C  C  C  V.  Ctvttates  mox  etiam  Regi^  dr  Ither^  ^  everfis  eartim 

Templis ,  vexatis  expulfifyue  Vaftonhus ,  invaduntur. 
C  G  C  V  I.  Trihunal  Pojonienje  rehelltems  prictextu  Euangelicos 

Magnates  plures  cverttt. 
C  C  C  V  1 1.    Paftorihus  cj-ttoqtie  eodem  prdttextu  evertendis  altd 

quociuetribimalia  Tyrnavt&  c^  Pojonti  conftttuta  >  Uhellic^tie  prx- 
fcripti ,  c^tithus  mortispertcultim  eluchturifuhfcrthaues  ^  mintfterii 

ahdtcationem  i  exilium  (pontaneum  ^  vel  apoftafiam  promitterent. 
C  C  C  V  1 1 1.  Cttatio  adtrihimaltllttdpnmaPajlorum  Auguflan^ 

Confejjionts ,  qtti  comparentes  mate  perfectitionis  tmpetum/ujltnent. 
C  C  C  i  X.    Citatio  Jectmda  tmtverfalts  omnium  per  Hungariam 

Euangelicorum  Miniftrorum.  cui  alii  ohedtre  prohthentur ,  altt  pa- 

rent ,  gravihus  ratiombus  inducH. 
C  C  C  X .  Ntimerus  comparentium  utritfcpue  confejponis,  Actionis 

tottusferies  exponitur.  Accufatioms  captta.  Accufatorum  ludtcum" 

qt{eftropht£.  PerdueHtonis  culpa  acctijatt  Itberantur  prdgnantthus 

argumentis. 
C  C  C  X I.  K^ccttfati  inmcentes  dam?ianttir ,  ^  in  Ithera  cttftodta, 

paucis  exceptis  y  dettnentur  y  variis  artihus  ad  Juhfcripttonem  li- 

bellorum  pelle^ii.  Suhfcrihentthus  Augttftanis  fratrihus  non  pau- 

cis ,  rdiojui  in  carceres  varws  diftribuuntur .  Reformati  5  duohus 

exceptis ,  omnes ,  fuhfcriptionem  conftanter  ahnuentes ,  in  vinctiU 

ttidemraptiy  atque  tnde pyoductt  ^  diverjaque  in  Hu?^garid  mtmi- 

menta  relegati  fttnt. 
CCCXII.  Vexatio  horrenda  fratrttm  Bere?ifchtmtm.^  Comai-i^ 

fitm ,  Eierhdrdinum  y  dr  Leppo/dopvJin  ajportatorttm. 

Kk  2  CCCXIII. r/V- 


i6o  ECCLESI^  ROMAN^ 

C  C  C  X 1 1 L  Fiolentia  in  cagenMsils  &d  ctdtum  Vmcicei  l^mims 

adhibita, 
C  C  C  X  I  V.  Afiutia  Kellionis  ^  tefiificationem  humanitatis  Ju£  in 

lcvibus  nonnuUis  captivisfr^fitta  ^  ab  iifdem  extorojjientis. 
C  C  C  X  V.  Dammtio  nova  fafiorum,  ^  raptatio  crudelijfima  ad 

trtremes. 
C  C  C  X  V  I.   Tentationes  eorundem  ^  ut  militi^  nomen  dent  y 

fortiter  excujfic,  Vendttio  eorum  adtriremes ,  vexatio  horrendatn 

tis  ^  (^exiifdemBivinaliberatio, 
C  C  C  X  V 1 1.  Htfloria  reliauorum  Pafiorum  viginti^  in  carcerihiis 

Sarivar ,  Kapurpar  Tergeftt  (jr  Buccarts  inauditts  modis  vexatorum 

quoru?npars  Mccariperfecutiomfuccumbit ,  pars  ad  extremum  ttf 

que  eandem  fuflinet ,  ^  vicina  jam  morti  liberatur, 
C  C  C  X  V 1 1 1.  Examen  Extrachis  Judtcialis  Tyrnavi^  editi  ^  quo 

author  demonflrare  conatur  Pafiores  non  ob  religionem  ,  fed  oh 

rebellionem  horrcndam  adeo  tempefiatem  fubivtfje. 
C  C  C  X  1 X..  Concluditur  hifioriaperfecutionis  Htmgaricjt. 
C  C  C  X  X.  Veritas  in  Papatu  hoc  tempore  erumpens ,  atque  mox 

fopita  iterum ,  circa  ctdtur^  B.  Virginis  MariA. 
C  C  C  X  X I.  Nec  non  veneratio^^em  imaginum  j 
C  C  C  X  X  1 1.  Clementi  X.fuccedit  Innocentius  X L  cujusfiudium 

reformandi  nonnulla ,  leviora  licet  ^  commendatur,     - 
CCCXXIII.  Tndulgentias idern complures abolet, 
C  C C  X  X 1 V.  Cleri  Ponttficit  Jefuitarum  inprimis^  adverfus  Regem 

Angli^^religionemfiatumqueuniverfumAngliAternhiliscon^iratio. 
C  C  C  X  X  V.  Deteciaper  Ttttm  Oatem  5  ^fupplictis  reorum  ma- 

gis  patefaEia. 
C  C  C  X  X  V I.  Clerus  in  Anglia  magnis  aufibus  excidens ,  ad  Ec-^ 

clefias  Galltcanaspervertendas  fefe  convertit. 
C  C  C  X  X  V  1 1.  EdiBi  Nannetenfis ,  quo  Ecckfiarum  GallicarHr/f 

Reflibertasnititur^hifiorianarrata. 
C  C  CXX  V 1 1  \,Modernisperfecutionibus  violariiUud  varie  oflenditur. 
C  C  C  X  X I X.  Homtnatim  in  artkulis  concernentibus  libertatem 

confcienti^-,  CCCXXX.^- 


PERIODUS  SEPTIMA.  261 

C  C  C  X  X  X.  JEgrorum  (jr  afjltchrm^  confolationem  y 

C  C  C  X  X  X  I.  Liberortim  educattonem. 

C  C  C  X  X  X  1 1.  •Reltgionis  exercttttmfuhlicim. 

CCCXXXIH.  Vartts modts labefaciattim. 

CCCXXXIV.  Vexationes &fertctda Pajlorttm  in Eccleftts  ad- 

huc  fiperflttihus, 
C CC  X X  X  V.  Scholarum  cr  Academiarum  reflrictio  velfipprejpo. 
C  C  C  X  X  X  V  LExcrcttit  dtfctpltn^  Escle/iajltca  infractio  multtplex. 
CCCXXXVII.  Camerarum Edi^i ufus, 
CCCXXXVIII.  &vtoUntafuppreffto. 
C  C C  X  X  X I  X.Paritm  cum  Pontificiis  Prarogativarum  ahrogatio, 
C  C  C  X  L.  Perfecutio  EccleftJt  ejufdem  ingravefcens ,  &  preflorum 

oppref[inim(^ue  innocentia  ^  patientiaojue  laudahilis. 
C  C  C  X  L  I.  Nonparitmperfecutionem  eam  exafperavit  controvQV' 

fia  cttm  Ponttfice  circajus  Regalia  ,  cujus  origo  exponitur. 
C  C  C  X  L 1 1.  Recentijfima  circa  tlluddiffdti  htfloria. 
C  C  C  X  L  1 1 1.  Congregatio  Cleri  Gallicam  ius  Regalia  Regi  vin^ 

dicat ,  &  literis  ad  Ponttficem  exaratisfententtamfitam  tuetur, 
C  C  C  X  L I V.  Mox  etiam  Pontificiam  poteftatem  defimttomhus 

qttatuor  Regio  Edtcto graviterfancitis ,  refiringit. 
C  C  C  X  L  I  V.  Romant  Ponttficis  ad  Cleri  Gallicani  literas  fuper 

jure  RegaltA ,  acris  refponfto.  Epicrifts  circa  eandem  authoris. 
C  C  C  X  L  V.  Congregationis  Cleri  Gallicani  ejtfdempro  revocan- 

dis  ad  Papatum  Etiangelicisfttidia  ^  &  liter^  ctrculares  ad  Epifco- 

pos  5  quihtts  negotitm  extinguendi  fthifmatts  cemmendatur  ,  & 

dtjftdttm  cum  Pontifice  excufatur. 
C  C  C  X  L  V  I.  De  Hterisillis  circtdarihus  judicium  attthoris. 
CCCXLVII.  Ejufdem Congregationis liter^ adfratresfecejjio* 

nis  Calvinianit  monitoria. 
CCCXLVIII.  Fucus earundem deteBtts. 
C  C  C  X  L I X.  Eims  operi  imponitur. 
C  C  C  L.  Profphonefts  ad  Rormm ;  &Ecclefutrmmphantismili- 

tantiffic  ardentia  vota. 

Kk  3  CXC.Poft 


Efclefia  Ra- 
ma»a  fojl 
Canctlium 
TridenHnum 
itf  errore  cb- 
firmara ,  im' 
pitdmiiorS 
trucHlcntioY 
eiuyit. 


262 


GXC. 


ECCLESIiE  ROMANiE 


i 


llliif}ra/ur  id 
JimtlimdiHe 
meretrtcis 
4x4et£,  inok- 
(cnenitate  de- 
f,rel)e»f<z. 


Oft  Tridentinum  Concilium  Pa- 
patus  reliquus  faftus  eft  longe  de- 
terior  quam  antehac,  ante  Kefor- 
mationem  inprimis  ^  cum  vera  Ec- 
clefia  ei  adhuc  captivse  inftar  com-  1 
mixta  ejus  corrwptioni,  erroribus 
tyrannidi  alacriter  obftrepuit.  Separatis  ab  ea  non  volenti- 
bus  duntaxat ,  fed  per  anathematifmos  etiam  Tridentinos 
coaftis  fidelibus ,  reliqui  decretis  infanis  Confilii  dementa-  \ 
ti  3  querelas  veteres  juftifllmas  in  Roman^  Ecclefiss  laudes    ' 
convertere ,  &  perpetuam  ei  aj^^^g^niaifltv  tribuere  coepe- 
runt  5  perfrifta  fronte  negantes ,  Papam  in  fide ,  addunt 
hodie  Lojohtse ,  etiam  in  fa6to ,  unquam  errafl^e  3  yel  erra-  | 
re  potuifle.  quod  Paradoxum  Tridentinum  demum  Con- 
ciUum  peperit.  In  errore  igitur  fuo  obfirmati,  impuden- 
tiores  &:  adverfus  eos ,  qui  difc^fllonem  ab  iis  fecerunt  3  &: 
Papx  tyrannidem  ac  idololatriam  reprehendemnt ,  trucu- 
lentiores  longe  evaferunt.  Sic  fcihcet  fieri  par  erat.  Ut  e- 
nim  non  illas  modo  mulieres,  quse  primum  virginitatis 
naufragium  fecerunt:  fed  &:  quse  longo  ufi.i  confuetudinem 
ac  habitum  induere,  peccati  tamen  fui  pudet,  adeo  ut 
(verbis  MartiaUs  utar)  ahjcondant  Jpurcas  dr  monumenta  lu- 
pas  3  at  vero  deprehenfoe  bene  gnaviterquc  fiunt  impuden- 
tes^  &:  olentt  in  firniee  fiando  palam  profitentur  impudici-  " 
tiam,  quineamtantiimnonjadant,  iram  atque  animos  a 
criminefumuntj  itaRomanaillamuHer  a  paucis  in  flagi- 
tiis  6c  obfccenitate  deprehenfa ,  pudoris  adhuc  ahquid  re- 
tinuit.  Ex  quo  vero  cum  amafiis  fuis  nefando  complexu 
conftridam  atque  irretitam  univerfus  propalam  orbis  con- 
fpexit^  tum  vero  nil mirum  eft  frontemei periflx^  3  &  vel  de 
mferis  extitiire  3  qui  confumpta  ignominia  audaciam  pro 
muro  habentes ,  omnem  turpitudinis  infamiam  impuden- 

tix 


PERIODUS  SEPTIMA  163 

tix  magnitudine  &  perfeverantia  3  quin  &z  faevitia  adver 
fus  accufatoreSj  difcuterent.  Idque  procedens  Papatiis 
Romani  hiftoria  manifeftum  faciet. 

C  X  C  I.  Qui  igitur  Puim  I V.  excepit  Pius  V.  Infuber^  p/^^j  t\  de 
five  Lombardus ,  Michael  Gifierius  ante  diftus ,  officii  In-  f^J^^^^^f^'' 
quifitionis  haftenus  Commilfarius ,  opihonis  ^  ut  fcribunt, 
fihus  3  apud  Caroium  Stengehum  ^  Abbatem  Anhuianum 
2.  ofttc.  Pritlat,  3.  /^.  15  3.  referente  etiam  Corneho  a  Lapide 
m  Ecclejiafiic,  32.  i.  cjr  A^4)c,  3.  i.  ftatim  atque  Papa  creatus 
cft ,  faffus  eft,  fe  Rcltgtofam  adhuc  hene  Jgeraffe  defaltUe  fua: 
Carimalem  fa^htm  cceptjfe  timere :  Papam  creatum  foene  de  ea  de- 
fferare ,  Concihi  Tridentini  executionem ,  ceu  praecipuum  condiii  Trid: 
a£tionum  fuarum  fcopum  is  fibi  propofitum  habuit.  Ex  de-  '^Jl^^l'^"^* 
cretisConcihiejusCatechifmumconfici  curavit,  qui  Ca- 
techifini  Romani  nomine  venit.  Quofcunque  Euangehcis  vel  ^^^verfmfr 
minimiim  favere  fufpicatus  eft ,  ad  dira  fupphcia  inexora-  '  ^^-^^^'^  * 
bihs  rapuit.  Indefcihcet>  Thuano  Hijlor  lik  XXXI X.  a-^ 
liifque  teftibus  >.  Nicolaum  Francum  ad  furcam ,  Juhum 
vero  Zoanetum  y  Petrum  Carnefecam ,  &c  Antonium  Pa^ 
leariura,  quodlnquifitionemnominaverinty/f/iw  in  litera- 
tos  diflri^am ,  ad  ignem  damnavit.  Maximihano  1 1.  Im-  (^  (*ri^_ 
peratori,  ciim  is  m  Imperii  Comitiis  Auguftanishberta-^^'^^'^'j'^^^^^ 
tem  Rehgionis  Proteftantibus  concefiiirus  eflet  ^  per  Nun-  nisiibn-taterm 
tium  fuum  fatis  pro  imperio  fignificavit :  Je  td  nulto  modo  ^^^,7^^ ^r!' 
permiffurum.   Nec  uUius  Pnnctpis  Secularis  ejfe ,  ejujmodi  (ibi  po-  tientem  pra- 
teflatem  (^  authoritatem  arrogare,  Improba  nonminiisquam'"^''^*^'*''- 
fuperba  denuntiatioj  qwx  apud  Imperatorem  tamen  fa^ 
pientifllmum  pariim  valuit. 

C  X  C 1 1.  Qiias  vero  non  Impius  ille  in  Hifpania ,  Bel-  ^'^gii^m , 
gio  cum  primis  Hifpanico ,  Gallia,  Angha^  Scotia^  reh-^',*]^^^^ 
gionis  fanioris  exturbandx  ^  profligandx  penitus,  tnr- c oH.it nr. 
bas  dedit?  Hiftoriceejusreiteftes  locupletes  paflim  pro- 
ftant.  Et  in  Angham  quidem  mifit  Nicolaum  Marianum ,, 

Aa« 


264  ECCLESI^  ROMAN^ 

Anglum,  ut  Elifabethx  Regiiix  pro  ftabilienda  religionc 
Euangelica  conatus  mfrmgeret.    Qtiin  &  ipfam  Regmam  ,   | 
ceu  hxreticam ,  Bulla  edita  diris  devovere ,  potettate  in 
Regnumomni,  quantum  in  fe  fuit,  exuere,  fubditos  a 
juramento  fidelitatis  &:  obedientia  omni  Uberare  non  du- 
bitavit.  BuUam,  quamJohannesFeltonusLondiniincre-    l 
dibiU  audacia  fonbus  Epifcopi  affixit  ^  ad  partes  Humfre- 
dus  de  Rom.  Curu  fraxi  pag.  81.  &:  dedita  opera  BuUinge- 
rus  vocarunt.  InScotia,  eodem  Papa  &  Lothareno  infti-   J 
gantibus,  a  Regina  Maria  &  BothueUo  Rex  e  medio  fub- 
latus  eft.  Neque  tamen  in  AngUa  &:  Scotia  res  ex  voto  6c 
fententia  Papx  fluxerunt ,  AngUa  magis  magifque  in  vero  - 
Dei  cultu  ftabiUti :  Sgotix  qum  etiam  SoUo  impofito  Re^   | 
ge  Jacobo  ,  qui  Pontificiarn  reUgionem  &:  authoritatem 
aiiiiamper  omncmfuftuUt!  LiGaUiaveroex  voto  fluxerunt  magis, 
Gni^os  effi-  ubj  poft  dccretum  CaroU  I X.  ut  fciUcet  Nobtlihus  in  arcihm 
ceicitis  ^"  '^ '  ^ p^^y^^  j^^^ pQpj^l^f^^^  Ij^  Templis  Juhurhanis ,  facra  lihere pera-''' 
gere  integrum  ftt -y  Pms  furoris  fui  fateUites  naftus  Guifios, 
coedibus  horribiUbus  cunfta  implevit ;  &:  Regem  ipfum 
ad  afperiora  incitatum  3  contra  Ludovicum  Condaeum , 
Principem  optimum  3  pecunia  copiifque  adjuvit,  etiam 
diftrahendi  facukates  Ecclefiafticas  eum  in  finem  copia  ei- 
dem  fafta. 
£'^pifdemctr'       C  X  C  1 1 L  Impii  ctiam  hujus  artibus  &  confiUis  inter 
%tfpama'    Rcgem  Hifpauix  PhiUppum  1 1.  &:  fubditos  Belgas  tra- 
tragcedia  ex-  goedia  funeftiflima  fufcitata  cft.  Ejuscaufa  fuit  foedus  fa- 
]Tujl'^''pT&-^^^^^>  Pio  inc.entore  5  Bajon.x  PhiUppuminterHifpanix 
grejfy^^.v-    8c  CiroUim  IX.  GaUiisReges,  Liga/anff^  titulo  initum, 
dereUgionePontificiajuxtaTridentini  ConciUi  decreta, 
peromnesditionesfuas  aflerenda.  Hinc  ftatim  in  Belgio 
leges  promulgatx  funt  rigidic :  ut  EdicJa  Carolt  V.  contra  re- 
€ept£  religioms  Pontifici^  hofles  flricie  ohferventur  -,  ^dfitores  fi- 
dei  admittantur  y  &  :,  f  necefifttas  pofiulaverit  ,  hrachio  Seculari 

.  juve?!" 


rantnri 


PERIODUS  SEPTIMA.  265 

juventur  *,  dernc^ue  Concilium  Tridentinum  cuncii  religiose  ohjer- 
vent.  Qiio  edicto  perculfi  Belgx ,  fimul  quod  novorum 
Epifcoporum  Pontificiaddiftilfimorumjugumfibi  impo- 
ni ,  aliaque  dira  contra  fas  legum  publicarum  adverfus  fe 
jampridcmfupplicesfaftiGubernatrici  Margarithrs  Par- 
mcnfi  rigorem  deprecantur ,  &:  in  Hifpaniam  ad  Regem 
Lcgatos  idem  tentaturos  deftinant.  Sed  adeo  nihil  fubdito- 
-rumpreces&  lachrymxprofecerunt^  utipfi  quoque  Le- 
gati,  quivenerantobfcquiummemoraturij  fi  nuUonovo 
oncre  tentarentur  -,  Regioriimque  miniftrorum  tyrannidem 
deprecaturi  5  vel  dckifi  turpiter  5  vel  crudehter  &c  contra 
jusgentiumoccififuerint,  utut  evocante  &:  jubente  ipfo 
Rege  ad  ean>legationem  a  fuis  protrufi  eflent.  Miftiifque 
mox  cum  ingentibus  miUtum  copiis  in  Belgium  Ferdinan- 
dus  Toletanus  Albx  Dux^  /utum  iWud /anguine  maceratum 
(quo  nomine  ohm  Tiberium  venifle  Suetonius  in  ejus  vita 
cap.  5  7.  author  eftj  accepto  etiam  a  Pio  Pontifice  galero  6c 
gladio  Pontificiis  precibus  facrato  -,  Conctlium  fanguinis  in- 
ftituit,  Comites  clarifllmos,  Egmontium  6c  Hornanum 
capite  plexit ,  denique  Proceres  Belgas  ad  Duodecim  viri- 
le  lUud  Concihum  vocavit  5  ut  Regii  Procuratoris  accu- 
fationibus  fatisfacerent.  Albanus  ille  ^  hominis  monftrum, 
fmefronte  jaftabat,  oftodecim  (ahi  duplo  majorem  nu- 
merum  notant}  miUia  Belgarum ,  &:  fexcentos  fe  carnifici 
tantimi  contrucidandos  dedilTe.  Sicut  autem  fieri  amat, 
ut  quinimis emungit ^  fanguinem cliciat.  Prov.  XXX.  33.  ita 
fortiflimi  in  Belgio  hbertatis  vindices  luculento  ^  &  in 
omnia  Secula  viduro  exemplo  demonftrarunt  ^  gravifll- 
mos  efl^e  morfus  irritatse  neceflitatis :  &  ut  leni  ac  miti  im- 
perio  habitos  fidehflimos  perraanere  -,  fic  crudelitatem  at- 
que  terrorem  infirma  eflfe  charitatis  vincula.  Nam  jufta 
tantum  ira  ac  defperatione  ad  fortitudinem  erefti  t(uii  fere 
folet  plus  impetus,  major  conftantia  penes  miferos  efle} 

L 1  cxte- 


266  ECCLESm  ROMAN^ 

cicteroquin  omnibus  modis  inferiores  j  pro  patria  &  liber- 

tatepr^terjus  fafque  opprefla,  tam  ftrenue  feliciterque 

pugnarunt  :,  ut  potentiliimus  hoftis  poft  quingentorum 

lexaginra  qiiatuor  millionum  (hanc  fummam  ipiemet  mo- 

riturus  fiUo  apud  Meteranum  lih.  XIX.  pag.  878.  confefllis 

eft}  impenfam^  totingentiumexercituuni,  &:,  quodca- 

puteft,  tot  nobiliffimarum  Provinciarum  jadluram ,  de- 

muminipfum  Holandi;^  medituUium  ^  .pacem  ultro  de- 

latum  venerit.  Et  qui  a  Carolo  Comite  Barlamontio  ^  in 

fermone  ad  Gubcrnatricem^  GaUica  voce ,  Gheufii ,  fcu  nien- 

dici  vocati  funt  5  opulentillimi  ^  &:  potentiflimi  Regis  Vi- 

resitaattriverunt;,  utpiam  juftamquecaufampra^fentifli- 

mo  Numine  defenfam  fuilfe ,  cordato  nemini  ampUiis  ob- 

fcurum  efl!e  poflit. 

Ci^roh  ni'         C  Xl  V.  Ukid  vero  crudeUtatis  numeros  omnes  implet , 

^fZtiMiJ^'  quod  eodem  Impio  fuafore ,  CaroUis  Infans  Hifpani:^  ^  vi- 

beiUmatri_    ginti  duorum  anuorum  jubcnis ,  Belgis  faverc^  creditus, 

^ElZ^^ehcos    ii^vincula  a  patreraptuS;,  6r  propinato  hauftoqueincau- 

txuMmdf-    te  veneno  extmftus  eft :  quodque  etiam  Regina  ipfa  ifa- 

^*'*^-  beUa  3  Phiiippi  conj  ux :,  quod  pacis  ftudiofior  Sc  amantior , 

quam  in  rem  Papas  fuerit ,  vifa  -,  etiam  fecretiora  confiUa 

fanguinaria  adverfus  Euangclicos  Bajonas  PhiUgpum  in- 

ter  &  Galli:^  Regem  concUifa  communicaffet  3  ^eidem  fato 

fuccubuit.  Ob  quas  facinora  3  quafi  glonofa ,  PontifexiUe 

PhiUppoRegiaureamrofam  &  gladium  dono  mifit.  Cer- 

te  5  Jefuita  Ucet :,  Famianus  Strada  de  ^ello  Belg.  Dec.  i .  Uh. 

VILp.m.  ^jj.  c^-  380.  vim utrique illatam eife ,  nondif- 

fimulat.  Et  favorem  erga  Belgas  Carolo  perniciem  attu- 

Uflfe,  his  ^i'.^.  377.verbisteftatur:  Hinc C^lXoM  fatrocinium 

fiudiumc^ue  in  eos  y  quos  patri  offen/os  ejcf/^ofque  fiiret  :  in  Belgas 

prdcipue ,  quorum  Legatos  Marchionem  Bergenfiem  atque  CMonti- 

niumfiolicite  comflexm  clam  cvocare  adfe,  tuerique  eorum  caufiam 

videbatur  ardentiks ,  quampar  erat  3  pllicitm  iis  ,  itmm  fefie  in 

Bcl 


PERIODUS  SEPTIMA.  267 

Belgmm  ad  compomndos  Provinciarum  mottis.    Imo    religioni$ 
grativi  fublatum  effe  a  Rege  filium  unicum  ^  idem  Rex  te- 
llatus  eft  5  quando,  referente  eodem  Strada,/?^^.  381. 
miflbad  Archiepifcopum  Roftanum,  Pontificium  Nun- 
tium,  Concilii  Caftellani  Prxfide  3  eundem  edocuit,  rei 
illms  caufam  non  efp  aliam  ,  quam  quod  Religionis  fopulorumque  ^ 
conjcrvatiomm  fanguini  fuo  pr^habere  voluerit  >  coattumc^tie  pro-  = 
pterea  fe  filium  unicum  fihi ,  ea  ratione propemodum  facnficare  ^  ne  - 
quib:H  afjluebat  a  Deo  beneficiis  ^  nimis  quam  ingratc  refpondcret.^ 
Exemplum  ifthoc  eft  exercitis  Bulla:  Paulil  V.  de  poenis- 
hxreticorum,  eorumquequi  iisfaverecreduntur>  eciam-» 
fi^  inquiebat  ille,  Imperialt  vel  Regali  dtgnitate  ^  excellentia-- 
prdifulgerent. 

C  X  C  V.  Gregorii  X 1 1 1.  Bononienfis ,  qui  antehac  Gn^orii 
Hugonis  Bon-Compagni  nomine  venit ,  juris  humani  con-  ^l^'^  ^^' 
fultiflimi  5  at  Divini  ignarifiimi  5  in  Papatum  fuccedentis 
initia  ferales  Eox  illas  Parifienfes  S.  Bartholomcei  nomine  £>/  jmtia 
non  tam  celebrcs :,  quam  ad  omnem  pofteritatis  memoriam  •)'^'^'^^^/,'*^' 
infames,  foedarunt.    Nam  eo  Bartholomxi  dic  A.  m.  d.  i,,iiifa^daf. 
L  X  X  I  I .  (cujus  anni  die  x  i  i  i .  May  Gregorius  Papatum 
adiit;  &:paucis  aUquot  fequentibus  Catharina  Medicea , 
Regis  matre ,  germana  Jezabele )  &  Duce  Guifio  incen- 
toribus  3  neque  infcio  ipfo  Rege ,  tantiim  Chriftiani  Euan- 
gehci  fanguinis,ab  iis^qui  Chriftianiflimi  perhiberi  volunt, 
eftiifumeftj  utpalfimejusrivuli  vicorum  alveos  inunda- 
rent.  Quin  imo  tandiu  in  viros  fortiflimos  ^  in  RegniPro- 
ceres,  infloremutriufquefexusinnocentiflimum  pulche- 
rimumque,  inmultitudinempromifcuam,  ab  Orciemif- 
firiis  faevitum  eft,  quoadpuHica  &:  nobiUfllma  flumina 
repleta  cadaveribus  5  Sc  atrata  fanguine  confpefta  funt  5  ita 
ut  accolis  etiam  longiflime  diflitis  ufus  aqux  ad  potum , 
ahafque  res  necefl^arias ,  nec  non  efus  pifcium  humana  car- 
ne  faginatorum,  magna  cum  execratione  crudelitatis  Sc 

Ll  2  inau- 


268  ECCLESm  ROM  ANiE 

inauditx  carnificinae  ^  aliquantifper  exofus  &  inutilis  fue- 
rit.  Summapaucisillisdiebus  coeforumj  quod  Rex  ipfe 
in  Refponfione  ad  Legatum  Pontificis  ^  tefte  in  vita  Gre- 
gorii  XIII.  Cicarella ,  faiTus  eft :,  ad  feptuaginta  millia , 
vel  y  ut  alii  coUigebant  ^  ad  plus  quam  centum  miUia  Chri- 
ftianorum  excurrit.  Auxitqueinfamiam  facinoris^  quod 
Rex  crudelitatis  notam  ^  quam  ne  Thetys  quidem  univer- 
fis  undis  fuis  abluerit ,  perjuriimaculacumulavit.  Gnarus 
enimillej  dejerare  &  pejerare  fuetus,  neminem  celeriiis 
opprimi:,  quamquinihil  timet^  &  frequentillimum  ini- 
tium  calamitatis  efl^e  fecuritatem ;  nimis  credulos  &  bonx 
fidei  Proteftantes  ^  qui  ab  omni  fraude  &  infidiis  fecuri 
potiiis  quam  tuti ,  in  Rcgia  fide ,  recenti  fide  cum  Regi- 
bus  Principibiifque  vicmis  inita ,  ad  fervandam  pacem  ad- 
ftrifta  acquiefcebant :,  nuptiarum  Regiarum  Henrici  fciU- 
cet  Navarri  &  Margarethse  Valefia: ,  CaroU  Regis  GaUise 
Sororis,  evocatos  lUico,  perfidix  fusecrudeUilima^calli- 
bus  impUcuit. 
G%7mn  C  V  C  V I.  Hanc  furoris  inauditi lanienam ,  ciim  ad  ae- 
miiis  exctifa-  tcmam  GaUici  nominis  6c  Pontificix  reUgionis  infamiam 
'^  >  pertinere  judicarent  merito  viri  dignitate  Sc  doctrina  prse- 

ftajites  ,  Scombergius  3  MorviUerius  3  Thuanus  pater  , 
MonUicius,  Bibracius^  Cujacius,  aUi,  paffim  in  Polo- 
nia  y  Germania ,  GaUia  >  aUbique  ^  ut  Regni  Regifque 
bono,  famx  &c  honori  confulerent ,  officiofis  mendaciis, 
fceUispatratumautfimulatelaudare:,  aut  aftute  imminue- 
re  y  vel  exquifitiffimis  ex  falfa  narratione  detortis  ratiuncu- 
Us  ingeniose  diUiere  necefTe  habuerunt :  quod  mtra  fe  ta- 
men  omnibus  diris  &  imprecationibus  flageUabant.  Thua- 
nus  certe  Parlamenti  Parifienfis  Prxfes ,  iUos  Statii  Papinii, 
ex  Theb,  lib.I  L  verfus^  in  caufa  impare  Ucet ,  huc  accom- 
modavit : 

Exddat  iila  dies  avo,  m€  pojiera  credant 

*  Sectda 


i  ThHaMOi 


PERIODUS  SEPTIMA.  269 

SecuU  :  mscerie  taceamus  (^  obrutk  miiltA 

Nocie  tegi  froprU  patiamur  crtmina  gentis, 
Sed  &  optimum  Imperatorem  Maximilianum  piaculare  Mitximiiia' 
ilUioc  facinus  improbafle  non  parum,  exliteris  ejus  die''''' 
XXII.  Febr.  A.  m.  d.  lxxiv.    Vienna  ad  Lazarum 
Schwendium  exaratis ,  liquet.    Ipfum  Turcarum  Impe-  im/^.  Tuna, 
ratorem^  &  natura  6c  inftituto  crudeliilimum  5  inftupo- 
rem  acroafi  iftliac  raptum ,  non  defunt  qui  fcribant.  Deni-  'pf^  'lenique 
que  Rex  Carolus  I X.  qui  corruptus  exoticis  confiliis  ^  ini-  j^ ^wVf^- 
tio  lanienam  illam  &c  probarat  &  imperarat  3  &:  fe  imperaf-  f^  d.imH^f^i, 
fe  etiam  5  prxtextu  fiftiti^e  conjurationis  Amirallii  Cha- 
ftilonii  adverfus  adolefcentem  Guifium ,  aliofque ,  apud 
exteros  profefliis  eft  (quid  enim  ctiam  Legatus  ejus  in 
Helvetiorum  ConciUo  eam  in  xom  affirmaverit  y  ex  Pris- 
bachii  Refponfione  ad  orationem  ej  ufdem  A.  m.  d.  lxx  r  i  i  . 
RupelLx  typis  imprefla  liquet}  perfefto  demum  fcelere 
magnitudinem  ejus  intcUigens,  fauciatae  confcientix  fu- 
riis  agitatus,  tempore  noftis ,  haudfecusquamNero  in- 
terfedta  matre  (verbis  Taciti  K^r^nal.  XIV,  lo.utihceat} 
modo  per  filentium  dejixus  3  f^pius pavore  exurgens  (^  mentis  inopSy 
lucem  operiens  tanc^uam  exitittm  allaturam -^  fomni  etiam  &  con- 
ifcientix  damna  quaUtercunque  reparaturus ,  Symphonia- 
cos  pueros  adhibens ,  & ,  paulo  ante  mortem ,  etiam  Or- 
landum  Lafliim  Muficum  celebrem  Norico  cvocans  3  de- 
tcftatus  eft  crudehs  confihi  auftores  ^  ac  poenitentix  fux 
certis  teftimoniis  editis ,  a  coedibus  perpetuo  deinceps  ab- 
horrcns,  Chriftianorumfanguini  parcere  decrevit  ,  ftu- 
duitque ,  uti  de  eo  fuse  Thuanus  fub  finem  Ith.  L  VI L  com- 
memorat. 

C  X  C  V 1 1.  Qiiid  vero  hic  Sanftiffimus  ille  Gregorius  k  Grfgorio» 
Papa ? . Is  fcihcet ,  eodem Thuano  Ith.  LIIL  narrante , & "''''' ^'^ ' * 
Strada  etiam  Dec.  i.  Ith.  7.  pag,j{,^i.  confirmante^  tragoe- 
dix  feUciter  pera6tx  fadus  a  Rege  ccrtior,  ftatim  cum 

Ll  3  Car^ 


2/0  ECCLESI^  ROMAN^ 

Cardinalibus  ad  B.  Marci  conceiTit   D  E  O  O.  M.  pro 
tanto  beneficio  Sedi  Romana^  coUato  gratias  folenni  ritu 
egit:  Jubilxum  toti  orbi  Chriftiano  li^etam  adeo  ob  cau- 
fani  publicavit :  in  Hadriani  molc;,  publicx  loetiti:^  fignum 
fefta  tormentorum  difplofione  dedit ;  totam  rei  bene  geftx 
hiftoriam  artifici  penicillo  parietibus  lilevit :  Cardmali 
quoque  Lotharingo ,  tam  optatum  afferenti  Euangehum , 
milleaureorum  euangelia  numeravit^  denique  Roma  in 
-GalUam  mifit  Gabium  Urfmum  Cardinalem ,  laudaturum 
Regem  ob  egregium  facinus  ^  aurefque  ei  veUicaturum  5. 
ut  Concihi  Tridentini  prom  ulgacione  illud  obfignaret.At- 
que  ille  quidem  recens  tum  fagitium,  afFeftuum  vehe^ 
mentia  prispeditus,  veris  pretiis  a:ftimari  non  potuit. 
^  *^^'^**'«^  Tantoque  mirandum  magis  eft ,  hodieque  reperiri  Thec- 
>///?,         logiam^  Scquodpluseft,  JefuSocietatemprofeffos,  qui 
non  verentur  immanitatis  tantx  faninus  Sc  lanienam  plus 
s/rAda,       quam  Diocletianam  non  excufare  duntaxat ,  utiStradam 
feciffe  conftat :  fed  fummis  etiam  laudibus  efferre.  utiqui- 
dem  Andrxas  Euda:mon  Johannes  ^  vere  Cretenfis  Jefui- 
^Baptifia    ta^  mAnticat.  Confut.  cap.i^.  facere non erubuit.  AUusquin 
dZal  ^*^'  etiam  Jefuita  fub  fiftitio  Johannis  Baptiftx  GalH nomine 
latitans  ^  Not.  in  hijlor.  Thuani  cap,  6.  deteftabilem  illam  Vi- 
teUii  a  Suetonioinejus  vita  cap.  10.  memoratam  vocem, 
graveolentiam  fcilicet  hofliltum  cadaverum  quibufvis  odorihus  ^ 
pigmentis  effefihifragrantiorem ,  exultabundus  huc  trahere  non 
erubuit.  Qiia  re  abunde  teftantur ,  femel  faftam  lanienam 
fibi  fatis  non  clTe :  ac  diriffimum  quodque  fcelus  fe  pro- 
baturos  facile ,  dum  fpecie  pietatis  admilTum  fuerit. 
fJemclL-       C  X  C  V 1 1  Lldem  etiam  Gregorius  mutandorum  tem- 
daritim  cor-  porum  poteftatcm  fibi  ^  novamque  adeo  jurifdiftionem 
'^'^^'^  >         arrogans  3  Calendarium  novum  opera  Lihorum  confecit , 
atque  ea  ratione  non  tantiim  Imperatori  &  Principibus 
Calendarii  emeiidationem  indigne  prasripuit ,  ciim  tamen 

vplim^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  271 

olim,  Suetonio  in  Julio  cap.^o.  referente,  nonnifi  C^Jar 

|.     eonverfus  ad  ordmmdum  Reip.  (iatum  y  fajlos  correxit ,  jainpridem 
vitio  Pontificum  per  intercalandi  Liccnttam  turbaos :  led  etiam 
callido  ifthoc  confilio  Proteftanccs  ^,  Germanos  inprimis, 
quosejus  julTapridemafpedtare  defuevifte  non  ignorave- 
rat,  irretire^  civilemquceorumcum  Pontificiis  Societa- 
tem  &  commercia  turbare  conatus  eft.  quod  paffim  etiam 
exvotoejusfucceffifre^  hiftorix  teflantur.  Neque  minus/^m/W/\i/«- 
fubdolum  ejus  confiUum  fuit ,  paffmi  CoUegia  feu  femina-  ^'^'''^* 
ria  inftituentis ,  iw  quibus  fcihcet  educarentur  formaren- 
tiirquenoviex  Germania,  Anglia,  Grsecia^,  &:c.  condu- 
ftitii  non  tam  harufpices  3  quorum  apud  Romanos  olim 
famofa  Collegia  feu  leminaria  celebrata  funt,  quam  Cy- 
clopes ,  Euangelicorum  carnem  mox  kceraturi  devoratu- 
rique  y  feu  mavis ,  gigantei  Atlantes  ^  Coelum  Pontificium 
humeris  fuis  paffim ,  ne  penitus  corrueret  ^  fuftentaturi 
pacemque  publicam  turbaturi.  Quo  etiam  animo  Jefuitas  lefmtasf^. 
propenfiffmie  fovit ,  pro  quibus  Komx  CoUegium  fplen-  ^'f> 
didiffimum  erexit  dotavitque.  Eodem  quinetiam  animo  Hiberm.im 
Hiberniam  Ehfabethje  fubtraherej  Belgas,  oppugnanti- -^^'/^^'^^'^ 
bus  eos  omnium  peccatorum  remiffione  promiffa  5  debel- {^^^/Jfr!  ^'^  ^*^" 
lare  nequicquam  molitus  cft.  Denique  ita  fe  gefilt ;  ut  fi-  ^'k^'  (>h 
dem  impleverit  oraculi ,  quod  famofus  ille  ^gidius  Fran-  ^^Tclu  u 
cifcanus  his  in  illum  verbis  enuntiavit :  Ex  cavernis  Braco  vel  ipfoevwtn^. 

i  .  ex  exibit ,  cito  ahihit ,  duriZ  cerviciiguflabit pefftma,  C  uj  us  vatici- 
nii  ejufmodi  ftarim  declaratio  adjungitur:  S^are  Braconis 
nomen  GregorioXIIL  convenire  dicatur  ^  explicatione  non  eget. 
Ctto  eum  prjinuntiat  dijceffurum  ,  non  quod  in  adfecta  atate  non  ^ 
difcefferit ,  fed  quia  inopinanter,  In  vitus  gravia  ffifiinuit  3  cum 
mtdtifariam  ^  ubivis  gentium  Ecclefta  ipfo  Ponttfice  vexationes 
habuerit,  Ctto  exiit  ,  c^uia,  unanimiter  primo  die  Conclavis  eli^ 
gitur. 

C X CI X.  Paria  etiam  cum  Greo;oria  SucccfTor  eius  ^ff  ^-^"^*^ 

bixtus 


2/2  ECCLESI^  ROMAN^ 

SixtusV.  fecir.  Licet  enim  is  Cardinalis  adhuc  ob  inju- . 
riarum  patientiam  ^^fmi  K^Ji?ico?m:i.ni  nomine  vcnerit  5  Pa- 
pa  tamen  fadlus ;,  depofito  nn lho,  Uchrymas  cruentas  frnde- 
re y  d^  fmgumem  po  fudore  toto  corpore  emittere  aliquando , 
Thuano  lib.XXXl L  tefte,  vifus>  ("natura  ipsa  crudelem 
ejus  animumquodamodoprodente^  nam  &:  fiwitice  ejus 
exempla  plura  apud  Cicarellam  &  Thuanum  reperire  eft) 
^  fummosKegcs  Frincipefque  vel  diflentientes  a  Romana 
Sede :,  vel  ejus  commodis  non  ftrenue  fatis  velificatos  ^  ana- 
themate  diro  ferire ,  6cabobedientiajuramento  iis  obftri- 
EUfdem  con.  ft^  obnoxios  abfolvcrc  5  neutiquam  reveritus  eft.    Extat 
sniHeurmim  ^jXiS  Bulla  fcu  DecUratio  contra  Henricum  Borhonium  ajfertmn 
Htnrkum      ^<^g^^  Navdrr^  y  ^  Uenricum  item  Borhonium ,  frMenfum  Frin- 
condMtmful-  cifem   Condenfem  -,  Hareticos  ,  eorumque  Pojieros  ^  Succeffores : 
tmna  ruta.    ^^  Ithcratio  Subditortm  ,  ab  omni  fidelitatis  dr  ohfequii  dehito. 
Romx&Coloni^  A.  m  d.  lxxxv.  edita.  Ineaferalem 
adverfus  eos  fententiam  niulta  de  authoritate  fua  ^  cunftas 
terrenorumRegumpoteftatesfupereminente^  &:  in  firma 
petra  confiftente  ^  prxfatus ,  his  verbis  ftringit :  Itao^ue  in 
pr^celfo  hoc  Solio,  ^  inplenitudine  poteflatis  ^  quamipfe  Rex  Re- 
gum  c^  Bominm  dominantium ,  licet  nohis  indignis  trthuit  ^  con- 
fiituti  y  aufioritate  Dei  Omnipotentis  y  ac  beatorum  Petri  (jrPauli 
i^po/lolorum  ejus  5  c^  no/iro  (^en  fuam  poteftatem  a  poteftate 
Divina  Sc  Apoftolica  blafphem^  diftinguentem  i }  ac  de 
Venerahilmm  fratrum  mfirorum  Sancia  Roman^  Bccleftd  Cardina- 
lium  confilto ,  fronuntimms  c^  decUramus  ^  Henrictm  c^uondam 
Regem,  ^  Be^mcum  Condenfem  jupra  diBos  fnife  ^  ^  ejfe  h^re- 
ticos ,  in  hdrefes  reUpfos  ^  c^  impaenitentes ,  h^reticorum  quoque 
Dhccs  5  fautores  ^  defenfores  manifefios  3  puhlicos  ^  notorios ,  fic- 
que  Uf  CMajefiatis  Divina  reos  5  ^  Orthodox.t  fdei  Chrifiiana 
hofies',  ac  proinde  eos  damnahtltter  incurrijfc  in  fe?2tentias  y  cenfu- 
ras  &  pocnas  facris  canonihus  ^  confiitutiomhus  ^pofoltcis  ,  le- 
gihus  generaltbus  &partiiulmhtis  conttntas  3  ac  hdreticis  reUpfis  dr 

impce- 


PERIODUS  SEPTIMA.  273 

impmitentihus  debitas  ,  (^  ffeciaUter  eos  fiujfe  ,  ^'  ejje  iffojure 
frivatos  3  Henricum  quondam  Regem  videltcet  prdtenjo  Navarrd 
Re?no  y  illiujc^ue  farte  ^  quam  adhuc  obtinutt  ^  necnonBearni'.  al- 
terum  vero  Henricum  y  Condenf,  ^  utrumc^ue  ^  eoriimquepojic' 
ros  omnibus ,  c^  c^uibufcuue^ue  aliis  Vrincifattbus ,  Ducatibus  y  Do^ 
miniis,  Ctvitatibus  ^  locts  y  feudi/que  (^  bonis  etiam  amfhyteu- 
ticis  y  ^  fuccejftonibus ,  nec  nortAignttatibus  y  honorihus ,  muneri- 
btis  (jr  ojjicus  y  etiam  Regiis ,  ac  jurifdtcHontbus  ^  furtbus  ,  qu£ 
de  facio  detment  y  (jr  ^d  c^ua  jus  quomodoUbet  habucrunt ,  feupr^- 
tcndmty  eofdemque  frofterea  fe  ttlis  reddidijje  indignos  ,  ac  fiuffe 
^  e(Je  inhabiles  cr  incapaces  ad  tlla  rettnenda  y  ^  alia  hujtifnodi 
in  pojlertim  obtinenda.  Acparitcreos  tpfe  jure  prtvatos  c^  incapa- 
ccs  ac  inhabiles  ad  fuccedendum  in  quibttfctinque  Ducatthus  y  Prin- 
cipatihus ,  Domimis  (Jr  Rignis  y  ac  fpectditer  tn  Regno  Franct/s  y  ac  ' 
Regno  ipft  annexis  dominits  ,  JurifdtBiofitbtts  (Jr  locts ,  &:c.  Pro- 
nuntiata  pluribiis  fententia  Hcnricum  Regem  Francorum 
Chriftianillimum  per  vifeera  mifericordiA  Jefu  chrifli  horta-  " 
tur,  rogat,  ac  etiam  monet  ,  ///  memor  pr^flaTUiJJimd  fidei , 
(J^  ReHgionis  Regum  Majorum  fuorum ,  mcmor  eti4?n  juramenti  y 
quod  in  ejus  coronatione  de  exterminandis  h^reticis ,  folenniterpra- 
Jlttit  y  authoritate  y  potefeate  y  atque  animi  magnitudine  vere  Regiay 
ad  executionem  tam  itiflA  fententiA  feidLinctirnbat  Scc.  Ab  Henri-  nh  Hfdfm 
co  tamen  utroque  Navarro  &:  Condenfi,  vaUde  id  omne^''''^""'" 
fpretum  eft,  feufulgurepelvi.  QLiinimo  Navarrus  Pro- 
grammate  ad  Marforii  ac  PafquilUftaruas,  &:  aliis  cele- 
brioribus  RomiE  locis  afRxo  de  injufta  damnatione  que- 
ftus,  &adConcihumHberum  provocans,  fePapampro 
mendaciy  hAretico  y  fi^hrio  e^  Anttchrtfio  habere  declarat:,  do- 
ncc ,  qux fibi impegerat 5 probaflet.  Addensetiam:  SiDe-- 
tejfores  mei  Reges ,  hujufmodt  nebulones ,  qualis  hic  Sixtus  y  coer- 
cere  poterant ,  idem  fe  facturum.  Accellit  Programmati  lUi 
Declaratio  y  authore ,  uti  putatur  y  Francifco  Perroto ,  qua 
Sixtum  mentitum  efle  confirmatur  y  coUeftis  etiam  ex  Pc- 

M  m  trarcha , 


27+  ECCLESI^  ROMAN^ 

trarcha ,  Aligerio ,  Bocatio  ,  lccis ,  quibus  Giiria^  Roma-' 
n:^  mores  ac  iibidines  amarulentc  carpuntur.  Poftea  in  ean- 
dem  Bullam  fcripferunt  tum  Francifcus  Hottomannus  jo- 
culari  (tilo  ,  libro  Bmtum  fulmen  titulum  faciens  >  tum- 
TheophilusBanofius:  tumgrandi  libro  Petrus  Bellojus, 
ob  id  molefto  carcerc  diu  vexatus. 
^^,'^^''''3'        C  C.  Neque  tamen  fic  fatis  Sixtus  bullavit.  Nam  &: 
'veljii^  Hm    Hcnrico  I II.  Galliarum  Regi  infenfus ,  quod  Ducem  &: 
rfc»m  j[j.    Cardinalem  Guifios ,  occupans  fciUcet  facinus ,  quod  ipfos 
tpo.ii.y.      adverfiis  Regem  meditari  conftabat  3  interfici  juilliret  > 
Cardinalem  Borbonium  ^  Epifcopum  Lugdunenfem  ca- 
ptivos  attineret  5  monitorio  diplomate  ei  dn-as  intentavit. 
Nifecerit  jufla  fua,  declarat  Sixtus^  eum  ab  Ecckfu  com-^ 
mtimone  excUifum ,  amthematis  fulmtne  fericndum ,  in  omnes  cen^ 
juras  B£clefujiicAS  ^  ac  frdfertim  tn  eas ,  cjujl  in  Bulla  Ccen£  Domi  - 
mcd  leguntur ,  incurrifje,  Pr.Tterea  Regem  ipfum  citat  ^  ut  in- 
traLX.  dies  vel  ipfe :,  vel  per  procuratores  ^,  cum  idoneo 
mandato  Romam  veniat  ,  ac  fe  judicio  fiftat,  rationem 
redditurus ,  cur  Cardinalem  Guifianum  interfecerit  ,  & 
nunc  Cardinalem  Borbonium^  &:  Archiepifcopum  Lugdu- 
nenfem  dctineat.  Horum  autem  L  X.  dierum  vigintipro 
priraa  ^  totidem  pro  fecunda ,  reliqui  protertia  admonitio- 
ne  Canonica  fiiit  affignati.  Hisadditum,  ut  numeroillo- 
rum  nec  Rex  ipfe  a  quoquam  ,  nifi  a  funimo  Pontifice, 
ne  quidem  in  cafu  confcientiic ,  hora  feu  periciilo  mortis 
cxceptO)  &:  ne  tunc  quidem ,  nifi  pra:ftita  cautione  fe  pa- 
riturum  Ecclefi^e  in  iis,  quse  effent  illi  injunfta  5  abfqiie 
hoc  cflTet  3  non  poflet  abfolvi ,  nec  in  pleno  jubileo  3  nec  in 
facra  crucis  militia.  Decretum  illud  I X.  Kal.  Junii  A.  m.  ©. 
1.  XXXI  X.  publicatum ,  &:ad  valvas  Bafilicas  B.  Petri  & 
Johannis  Lateranenfis  affixum,  &:  inGalliaetiamincivi- 
tate  Meldorum  ^  &  Autrici  Carnutum  folenniter  promul- 
gatum  fuit.  Adverfus  Edidum  ifthoc  Senatus  Venetus, 

magnus- 


PERIODUS  SEPTIMA.  275 

magnus  Etrurix  Dux,  &  DuxMantuas,  Henrico  Regi 
animofum  confilium  fuppeditant  ^  rati  5  cum  Sixto  agen- 
dumafpere,  qum  tta,  agrejle  fit  ejtis  ingemtim  ^  at  nullo  ctdtti  (^ 
ohjeqmo  ad  amicitiam  infletii ,  tantum  vi  ae  convttiis  ad  offcium 
cogt  pojfit.  Referthxc  fimiliaque  Bucanus  Hijlor.  lilp.XCF.KexreftrtO' 
Rex  igitur  refpondit  Pontifici ,  flocci  fe  facere  excommu-  ""TJjf^Z ' 
nicationem  ejus ,  neque  eum  fe  excommunicandi  in  Fran-/;a;rij?</. 
cia  jus  ullum  habere ,  ob  caufam  prcefertim  poUticam ,  non 
ccclefiafticam.  Porro  in  Mocnium  ac  Lcgiftas  arma  Rex 
fumit,  foedere  cum  Navarro  inito*:,  eoque  legato  copiis 
fuis  cum  fumma  poteftate  pra:fc£to.  Ac  hic  demum  in  eum 
Papa  fulminatj  ac  fubditos  obfequii  facramento  folvit. 
qucm  6c  Sorboniftx  Rcgno  excidifte^  a  Parifienfibus  rc- 
belUbus  confulti  refpondent,  eifque  in  eum  arma  ferre  per- 
tnittunt.  Tandem  Lutetiam  obfidentem  Regem  ad  Clodo-  (^  »^ox  k 
vaci  fanum,  crudeli  ficarius  cucullo  teftus  Jacobus  Cle- ^^^^^^'^'/"" 
mens  vcnenato  cultro  ancipite ,  imum  in  ventrem  intra  iUa 
•adado  3  intcremit.  ItaHenricus,  ultimus  Valefiorumfan- 
guis,  quiMonachorumordinesprxcipuafemper  venera- 
tionecoluit,  poftremo  a  Monacho  mterfeftus  eft ,  jufto 
utique  Dei judicio ,  ulcifcentis  hac  etiam  ratione  Parilien- 
fern  Lanienam,  rujus  HenricusProteftantesirreconciha- 
bih  odio  ad  ultimum  ufque  vitx  fpiritum  profecutus ,  eof- 
demque  fubdole  pace  potius  quam  bello  labefadtaturus 
deinceps,  cum  parum  procedere  vim  animadverteret; 
•prxcipuus  3  in  gratiam  Lotharingorum  ^  author  fuaforque 
cxiitcrat. 

C  CI.  Qiiid  vero  etiam  hic  Sixtus  ille  5  cruentas  alias  p^t'-^/ /V/V/m 
lachrymas  funderc:,  &:  fanguinem  fudare  comperais  ?  lUp^"'/^^^^^ 
Pontifice,  Thuani  ejufdem  Hijlor.  Ith.XCVL  verba  refe-/W^;/m;. 
ram ,  fumrne  infolens  ^  ^  paftorali  moderatione  indigmim  vijhn , 
qtiod  de  Clemente  cjr  Rege  pricconium  ejus  paulo  poft  a  Ja-dcratis 
Lutetia,  ptiblicattm  efl.  Siquidem  poflquam  de  Regi^  morte  Ron^d .?/- 

Mm  2  Utum 


276  ECCLESIiE  ROMANyE     " 

Utim  ejl  j  ille  in  Co?tJiflorio  III.  EiL  Sept,  hahitoprAmeditatam 
§rationem  habuit  ^  (^ua  facium  Clementis  oferi  ajJump^aBomino 
carnis  ,  ^  refurrectioms  ejufdem  myllerio  ab  Habacuco  vate  pr^- 
dicato  y  propter  nugmtudmem  cr  rei  admirationem  ^  comparat , 
tmn  virtutem  homtnis  y  animi  rohur  ^-  ferventem  erga  Dcuma^ 
morem  fupra  Eleazarum  ^  Judttham  multis  verhis  extollit  ^  ex 
€OC[ue  coUigit  ,  hoc  nifi  certa  Divina  providenti^  ordtnatione  ac 
auxtlio  confcimnpotuijfe-y  neque  vero  ipfum  crediturum  fniffe  ^  nifi 
fidem  ad  obfeo^utum  chrijh  fextjfet  ^  qui  ratione  omnem  fidem  Ju- 
perante  Parijienfem  civitatem  liheraJJet  ,  ^  gravijjtma  Regis  pec^ 
cata  pumvijfet  i  eumojue  tam  infaujia  morte  e  medio  fuflultfjet .  Se 
vero  id  aritea  animo  providtjfe ,  ac  Joufa ,  Lenuncurio  ,  Gandio 
Cardinalihus  y  &  Pifanio  Marchioni  ipfius  oratons  ftpius prddtxijfe, 
fore  y  ut  c^uemadmodum  effet  famili^  fudi  ulttmus  ^  ita  aliquem  in- 
fuetum  (^  dedecorofum  vitd  exitum  habtturus  effef.  Itaque  indignum 
iis  officiis  ,  qu£  Imperatorihits  ac  Regibus  exhiberi  folent ,  cputppe 
S,  Scriptur£  authoritate  prohiheri  ,  ne  qtiis  pro  eo ,  opui  in  peccato 
ad  mortem  ^  hoc  efl ,  in  Spiritum  S,  commtjfo  ^  quale  Regispecca^ 
tumfutty  morttur^precesfaciat,  Enpeccatum Henrici,  Gui- 
fios  fcilicet  perdueiles  fuos  punientis  ^  armis  cum  Navarro 
junftis  pacem  Gallise  parantis ,  at  de  coetero  Ecclefiae  Ro- 
manx  addiftiflimi>  Proteftantibusinfenfiflimij  a  Ponti- 
fice  peccati  ad  mortem  e^  in  Spiritum  Sancium  ftigmate  inu- 
ftum !  In  Spiritum  S.  fcilicet  peccat  ^  quifquis  Papne  impe- 
rata ,  qualiacunque  non  promptiflime  exequitur ,  5c  ami- 
cosejusqualefcunqueillosloedit.  Et  difta  hxc  etiam  fcri- 
SfriptaeUem  pto  comprchenfa  8c  publicata  funt.  Cui  fcripto  infami  op- 
^uti-^ixn,  pofitus  eft  liber,  Anti-Sixti  titulo,  Latine^  nec  nonGal- 
«j«/// J/«;^  ^^^*^  Declamatio ,  Fulminmtis  nomine  ,  acerhior  illa  cpuidem , 
Q^^ojitA.        ita  profequitur  Thumus  ^  fedtaliorationeprorftts  digna-,  qui- 
hus  dr  Regis  caufa  multts  rationihus  defenditur  >  ^  mtdta  impia 
&  ahfurda  in  illa  Sixti  oratione  notantur  3  ad  extremum  fuperb9 
feni  pctulantia  fua  expr$bratur  ^  quicenfitrjiiniquifjmht  fulmin^in 

mme-- 


PERIODUS  SEXTA.  277 

immerentem  vihrato  ,  funeJHjJimam  tragcediam  in  Gallia  excitaf- 
Jet  i  ^  ntmc  jacenti  fumma  tmfietate  injultaret  y  &  tpje  lefm  mor- 
tuo  leoni  harham  velleret. 

C  C 1 1.  Recognoverat  idem  Sixtus  vel  cjus  potiiis juf- stxtimi  w- 
fu,  alii,  adTypographiam  Vaticanam  deputati,  S.  ^i^^^jr" 
bliorum  verfionem  Latinam  vulgatam.Ita  enim  in  Triden- 
tino  Concilio  decretum  fuerat ,  fanciente  etiam  y  Sejfl  F. 
ut  ita  recognita  in  publicis  leftionibus ,  difputationibus 
pr;:edicationibus  &  expofitionibus  pro  authentica  habea- 
tur,  ita  ut  nemo  illam  rejicere  c^uovis  frMextu  audeat.  Ita 
foetum  in  utero  Tridentinis  baptizare  placuit.  Neglexe- 
runt  tamen  haftenus  Pontifices  decreto  Tridentino  facere 
fatis.  Primo  Sixto  huic  res  cur:^  fuit.  Is  recognitam  Ver- 
fionem  edita ,  eique  praefixa  Bulia  declaravit ,  Vulgatam 
facrx  tam  Novi  quam  Veteris  Teftamenti  paginx  Lati- 
nam  editionem ,  qux  pro  authentica  a  Concilio  Triden- 
tino  recepta  eft ,  fine  ulla  dubitatione  ac  controverfia  re- 
cipiendam ,  effe  hanc  ipfam ,  quam  nunc  ,  prout  optime 
fieri  potuit ,  emendatam  ^  &  in  Vaticana  Typographia  im- 
preflam ,  in  univerfa  Rep.  Chriftiana ,  atque  in  omnibus 
orbis  Chriftiani  Ecclefiis  legendam :,  evulget.  Eam  priiis 
quidem  univerfali  fanftae  Ecclefice  ac  S.  Patrum  confen- 
fione^  deindeveroGeneralisConcihiDecretO)  nunc  de- 
mum  Apoftolica  fibi  a  Domino  tradita  authoritate  com- 
probatam ,  pro  vera ,  legitima  3  authcntica  &  indubitata  in  - 
omnibus  publicis  privatifque  difputationibus,  leftiombus, 
prardicationibus ,  &:  explanationibus  recipiendam  &:  te- 
nendam  efle.  Eandem  tamen  editionem  Sixtinam  mox  .<  cUnv^ut 
ClemensVIII.  interpolavit ,  expundis  fententiis  &:  yoJ^^^-^^^J'^^- 
cibus,  nec  non  reftitutis  paflim  leftionibus  5  a  Sixtina  di- 
fcrepantibus ,  contrariis ,  contradicentibus  5  uti  ad  ocu- 
lum  Thomas  Jamefius  in  bello  Papali  demonftravit.  Ne- 
que  ctiam  Baihus  in  Summa  Conciliorum  difllmulat ,  Cle- 

Mm  3  men- 


278  ECCLESIiE  ROMAN^ 

mentem  Bibliorum  Sixti  vulgatam  editioii^m  in  multis  e- 
mendatam  ^  in  pluribus  emendatiorem  edi  curafle ,  mu- 
tatis :,  additis  aut  detraftis  aliquot  verbis ,  aliis  tranfpofitis, 
iionnuUis  etiam  apertam  contrarietatem  aut  contradiftio- 
nem  habentibus.  Qiiod  nutantisinfallibilitatis  PontificiiE 
fpiritufque  vertiginis ,  quo  Pontifices-illi  fc  correptos  pro- 
diderunt ,  notorium  fpecimen  prxtereundum  non  fuit. 
sixtm nifpct-     C CI 1 1.  Aliquid monftri  idem Sixtus  alebat  adverfus 
*«  tfife^ifor ,  Hifp^nos  5  ut  cos  Italia  5  Regno  inprimis  Neapolitano , 
ubi  crefcens  eorum  potentia  fufpicionem  nonnullam  ipfi 
Kf^K/v/rr.^moverat,  fi  qua  pote,  pelleret.    Atque  ambivifl^e  ipfum 
EiifabcthA     ^^^^^  ij^  finem  favorem  tum  Henrici  I  V.Re2;is  GallirE:,  tum 
fiamambit.  Eliiabethse  Anglix  Regmx ,  utriulque  excommumcati  n- 
cet,  non  defunt  idonei  tefl^es,  qui  affirment.    Narrat  id 
ipfum  fufiiis  Eduinus  Santis  dejiatu  Relig,  in  Occidente  caf,  1 9. 
<^u6dquc  utriufque  &:  Henrici  &:  Elifebethx  virtutem  y\yt^ 
fjLonyclco  fe  mirari  &:  fufpicere  prxcipue  teftaretur  paffim , 
Hifpanic^  faftionis  ,  ac  Jefuitarum  inprimis  acerimum 
odium  incurrit.   aquibusetiam  Navarriji/e  nomen  ipfi  im- 
pofitum  eft.  Proin  etiam  decretas  adverfus  Henricumful- 
minationes  non  foliim  revocare ,  fed  etiam  contra  hoftes  e- 
jus  torfurum  fuifl!e ,  ni  mors  pn^evenifl^et ,  Henricus  ipfe  in 
Declaratione  A,  m,  d.  xc  i.  publicata  3  apud  Thuanum 
J Htfpluis  ^^^ft'  lA.CI.  teftatus  eft.  QuinimoHifpanorumodio  acce- 
aecJerMa.    leratam  ipfi  mortem ,  his  verbis  Bartholomxus  Morifotus 
Divionenfis  IC.  vitji  Henrici  M.  cap.  17.  teftatur.  CumHi- 
fiam,  inquitille,  fenfi(fent  ejus  (Sixti)  confilia  defertionemfa^ 
^iCfiis  molientts:  ne  hojli  accederet  ^  collum  ejustenuimantiliim^- 
flmtum  per  Monachum  Francifcanum  ,  aut  nefarium  Monachali 
vefte  de  no5fe  compreffum  fuijfe  3  continuato  in  mortemform^o,  Fo- 
ftero  die  Sixtum  domefltcos  ddimone  flrangulatum  tota  Roma  vul- 
g^vijfe,  Et  Ht  fidem  rumori  facerent  ^  lihrmn  deejusvttafcriftunl 
fmjfe  3  typiffie  mmdatum ,  uhijcelera  omma ,  (imhus  Alexander  VI. 

ajfer- 


PfiRIODUS  SEPTIMA.  i^<) 

afperjus  eji  ,  author  ^  mvenit  ^  ex.^tggeravit,  Jufta  fcilicet 
tcvVio&ioc  fuitj  ut  qui  Clementem  rrancifcaiTuniHenrici 
III.  parricidam  ad  tertium  ufque  Coelum  extulerat  ,  a 
Francifcano  altero  dievii.  Aug.  m.  d.  xc.  cocfus  idcm, 
ad  generum  Cereris  defcenderet.  Reliquerat  autem  in  the- 
faurisj  Onuphrio  tefte,  decem  milhones,  quos  ad  Regnum 
quodpiam  ad  Romanx  Sedis  obedientiam  reducendum  e- 
rogari  juflitj  Succefforibusjuramento  adid  adaftis.  Ne- 
que  tamen  venales  adeo  RegnitotiusanimasMercatores 
ilh  reperire  pot  u  erunt . 

C  CI V.  Galhae  Regno  Euangehi  luce  orbando  infxx-creg^iuj 
datumtuminprimiseft,  ciim  Henricus  Navarrus ,  lcp.ti-^JJ^^^^' 
mus  hrsres ,  Regni  illius  habenas  capeflens  veritatis  {ufcQ- perjeqHitHr ;, 
pturu5  patrocinium  vifus  eft.  Tum  enim  Gregorius  X I V. 
non  tantiim  Pontificiorum  in  GaUia  partes  mxffo  exercitu  , 
cui  Nepotem  fuum  Herculem  Sfondratum  Bcclefix  Genera^ 
lis  titulo  praefecit  j  confumptis  ^  quas  Sixtus  in  serario  re- 
hquerat,  propriifque  ctiam^  uti  Carriere  chronoL  Pap.pag.S^. 
teftatur ;  pecuniis ,  bello  adjuvit :  fed  etiam  cum  armis  ni- 
hil  fe  proficere  poflTe  ^  victore  fernper  Rege  ^  expertus  cffcty 
folemnia  infaniens  ad  dii-as  fe  conveitit  :    moHitoriifque^/nyj^f^. 
Roma  miflis  denuo  H-enricimi  maledi£tis  onerat ,  &:  ad-*^^^'^» 
verfus  ipfum  fubditos  ^  obfequii  rehgione  fohitos  y  infti- 
gat ',  miflb  etiam  in  GaUiam  MarceUmo  Landriano  y  cum 
mandatis  acerbitatis  plenis  5  quicumEc.clefiafticis,  qui  a 
Regis  partibus  ftabant,  nifi  eum  protinus  rehnquereuf , 
horrendi  carminis  lege  ageret  y    Nobilcfque  ,  ut  euni 
quamprimum  defererent  y6c  fe  cum  Cathohcis  Unioni  foc- 
deratis  conj  ungerent  y  moneret.  In  GaUia  conti-;a  Senatus  Momhri* 
confultum  fadtimi  eft  y  audito  &  poftulante  CQgnitore  Re- y^'J/^^.^''^^''* 
gio,  6c  pro  eoperoranteAntonioSeguierip,  qiio  Moni- 
toria  Romae  fafta  declarantur  nulU  5  abujiva  ,  feduiofky 
-damnaniay  impietatum  dr  irnfojiurarMm  plena  y  ffm^lis  dccretis  y 

JHribus  > 


e8o  ECCLESIiE  ROMAN^ 

jurihus  ^  immunitatihus ,  lihertatihus  Bcclcfu  GdlicmA  contraria^y 
decernitiirque  fimul,  utexempla  eorum  figiUo  MarfiUii 
Landriani  firmata ,  &  a  Sextilio  Lampineto  fubfignata  a 
carnifice  publice  lacerentur ,  6r  ante  Palatii ,  in  quo jus  di- 
citur  5  portam  igni  confumantur :  interdicitur  fub  perduel- 
lionis  poena ,  ne  quis  Epifcopus ,  curio ,  vicarius  ^  aliiifve 
e  facroordine  ea  publicet^  aliisitem^  cujufcunque  con- 
dftionis  fint  5  ne  iis  pareant ,  aut  habeant ,  ac  penes  fe  re- 
^'*''"''^'*^'7^^tineant.  Prohibitumquefub  iifdem  poeais,  ne  quis  dein- 
Arge^itum  ex  ccps  aurum  argentumve  Romam  mittat ,  aut  per  menfa- 
G.1U1C1R0.    J.JQ5  numerari  curet  ad  obtinenda  mandata  >  &  fi  quxim- 
uiium  hfera- p^tr^t2i  fuermt ,  uc  judiccs  eorum  rationem  habeant.  E- 
/«''•  didum  quin  etiam,  ut  Landrianus  fe  pro  oratore  Pontifi- 

cis  gerens,  mandatorum  illorum  lator  comprehendatur> 
6c  in  jure  fiftatur ,  ex  vincuhs  caufam  difturus.  Eodemque 
Senatus  confulto  Georgius  Pontifex  ipfe  ,  puhlica  pacis , 
Vnionis  Ecclefm  CAtholic£  ^  Apojlolica  ^  Koman^,  Regis  y  Regnique 
hoflis  5  conjurationis  Hijpan^  particeps ,  rehellium  fautor ,  imma- 
nis ,  detejiandi  d^  inhumani  parricidii  per  proditionem  contra  Her^ 
ricum  I IL  chriflianipmum  cjr  ^vere  Catholicum  Regempatrati  retiSy 
declaratur.  Sed  &:  Prsefule^  ipfi  Galh ,  qui  in  Regis  comi- 
tatu  erant ,  nominatim  etiam  Carohis  Borbonius  &:  Phi- 
hppus  Lenuncurius  Cardinales ,  Reginaldus  Behienfis  Ar- 
chiepifcopus  Bituricenfis ,  Src.  ad  omnes  Regni  Ordines 
"Pontificiosdecretummiferunt,  inquo  inter  aha  querun- 
tur,  Gregorium  Papam  mde  de  Regniflatu  inflruBum,  manda" 
ta  quadam  monitoria  ^  flijpenfwnes  ^  interdictiones  ^  excommunica* 
tiones  miflfje  non  fblum  coittra  Vrdfules  ^  fed  etiam  Vrincipes  ^  2\(f- 
-  htles  ^  TranctA  populos  >  cjui  rehellium  partes  feopui  noluerunt.  A- 
jiintque  ,  poft  maturam  confultationem ,  ex  authoritate 
S.  Scripturx ,  fan£torum  decretorum ,  Concihorum  gene- 
rahum  3  Canonicarum  conftitutiohum ,  perpenfis  Sanfto- 
rum  Patrum  exemphs  ,  juribus  &  hbertatibus  Ecclefix 

GaUi.^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  281 

Gallicanx,  interdiftones  um  in  forina  qukmin  materianul- 
las  5  injujlas  ,  (^  hojlium  Francid  fuggejlione  fa^tas  declarant. 
Furius  hsec  apud  rhuanum  Hijh  Itb.  c i .  1  cgcre  eft. 

C  C  V.  Neque  curam  eam  pcrvertendi  univerfum  Gal-  ^^„^,>^; 
lix  Regnum  ^   lequentcs  etiam  l^ontifices  depofuerunt  5  ^''«^'^Vww 
Clemens  V 1 1 1.  m  primis ,  cujus  confiha  in  eo  maxime  fjj//**'^^'*'''' 
fteterunt,  ut exauthorato Henrico  RegePontificiis  bona 
fide  addiftus  aUquis  GaUine  imponeretun  Igiiurconjura- 
toj^  GaUitEpecuniis  juvit,  Regemque  ipfum  tcrtiumex- 
communicat,  publicata  per  GaUianiBulia.  a  quaparla- 
mentum  provocans  Majeftatis  reos  y  quotquot  ei  obfeque- 
rentur,  declarat.  Tandem  Rex  tutius  regnandi  cupidme  ^,/ -,^^^^ 
vidus ,  fimulque  Pontificis  &:  Hifpanorum  moHmina  eki-  EvaK^duam 
furus  5  a  NobiUtate  perfuafus  abnegata  reUgione  vera ''^^'^*'^' 
Pontificiam  amplexus ,  die  x  v.  Jul.  A.  m.  d.  x  c  i  i  i.  nu- 
dis  pedibus  cum  candela  S.  Dionyfii  Tempkim  ingrefllis , 
ab  Archiepifcopo  Biturienfi  abfokitionem  impetrat.  Ne- 
quetamenvel  fic  acquievit  Clemens  indignatus  non  pa- 
riim  3  quod  conatus  fuos  in  irritum  cadere  animadvertif- 
fet,  Sc  feinconfuko  abfokitionem  Rex  impetraflet.  Ni- ^carfif^fi 
hUominus  die x v  i  i .  Fcbr.  A.  m. d.  xc  i  v. "Henricus  Car- <^oro;uuur. 
nuti  Rex  coronatur ,  &  a  Parlamentis  taUs  agnofcitur  pro- 
clamaturque,  etiamfi  Pontifexin  Ecclefiam  eumrecipe- 
re  gravaretur.  Quod  tamen  a  Pontifice  nondum  abfokitus  Eiusmf<iu,„ 
efl^et,  Johannes  CafteUus,  in  Schola  Jefuitica  Uteris  im-^i cajh//o,je- 
butus,  vitns  monftrofis  fupra  setatem,  fnamnovendecim  (?'^!f''''''/^'^' 
tantuni  annos  egerat  maUtia  benex  recoctus,  j  obrutus,///^^. 
confcientiiE  terroribus  in  fikitis  defperationem  incidens, 
audito  non  femel  a  SodaUbus  Jefu  ita  di£tis,  noft  imfune 
duntaxat  Regem  interfici  fofje  5  fed  flurmum  etiam  idad  reltoionis 
taufam  condticere  ^  interficiendi  Regis  confiUum  ccpit.  Sed 
aberrante  j  qui  in  gulam  dirigebatur  :,i£tu ,  culter  m  maxjl- 
lam  inferiorem  incubuit ,  &  dente  tantumrupto,  necue 

N  n  ul- 


282  ECCLESliE  ROMANiE 

ultra  penetrans  ,  obtorpuit.  In  nervum  raptus  ficarius, 

fcelus  confeffus  5  inJefuitarumScolaejus  patrandi  licen- 

tiam  5  fpe  etiam  fadta  poenx  xternx  damnationis ,  quam 

ob  alia  horribilia  delifta  commeruerit ,  aliquatenus  levan- 

iep^iu  ex    dx'y  fe  didiciffe  affirmavit.  Ita  limul  de  rco  fumptum  fup- 

Gaiiiispra.    plicum ;  fimul  cuni  juxta  illud  Thucvdidis /t^.  :?.  o\  cLy>u 

'  Ts^  "TCd^KiMCiGi  iJLOL??^ov  T  t^xof^m ,  authores  fm  feccmt  quam 

achres',  adverfus  Jefuitas  Senatus  confultum  fadtum  eft, 

ut  Scholce  Claromontatas  Sacerdotes  ac  difcipuh ,  &  alii 

omncs ,  qui  Societati  illi  nomen  dediffent ,  tanquam  ju- 

'uentutis  corrupteres  ,  pubtica  tranquillitatis  perturbatores  ,  Megis 

Hegmque  hojles ,  intra  triduum  a  die  denuntiationis  Luteua , 

aUifque  urbibus ,  in  quibus  ludos  aperuerunt ,  faceffant , 

^  &  quindecim  diebus  poft  Regno  prorfus  excedant ;  ni  pa- 

ruerint,  ineos  tanquamMajeftatisloefaereos  animadver- 

tatur>  bonaeorum  tam  mobilia,  quam  foli  ad  opera  pia 

deftinentur,  eaque  arbitrio  curiae  diftribuantur.  Ad  ex- 

tremum  interdiftum  cunftis  Regni  fubditis ,  ne  ad  fcho- 

las  focietatis  ilhus  extra  Regnum  pueros  Uterarum  difcen- 

darum  caufa  mittant ,  poena  perduelUonis  in  eos ,  qui  con- 

tra  fecerint:,  fancita.  Atque  Senatus  confultum  ifthoc  au- 

reis  hteris  pyramidi  ruinis  paternx  Caftelli  domus  fuper- 

ilru&x  ,   futuro  infamiae  iUorum  monumento  perenni , 

..    .  infcriptum  eft.  Ex  GaUia  profugi  in  Polonia  &  Boruffia 

plebem  EvangeUcis  Proceribus  fubditam  in  Dominorum 

ff^  diccn-    perniciem  ,   promifTa  impunitate  ,  concitant.  Tandem 

ttfias  ^  ma-  exacto  decennio  mtercedente  pro  us  Clemente  Fapa  >  im- 

ri4iMediceA  portunequeetiam  inftanteLaurentioMajo,  eiufdem  So- 

vratiam,in  ,_      •       ^    -      -     .^  .  r  ^  -^     t-^        •  i 

Ii/  pofi  //f,i/-  cietatis  prmiipilo  ^  per  jocum  fubmde  Regi  exprobrante , 

moadmtp    Jegmorem  eum  ejfe  multerihus,  c^ua  per  mvemmenfesuterum  ge- 

^*"**^'  Jlant',  (cui  faceteRex  refpondit^  Reges  diutius  quam  fcemi- 

na^  parturire)  in  Marix  Mediceas  Henrici  Conj  ugis  gratiam, 

reftitutiinRegnum,  multum  refiftente  Parlamento  Ucet 

rcu- 


PERIODUS  SEPTIMA.  283 

(^cujus  contra  reftitutioncm  illam  orationem  apud  Cel. 
Hofpinianum  HiJior,Jef.p,  96. 97.  &c.  legere eft}  poftlimi- 
nio  redierunt  >  pertexturi  fcilicet ,  quam  nefarie  cceperant, 
parricidii  telam.  Interim  Clemens  Papa  ,  poenitentia  re-  Henricus 
tenti  diutius  Regis  doftus ,  &  gravioris  mali  metu  conci-  ^J^llf^^J'' 
tus,  Regem,  cujusprocuratoresmilli  genubusPapxad- 
voluti,  erroresejus  viceejuraruntj  obedientiamque  pro- 
miferunt;  cantato Pfalmo  l  i.  ad  cujus  lingulos  verficu- 
los  Papa  virgula  quafi  vindidta ,  qua  ut  olim  fervi  apud 
Romanos  manumittebantur ,  fic  hodie  peccatis  nexi  abfol- 
vuntur  y  leviter  fupplices  cernuofque  procuratores  Re- 
gios  feriit  >  ex  folio  furgens ,  apertoque  capite  folcnnibus 
orationibus  recitatis ,  &  denuoinfolio,  recepta  tiara  con- 
fidens,  &  judicisritufententiam  alta  voce  pronuntians^ 
authoritateomnipotentisDeiB.  B.  Apoftolorum  Petri  & 
Pauli,  fuaque  a  vinculo  excommunicationis ,  hxrefeof- 
que  culpa  abfolvit.  Neque  fic  tamen  in  tutocollocataeft  ^/j^^,^;//^^,, 
Regia  falus  >  machinantibus  ejus  interitum  continue  ho-  'Jefiifamm 
ftibus  ejus ,  donec  magno  cum  exercitu  ftans  in  procinftu,  ^^,^//^^'* 
ut  Germanos  foederatos  juvaret  y  Die  i  v.  Maii  3  A.  m.  d.  c.x. 
a  Ravaillaco  Engolifmenfi  horribili  parricida  ,  i£tu  ge- 
mino  fub  quintam  coftam  illato ,  in  curru  fedens  interfe- 
ftus  nefarie  eft.  A  fupremse  authoritatis  judicibus ,  de  cau- 
fa  fufcepti  parricidii  interrogatus  ficarius ,  cum  in  reorum 
fellula  federet ,  non  per  ambages  &  xnigmata  y  fed  hqui- 
do  &  diferte  refpondit :  ideo  fe ,  quod  feciftet ,  fecifTe , 
quiaRex  Proteftantibus  Germanise  Principibus  in  caufa 
Clivenfi  opem  ferre  paratus ,  Pontifici  maximo  rem  face- 
ret  ingratam  5  ac  proinde  dignus  efl^et ,  qui  periret.  Deum 
enim  fe  in  terris  Romanum  Pontificem  agnofcere  >  cujus 
voluntati  qui  fefe  quovis  pa£to  opponeret ,  eum  fe  habe- 
re  ctuIox.fitTa3tgiIof  &  exitio  devotum.  Ipfiflima  feraUs  iUius 
prodigii  verba  funt:  Papaeji  Deu^,  drDeiueJi  Taftt,  Quod 

Nn  2  il- 


x^  ECCLESI^  ROMAN^f: 

illum,  csetera  rerum  omnium  maxime  ignarum  injefui- 

tarumSchola,  ceu  Catilinarurafeminario,  didiciile  5  du- 

bitatum  a  nemine  eft.  Tametfi  emm  obfirmatus  animo  ad 

diriflimx  mortis  patientiam ,  6<:perfe£ci  fceleris  recorda- 

tione  loetillimus  yCriminis  commiffi  complices  nuUos  pro- 

didit:  fuaforibustamenconfciifqueJclLutiS  patratumelle 

nefaS:,  manifeftis  indiciisAnti-Cottonus  ^  feuAuthorre- 

futatioms  hterarum  Cottoni  Jefuitx  ad  Reginam  viduamj 

demonftravit.  Saltem  perjefuitarumhypothefesadcom- 

mittendum  parricidiummduftumfuifle,  neutiquamam- 

biget  3  qui  Marianx  de  Inftitutione  iicgis  hbrum  ^  quo 

aiia  voce  pronuntiat  5  licere  Regem /mm  tyrammm  ("tyrannus 

autem  ei  eft,  quifquis  clitellarium  Papx  mancipiumnon 

eft)  occidere:  velApologiam  Francifcide  Veronaprojo- 

laanne  Caft-ello ,  ahofque  volverit. 

Fcedtisft-       CCVI.  Clemente&:  Pontifice  &  eoryphcEo,  conni- 

critm.cie-     tcntibus  Jcfuitis ,  Fcedu^  Sanf/um intci:  Monarchas  &  Prin- 

%7conpLo]cipcs  Pontificiosadextirpandos  Evangehcos ,  caUidoque 

'vsntifuios     confiho  coaluiiTe,  Author  fpecuh  Confihorum  Hifpani- 

*pes\dleHm  c^'^^^^'^^  prodidit.  Nomenfoederidederant  Principes  Pon- 

Protefiantes  tificii  omucs ,  exccpto  M.  Duce  Hertruriae  3  &  Henrico 

untHm.        Galhx  Rege ,  de  quo  Clemens  crebro  diditavit  3  antficio- 

fimi  eum  7iimis  efife  ^  neutriqttefartiadMhm.  Conftitutum  prx*- 

terea  Romx  fuit,  annuente  etiam  Cxfare  ^  ut  inomni- 

bus  civitatibus  Imperiialerentur  Jefuitx,  arma  adverfus 

Evangehcos  occulte  fabricata.  juventutidifpertituri,  & 

Hildebrandinam  Bonifacianamque  doftrinam  5   fatalem 

Ecclefix,  fiuieftam  PrincipibuSjetiamfenibusinftiUatu- 

c,ngrtgcit]o  ri.  Sed  &c  geminus  Senatus  ereftus,  quorum  alteri  Con-^ 

f"plganL  g^^g^f^^^^  de  propaganda  fide  'y  alteri  Co7igregationi  facri  foederii 

fide,  (:^/^~  impofitum  nomen  eft.  Singuhs  novem  Cardinales  3  toti- 

'ry^r/r'  "     d«^i^^que  Confiharii ,  frequente  ccetu  coituri ,  6c  confiha 

opprimendorum  Proteftantium^  beUique  aufpicandi  fa- 

c;ri 


PERIODUS  SEPTIMA.  285 

eri  inituri  ,  prxfcdii  funt.   Dccretum  fimul ,  ut  eodem 
tempore  Geneva  &:  Argentoratum  infcftis  armis  impetan- 
tur ,  ad  faciendum  de  confilio  ^  viribus  Protcftantrum  pe- 
nculum.  Etannoquidemfeculi  hiijuspnmo  Cxfar  Car-  Executiofar* 
dinale  Dietnchftemio  RomammiflOj  fcederis  illius  ^'^^-'^cJ^Mia''*' 
cutionem  promifit ,  fimulque  in  Styna  jam  initium  faftum  c^mW^  / J- 
renuntiavit.Extat  liber:,authore  J ohanne  Regio  A.m  d.c.  i v.  '^*^^''/'''- 
Francofurti  ad  Moenum  imprelfus,  quo  fxvifiimce  &: 
immanis  perfecutionis  a  Carolo  &c  Ferdinando  Archiduci- 
bus  Auftriic ,  Jefuitis  obftetricantibus ;,.  in  Styria  5  Carin- 
thia  6c  Carniola ,  excitatx ,  oppreiTisque  in  iis  locis  per 
vim  injuftam  Ecclefix,  hiftona  tragice  pertexitur.  Pau- 
cis  eandem hiftoriam Thuanus  Hiiflor.  //^, cxx  i  v.  retulit. 
Viennxin  Auftriahbri  etiam  Euangeficorum  exufti  funt. 
In  Ducatum  quoque  Bergenfem  eadem  vis  penetravit. 

C  C  V 1 1.  Sed  &  inteftina  diflidia  eodem  tempore  Ro-  r;;/^/?/».»  /?#- 
manam  Ecclefiam  exercitam  habuerunt.  Jefuitici  enim  "^'J^Jj^J  ^)^^ 
fodales  fiducia  feu  doftrinx ,  feu^,  qua  plurimiun  ubique  d:a  ex.ntnty 
poUebant , authoritatis 5 qutEftiones ahquot  propofuerunt,  °^  <v*4't'ncs: 
qux  magnx  anunorum  commotiom  non  loUnii  Roma^ ,  ,„:^.j,, 
fed  quacunque  Romanx  reHgionis  patebat  ditio  ,  prx- 
buerunt.  Inter  aha  ab  iis  aflTertum,  Clementem  VI IL  tunc.  ,   «  , 
Rom£  Jedentcm  ^  credere  lcgitimum  B,  Petri  fuccejforem ,  ?Ton  e(Je 
exarticulis  fidci.  Id  vero  5  nifi  Phihppicus  Orator  interve- 
niflet ,  periculum  non  mediocre  toti  focietati  importavc- 
rat.  Addebant ,  ConfeJJtGnem ,  c^ua  inter  Sacramenta  Ecclefhi  ha-  Cof^frfi.vie , , 
hetur,  per  epiJloL%?n  c^  pr^curfores  feragi  foffe.  Scd  dux  illoe 
quxftionesjuguhim  Pontificis  petere ,  &  cuhnx  nidorem 
pertentare  vifx ,  ftatim  in  herba  magno  confenfu  fuffbca- 
tx  funt.  Tcrtiavero,  degratiaDeicumhberoarbirrioin '^/'' ''''«''«- 
nobis  ad  fahitem  cooperantc  ,  pcrtinaciiis  doftorum  in-  "fff^flfff^f^' 
genia  exercuit.  In  partes  autem  venerunt  Jefuitx  &  Prx-    cujmvo^re^ 
dicatorcs  5  primo  Sahnanticx  &  VaUifoleti ,  tum  Rcmx  3  ?t/'!%"^r" 

Nn  5  de- 


^iS  ECCLESIiE  ROMANiE 

nthfc^Hoaiu  dcmum  inBelgio,  aliifque  EuropiE  Provinciis.  Etjeiui-- 
Agitatahifio-  ^^  quidem  in  publicis  difputationibus  Salmanticx  habitis 
nattxmr,    ^^.^^^^  Diviux  prxdeterminationcm ,  ccu  inimicam  pror- 
fus  libero  hommis  arbitrio ,  hoftiliter  exagitaverant.  Do- 
ftrinseeorum  ceu  nov^  cjr  frms  imudiu^  Dominicus  Ban- 
nes ,  primarius  tum  Salmanticse  profefTor ,  generose  fe  op- 
pofuit  5  ita  pra:determinationem  gratiiE  vindicans ,  ut  fi- 
mul  modum  oftenderet ,  quo  illa  cum  hominis  libero  ar- 
bitrio  in  gratiam  reduci  valeat.  Jafto  hac  ratione  in  me- 
dium  contentionis  pomo  ^  non  acquiefcere  Patres  focieta- 
tis  5  fed  contra  audentiiis  ire.  Et  Ludovicus  Moiina  qui- 
dem  Lojolce  fodalis  libro  edito  Bannes  do£trinam  maximo 
ftudio  oppugnavit.  Molinse  paulo  poft  fuccoUavit  Antho- 
^  nius  de  PadigUa ,  VaUifoleti  TheologiiK  Profeflbr  ^  publi- 
cis  conclufionibus  MoUnse  doftrinam  ,  ceu  probabilem 
defendens.  At  Bannes  ejiifque  afleclse  rem  primo  ad  Se- 
natumRegium,  mox  evocato  ex  Hifpania  Romam  Fran- 
cifco  Suarezio,  Dominicanorum  fententise  fibulam  im- 
pofituro  >  ad  Clementem  V I LL  deferunt  ^  cujus  juflii  pri- 
mo  in  Comitio  CardinaUum  >  deinde  coram  ipfomet  hac 
de  -  re  ab  utriufque  famiUse  Theologis  difputatum  eft.  Vix 
tandem  poft  plura  hinc  inde  pubUcata  fcripta ,  ex  Conci- 
Ui  Tridentini  verbis  >  in  quo  tamen  quxftio  minime  agi- 
tata  fuerat,  interpretationeadjefta^  a  Pontifice  contro- 
yerfia  ita  compofita  eft ,  ut  eam  non  motam  ab  initio  optaf- 
fe  oftenderet,  &:in  ea  decidenda  nihii  exiftimationi  eo- 
rum  3  qui  eam  moverant ,  detraftum  veUet.  Clemente  e 
vivis  fublato ,  controverfia  fub  Paulo  V.  recruduit ,  qui 
tandem  decrevit ,  ut  utriufque  fententise  authores  fuam 
fententiam  y  citra  uUam  tamen  adverfse  partis  cenfuram , 
defenderent,  donec  aUquid  ea  dere  abipfovel  ejusfuc- 
ceflc)ribus  ftatueretur.  Casteriim  nec  ipfe,  necSucceflb- 
rum  ejus  quifquam  aufus  eft  decretoriam  fententiam  fer- 

re^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  287 

re ,  metu  praevalidarum  partium  ,  quarum  alterutra ,  Je- 
fuitarum  inprimis  faftio  5  Pontificiam  authoritatem  loede- 
re  pofTet.  Creverunt  fic  in  immenfum  diflidia  ^  6c  animo- 
rum  efFcrbuit  exulceratio  >  manifefto  fchifmate ,  in  re  gra- 
viflimi  momenti ,  in  qua  gratia^  &  glorix  Divinse  cardo 
vertitur ,  quando  etiam  fadliofis  nommibus  QefuitrE  enim 
Praefcientittarum  ,  Dominicani  Prxdetermmantium  no- 
mine  venerunt}  difcreti  funt ,  6c  hodieque  difcernuntur. 
Salmanticenfis  Academia  omnes  jurifdidtioni  fuse  fubje- 
dos,  inAuguftini  &:  Thomx  verba ,  ringentibusjefuitis 
,licet,  conceptis  verbis  adigere  folet.  Utramque  fenten- 
tiam  nequaquam  conciliare  conatus  eft  Francifcus  de  Ar- 
riba ,  in  opere  concftiatorio  GratiCE  &:  Hberi  arbitrii.  Ve- 
rum  ejus  conciUatio ,  tefte  Camerario  Scotifta  ,  ta,m  im' 
frohahilis  fnit ,  ut  frater  ipjiim ,  fatronum  nullum ,  hojles  omnes 
invenerit. 

C  C  VI 1 1.  Ex  feminario  Anglorum ,  quod  Guilhelmi  sacerdo 
Alani  Angli  fuafu ,  a  Gregorio  XIII.  Romse  conftitutum  ^ofnaMo  se- 
fupra diximus 3  Jefuitarum cura fenfim in  Angha  novi ^^-gr^ffil^^^^-je. 
ccrdotes  Angli  5  in  eo  feminario  ad  artes  omnes  explican- r«'''^ '«  ^«- 
dasfifti  faftique  ac  cum  iis  etiamJefuitiE  prorepferunt ,  ^■^*/^^^'^'*^' 
qui  non  foliim  in  confirmandis  Pontificiorum  in  AngUa  re-  co^flhHim. 
liquiis  fedulitatem  maximam  adhibuerunt  5  fed  etiam , 
quod  Archiepifcoporum  Sc  Epifcoporum  nomina  y  digni- 
tates  &  bona  m  eo  Regno  Elifabethae  aufpiciis  pencsPro- 
teftantes  efle  dolerent ,  fecretam  Hierarchiam  ordine  fiib- 
fidiario  conftituerunt  ^,  ineoque  Principatum  tanquama 
Pontifice  delegati ,  fibi  fumpferunt.    Hierarchiam  illam 
Alanus  ^  ob  zelum  rcducendi  in  AngUam  Papatus ,  in  Col- 
legium  Cardinahum  a  Sixto  V.  cooptatus ;  eoque  mortuo  o^.,^,^.^;,;,^^. 
Francifcus  Toletus  ex  eodem  fodalitio  in  Cardimlium  ainHwos  fc- 
Collegiumalleftiis,  rexerunt.  Occulta  tamendiflidia  &'"'^'^''|  j^. 
aimulationes  Jefuita3  inter  &  feminarii  alumnos ,  Sacerdo-  JJ'  '^ 

tesj 


lotes  ex 


288  ECCLESI^  ROMAN^ 

tes,  qiioriimurriqueimperkimin  Hierarchia  illaaiFefta- 
rantj  glifcebantj  qux  poftmortem  Ibleti  in  nervume- 
tiam  eruperunt ,  Sacerdotibus  Anglicanis  a  Vcftono  y  Ro- 
berto  Parfono ,  Blacwello  ^  apud  Fontificem  ceu  fchifma- 
ticis  accufatis  ,  gravibufque  probris  oneratis.  Acerbiffima 
hxc  Sacerdotum  Jefuitarum  &c  Anglorum  digladiatio  ciim 
quadriennio  integro  duraftet,  editis  acribus  adverfus  in- 
vicem,  Jefuiticx  cum  primis  focietatis  inftitutum  5  Ubel- 
iis,  argretandem  aClemente  VIII.  compofita  eft,  di- 
plomate  ad  Georgium  Blacwellum  Archipresbyterum , 
qui  turbis  his  inprimis  occafionem  dederat  1 1 1 .  JSl  on.  OQ:, 
A.  M.  D.  c.  I.  milfo ,  quo  inter  aUa  ei  injunftum  eft ,  ut  nul- 
la  negotia  ad  admmiftrationem  fuam  pertinentia  cum  Pro- 
vinciali  Societatisjefuiticx,  autcumviris  reHgiofisejuf- 
dem  fodalitii  per  literas  ,   aut  coram  communicet,  fed 
.    *  ^         de  iisomnibus  ad  Pontificem  &c  Sedem  Romanam,  aut 
Proteftorem  referat.  Agnoviflc  Clementem  infruftuofos 
in  eo  Regno  conatus ,  nimiamque  pertinaciam  ad  rei  Pon- 
tificix  perniciem  vergentem  Thuanus  i7/y?e?r. //^.  c  x  x  v  i^:. 
ubi  difiidii  illius  narratio  prolixa  extat ,  teftatur. 
coitfpir.itio-      C  C  I X.  Contra  Regnum  idem  Anglise  ^  cujus  ceu  hor- 
Zlffx!aria    ^^  ddiciarum  fvo  Fafis ,  ^  futei  inexhaup  ("uti  quondam  ve- 
advnfus  Eit-  nufte  Angliam  Innocentuis  I V.  nominavit}  jaftura ,  infa- 
-^;^''^'*J^^'''  nabilem  Pontificibus  dolorem  attuht;  Ehfabetham  cum- 
\gita ,         -  primis  Heroinam ,  facrum  ilhid  fuperis  caput ,  concatena- 
ta^  fere  conjurationeS:>  architeftis  utplurimvmi  Jefuitis, 
tentatae ,  fed  pra:fentiflimo  Numine  difcufToe  funt.  Pro- 
ftant  Afta  pubhca  Garnetti Jefuitx ,  in  quibus  manifeftx 
veritati  datur,  a  primo  Jefuitarum  in  AngHam  ingrefiii 
-Wv ...        quadricnnium integrum  nunquam effluxifl^e ,  quinwnju- 
-    -  rationcs^  turbas,  feditiones ,  parricidia  in  perniciem  Re- 

gni  Jefuit^  machinati  fint.  Ita  enim  A,  m.  d.  l  x  x  x  v  i  i  i . 
fupphcium  fumptum  eft  de  Guilhelmo  Parrio.qui  <*onfciis 
'  & 


PERIODUS  SEPTIMA.  289 

&c  fuaforibus  Jcfuitis  Lugdunenfibus  ^  aliifque  Reginam 
Elifabetham  e  medio  toUere  pluribus  vicibus  tentans ,  Ma~ 
rix  Scotorum  Reginx  ad  Regnum  Anglix  viam  fternerc 
conatus  eft,  A.  m.  d.  lxxxv  i  i  i.  ingens  Hifpanorum 
claffis  centum  quinquaginta  ofto  navibus  bellicis  conftans, 
-quamque  benediftione  fua  Sixtus  V.  dignatuseft,  &tin^ 
viffa  infuper  clafjis  nomine  infignivit  -,  in  Angliam  trans- 
fretatura,  fed  "^hci  fx^x^^^^  horribiliter  diffipata  &  perdita , 
prxnuntios  prxviofque  Jefuitas  habuit.  A.  m.  d.  xci  i. 
Patanius  Cullen ,  inftigante  Jefuita  Holte ,  peccatorum 
remiffionem  &  Euchariftiam  impertiente  ,  facinorifquc 
dignitatem  &  meritum  extoUente  ,  furiali  face  armatus 
ejufdem  Reginxvitse  infidias  ftruxit.  Eodem  Holte  ahif 
que  Jefuitis  fuaforibus  A.  m.  d.  x  c  i  v.  William  &  Jarke 
in  Reginx  caput confpirarunt.  A.m.  d. xcv  i  i.  Richar- 
"dus  Walpot  Jefuita  Hifpanus  Eduardum  Squirre  fubor- 
navit,  qui  Reginxfella  Regiaveneno  inunfta,  eandem 
interimeret.  A.  m.  d.  c.  i.  Henricus  Garnettus  5  Jefuitarum 
in  Anglia  Provincialis ,  Robertus  item  Tefmondus ,  Ca- 
tesby  5  aUique  Thomam  Winterum  in  Hifpaniam  ablega- 
runt ,  cum  literis  ad  Grenwellum  Jefuitam  5  mandatifque, 
ut  Regi  Hifpanix  author  fit  exercitum  transmittendi  in 
Angham,  conjunfturum  fecum  rehquiis  inAnghaPon- 
tificiis,  &  Reginam  Proteftantefque  omncsmy^<xli£  op- 
pugnaturum.  Clementerauditus  Winterus,  &'promiflis 
laftatus ,  plenus  bonx  fpei  ad  Cleones  fuos  in  Angliam 
rediit.  Juvitque  conjurationem  Clemens  Papa ,  miffis  duo- 
bus  in  Angharn  Brevibus ,  quibus  jubebanuir  omnes  Pon- 
tificii  operam  dare  ,  quantum  in  ipfis  efl^et  3  ut  poft  Elifa- 
bethse  obitum  Aex  eligeretur,  omni  fmguinis  fropino[uitate  Jpre- 
ta ,  ad  Religionem  Catholicam  bene  ajfeBus,  Duo  in  eandem  fen- 
tentiam  Brevia  lutea  ab  eodcm  Clemente ,  fub  extrema 
vitas  Elifabethae  tempora ,  Garnetto  tranfmiflfa  funt ,  quo^ 


290  ECCLESIiE  ROMAN^ 

rum  altcrum  Arehipresbytero  6c  reliquo  Clero  Anglican® 

crat  infcriptum :  alterum  Principibus  &:  Nobilibus  Anglix 

Catholicis  ^  ut  communi  omnium  opera  negotium  procu- 

^  jMcshum  rarent:,  fiqua  forte  perduci  ad  exitum  poflet.  Poft  obi- 

VI,  r^fi^^fr^^^^  Reein;^  ftatim  atque  Succeflbr  ejus  Tacobus  V I.  Sco- 

jiMft,.        tix  Rex  Kegnum  mtravit  ,  quseiitillimis  miidns  appeti 

coepit.  Nondum  coronatum  Watfonus  &:  Clercus  ,  Sa- 

cerdotes feculares  A.  M.  D. c.  i  i  i.  machinatione  clandefti- 

na  tollere  de  vivis  aggrefli  funt.  Qui  capti  &  tortura  in- 

terrogati  conftanter  affirmarunt  >  fe  y  ciim  fua  confflia Je- 

fuitis  communicalTent  >  petiilTentquc  dignarenturvenire 

in  partes  prseclari  adeo  facinoris  ,  hoc  refponfum  tuUfl^e : 

Ndn  fojfe  Jejuitas  fefe  illis  adjtmgere  3  ut  quifuam  iffi  pmlem  te-^ 

Idm  orfi  ^  memora.hilem  inomne^vumtechnam  pararent^  tempo-'' 

re  opportune  exitum  habituram -,  pergerent  mcd&  illi  in  h&c  fuiin^ 

flituto  ^i  i^-remagerent  flrenue.  ad  pulverariam ,  dequamox 

di£turi  fumus  ^  confpirationem ,  digitum  intendentes.  Pau" 

16  ante  «x]ev&  Zelotarum  Anglorum  pctitiones  peiChri- 

ttophorum  Wrigthum  ad  Regem  Hifpaniarum  delatas 

funt^  obfecranteso  ut  copias  fuasin  AngUam  adMilfor- 

dum  portum  fubmittcret ,  ubi  Angli  Pontificii  eas  pr^- 

ftolaturi ,  6c  e  Belgio  Spinola  cohortes  fuas  conjunfturus 

fit.  Qiiibus  tamen  precibus  Hifpanix  Rex  vacivas  aures 

ampUus  non  fubftrinxit,  eo  qudd  in  Angham  Legatum 

cum  novo  Regc  de  pace  traftaturum jam  mififTet. 

Ghimniii  de     C  C  X.   Ante  vero  quam  conjurationum  hanc  feriem 

^f'f^^^'f  pf^f^y^^^^  omittere  non  pofliim  Clemcntisad- 

ciphus  vio-    vcrfus  EUfabetham  moUmina  5  qux  perfidia  homine  quo- 

tT^trU-^''"  ^^^5^ '  nedum  Pontifice  Chrifti  vices  profeflb  indignifli- 

«' i^^i  -•     nia 5  cumulavit.  Scribit  enim  non noftratum  quifpiam, fed 

Cardinalis  Oflatus  ad  D.  de  ViUe  Roy  £//y?.8  7.  Pontificem 

hunc  urfifl^e  Regem  GalUx  Henricum  I  V.  ut  in  AngUx 

Qccupatione  feHifpano  jungeret,  regerentique  inter  alia 

,  Car- 


PERIODUS  SEPTIMA.  291 

Cardinali ,  Rcgem  Anglorum  Reginse  jiiramento  teneri , 

rcfjpondiffe ,  iurdmenttim  fuijfe  pr^Jlitum  h^tretic^^  (ed  alioju- 

ramentd  illumBeo  (^Fap^teneri,  AddidilTe  dein,  Reges  &A' 

his  Principes  Jupremos  fibi  omniapermittere ,  ej^u^  ad  emolumentum 

Juum  redundarent :  (^  eo  ufyue  rem  proceffijfe ,  ut  id  eis  non  impu- 

taretur  mtvitioverteretur -^  allegato  infuper  dicto  Francifci 

Marix ,  Ducis  Urbini  ^  ah  umc^uocjue  quidem  nohilem  virum , 

'vd  etiam  magnatem  ^  c^m  fupremus  non  ejfet  ,  culpari^  ^  infa^ 

memhaheriy  qui  fidem  non  fervaret  \  fed  poffe  Frincipes  fupremes 

foedera  fancire  y  ^  ah  iifdem  reftUre  fine  fam£  periculo  ^  mentiri^ 

proderey  (jraltafimiliaferpetrare.  Cui  non  hic  in  mentem  re-' 

niat.  illud  Poetx : 

K^ccipenunc  Danaum  infidias ,  c^  crimine  abum 

Difce  omnes, 

C  C  X I.  Anni  demum  m.  d.  c.  v.  menfe  Novembri  pate-  0«/^/, 
fafta  eft  conjuratio  cum  immanitate  &  furore  cerbereo '^" /'«^^^^''«- 
conjunftiffima,  quame  tc  pulverariamyoc^iut.  Scelus  hu- pX/,^^i'«,'^^^ 
manam  fidem  omnem  fupergreffum  ,  utpote  cujufmodi-^'^^/'^'»««w 
poft  hominesnatos  nemounquamvel  fando  audivit  >  vel  J^^^^ 
animo  agitavit ,  vel  quifquam  cacodsemon  hadtenus  moH- 
tuseft.  Ciim  enim  furi^  nonnulh  3  zeU  infernahs  fervorc 
fiderati ,  deprehenderent ,  fpem  illam  de  igne  cochtus  de- 
ducendo  decollafle :  nec  ipfos  prseteriret ,  ejufmodipeti- 
tionem  jam  ohm  5  dumChriftusinterrisagitaret,  repul- 
fam  tuhfle ;  ftatuerunt  ahum  ignem ,  ab  archipyrobola  Sa- 
thana  fubdole  impetrare  ,  & 

Ilectere  cum  nequeant  Superos  ^  K^rcheronta  movere. 
Plane  ex  indubitatx  fidei  aftis  pubhce  editis  intelhgitur, 
Catisbejum ,  dramatis  hujus  primum  auftorem ,  ftatim 
ut  deRegeJacobo  armis  peUendo ,  &  auxihis  Hifpanicis 
fpes  eft  amifla  (^ahero  autem  tertiove  menfe  ab  ejus  ad- 
ventu  ea  fpes  decoUavit}  nuUa  interjefta  mora  aviaper- 
ta  ad  dolos  &  Sinonias  artes  fefe  contuhfl^e.  Non  igitur 

Oo  2  hunc 


•iHttO- 


orta  nar^ 
rafur. 


292  ECGLESIiE  ROMANiE 

hunc  vel  illum  aut  fingulos  carpendos ,  fed  univerfos  jQmul 
&  eodem  tempore  confpiratione  ampleftendos  cenfuit.  Sic 
enim  rationes  fubduxit,  Regem  folum  multis  modis  tol- 
li  pofTe,  fednihil  agifuperftite  Principe  &  EboraciDu-^ 
ce.  Rurfus  iis  fublatis  parum  profici  ftante  Senatu  tam 
vigili^  tam  ad  omneis  cafus  intento.  Et  ut  Senatus  aut  prse- 
cipui  ex  eo  toUi  poflent ,  fuperare  Magnates  Regni ,  tot. 
prudentes  viros  >  tot  prsepotentes  Comites  y  eidem  reli- ' 
gioni  addiftos  5  quibusobfiftivix  poffet,  &quiauthori- 
tate  {iiZy  opibus&:  clientelis  pares  eflent ,  fi  cafusferat> 
ipfi  per  fe  rebus  fuis  inftaurandis.  Non  igiturper  fpira- 
menta ,  fed  uno  iftu  cunftos  ablbrbendos ,  &  fimul  ac  fe- 
mel  tamlaudabili  conatu^  ut  ad  exitum  perduci  poflit , . 
defungi  oportere.  Diu  recoftum  confilium  ita  fe  exequi 
poflfe  Catisbejus  fperavit,  fi  intra  Parlamentariae  domus, . 
in  qua  coaftis  Comitiis  Rex ,  una  cum  famihamafcula^fe- 
cretioris  confilii  Epifcopis,  Proceribus  >  nobilitate  An- 
ghcana  ,   primariis  Magiftratibus  ,  &c  inferiore  loco  ex 
Provinciis  5  civitatibus  5  oppidis,  municipiis,  pagis  de- 
nique  delegati,  fapientiflimi  confultiflimique  viri,  con- 
venturi  erant  5  parietes,  cuniculo  afto  >  equus  Trojanus^ 
non  bcUicofis  Grsecis ,  ut  olim ,  refertus ,  fed  infernali  pul-  - 
vere  nitrato  tormentario,  cadis  una  cum  ferramentis  & 
ingentibus  faxis ,  inclufo  5  oppletus  introduceretur ,  eo- 
que  fuccenfoilletotius  Anglise  flos  illibatus  ejufdemrui- 
nx  ruderibus  invokitus  5  uno  impetu,  difllaretur,  &  in 
aera  impulfus  membratim  fruftillatimque  (  6  crudelita- 
temi)  difeerperetur.  ConfiUum  ferinae  crudelitatis  mox? 
ille  Thomae  Percio  Comitatus  Northumbrise  gentiUver- 
bis  ad  perfuadendum  elficacibus>  aperuit,  ejufdemquc 
cxequendi  rationes  pari  artificio  propofuit.  Nec  abnuit 
Percius,  quiftatim  icdesloco  vicinas&  ad  cuniculuma- 
gendum  peropportunas  conduxit.  Indidta  anno  fuperiori 

Co- 


PERIODUS  SEPTIMA.  293 

Cbmitia  in  Februarium  fequentem  A.  m.  d.  c.  v.  rejedta  fue- 
rant.  Medio  tempore  Thomas  Bates  5  Catisbeii  famulus, 
homomanu  promptus,  &  cui  multum  herus  tribuebat^ 
ex  fufpicione  in  fafti  confcientiam  afcitus ,  ciim  initio  rei 
atrocitate  permoveri  videretur ,  ad  Jefuitam  Tefmundum, 
qui  6c  GrenweUus  vocabatur ,  remiffus ,  &  ab  eodem  per- 
fuafus ,  ac  rei  merito  demonftrato  ad  executionem  mirum 
in  modum  confirmatus  eft.  Poftea  Robertus  Keies ,  Sc 
poft  eum  Ambrofius  Rookwodus ,  & Johannes  Grauntius 
confilii  participes  fafti  funt.  Decembre  A.  m.  d.  c.  i  v.  opus 
fubterraneum  mchoatum  eft ,  Chriftophoro  Wrigthio  ^  & 
paulo  poft  Roberto  Wintero ,  Thomis  fratre ,  in  focieta- 
tem  aflHimpto.  Saepe  intermiflfo  ^  fsepe  repetito  opere  ^  tan- 
dem  cunicukis  ad  Curise  murum  perduftus  fuerat  >  ubi 
nova  fe  difHcultas  3  ob  muri  duritiem ,  &  trium  ulnarum 
Craflitiem ,  fe  ofFerebat ,  paucis  diebus  ad  Comitia  reftanti- 
bus.  Jam  pcrtinacia  operariorum  medium  murum  pene 
pertuderat ,  Sc  non  deficientibus  animis  fokim  tempus  de- 
futurum  videbatur ,  ciim  Comitia  in  Oftobrem  mcnfem  > 
dilata  funt.  Tum  defperatio  in  gaudium  vertit ,  cum  cer- 
ta  rei  exequendae  fiducia.  Dum  vero  murum  alacriter  per- 
tundere  pergunt ,  obfervatum ,  ftrepitum  ex  altera  muri 
parte  audiri  eomiflus  Guido  Fauxius ,  ut  caufaminqui- 
reret,  renuntiat,  cellam  ibi  fubterraneam  efTe,  inde  re- 
moveri  carbones ,  defimfto  eo ,  qui  cellam  in  eos  ufus  con- 
duxerat.  Igiturconjurati  hanc  cellam  commodiorem  rati, 
opera  Percii ,  ut  alteras  xdes  locant ,  &  in  illam  omnes 
opes ,  omnes  fpes  fuas  conjiciunt.  ob  loci  opportunita- 
tem  inprimis  5  utpote  qui  throno  Regali  fere  fubjeftus  e- 
rat.  Pulvis  nitratus  per  otium  in  cellam  eam  ex  aedibus  Ca- 
tisbeii ,  e  regione  Curise ,  ubi  fummo  ftudio  antea  conge- 
ftus  fuerat ,  doUis  triginta  fex  magna  lapidum  &  Hgno- 
rum  ftrue  contedis  3  conveftus  eft.  Deoique  jam  parata 

Oo  3  erami 


^9+  ECCLESI^  ROMAN^ 

crant  omnia,  &  fcena  ultimum  aftum  expedabat,  ciini 
juftoDei  judicio,  quidamexiis,  dum  alterifalutemad- 
fem  cupitjlbiacfociisfuisexitiumaccerfivit.  Decemad 
Comitia  dies  fupererant,  dum  Saturnidie  fubvefperam 
literx  incerto  audtore  ^  incognito  latore,  ad  Montaquilium 
regulum  tanquam  ak  amico  deferuntur,  quibus  monitus 
is  eft  3  ut  primo  Oomitiorum  die  a  conventu  biduum  fe  ab- 
ftineret  5  magnum  enim  &  mopinum  malum  congregatio- 
m  imminere  ^  terribilem  iftum  fenfur^  5  nec  percutien- 
tem  vifhrx,  Qiiid  faceret  Montaquilius^  diu  incertus  5  pen- 
fitato  Regis  periculo ,  nihil  contemncndum ,  Sc  quicquid 
crat:,  fecretos  Regis  confiliarios  minime  celandum  judica- 
vit.  Fa£tum  igitur  ab  eo  indicium  Roberto  CoeciliojSa- 
risburii  Comiti:,  &  ab  hoc  Carolo  Howardo ,  marispras- 
fefto,  Worceftrienfi  &  Northomptonienfi  Comitibus, 
atque  demum  Regi  ipfi  (cujus  in  obfcure  diftis  animad- 
vertendis  perfpicax  ingenium ,  &  in  ambiguis  extrican- 
dis  felicemconjefturam  f;Epius  feexpertosconfiliariiaje- 
bant)  ex  venatione  reduci ,  qui  leftis  literis  ad  Montaqui- 
lium  exaratis^  Scexpenfis  verbisiUis:  Terriblem  conventus 
ijie  icfum  fentiet ,  neojue  videbit  percutkntem ,  fubodoratus  pri- 
mus  eft^  fubitum  a  pulveris  tormentarii  iftu  exitiumhis 
verbis  defignari.  Perluftratis  die  Lunx,  qux  proximc 
Comitia  antecedebat,  fub  vefperam  a  magno  Camerario 
6c  Montaquilio  Curia  &  vicinis  locis ,  in  cella  fubterranea 
lignorum  ^  fafcium  5  carbonum  ftrues  deprehenfa  eft.  Ro- 
gatoque  Wineardoj  Regiarum  aedium  cuftode  3  in  quem 
ufum  illa  eflent  comportata ,  a  Percio  conduftas  asdes 
cum  cella ,  &:  acervum  illuc  congeftum  didicere.  Prseterea 
aftantem  in  cellae  angulo  Fauxium  cum  efferato  defperati 
ac  perditi  nebulonis  vultu  confpicati ,  Percii  domefticum , 
&  illarum  acdium  perPercii  abfentiam  cuftodem  eiTe ,  ex 
ipfomet  inteUigunt.  Qiiibus  perceptis  indiciis  iterum  con- 

cu- 


PERIODUS  SEPTIMi^.  29^ 

Ciibia  noftc  perveftigatione  fafta,  denuo  Fauxiusvefti- 
\  tus  &:  occreatus  ante  xdcs  oftenfus  captiifque  &:  amotis  in 
cella  lignis  ac  carbonibus  triginta  fex  diverfas  magnitudi- 
nis  dolia  pulvere  nitrato  rcpleta  >  denique  veftibus  Fauxii 
excuflis  fomentagc  tres  funes  canabei ,  quibus  lenta  flam- 
ma  alitur  y  inventa  funt.  Interrogatus  Fauxius ,  in  flagi- 
tio  deprehenfus  ^  re  defperata  y  quam  negare  non  poterat, 
crimen  ultro  confelfus  eft  ^  &:  interrita  facie  infuper  addi- 
ditj  bene  quxfitoribus  eveniffe,  quod  feanteiEdcs^jam 
cella  egrefllim  y  in  qua  erant  parata  omnia ,  offendiffent. 
Namfi  intuseum  nafti  eflent,  non  eommifliirum ,  quin 
fe  cum  illis  immiffo  ignc  contumulaffet.  Patefaftis  infi- 
diis^  conjurati  huc  illuc  diverfi  abeuntes,  Holbechi  ad 
Stephani  Littetonii  cedes  in  Stafordix  finibus  conveniunt. 
quo  etiam  aliunde  compUces  3  deteftx  rei  ignari  ^  veniunt. 
Ciimque  magnum  in  loco  ibi  condifto  exercitum  fe  aggre- 
gaturum  faftionis  Duces  confiderent  ^  re  ex  animi  fenten^ 
tia  perfefta  ^  novam  prorfus  Anghx  faciem  indufturum  , 
&  femelrefte  placita  facra  aboUturum ,  non  nifi  centum 
in  armis  comparuerunt ,  qui  a  Regiis  cum  vaUda  manu  fu- 
perveniente  5  cinfti  ciim  cvadere  non  poflTent ,  8c  pulvc- 
re  fulphureo ,  qui  ad  ficcandum  prope  ignem  pofitus  e- 
rat  y  fcintilla  eo  delapfa  inflammato ,  obfefforum  facies ;,  la- 
tera,  brachia,  manus  tam  fubito  amburente  ^  ut  traftan- 
dis  armis  plerique  inhabilcs  redditi:,  animoscum  viribus 
amifcrint :  Catisbejus  &  Percius  glande  plumbea  transfof- 
fi  5  utfiquc  Wrigthii  interfefti  ,  Thomas  Winterus  ^ 
Grauntius,  Digbejus,  Rookwodus,  Bates;  &aIiopro- 
fugi  latitantefque  Treshamus  5  Robertus  Winterus  Sz 
Littetonius  capti :,  &rci  feriem,  ficutieam  ex  a£tisa  vi- 
ris  doaifllmis ,  Aug.  Thuano  Hijlor.  lih.  c  x  x  x  v.  &  Ifaaco 
Gafaubono,  cujus  Londini  in  aulaapud  Regem  agentis 
Epiftola  ad  Jefuitam  Frontonem  Ducxum  exarata  (ad 

quam;! 


396  ECCLESI^  ROMAN^ 

quam  non  Fronto  ipfe  >  fed  Eudsemon  feu  mavis  Cacodx-' 
mon  Johannes ,  novum  e  Creta  prodigium ,  praeter  co- 
piofa  convitia  regerere  nihil  potuit}  inter  Epiftolas  k  Ce- 
leb.  6c  amiciflimo  Grxvio  auftiiis  edk^s  pag.  704, — 79.8. 
extat,  repetita  pauloaccuratius  &  prseter  inftituti  ratio- 
nem  prollxius ,  quia  id  res  tanti  momenti  poftulare  vifa 
eft,  narravimus  yconfefll ,  meritisfuppliciishorribilefce- 
lus  expiarunt. 
Ejus  atreci'       C  C  X 1 1.  Dubitari  certe  nequit ,  fuiflfe  conjurationem 
tas  exaggera-  ^Q.)^^^^  omuium ,  quse  uoftri  &  prifci  xvi  temporibus  me- 
morantur,  confilio^  audacia  &  immanitate  maximead- 
mirandam.   Nam  fando  ubique  acceptum  ,  &:  fama  ad 
pofteros  tranfmiflimi  eft ,  multos  Principes  fraude  cxfos , 
&  Refpubhcas  infidiis  petitas  fuiflt.  At  nuUa  astas ,  nul- 
la  tellus  tale  confpirationis  monftrum  unquam  aluitj  in 
qua  Rex  cum  Regina,  parentes  cum  omni  fobole,  Re- 
gni  totius  Ordines ,  totum  denique  Regnum ,  Sc  ineoin- 
nocentes  innumeri  uni  exitio  uno  momento  deftinaban- 
tur.  Ut  populus  Romanus  unam  cervicem  haberet ,  Ca- 
ligulse  votum  fuiflfe ,  narrant  hiftori^e  :  fed  votum  dun- 
taxat  prsetereaque  nihil.  Hi  vero  Zelotx  non  voverunt 
illi  quidem  fortaffe^  ut  univerfaBritaniacervicemunam 
haberet ,  uno  iftu  pr^ecidendam  :  fed ,  quod  longe  ma- 
jus  cft,  fubtiliflimam  rationem ,  novi  Sifyphi,  noviAu- 
tolyci  repererunt ,  quaid  ipfum  fere  in  Angha  efFeftum 
darent ,  quod  Romse  Caligula  volvit ,  nec  potuit.  Si  e- 
nim  iftarum  infidiarum  magna  moles,  fed  improfpera  ad 
votum  fucceflifltt ,  quid  futurum  erat  ahud ,  nifi  magnae 
Britannise  caput  una  veluti  cervice  nixum  amputaflfc ,  & 
reliqui  corporis  trunco  vitam  eripuiflfe  ?  Et  Cahgulae  qui- 
dem  votum,  uterat  temeritate  fubitanea  conceptum :  ita 
fortaflTe^  fi  ejus  exequendi  poteftas  ipfieflet  exinopina- 
to  fafta,  poenitentia  fuiflet  emendatum  ^  pro  eo  ac  ani- 

mum 


JPERIODUS  SEPTIMA.  ^97 

mum  revocata  magnitudo  facinoris  metum  3  prolationes , 
diverfa  interdum  confilia  foiet  afFerre :  &c  omnia  inconful- 
ti  impetus  coepta ,  initiis  valida ,  fpatib  languefcere  con- 
fueverunt.  llti  vero  non  repente ,  neque  temere ,  fed  def- 
tinato  confilio  parricidmm  hoc  fufceperunt :  femelfufce- 
ptum jugi  meditatione  concoxerunt ,  Sc  ad confummatio- 
nem  illius  cupiditate  fumma  anhelanres ,  integrum  ferme 
triennmm  m  tanta  immanitate  obfirmati  ,  duraverunt, 
Tumautem  qux  comparatio  Imperatons  Pagani6cmen- 
te  capti  y  cum  optimi  Regis  fubditis  :  cum  hommibus  3  qui 
fe  Chnftianos  y  qui  Cathohcos  dici  haberique  vellent : 
denique  cumfalutarisdodlrinje  Chriftiprxconibus,  qua- 
les  Jefuitse  haberi  volunt  ? 

CCXIII.  NamquodhircnihiladPapatuSj  nihilad  p-^^^^^fi'^» 
Ecclefix  Roman;]e  hiftoriam  attmere  ,   regerent  forfitan  peTjlJuua, 
iUi ,  qui  tanti  criminis  infamiam  ab  ea  abftcrfam  cuperent  -,  cotjfpirattonn 
hoc  uno  efficacilfime  refelUintur  ,   quod  teterimse  huic  '{^'  ^iZlr"' 
conjurationi  immixtos  fuifl"e  profefibs  Sodafitii  Jcfu  Pa- /.r*^a;«r/ 
tres,    Pontificix  dominationis  inftrumenta  &:  fateUires, 
Pojit:  ficumque  ipforum  mancipia  yflgoWoja  y  nunquam  eo 
nomine  aPaulo  V.qui  eotemporertrum  potiebatur ,  vel 
reprehenfos  ,   vel  admonitos,   nedum  damnatos  ,  certo 
certiuseft.  QLiamvis  enim  hoc  hominum  genus,  poten- 
tibus  infidum  5  fohta ,  fed  non  foUda  fide ,  ferreaque  adeo 
fronte ,  quenquam  e  fux  Societatis  Patribus  confpiratio- 
ni  huic  intervenifTe,  negat:  fitamen,  prout  profperum 
ac  fehxfcehis  virtusvocatur,  resbene  cefllflet,  Ignaria- 
na  \\xc  vereque  ignea  Societas,  igneujn  ifthoc  ac  nefa- 
riumfcelus,  quod  ipfaprxcipue  machinataeft,  nonfibi 
modovendicaret,  fed  fummopere  infuper  deprsedicaret. 
Nunc  vero  vulpeculam  iftam  imitatur ,  qux  ad  fubUmem 
uvam  ,  quam  de  vite  dependentem  confpicata  erat ,  fub- 
filiit  iterum  atque  iterum ,  omnes  vires  corporis  adhibens, 

Pp  fl 


298  ECCLESIiE  ROMANiE 

fi  forte  attingerepGffet:  &tandem  ciim  defatigata inani 

labore  difcedere  cogeretur ,  ipfa  fcfe  quafi  confolata :  At 

entm  acerh^  nunc  eftam  ^  inquit,  uv^  Junt  ^  ^  i(ia  cumprimis 

Aufiera-y  nec  (i in  via  reperiatur  ^  videreturtoUendaeffe,  Scilicet 

homines  noluiffe  videri  voluit  >  quod  affequi  nequiverunt. 

Enimvero  conjurationis  pulverarise  negotio  Jefuitas  mi- 

nimimi  quatuor  ,   Henricum  Garnetum  Provincialem , 

HoUum,  qui  &  Oldcorni  nomine  venerat  >  Ofwaldum 

Tefmondum  five  Greenwellium  ,  &:  Johannem  Gerhar- 

dum  implicitos  fuiffe ,  e  pubhcatis  a£tis  3  inconcuffae  lidei 

monimento ,  Epiflolifque  Garneti  propria  manu  exaratis , 

cx  quibus  tol  wuLciraLisL  tum  Epifcopus  Elienfis  in  Tortu- 

raTorti^  tum  Cafaubonus  in  Epiftola  laudata,  defcri- 

pferunt  vulgaruntque ,  planiffimc  conftat.  Qui  etiam  par- 

tim  debitas  meditati  &:  aUquo  ufque  produfti  parricidii , 

eujus  flagitium  Sathanicae  isquivocationis  novo  artificio 

Bon  ita  occultare  potuerunt,  quinjudicum  fagaciumin- 

duflria  apertam  denique  ia  lucem  prodiret  >  poenas  lue- 

runt  y  a  fociis  pofteaperridicule  vanillimeque  CceUs  infer-- 

ti:  partim  matura  fibi  fuga  confiihierunt  ^  Romam&a- 

ho  ad  fuos  delati  >  minimerecipiendijfiquidPapae&Je- 

fuitis  rehquis  pudoris  ineflet.  Neque  etiam  intra  quatuor 

illos  proditionis  confdia  ftetiffe ,  verifimile  eft ,  ciim  pau- 

ci  cekndrE  rei  quam  agendis  aptiores  effe  foleant.  Con- 

ftatque  prasterea  priiis  quam  rebus ,  poft  acceptam  ab  Hif- 

pano  repulfam,  deploratis>  innoviAnghx  Regiscaput 

confpirari  coepiffent ,  adeoque  devohiti  in  extrema  confi- 

lia  effent  ^  ita  confcientiam  eorum  a  Jefuitis  inftruftam  : 

^  Regem  deponere,  Regna  concedere  ^  fenes  fipremum  Bcclejia  judi^ 

dicem  ejje,  i^tqui  hareticos  omnes  ipfo  jure  extra  communionem  po*^- 

fim  dins  Jidelium  profcriptionihus  fiparari  ,  ^  quotannis  a  fon- 

t^fioem  Coena  Ixmini  excommunicari.  idque  locum.  hahere  non  fo- 

km  m  h^reticis  profejjis  r  fied  etiam  occultis  ^  quippe  qm  cum  ipfie 

jme 


PERIODUS  SEPTIMA.  295 

jur^  excommtmicati  cenfimtm  ^  in  fema^k  profejfis  tp/o  fa&v  pr&' 
meritas  tncidant,  Bx  eo  fiqui^    Reges  aut  altos  Prinapes  chrtjiia' 
nos  y  fi  in  hdrefin  incidant ,  deponi  pojfe ,  (y  fuhditos  eorum  domi- 
moprottnus  Itherari.  nec  jus  tUud  recuferan  pojfe  ^  etiamfi  Eccle^ 
fia  reconcilientur.  IS^c  filiim  ad  Principes  haclahe  infe^os  focnant' 
extendi  ,  fed  etiam  ad  eorum  filios ,  (jui  a  Regni  fuccefftone  oh  vi^ 
tium  patermtm  pelluntur.  Harefin  qutppe  leprar/ij^  morhum  hare- 
ditarium  efje,  Atqtie  ut  difirtius  res  exprimatur  y  Regnum  amitte- 
tej  quireUgionem  Romanam  defirit  y  dirisillum  devoveri^  ahdi- 
cari  3  profirihi ,  nec  unc^uam  ipfum  aut  illius  pofteros  in  Regnum  re^ 
ftitui,  c^uoad  animama  foloPontifice  poffe  ahfolvi.  quibiis  vcrbis 
confcientix  inftruftionem  a  Theologis  impertitam  Thua- 
nus  Htfior.lih.cy.yi^y.  defcribit.  Achis  rationibus cimi fe 
tutos  conjuratiexiftimaflent^  demum  conjurationis  mu- 
nimenta  quxfivcrunt  ,  atque  inprimis  fecretum  ,  quod 
confelUonis  fide  &:  Sacramenti  fumptione  obfignarunt. 
conceptumque  inter  eos  jui^amentum ,  quo  per  S.  Trini- 
tatem  &  Sacramentum  mox  fumendum  fidem  obhgarunt , 
fe  nunquam  confiUum  direfte  vel  indirefte  ,  verbo  aut 
circumftantiis  fibi  communicandum  declaraturos  ^  nec  ab 
illius  executione  deftituros ,  nifi  a  fociis  fafta  poteftate. 
Neque  ante  Catisbejus.doli  totius  architedtus ,  quam  ita 
a  Theologis  ad  facinus ,  utpote  non  licitum  duntaxat  & 
laudabile ,  veriim  meritorium  etiam ,  auftoratus  eflet,  con- 
filium  pulverarise  confpirationis  vel  aninio  agitavitipfe, 
vel  fociis  aperuit,  vel  Garneto ,  •  ad  quem  in  rebus  dubiis 
ceu  oraculum  fecontulit,  confiliis  fuis,  uti  propter  lon* 
gum  rcrum  traftandarum  ufum ,  prudentix  &  foIertiiE  lau- 
de  inter  Anglos  Pontificios  erat  clariflimus ,  etiam  extra 
confeflionis  figillum,  univerfum  negotium  moderaturo , 
inftitutum  fuum  prodidit. 

C  C  X I V.  Lubet  hoc  loco  Jefuitarum  fcu  potiiis  Igna-  ^efMifarum 
tiamr^m ,  quos  ab  ignejaciendo  feu  aende  ita  diftos  non  inepte  ^^^'fi  fi^s^- 

Pp  2  non'"''^^'''^ 


^OQ  ECCLESI^  ROMAN^ 

iejureocci'  nonneiiio  cenfuiti  defperatam  ha^refin  noviffimam  dupli^ 

dendt  Reges  ^em ,  qua  veterem  Hildebrandinam  &  Bonifacianam  ad- 

RomlhoPoL  "^^rf^^^'  fceptra  Regum  &:  Principum  doftrinam ,  ceu  novis 

t^ficifionobfe^  fulcris ,  fullentare  firmiiis  conati  funt ;  cujufque  etiam  Ec-  ^ 

^atms.       clefia  Romana,  Pontifices  inprimis^  qui  nunquam  alte- 

rutram  aperte  improbafl^e^  nedum  damnafl^evel  profcri- 

pfifie  comperti  funt  5  reosfe  fecerunt,  paucis  perltringe* 

re.  Prior  eft  ^  Regem  vel  Vnncifem  ojuemvis  in  hmjin  prolap- 

Jmn^  etiamaf^e  cxplsratam  voluntatem  &  authoritatem  Romani' 

Pontificis  y  dimmodo  Jkhditi  Comitia  hahere  frohihtti  y  Jejuitarum 

vel  Theol&gorum  fmnlium  conjilio  adid  ufi  Juerint ,  occidere,  non 

fa4  duntaxat  ^Jed  ftum  etum  ^  laudahtk  cr  meritorium  ejfe,  Hanc 

hxrefin  gravifiimam  Regum  6c  Principum juguhim  nefa- 

rie  appetentem  3  DWmx  Providentia:  y  per  quam  Reges 

,  regnant  y  inimicara :,  verbo  Divino  ,  quod  potefl:atibus , 

legitime  fcihcet  eleftis ,  vel  jus  exercendse  poteft:atis  ho- 

nello  tituloobtinentibusj  etiam  iniquis  obfecundare ,  &: 

Undos  Domininonattingerejubety  contrariam>  Eccle- 

fi^gy  cujusiaterefliphirimum  Nutritios  amari ,  eorumque 

authoritateni  facrofantlam  ^  Siavhov  inviolabilem  haberi , 

fatalem  3  denique  rehgioni  Chrifl:ianae  apud  infideles ,  & 

qua  ahaefl:,  probrpfiflimami  npnin  finu  duptaxat  Sino- 

nes  ilh  fovent  y  fed  pubhcis  etiam  fcriptis  y  ne  latere  eos  y 

quos  hbido  inceflit  Unftos  Domini  attreftare  y  ullo  mq- 

do  queat  3  propalare  non  erubuerunt.  Ex  multis  pauca  de 

Draconica  iUa^  non  atramento  fed  fanguine^  fcriptaje- 

fuitarumlege,  teftimQnia  proferam.  Johannes  Mariana^,     . 

Jefuita  Toletanus  traftatum  de  Inftitutione  Principum 

(occidendorum  fcihcet}  fcripfit ,  cuj us  imprimendi  facul- 

tas  a  StephanoHojeday  vifitatoreSocietatisdataeft.  Li- 

bro  ejus  primo  hanc  quisftionem  certo  confiho  tra£l:at: 

Jn  liceat  Regem  legitimum  y  puta  Henrimm  111.  Regem  Gallkrum 

GhriJlimiffmHm ,  pojlcjumi  l  paucis  feditiofis  3  fed  dofks  (  nam, 

hijs<  ^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  301 

his  arbitrinm  ille ,  ut  de  capite  Principis  fui  ftatuant ,  per- 
mittit)  cceperit  tyrmms  appelUri ,  occidere  f  Concludit  ad  ex- 
tremum ,  licere :  &  intandam  illam  Sathanx  progeniem , 
Jacobum  Clementem ,  ob  patratiim  parricidium  magnifi- 
cis  verbis  in  Coelum  extoUit.  Ejus  libri  cap,  6.  haec  inter  a- 
lia  extant :  A  populis  five  fubdttis  volentthus  Rex  principAtu  Jpo~ 
liari  potefi.  Bt  ab  omm  mernoritL  in  magna  laude  fuerunt ,  quicun- 
que  tyranms  opprimere  aggrejfi  fiint.  Abdicandi  vero  Princi- 
pis  rationemejufmodiille  oftendit:  Bxpedttay  inquit,  & 
maxirne  tuta  via  efi  ^  fi  publici  conventus  facultas  detur ,  ut  commU" 
m  confenfii  ftatuatur  ^  qutd  fixum  ratumc^ue  efie  dcbeat.  Et  -fi  mo- 
nitis  Prtnceps  non  obedtat  ^  con\ilia  explicanda ,  arma  expedtenda  , 
pecuni£  in  belli  fiimptus  fubditis  tmperancU  y  Princeps  etiam  priva- 
ta  authoritate  ferro  perimendus.  Si  verd  publtci  Conventus  facuU 
tas  fublata  erit ,  tum  etiam ,  c^ni  votts  publtcis  favens  Regem  five 
Princtpem  perimere  tentarit ,  haudc^uaquam  eum  inique  feciffe  exi- 
Jlimabo,  Ac  ntfi  publica  vox  adfit  y  qua  Regem  pro  tyranno  habeat \ 
ddhtbendi  fimt  tn  confilium  vtri  crii-dtti  cr  graves.  Subj  icit :  Pr^' 
clare ,  pr^clarecum  rebm  hfmunis  agentur  y  ft  multi  homines  for- 
ti  pe^ore  invenirentur ,  pro  lihertate  PatrtA  vitA  contemptores  (^ 
falutis,  Et  dolet ,  quod  plerofc^ue  incolumitatis  cupidttas  retineat , 
magnis  fkp}  comtibus  adverfa.  Mox  cap.  7.  temperamentum 
quoddam  fuadet :  JnRegtbus^  inquit ,  firro  autveneno-y  m- 
hil  interefi  enim  y  interficiendis  y  hoc  titendum  temperamento^  fi 
mn  ipfe ,  cjfti  perimttur ,  venenum  haurire  cogitttr ,  quo  concepto 
tereat:  Jed  exterius  ab  alio  adhtheatur  ,  nthtl  adjuvante  ea,  qui 
ferimendfis  efi  :  nimirum  clim  veneni  tanta  vis  efl  y  ut  eo  fella  aut 
'vefie  delihuta ,  vim  irUerficiendi  haheat.  Concluditque  parri- 
cidiorum  ille  do£lor :  In  vitam  Regis  aut  Principis  (quem 
w/  euruditi  ^  graves ,.  hoc  eft ,  Jefuitae  ^  non-Regem  ^  non*- 
Principem  judicaverint^^r^j/jSn  quacunc[ue  arte  conceffum ,  tdn- 
tum  ne  cogatur  fciens  aut  imprudens  fihi  ipfimortem  confcire,  H:ec 
igitur  erga  Reges  &  Principes^^Clementia^  Jefuiticis  ara 

Pp  3  eft. 


joz  ECCLESIiE  ROMAN^ 

eft ,  quod  iulox^^*^  neceflitas  iis  non  imponitur ,    fed 
,  carnificis,  munus  aliis  delegatur :  bcnignior  fcilicet  ara  illa 
Meroenfium  Sacerdotum ,  qui  Diodoro  Siculo  Bihlioth,  hifl, 
Ub.  3 .  memorante ,  tanta  polluerunt  authoritate ,  ut  quan- 
docunquc  ipfis  in  mentem  venit,   miffo  ad  ^thiopum 
Regem  nuntio ,  vita  feipfum  abdicare  juberent.  •^Oraculis 
enim  Deum  id  edici ,  nec  fas  effe  uUi  mortalium  eorum 
jufla  contemnere.   quomodo  etiam  noftri  illi  Pontifices 
Manlianis  fuis  in  Principes  imperiis ,  vcteri  Ecclefise  pror-   -^ 
Jusignotis^  juffumDivinumobtendant.  Libri  etiam  par- 
ricidales,  eadem  Marianxdecretaconiplexi,  pofttenta- 
tani  a  Caftello  cxdem  Henrici  I V.  a  Jefuita Johanne  Gui^ 
gnardo  propria  manu  fcripti ,  Lutetise  ni  Collegio  Claro- 
montano  reperti  funt ,  ex  quibus  nonnulla  Thuanus  Kifi^r. 
lih.  cy.1.  pkiravero  A£ta  Pairlanienti  Parifienfis  in  Memor. 
Ligdt  Tom.  V  I  ./^.  2  5  6 .  excerpferunt.  Doluit  nebuloni  illi  in- 
primis  ,  quod  Sanbartholomceano  tum?jltu  vena  bafilica 
fanguis  non  fit  mifliis.  quod  fi  faftum  eflet ,  inquiebat  il- 
le  3  ex  febri  in  phrenefin  res  minime  recidiffet.  Nominavit 
etiam  Academia  Parifienfis  in  auribus  IUuftriflimi  Senatus 
Petrum  Barrerium ,  a  Jefuitis  ad  parricidia  auflroratum : 
Guilhelmum  Parrium  a  BenediftoPalmioJefuitaperfua- 
fum  3  iicere  impune  Reges  occidere  a  Pontifice  diris  devo- 
tos :  Hannibalem  Cadretum  Jefuitam ,  qui  faftum  Cae- 
lum  mereri  Parrio  dixerit.Extat  prseterea  Hber  Jefuitarum, 
de  abdicatione  Hen^ici  1 1 L  Regis  Galiiae ,  Lugduni  apud 
Johannem  Pillehot  ^  Ligx  GalUcanas  BibUopolam  A.  m.  d. 
xci.editus,  in  quo Henricus 1 1 L  ceu  impius  ficimpu- 
rus  tyrannusaccufatur,  additurque  prxclare  aftum  iri  j  fii 
is  cumfui  fimiUbus  Regibus  &  Principibus ,  ab  uno  vel 
pluribu^  yafaUis  aut  fubditis,  non  expeftata  fpeciali  ex- 
communicatione  Papas ,  interficeretur.  idque  opus  &  glo^i.  ^- 
riofum  &  meritorium  omiiino  futurum,  Non  definemu^  emm^ 

in- 


PERIODUS  SEPTIMA.  303 

inquiunt,  auxilU^medu  quArere  <^  quibus  Rexijleycumomni' 
bus  ei  AdhArentihiM  offrimi  &  tnterfici  fofftt.  Eadcm  Apologia 
pro  Caftello  &  Jefuitis  edita,  qua  Caftelli  propofitum 
ceu  heroicum  plane  &  juftum  in  tertium  ufque  Coelum 
extollitur  5  ipfeque  Caftellus  inter  Martyres  numeratur : 
Martae  Neapolitani  libri  quibus  ille  3ciie>i*5  lo^H  fupra  nar- 
ratas  rigide  tuetur :  Ribadeneira  ,   Henrici  1 1 L  dirifli- 
mam  coedem  probans  ^  &  parricidam  tartareum  fic  memo- 
rans ,  ut  propiiis  multo  abfit  a  laudante  quam  a  deteftan- 
te :  denique  Harnetus  &  complices  cerbereo  furore  q\^0' 
>^<£iilJ&iioi  y  eorumque  ex  eodem  Sodalitio  liyperafpiftiE  ftre- 
nui  y  Eudxmon  Johannes  Cretenfis ,  in  Garneti  Apolo- 
gia  5  Bellarminus  in  fuo  diri  ominis  Torto  5  ahi ,  qui  no- 
vos  Coelites ,  Garnetum  &  Oldcornum  non  fecus  ac  J*io- 
y^mi-  Heroas  laudarunt  defenderuntque  mordicus  \  pseda- 
gogicis  fuisSyllogifmisfceptraRegum  ac  Principum  im- 
pune  laceflentes  3  aurigantur.  Demurri  etiam  Jefuitarum 
pro  tempore ,  quo  fcihcet  adhuc  falem  illorum  Hngere  ei 
datum  fuit  >  puUus ,  vix  nominandus  Alaftor  Scioppius 
in  Claflico  belU  facri  Fr.Jacobi  Martenifii,  VicaruGe- 
neraUs  Inquifitionis  Papix,  juflli  vulgatoy  cap.'^, p.  22. 
quod  mumtant  pUires,  aperte  profefliis  ipfe>rationibus 
etiam  comprobare  inftituit ,   hsereticos  Principes  jure  a 
fubditis  contrucidari  -,  produfto  etiam  exemplo  Zambri , 
Regis  IfraeUtici,  qui  ab  Amri  obfefliis  feipfum  cumdo- 
mo  Regia  fuccenderat ,  ad  oram  Ubri  hxc  aUinere  non  du- 
bitavit :  c^dd  ad  hoc  exemfltm  pulveraria,  illa  Anglorum  con- 
juratio  ?  Quam  probationem  non  miniis  k^Tc^o^rhmcnf ,  quam 
canis  iu  balneo  eft  ^  tantum  abefl!e  a  ratione  5  quantum  di- 
ftat  Roma  Londino  ^  ab  Idolatra  Chriftianus ,  fa£tum  a 
jure,  tyrannus  aRege,  denique  Scioppius  a  virobono^ 
Optimus  &  doftifllmus  Berneggerus  in  Aureola  Tuba  Pa- 
cis  pag.  115.11 6.  &c.  vere  demonftrat.  Neque  vero  obftat, 

quod 


304  ECCLESIiE  ROMANiE 

quod  Claudius  Aquaviva  ^  Societatis  Generalis ,  edita  faa- 

dione  prohibuit ,  ne  quis  deinceps  publice  vel  pnvatini 

doceat ,  Ikitum  ejje  cmcuno^ue  perjom  ,  c^uocunc[ue  fratextu  ty^ 

ranmdts  Reges  aut  Vrincifes  occiaere.  Ad  niinuendam  fciUcet 

invidiam  prohibuit  docere,  non  Jentirevcl  facere  -,  Sccutlihet 

per/ona^  fciliceta  Jefuitis  non  lubmilli^e,  vel  a  Papanon 

approbata^.  uti  m  Jefuita  vapulante  cap.  12.  CL  Kivetus 

fohde  demonftrat. 

^^^^^^^       C  C  X  V.  Pofterior  Ignatianorum  novella  y  nifi  mavis, 

hxre/is /ifjgu  recofta  &:abinferisrevocatah;3ereiiseit:  Fas  ejfe  five  inju- 

Urts  jecmJa  ^^^^^  ^  jl^^  ^^^  r^i5  confejfwnis  ^^  etiam  in  jurajnento  tfjoy  eiujTmdi 

immm%  re- uti  dc/uivocatiomhus ^  mentdihus  refernjattomhiis ,  c/tiihus ad  ve^ 

fetvatioHt.m  ylfatem  occultandam  altud  fectore  claufum  teneatur ,  altudore  vet' 

wW/./w    bifc/ue  fromatur.  Eum  fcihcetm  hnem  mduci  hserefmpla- 

cuit  5  ut  parricidia  ahave  etiam  fcelera  fua  coram  judice 

,  pernegare ,  faltem  involvere ,  &:  ne  ad  liquidum  perducan- 

tur  unquam ,  efficere  poflint.  Tametfi  vero  hserefm  iliam 

in  pubhcum  pariim  higenue  6r  poene  inviti  proferunt ,  at- 

que  adeo  mter  Societatisfuse  arcana  abiconderej  tamen 

in  fcriptis  non  plane  diffimularunt  5  &:  fa£tis  aperte  proba- 

runt.  Scripta6cScriptorese  plunbus  nomino  j  Toletum 

lih.  I  V.  InJirufHonis  Sacerdotalis  cap.  2 1 .  Gregonum  de  Valen- . 

tia  Tomo  I J I.  Dt/put.  ^ .  qu£/i.  i^.  pag.  i^^o.^c.  \\h\  pruden^ 

tem  defenfionem  vocat  >  tdmundum  Campianum  in  Eptjiolu 

ad  Generalem  Societatis;  Navarrum  tn  Enchtridio;  Andream 

Eudirmon.  Johannem  in  Anttcotom  refutatione  ,  e^  Jpologia 

Garnetij  ad  aciionem  proditonam  Eduardi  Coqui^  a  Claudio 

Aquaviva  3  Societatis  Prriepofir o, ccmprobata ,  qua  sequi- 

vocationis  doftrinam  ex  Scripturis,  Patribus,  Scholafti- 

cis ,  Thomiftis ,  defendere  &:  exphcare  conarur  j  Perfo- 

nium  Anghim,  quiRom^evixit&morhiuseft  ,indifpu- 

tationibus  ejus  argumenti  a  Monono  confutatis  5  Tho- 

mamSanchez  opvr.  Merd,lib.IJL6, 1 5 . Authorem Theo- 

lo- 


:PERI0DUS  SEPTIMA.  J05 

logiae  Moralis  Jefuitarum  Tra,^,  i.Bxam.  -i^.caf.j^.^jrcAf'  7- 
ubi  ex  Sanchez  8c  Leffio  exempla  praftica  profert  3  Be- 
CdiVLWxaCM^Anmlis  //^^^  T.  alibiquc.  Toletus  acldit  iimitatio- 
nem:  Stjudex  contra  juftmam  petat-  refponfam  aut  juramentum, 
£.Jl  autetn  contra  jujltttam ,  cum  de  religtone  atit  jociis  interrogan- 
tur:  tum  cjuia  hareticus  non  ejl  jtidex  competenSy  tumqttia  ejlin 
prAJudicium  religianis.  Sed  Becanus  longiiis  crimen  removet, 
injuriam  fibi,  fociifque  fieri,  queltus.  Docere  quippc 
ipfos ,  fmcere ,  candide  & feclufa omni  xquivocatione  re- 
fpondendum  effe.  (Jnum  tantum  5  de  quo  difpuretur ,  ca- 
lum  efle :  Anne  retis  y  qt^ando  m  iudictd  tnterrogattir  dc  crimine 
f^ypetrato ,  poJpt?iegare ,  vel£qttivoce  rejpondere  P  Sic  aiitcm  il- 
lediftinguit  3  teneri refpondere  ^  fateriventatem,  Ji jtidex  fti- 
-^idice  i  Jeu  fervato  ordtne  jttris  intcrroget ;  ficus  autem  noth  Ratioy 
inquit",  priortscji  ^  quia  quifquetenettix  ohedire  fuperton  lcgitimx 
prdcipienti  j  quod  fit  y  cum  fecundtim  ordtnem  juris  rcos  mterrogat. 
Ratio  pojlertoris  5  quia  judex  non  hahet  )us  interrogandi  nifi  fecun* 
dum  ordinem  juris.  Jurts  autem  ordo  no.n  fervatur ,  cuminterro'- 
-gat  devcculto  crimine,  de  qt/o  neqtte  fama.  ef  contrareum ,  neqtie 
judicii  competentia  ,  neque  plena  probatto.  Et  in  tali  caju  non  men- 
titur  5  fi  neget  a  fe  patratum  crimen  ^  fivideiicet  crimen  adhuc  fit 
occultum.  CrEterum  Becanus  hic  more  fuo  partim  tergiver- 
fatur,  partim  etiam  acquivocatione,  ubi  a  Societate  fua 
ejus  crimen  amoUri  tentat ,  kidit.  Diftinguuntenimjefui- 
tx  inter  caufas  fecuh  five  forenfes ,  &  rehgiofas.  In  illis  fi 
quis  juridice  interrogetur  ,  cum  icquivocatione  diftin- 
gueadum  efle  negant.  In  his  autem  iis  uti  fas  efFe.  Ipfe  ve- 
ro  refpondet  de  caufa  Secuh  Sc  criminc  perpetrato  5  quo 
nomine  non  cenfet  fua  illa  clandeftina  facra.  lUud  etiam 
jurtdiccy  fivc  Ordo  juris  abahis  ad  forenfia  fpeciatim  apph- 
eatur.  Sed  &:  in  altero  iUo  generereusperfidiisperjuriiquc 
tenetur.  Neque  enim  vel  judex  hxreticus  ipti^ciijtidex: 
yel  judiciiun  ejus  juduitm  competens.  Juris  quoque  ordo 

Q.q  fuf> 


jo^  ECCLESI^  ROMAN^ 

fufpenditvir  ipfi  ex  aeftimatione  aecufati  fcu  rei ,  fit  ne  cth 
inen  publicum  an  privatum ,  judicium  competens  vel  non 
competens,  probatio  plena^  vel  nonplena.  Sed  &f^Qta 
Jefuitarum ,  •doftrinx  eorum  interpres  locupktior ,  ex  hi- 
ftoriis  Anglorum  &  Belgarum  >  inprimis  ex  Negotiation^ 
Jefuitica  in  Belgio  edita ,  manifeftiora  funt  ^  quam  im- 
ber  cum  pluit.  V  el  unius  Garneti  hiftoria  in  Aftis  ejus  vul- 
gata ,  &:  a  Doftifs.  Cafaubono  in  Epiftola  fupra  laudata , 
nec  non  Thuano  Hijlor,  lik  c  x  x  x  v.  luculentuis  repetita , 
ejus  rei  fidem  pleniflimam  faciet.  Hujufmodi  vero  asqui- 
vocationum  notitiam  6c  ufum  prioribus  Ecclefix  Dofto- 
ribus  atque  Magiftris  non  contigifl^e ,  adeoque  k\x  setatis 
noviflimum  &j^r\iJi(x.^  &c  veluti  munus  quoddam  eflTe,  So- 
cietatis  ejufdem  Theologus  percelebris ,  Gabriel  Vafquez' 
Tom, IV,quxfi.  93.  art,  f^Jub.  1 3.  apertifllme  fatetur  y  Sc  glo- 
riatur.  Negari^  inquit^  non  fotefi  y  hujm  Cper  aequivocatio- 
nes}  rejfondendi  modi  non  memimjfe  antiquas  Do^ores  ^  C^  itA 
\  credidijje ,  finegaretur  faBum  tam.  coram  judice  quam  coram  alio  , 

cffe  mendacium.  Bt  revera  ita  ejfet ,  fi  mens  reffondenti^  mn  ejfet 
cum  illa  5  cjuam  diximm ,  reftriltione  ad  interrogationer/i  refpondere, 
Id  colipgitur  ex  Thoma^  qui  etiam  in  Reo,  cum  injufie  interroga- 
tary  alium  modum  non  invenit^  quAm  non  refpondere.  CQlligitur 
etiafn-exAugufiino-i  o[uiloquensetiam.  de  juAiceinique  interrogOtn''' 
Uy  non  meminit  hujm  refiri6iioni6  ^  modiloqmndi^  ut  excufk" 
m  reffofhfum ,  fed  tamen  nec  negamt.  Scilicet  S,  Auguftino  > 
Thomas  aliifque  vetuftioribus  Doftoribusmirabileifthoc 
donum  linguarum  non  contigit  5  nectam  felicibus  eflfe  iis 
licuit^  ut  novse  ac  ferpentinae  iftius  lingux  ufusiisinno- 
tefceret  >  agnofcerentque  adeo  duplici  lingua  y  morefer- 
pentum ,  loqui  fas  piumque  efle. 
miefitt  Ro'  C  C  X  V I.  Habuit  hac  oeta tate  Romana  Ecclefia  duo» 
ZmforcXos  ^^^^^^^^^^  fcre  Pontificice  poteftatis  religionifque  hyperaf- 
mfiinis  4t'  pift^s  D^^TJWl  '^*T3JilJD  V^r&fugnacuU  MaoUm  ,  feu  arcmm^ 

Dajf. 


FERIODUS  SEPTIMA.  307 

Dan.Xi.  39.  Jefuitam  &  Cardinalemeruditionis&indu-Ww/^4^«/>, 
ftriae  laude  coetera  non  defraudandum  utrumqtte ,  Cxtz-  ^'/^"J^'!'^^ 
rem  Baronium ,  Sora  j  Campania  Urbe  oriundum ;  &  KoT'cJdm.iUf, 
bertum  Bellarminum  ,  patria  Politianum ,  Marcelli  1 1. 
PapiE  Sororis ,  Cynthix  CerviniE  3  filium  3  quorum  ille  fe- 
culi  hujusfeptimo,  hic  yicefimo  primo  anno  dcfunftus 
' eft.  Scriptis iUiin vulgus editis pkiribus :, giganteifque vo- 
kiminibus  ad  fcopum  eundem ,  ftabiUendam  quse  inde  a 
Reformatione  nimiiim  labefaftata  6r  pkiribusin  locispe- 
nitus  collapfa  eft^  Romani  Pontificis  potentiam,  fupra 
Mortakum  omnium ,  imo  ipfius  Dei  Omnipotentis  po- 
tentiam  {ck  efferentem ,  atque  inde  manantem  rekgionem 
Pontificiam  univerfam ,  diverfa  omninovia  grafi^ati  funt. 
Ilk  Annales  Ecclefix  condere ,  huic  controverfias  Pontifi- 
cias  traftare ,  curce  cordique  fuit.  Ac  ut  de  Baronio ,  qui  Bartmii  am^ 
fub  aufpiciis  &  duftu  Philippi  Nerii  ^  Congregationis  O-  »^«f  cujuf. 
ratorii  fundatoris,  Annakum  iUum  partum  fuum  pluf-'"*'''-^'*^* 
quam  elephantinum  (^nam  cfim  elephanti  fpacio  decem 
annorum  partusfuos  edant,  iUeter  decem  annorum  fpa- 
cio  fuum  edidit}  enixus  eft  ^  priore  loco  dicam  3  rds  ipfa 
manifefte  arguit,  quandoad  fcribendum  ^lnndes  feu  hi- 
ftoriam  Ecclefii^  animum  appukt ,  non  eirm  :^inegc)tiifi- 
bicredidifl!e  dari^  utfaciemveterisEcclefisev  qHaiertiin- 
veniebat  quain  Scripturis,  qua  iii  Patrum  &  hiftoriarutii 
antiquiflimis  monumentis ,  peniciUo  fuo  bona  fide  expri- 
meret ;.  fed  potiiis  ut  talem  ei  cn<^\et  quadam  y^oLxoavMrd 
feciem  fingeret ,  qualem  Ecclefix  Romana:  fufceptum  fe3 
mel  patrocinium  poftulabat.  Ciim  enim  omnes  hodiernK 
de  rekgione  controverfise  ad  duo  capita  y  doftrinam  fcik- 
cct  de  dogmatibus  ritibiifque ,  &  Pontificis  Romani  po-  , 

teftate  &  Monarchia  revocentur  commodei ,  in  utroque 
earh  rationem  Baronius  tenuit  ^  ut  omifTa  quxftione  de  vo- 
luntate  Domini ,  &  vera  antiquitate ,  omnia  fine  cxceptio- 

Qq  2  ne 


i^o8  EGCLESI^  ROMAN^    • 

ae  defenderet,  qnx  Romx  probari  fciebat.  In  quo  etfi 
fubtilem  artan  leu  >tgu4*v  quandam  vaferimam  adhibet  ^ 
plerunque  tamcn  impiicatamanimi  fuinotionemitapro- 
dit;?  tit  quifquis  rudis  &:  coscus  non  eft,  confilium  ejus 
fubodoretur  facile.  De  Scripturas  ufu  populo  erepto ,  Im- 
gua  ignota^,  traditiooum  etiam  recentiorum  authoritate  ^ 
Tranilubibntiatione ,  Miffa ,  concomitantia ,  Sanctorumr- 
iuiagmum  invocatione  3  cultu  reliquiarum,  purgatorid>; 
iadulgentiis:,  fmiihbufque  fequiorum  Seculorum  inven-  / 
tis ,  Froteftantes  inter  6c  Pontificios  controverfis ,  afferen* 
dis  Gibeonitica  fraude  itaubiquelaboraty  utcanse&ve- 
tieran.dx  antiquitatis  colore  ea  mvita  hcct  imbuereanni- 
tatur  unice.  IjLpmani  Pontificis vero  Monarchiam ,  SciU  . 
lud  infinitum  imperium  5  ita  allidue  omnibus  viribus  eu-» 
5tfiu/)<»f  ctx-ctt/5fi)5;  propugnat  ,  ut  merito  Dodifs.  Pithoeus» 
t^J        pnori,bus  infpeftistomisjudicaveritj  non  titulo  ^/^;^^////;//! 
*sv^yjX%v^Bcdefkaftifarum,:,  S^di  potiiis  de  fote/law  Pap£  infigniridebuif-f 
fp.  Hmc  fcihceteft,  qu6dQmniaacfingula.3  quic  inEc-. 
cicfia  accidcrunt ,  Pontificis  authoritate  gefta  elTe  contei;!-^^: 
dit  :.probatiffitnosquofqueauthores.3  ficubi  SediRoma- 
nis\advef>l^um  quidpiam  fcripferunt»   non  fine  ftomacho' 
rejieit :  tlQatificimi  Rpmanonmi  fafta.  quantumvis  enor-^ 
nna>,  ttuculeata  3   t^annica  excufat  ^  tuetur  ,   laudaty 
Hildebrandum ,,  illum  generis  humani  furiam  ,  Regum 
&  trincipum  poteftati  5  libertati,  cervici  dcnique  inlidias  • 
qusefitiijimasilruentemj  &:Sathania^iUiusde  f^Wflt  uTii'^ 
^fiCi^^:  Pontiiicis  ,.dodrinse  elementa  brevibus  quafi  apho-i 
Xj!^isy,qui  Diftatuum  nominc  veniunt  ^.  Gomplexums£ 
amphs  mirifque  elogiis  exornat>  &:  perfeaiilimi  Papae>   l 
ideam  abfolvere  pronuntiat :  Bennonem  3 afiofque  contra- 
diceates.3,auritos  hcet  6c.  oculatos  teftes,,  obelo  fuocon- 
fi^Os  exagitat  damnatque :  Concilia  nonindi£taauthori-> 
^tci.PQntificwm  Pfeudo-Synodos  5,  Imperatore^  3  Reges ,, 

Erin- 


PERIODUS  SEPTIMA.  305^ 

Principes,  Papx  fputa  lingere  dedignatos  ,  IicereticGS, 
fchifmaticos ,  ty rannos  appellat  >  novillima  qiixque  exem- 
pla  promeritos,  clamat:  .eofdem  res  Ecclefiafticas  attin- 
gentes  maledictis  incellit  -,  aufus  etiam  (ad  A.  d  c  c  c  l  v. J| 
R.egesvcteresFrancprumcamobcaufam  cum  latrembusif» 
Sylvis  coniparare :  fidelc^  eorundem  confiliarios  ^jura  Re- 
gia  adverfus  Romanam  Curiam  defenfitantes  teterrimac 
hnerefcos  Politicorum  crimine  arceffit :  denique  non  aliud 
fere  omnibusfme  difcriminej^quamcoecamobedientiamy 
hz  humile  fervitium  Vicario  Chrifti  in  hifce  terris  exhiben- 
dum fuadet ,  commendat 5  &: exhibere abnuenteis ^Cam- 
pano  fapercilio  fuo :,  (Campanus  quippe  fuit)  ubique  de- 
teftatur  damnatque.  Scilicet  venaHtium  erat  Romani  Pon- 
tificis  mancipium,  purpurse  merccde  conduftitium/  ad 
Papatum  afpirans  &:  remis  atque  quadrigis  contendens 
ipfe.  de  quo  fic  meritoGrotius  cecmit: 
'*    {^nnales  docH  nimium  fervile  Baronl 

.Suilegis  j  (^  Romx  quale  prohatur  opm  y 

Crcdm  ne  propera :  multo  vigilata  lahore 
Pagina  -,  fid  nutu  Juh  dominantis  crat. 

^^uchramcntumnoneji  leve  j  purpura  \  fridcm^ 
Tontifices  verum  non  didicere  fati:  &C. 
Accedit  ad  hanc  Ct^^^iaiv  tv  ^vyf^c^m^kw  dfjpojhionem  firi-- 
ftoris^  quaminScriptoribusinpnmis  fpeftandam  Diony- 
fius  Hahcarnafleus  monet ;  modus  etiam ,  quo  fingula  hasG 
BaroniuSj  iWAAio)!' tw 'xlOTjSeCclj  profecutus^eft^  prrepofte- 
rus  paflim  &:  perverfus.  Qiio  pemnent  vifiones ,  miracH- 
la  5  jSc  putidiffimiE  fabulse  ,  quas  ex  recentioribus  fcripto- 
ribus  3  Zonara ,  Vincentio  ,  Nicephoro  ,  Metaphrafte , 
Antonino  5-  Cypomanno  5  Surio^  fimihbiifque  fabularum. 
anihum  hamaxariis ,  eorumque  adeo  fide  itacollegit,  ud 
ipfum  inter  &:  illos ,  ahofque  etiam  aurearum  Legenda- 
rum  confarcinatores  ^  veluti  Jacobum  deVoragine,^  Pe- 

Qq  3  truiu; 


jio  ECCLESlJE  ROMAN^ 

tmm  de  Natalibus  &cc.  noa  aliud  difcrimai  appareat, 

,  quam  quodillifinearte,  ruftice  6c  pingui  Minerva  fabu- 

lati  fiint>  ipfeveromajorem  cqlorumapparatum,  quip- 

pe  nec  ingenio ,  nec  arte  rudis ,  adhibuit :  horrenda  con- 

vitia  5  qusE  paflim  vibravit  in  Proteftantes  y  quos  etiam  aJ 

y^. Dccc.una  cimi  Sergio  Manifhxo^  hi^erefeon  horren- 

damm  patre,  Diabolum  Catechiftam  habere  criminaturj  - 

ic  ad  A,  Ai.  c/  X  V  I  II.  una  cum  Bafilio  Bongomihorum 

.auftore,  Alexiilmp.  jufTucremato,  vivicomburio  defti- 

nat :  judiciorum  temeritas.  Veluti  ciim  five  adverfa  five 

laeta  ^  qu^e  Principibus ,  popuHs  ,  privatis  contigenmt , 

velobfervantics  infigni  ergaPapam,  Ecclefiamve  Roma- 

nam :  vel  contumehae  injuri;:eve  ^  quam  iUi  fdciffe  vifi  funt  j 

accepta  refert :  parachronifmi  manifeftij  craflique  ex  igno- 

rantia  Linguarum  GrxciE  Sr  Hebraicac  (^quarum  ignarifli- 

mus  tantimi  non  dvirT^ois  ^i^al  6c  iinpranfus  paratus  ad  o- 

pus  iflhoc  acceflit}  admifli  pafllm  errores:  corruptumcr- 

roneumque  Sc  inconftans  de  authoribus  veris  falfifque  ju- 

dicium  :  confignatifl[imx  notx  contemptus  nefafii  Regum 

&  Principum ,  odiique  adverfus  plures  concQpti  inexpia- 

bihs.  quorum  omnium  exempla  irrefragabiha  Viri  doftif- 

fimi  3  Cafaubonus  in  Prolegumenis  Exercitationibus  pr^e- 

miflis  3  6c  Exercitationibus  ipfis ,  Mornseus  in  Myfterio 

Iniquitatis ,  Otto  in  Examine  AnnaUum  >  Blondellus ,  Pa- 

■PoHtificiorum  yi^^s ,  Carolus  3  ahique  deprompferunt.  Ne  dicam  ^  fegni- 

deitfdemjii-ttX:,  Opus  tot  malse  fidci.  compunftum  notis ,  probarie- 

favTabfiT''  ^^^^  Pontificiis  emunftiorum  narium ,  GaUis  inprimis. 

Certe  Cardinahs  &:  ipfe  Perronius /;^  Vofth.in  Bayonim'^  fic 

eum  perftringit :  Bonus  homo  ("Baroniusj  multis  inlocis  hifto- 

ria/H^  deceftus  fuit^  magni  in  eo  parachronijmi  y  in,  infinitis  lo- 

cis  fallitury  minime  eft  exacfus -^  ne  in  ipfo  quidem  ftylo,   Nonnifi, 

lahoriofmn  eftopus^  6cc.  In  voce  Roma  fic  de  eodem  cenfet: 

Uimismagna  temforalis  foteftas  Papam  epcofum  reddit  Vrincifihus 

Chri- 


PERIODUS  SEFTIMAi  jri 

Chyifiiams,  "J^eque  frudcifJtcr  ficit  Bctronm ,  quando  tantopereiU 
lam  difendere  con^dtus  eji,  Doftiilimus  Launojus  Sorbouicus 
de  codem  cjufmodi  in  Epiftolis  fert  judicium  :  N-enw  nejctt , 
tum  Jedis  Romam  opportimUatum  Afjertorem  ejjc  eupidifjimum ,  (^ 
uhuunc^ue  (^  quomodocunque  erogare ,  cjua  ilUus  amplttudwt ,  co?n^ 
m/)dis  y  honori  infernjitmt^  Alibi :  Baronit^s  ntdU^n  prxtcrmittit 
occaftonem  a??iplijicand^  dignitatis  Romam  Rontijicis.  Neque  etiam 
propitium  de  eo  judicium  Godavii  Epifcopi  in  Prxfatior 
ne  hiftorix  Ecclefiafticx  extat.  Denique  edito  undecimo 
tomo  Annalium  5  quoHifpanoruminSiciliamjuribusde- 
rogare  vifus  eft ,  tantam  eorundem  offenfam  invidiamque 
incurrit,  utnon  tantiim  vacante  poft  Clementis  VII I. 
mortem  Sede ,  quam  confcenfurum  fe  Baronius ,  &:  cum 
eo  alii  fperabant^  infeftisHifpanorum  Avil;^  inprimis& 
Afcanii  Columnis  Cardinalium  artibus  ftudiifque  a  Papa- 
tu  exclufus  fuerit :  fed  etiam  eo  rcs  proceflerit ,  ut  Ant- 
verpicE ,  ubi  Annales  eodem  fere  tempore  recudebantur , 
undecimi  tomieditio,  Philippi  juflu^  prohibita ,  &  Ro- 
mx  excufa  exemplaria  in  terris  Hifpanorum  diftrahi  veti- 
ta>  duoque  infuper  hbrarii ,  quod  contra  ediftum  ea  ha* 
buiflfent ,  ad  triremes  damnati  fuerint.  pluribus  rem  ge* 
ftam  narrante Thuano  HtflorJih, c%y.^  i  v.  ubi  etiamBa- 
ronii  iracundum  &:  thrafoniCum  ad  literas  ProRe^is  Sici- 
lise  refponfum  ejufmodi  narratur:  Melitps  ejl  ^  mihi  mMiy 
quam  ut  evacuetur  gloria  mea,  Dlem  meam  laudem  ne  taci^ris ,  qu»- 
niam  os  peccatoris  ^  c^  osdobji  apcrtum  ejl  Jiiper  n^e,  quippecim 
hxc  accufatio  ^  nontam  inme^meos  Annaleis  direch  ftt^  quim 
ttdverfiu  ipfum  Tontificem ,  (^  Sancf^  Se/hs  (Jlfaje/fat-em,  qui  eos 
%;idity  ^cm^is  Cardtnaltbuxexaminandos  prctbuit,  Petrusvidtty 
Fetrus  approhavit :  Huic  petr^^  atque  adeo  rupi  injixtis  mimme  <v€^ 
reor^  ne  loco  moveri  aut  conctiti  pojpm, 

C  C  X  V 1 1.  Non  niiniis  famofus  in  J^cclefia  Romana  Briurminki 
©ft  alter ,  Robertus  BeUarminus ,  Cardinalis  &  Archiepi-  ^J',^^'^^^ 


fcQ- 1 


abttui  ? 


512  ECCLESI^  ROM  ANi*: 

fcopus  Capuanus ,  magnus  fcilicet  ApoUo  ^,  &  gregis  Pon* 
tificii  vitula ,  qua  difputaturi  cum  Proteftantibus  arare  fo- 
lent  5  ufiratillima.  quem  apud  Alegambium  in  Bibliothe- 
cafcriptorum  Societatis  Jefu,  Cardmalis  de  Sourdis  Sy-  \ 
duj  3  malkum  hareUcorum ,  'uerticem  TheoLogorum  hujus  Seculi  vo^ 
cat  >  &:  apud  eundem  alter  Cardiiialis  Vifmus  quoad  ca- 
ftitatem  etiam  in  florenti  xvo  cum  J(f^ho'y  quoad  pau- 
pertatem  inter  divitias  cum  Davide ,  quoad  liberalitatem  • 
in  egeftate  cum  Tohia  y  quoad  folituduiem  interiorem  inter 
i  occupationes  aulx  ^  cum  Gregorio  >  quoad  humilem  de  fe 
opinionem  in  conferta  multitudine  vututum  exoellentifli- 
marum  cum  ?aulo\  quoadliberam  vocem  ergadominan- 
tes  cum  y^?^^;^;/^  ^^//^^  liberaliter  iatis  comparat.  In  qua- 
tuor ,  quos  edidit ,  controverfiarum  tomis,  mole  fine  ner- 
vis  5  fic  procedit ,  ut  primo  Ecclefias  Romanx  doftrinam, 
probationibus  ex-Scriptura  S.  Conciliis ,  Decretis  Pontifi-  > 
cum,  Patribus  &  ratione  3  petitis  5  afl^erere  conetur  j  dein- 
d€objeftiones  hsereticorum ,  quosvocat,  folvere  aggre- 
diatur.  Prxfationetomiprimiadleftoremait  ^  j^^^^^j/- 
dei  controverfias  co?nplecU ,  ut  unum  docirtnA  corfm  integrum  ^ 
perfeBum ,  Juifque  numeris  ahfolutum  exiflat,  Quomodo  fperat  j 
fe  hdreticos  homines  ^  ut  eodem  tomo  perorat ,  adlumenfidei 
revocare ,  velfaltem  impetum  eorum  c^  furorem  frangere  foffe^ 
iwfowfr^^t/ffr-QuodigiturexScripturis,  principio  nobifcum  conmmu- 
^'tTeltti^^^^^  difputare  inftituit :  quod  non  perinde  mahgnus  atque 
laudem  non-  Jefuitx  alii ,  Valeutia  inprimis ,  Vafquez ,  Becanus ,  Mal- 
fMiu  wwtf»- donatus  &c.  meUore  ut  plurimum  fide  adverfariorum  fuo- 
rum  argumenta  allegavit ,  &  amantior,  quam  ilhj  ve- 
ritatis,  ficubi  erravit ,  prudens  fcienfque  errare  non  vide- 
tur:  quodj  fecus  ac  novi  Methodiftx  aperto  Martcnon 
per  cuniculos  ,  8c  tergiv^fando  nobifcum  egit :  quod  ad- 
V€rfus  falfa  errantium&:  verorum  haereticorum  dogmata 
r.€ae  &exveritate  nonnuUa  dixit:  quod  infamem^ilhim 

Mo- 


,m'. 


UMt» 


PERIODUS  SEPTIMA.  313 

Molinifmo-Pelagianifmum  perofus  3  de  pra^deftinatione 
orthodoxe  fatis  differuit :  quod  in  iis ,  qux  prxter  veri- 
tatem  3  conftabiliendis  EcclefiiE  Romanx  dogmatis ,  attu- 
lit  ,*  capita  illa  doftrinx ,  in  quibus  a  vero  aberrant ,  difli- 
dent  autinftabiles  funt  Pontificii ,  inunum  compegitat- 
que  concinnavit  y  multafque  multorum  fententias  fumma 
Pontificum ,  Academiarumque  Ponrificiarum  approbatio- 
ne  munitas  comportavit  5  &:  fententia  fua  conclufit ,  ut  ad 
liquidum  perduci  pollit^qua  m  re  partes  contendentes  con- 
veniant  difcrepentque^  amplam  certe  laudem  ille  mere- 
tur:  Sicut  autem  naucleris  tria  folent  effe  periculofa  ^  ^'^piur.tver^ 
in  fcopulum  alliferint ,  i^i  in  dorfum  arenarium  inciderint ,  Yeprthenfi$He 
fi  velificentur  male :  fic  Bellarminus  etiam  vaftiffimamil-f'"!''''^'^*^ 
lam  navigationem  fiiam  tribus  incommodis  illis  obnoxiam 
reddidit.  Etenim  fcopulus ,  feu  rupes  &:  petra  firmifllma  eft 
S.Scriptura,  adquamquicunqueallidunt,  utcumPoeta 
loquar ,  infringunt  dentemfolido.  Unus  idemque  fcopulus  no- 
bis  eft  pharus  ad  falutem :  iis  vero  ^  qui  veritatem  in  men- 
dacio  detinent,  certiffimus  ad  mortem  Caphareus.  Ad 
huncvero  fcopukimquam  fxpe,  quamgraviter,  crafl^e, 
ofcitanterque  Bellarminus  aUifcrit,  adeoque  Romanam 
illam  naviculam  Petri  5  uti  appellare  folent ,  tabulato  dis- 
jedlo,  corruptoque  3  non  fcapham  ulla  ex  parte  integram 
eflTe,  oftenderit,  tum  res  ipfaloquitur,  tum  viridoftif- 
iimi  liquido  demonftrarunt.  Dorfm  vero  arenarium^in  quod 
ejus  navis  incidit  3  innumera  funt  teftimonia  a  difputato- 
re  eo  addufta  3  puta  Patrum  teftimonia  falso  ,  mutile , 
perverfe  citata :  noftrorum  difta  &  fcripta  fubinde  iniquio- 
re  fide ,  qwam  unquam  fcriptum ,  diftum  ^  cogitati^mive 
fuerit,  propofita:  hominummentedefipientiumjanimo 
in  nos  caufamque  noftram  infcnfiffimorum  prolata  non  fe- 
cus  teftimonia ,  quam  fi  foHa  SibylUna ,  &  Divina  qua- 
dam  vi  otyfltrTipp^  eflent  >   quorum  tamen  pleraque  forte 

Rr  non 


314  ECCLESIiE*  ROMANiE 

non  tam  judicio  certOj  quam  aliena  fide  ^  Collegarum 
fcilicet  Scalumnoruma  quorum  alii  hoc  ,  alii  aliud  tefbi- 
monium  ex  varia  lectione ,  quafi  haftas  amentatas  commi- 
litoni  (uti  in  CoUegiis  Papatus  folent)  fubminiftrarunt  j 
pofuit.  Denique  &  veltficatto  ipfa  miniis  profpera  fuit.  Na- 
vigii  enim  Chrifti  pes ,  veUim  &:  fignum  non  aliud^  quam 
Sacra  Scriptura  eft.  Atilleopus  ixxxxm  feientiam  prope  tnfini- 
Hm  non  modo  variarum  difeiflinarum  dr  linguarum ,  fed  etiam  tO" 
tm  antio[uitatis  yomnium  htftoriarumi^temforumrequirere  proe- 
fatus  y  de  fide ,  de  fcientia  illa  revelata  6c  infufa  Spiritus  S. 
&  Scripturx  facris ,  verbum  nullum  facit.  malo  utique  au- 
gurio  fefeprodens,  quod  Scripturas  pafliminfubfidium 
adhibens  licet ,  fenfum  tamen  earum  yvWt^v  a  Deo  Spiritu  S. 
&  Scriptura  ipfa  demonftrare  penfi  non  habiturus  fit.  Ple-. 
nisScripturiE  foHus  vehs  ad  Coelum  >  thronum  glorixuf- 
que  refta  provehimur,  fi  Deum  audimus.  fin  aHa  ^  alios , 
circumducamur  necefrum  eft  per  finuofas  ambages,  do- 
nec  ad  Scripturas  recurramus ,  aut  in  ambagibus  illis  fub- 
jnt^nftAni  fidcntcs  mifcrime  pereamus.  Alicubi  etiam  inconftantia: 
fii^ttHdo^rt-  fua:  y  non  ingratahcet  nobis  documenta  dedit.  velutici^im 
^^^,^,^^^j^^^^^  ahbi  pia,  fa- 

na  3  orthodoxa ,  6c  priorbus  e  diametro  repugnantia  pror 
tulit.  Huc  pertinent  ejus  effata ,  qux  utroque  poUice  pro- 
bamus:  (^lib..6.  de  ^rati^^  voluntatem  haminis  efife  liheram^ 
tn  veUt  (^mcquam  feltuare  ^  ahfque  atmlio  Dei  (\ih.^,  dejuftif. 
cap.  1 7.  5  I— 3 .}  Frofter incertitudtnem  pofrid  jujlitia ,  (^ per 
riculum  inanis  glori^  tutiffimum  ejfie  5  noflram  fduciam  cotlocart 
tn  merito  ^  fiducia  Dei :  ISlon  ahfirdttm  ejfe ,  fe  quis  dicat  nobis 
imptttari  chrifti  juftitiam  (^  merita  cum  mhisdmentur&  appli- 
century  ferindi  acfet  ms  ^fe  fatisfeciffemus :  (lib.  3.  de  Poen. 
cap.4,)  A  Sfiritu  S,  ejfe  lumen  fidei  j  quo  is  intus  drindomici' 
iio  cordis  nohis  dicit ',  Ita  efe  y  nihil  hafetes -,  quibus  verbis  Spi- 
ritus  S.  teftimonium  internum ,  quod  alibi  impie  exagitat, 

afle. 


PERIODUS  SEPTIMA.  315 

aflcrit :  (Ub.  i .  de  verbo  Dei  cap.  11.)  Scrifturis  ficris  nihil 
^  netius^  nihUcertius,  ut  JiultijJimH^  fa ,  qiit  fiden$  illis  hahen^ 
dam  negat,  quas  etiam  efle  notiiiimas ,  ccrtillimas ,  verif- 
fimas ,  iifdem ,  qiubus  &  nos  uti  folemus ,  argumentis  fta- 
tim  comprobat ,  conclufionem  cedro  dignam  ej  ufmodi  in- 
ferens :  Suare  S.  Scr-iptura  regtda  eji  credendt  certijpma  cr  tuttjjt'  , 
ma :  ( iib.  4.  de  Pontif.  R.  cap.  2.  fs-ad  Secundum  >  &:  lib. 
2 .  cap.  3 .}  Papampojfe  in  harefin  tncidere ,  Aeficerea  ^de ,  jtidica- 
ri  abEcclcfta-y  ejiis  Sedem  alto  transfcrri  pojfe  fineviolatlone  jtirts 
Dtvihi :  ( lib.  2 .  de  R.  Pont.  cap.  2 .}  Forte  non  ejfi  dejttre  Di- 
inno,  Romantim  Ponttficcm  Vetro  fitcccdere ,  c^^itiadcea  fkcceffmie 
ne  y^  qutdemtnS.Scrtptttra  extet-y  mox  contcndens  tatncn  , 
m  fucceirione  ilia  totam  religionem  &:  fummam  rei  Chri- 
ftianx  verti,  liceteanonfitde  fide,  nec  in  Scripturis  tc- 
ftimoniumconfignatum  habeat:  (Ub.  i.  de  R.  Pont.  cap. 
1 2 .  fs.  5 .  &:  48 .3  Claves  non  fili  Petro  datas  effe  -,  potefialem  Petri 
cum  cxteris  Apoflolis  communicatam  effe ;  aqualcm  ftttjfe  Petrum  cr 
Paulum-,  dcjtium  hujus  c^illius  jtis  in  Eptfcopatu  R.  ftuffe-,  Patdi 
majora  futfje  ojnam  Petri  merita.  Ex  quibus  fimihbufque  gno- 
mis  Bellarmmum  Confeflrorem  fidei  Reformatx,  &:  fibi 
ipfi  difcordem  facere  in  proclivi  foret.  Inprimis  autem  er-  srg^Regti ^ 
ga  Reges  &  Principes  poteftatefque  fummas  ceu  alter  Ma-  Prtt^ctpes  tn^ 
riana,  animum  infeniifllmum  prodidit :,  aftruens  paillm{^^;^''^^Ji/'. 
imperiumPapx  reftum,  diredum & abfolutum  invitas,i//f. 
ncgotia  &:  dominia  Imperatorum  &:  Regum ,  quos  clien- 
tes  facitfapx,  obftriftos  ad  pr;sftandum  ilh  homagium , 
&:  abejus  voluntate  nutuqueita  fufpenfos  ^  ut  exui  impe- 
rio  polfint ,  quoties  ilh  libet.  In  hbro  piaculari  ^  quem  ti- 
tulo  Matthd  Torti  adverfus  M.  Britannix  Regis  Jacobi  A- 
pologiam  pro  juramento  fidehtatis,  cuititulumillefece- 
rat ,  Tripltci  nodo  triplex  cuneus  -,  edidit ,  fic  Clementem  Hen- 
rici  III.  parricidam  laudat:  Vltus  efl  Deus  chriflttm  ftmm  ^ 
dtm  per  alium  ficratum  virum ,  alioqui  mtliti^  imperittm  dr  irter^ 

R  r  2  mcnh 


ji6  ECCLESI^  ROMAN^ 

fnem\  Kegem  eundem  7i07i  Jine  manifefto  Dwin^  frovidentU  mi' 
raculo  interfecit,  Aufus  etiam  poitea  eft  cum  Jacobo  Rege 
palam  6c  aperta  fronte  congredi  ^  &:  tum  triplicem  ejus  cu- 
neum  ,  tum  prxfationem  Monitoriam ,  quo^  interim  a  Re- 
ge  prodierat ,  multa  argumentorum  mole  oppugnare,  non 
veritus  eum  Juliano  firnilem  appellare  >  iple  torquendis 
ScripturiSj  quo  ambitioni  fervu-etj  tamJulianoapudB. 
Cyrillum  fijnilis,  quamRexJacobus  erat  diffimilis.  De 
poteftate  etiam  Pontificis  m  temporalibus^proinfidiato- 
ribus  Principum  ,   adverfus  Barclajum  librum  fcripfit, 
quemnon  foliimhujus  liliusnisnia  foricina  confolliorem 
reddidit  -,  fed  Suprema  etiam  Lutetix  Curia ,  ceu  feditio- 
fum  fcriptum,  fevero  interdifto  fubjecit.  Utnon  fmeo- 
mine  Cardinalis  hic  Bellarmini  nomen  indeptus  videatur , 
ctim  ferah  illa  doftrina  nonnifi  Bella  ^  arma  ^  minas  fpirave- 
rit.  Denique  itaPapatum  ruentem  Bellarminus  fuftinere 
conatus  eft,  ita  quiefcentibus  ejus  tantifper  fatis,  fufti- 
nuit,  ut  fcriptis  tamen  fuisSediRoman^e&Pontificijun 
ftiffimam  etiam  invidiam  conflaverit  ^  &:compert0  3  Ro- 
mam  elTe  ctSg^TrAJlcv  incurabilem,  quippeinerroreobftina- 
tam  y  adagio  CaUiftrati  apud  Ariftophancm  5  quod  '7^^^'^ 
5CT05  KiiT^S  Tnti^yin  5  podex  lotionem  vincat  ^  fidem  fecerit. 
Deferht  ejtis       C  C  X  V 1 1 L  N  cquc  tamcu  Bellarmini  ifth;rc  Metho- 
Tolttnus    ^^^^5  qua  ille  caufam  cum  caufa ,  rationes  cum  rationibus 
cotifugeyunt    (infelici  fucceflii  hcet}  contendit  ^  ita  aftutioribus  in  Pa- 
M<ihohf}a    p^^^  ipfo,   qui  nafum  Rhinccerotis  habent  ^  fatisfecit, 
cjuin  nova  &  compendiaria  magis  via  nobiicum  tranligen^ 
dum  i  intraque  ar£tiores  gyros  conftringendos  nos  judica-i 
verint.  Exorti  hincfuntin  EcclefiaRomana  adnoftrauf- 
que  tempora  Methodifi^  novi ,  vafrique  non  pariim ,  nova 
fciUcet  dogmata  fua  novx  methodi  fuco  incruftaturi ;  qui 
deferta  candidiore  BeUarmini  Methodo  ,    expeditiorem 
fuojudicio,  artificiofiorem  ^  f^ltem  ad  faciendam  fimpU- 

cio- 


PERIODUS  SEPTIMA.  317 

cioribus  fraudem  opportuniorem  fe  ftruere  pofle  fpera- 
runt.   Alii  fcilicet  ,  pracfultoribus  Gonterio  5   Perronio, 
Francifco  Vcronio,  (quanquam  etiamhis  RenatumBe-/.,7/.,r^r^«^- 
nedi£kum  An^egavum,  Theologum  Parifienfem,  editis^'*' 
A.M.D.  txv.  in  univerfum  organum  Bibhcum  ftromatis, 
prselufifle  3  Doftifs.  Cahxtus  ^V  Arte  novapdg.  125.126.  ^r. 
comprobat)  placuit  Proteftantcs  eo  adigcre  ,   ut  cmnia 
dogmatafua,  tum  affirmativa ,  utivocant,  tumnegatii- 
va  j  puris  putis  ScripturiE  verbis  ^  nuUo  confcquentiarum 
ufu  vel  auxiho  conceflb ,  comprobentj  non  ignaris  hcet , 
fua  5  quas  adverfus  nos  tuentur  ^  dogmata  nec  puris  putis 
ScripturiE  verbis ,  nec  confequentiarum  fidicuhs  ulhs ,  ne- 
dum  nexu  ftringente  &  neceftario  probari  unquam  potuif- 
ky  vel  etiam  pofle.  Hanc  Methodum  etiam  Fratres  Wa- 
lenburgii,  &  Miflionarii  deinceps  plures  fuam  fecerunt. 
Sed  ahani  tamen  etiambrevi©rem,BartholdusNihufius,2?jr/;&.  Nihk' 
infignis  Vertumnus ,  ab  eodem  Cahxto  graphice  depiftus  '/"*^* 
Arte  Nova  confifta  >  6c  iidem  qui  fupra  Walenburgii  in  fvaienbur^it , 
Methodo  ^ugtifHnUnn  feu  Defenfiva  chorago  artis ,  uti  puta- 
tur,  Anthonio  Fabro  J.C.Sebufiano,  Fabriani  Codicis 
fuiinitio>  protulerunt,  comprehenfam  ^'/^ ///r^  &:  Zf^i? /?r^- 
/criptionis.  Ecclefiam  Romanam  fcifcunt  ilhinpoflTeflione 
eflle  veritatis  ,  utpote  cui  longa  tcmporis  ferie  ita  pr:Efcri- 
pferit,  ut  probandi  onus  ei  non  inciunbat  amphiis ,  fed 
devolvi  merito  pofllt  in  humeros  Proteftantium ,  qui  pof- 
^   feflfores  antiquiores  veritatis  ,  in  pofliflione  fua  turbare 
kborent  5  Ecclefise  Romanse  non  rehfto  aho ,  quam  t^ci- 
piendi  onere.  Exceptionem  autem  efficacem  efle ,  quod 
ita  majores  crididerint,  atque  plurium  Seculorum  flexu 
fluxiique  ita  docuerint ;  quod  fi  qui  negare  animum  indu- 
xerint,  iis  probandi  onus  fimifiter  incumbere  pcrtendunt. 
Sic  nempe  novi  ilh  homines  calculum  fubducunt ,  facihus 
eflfe  placita  femel  defendere ,  quam  rite  probare  :   affir- 

Rr  3  man- 


rjrS  fcCCLESI^  ROMANiE 

mantefque  rem  poffeflam  imperare  pofle,  negantesfem- 
Jiter  inftrui  5  docericupere  debere:  illos  judicispartibus 
fufceptis  hos  hserefeos^  fchifmatis,  facrilegii  promptius 
accufare  iis  infidiofas  quseftiones  neftere  pofTe :  denique 
,ad  apologiam  &  demonftrationem  doftrinx  fux,  utpote 
defendi,  demonftrari  nefcix  ,  adigi  hac  ratione  fc  nun- 
^uam  poflfe.  lidem  Walenburgii  poft  CorneHum  Janfe- 
nium  aliam  etiam  novam  rationem  adhibucrunt  convin- 
rendi,  feu  potiiis  feducendi  noftros,  controverfia  iisde 
rjocdtione^i  it\xmijftone Miniflrorum  fuorum  mota  >  obtenden- 
tcs  fcilicet  j  ex  miflione ,  vocatione  de  ipfa  prrsdicationc 
:^Mm  ^  doftrina  judicium  ferendum  efl^e.  Sed  &:  Armandus  Ri- 
chelius  Cardinahs  novam  hic  fmgularemque  viam  pr^ivit, 
jubens  in  Richeliana  Methodo  pofthuma ,  miflb  examine  do- 
ftrinae  5  utpote arduo  &:  molefto  nimis^  de  Ecclefia  difpu- 
tationem  omnem  fufcipere»,  eamque  inquirere  nonexS. 
Scripturis ,  fed  potiiis  ex  notis  magis  obviis ,  &:  fere  fen- 
.  fus  llmpliciorum  ferientibus.  cujufmodi  inprimisirnt  haud 
interrupta  Pontificum  fuccefllo ,  Ecclefix  fplendor ,  ma- 
gnificentia ,  duptio.  Tum  pra^ipiebat  ille  controverfia- 
rum  momenta  Hbrare ,  fohciteque  aftruere ,  quod  capita, 
de  quibus  difceptatum  haftenus  eft ,  fundamentum  fidei 
non  contingant,  adeoque  falvo  in  iis  difl^enfu  RomanaSc 
Evangehca  Ecclefia  concihari  facili  negotio  queant.  Indc 
non  Pontificiorum  duntaxat ,  quibus  ipfemet  Petrus  de 
Marca ,  Archiepifcopus  Parifienfis ,  exaratis  de  Sacramen- 
to  Euchariftioe  diatribi«.,  patrocinari  vifus  eft ,  fed  noflra- 
tum  3  etiam ,  Milleterii  inprimis  &  Grotii ,  Cardinalis 
hujus  confiUis  caliidis  obftetricantium ,  aUoriimque  fcri- 
pta  a/vgP^fltxTrxi  exorta  funt  Neque  alio  Walenburgiorum, 
in  omnes  partes  fe  convcrtentium ,  &  unum  ex  aliodo- 
lum  confuentium  jlibride  Unitate  &  Schifmate  Ecclefiar, 
c&  nuper  jetiam  Auguftini  Gibbonis  de  Burgo ,  Hiberiii , 


PERIODUS  SEPTIMA.  319 

de  Luthero-Cdvinifmo  ^  Schijmatico  quidem  ,  fed  reconciliahiii  y 
libelli  5  quibus  momentum  controverfiarum  minuere  &  e- 
lcvare  inligni  fraude  ,  a  Viris  Celeberrimis  ,  Crocio  & 
Coccejomapricocollocata,  conatifunt,  fpeftant.  Subit 
famofilKmus  ille  Capucinorum,  Valerianus  Magnus  y  Mc-rairianm 
diolanenfis,  qui  edito  de  Catholicomm  d^  Acatholtcorum  Re-^'^'^^^  > 
gula  credendt  judicio  y  ad  unam  cxterasomnesScplurimas 
&  gravilfimas  qua:ftionem  revocavit:  -=^^fciliccty/>r^r- 
tior  credendi  regula,  quis  verus  (^  infallibilts  judex,  Sfiritm  S, 
ne  es^  S.  Scriptura  fingulos  fideles  eum  invocantes  feorfim  infiruens  > 
m  negle^iis  Scripturis  Romana  Ecclefa  y  a  SpntwS.  in  Conciliis 
Oecumenicis  infaUihiliter  edoBa  y  extra  pericu/um  erroris  pofitAy 
toto^ue  regeneratis  fulgens  f  Illud  affirmantes  Bihliftarum  nomi- 
ne ,  quafi  probrofo ,  infignis  fcilicet  non  Karricus  fed  Pha- 
rifa^us ,  traducit.  In  aeftu  difputationis  eo  fe  abripi  paflus 
honio  eft  ^  ut  fua  vineta  graviter  coedenSj,  quod  res  eft  ^  fcri- 
heret,  Primat-um  ^  infalltbilitatem  ROmam  Pontificis  exScfiptU' 
ris  prohari  non  pojje  ^  fedfbla  traditione  conftare.  qiKxl  Majefta- 
ti  Pontificise  violatx  nefas  interpretati  Jefuitas  Xty^fj^oi^ . 
efFecerunt,  ut  Valerianus  in  vincula  raptus  ,.ex  iildem 
caufam  dicere  coaftus  fuerit.  Ne  vero  novos  hofceMe- 
thodift:as  recentiifimis  artibusfuisScripturce  Sacrxforum 
declinare,  quod  ftrenue  tamen  faciunt,  viderentur,  di- 
verfam  etiam  Methodum  cx  eadem  Ignatianorum  Socier 
tate  Jacobus  Mafenius  fecutus ,  fcriptum ,  quod  tum  A-ju-,/,»;^,., , 
kxandro  V 1 1.  tum  Proteftantibus  totius  Europx  Prin- 
cipibus  dedicavit ,  cuique  titulum  ejufmodi  fecit :  Medi^ 
WaConcordia  Proteftuntium-  cum  Catholicis  inuna  Fide^  &exS, 
Scripturadefumpta-y  edidit)  in  quo  Confeflionem  fidei  Pon- 
tificisE,  ex  Tridentinorum  fententia  claris&  explicatisj.  uti 
ipfe  loquitur ,  fed  revera  a  fenfu  germano  in  peregrinum 
&:  pervcrfifflmum  detortis,  &  obtorto  collo  raptis ,  Scri- 
pturx  verbis  contexerc  conatus  eft>  pariim  animofuore- 


320  ECCLESI^  ROMAN^ 

putanS:,  Scripturamnon  tam  inliteris^quaminfenfuge- 

nuino  >  ex  Scripturarum  ipfarum  penetralibus  deprom- 

ptO:,  confiftere^  neque  hiculliusvel  hominis,  velcoetus 

humani ,  hunc  vel  iUum  fenfum  ad  confcientiam  cujufli- 

bet  hominis  cum  certa  h\m^  'TtnvfjLci]®*,  non  manifeftan- 

tiS:,  authoritatem  in  cenfum  numeriimque  pervenire.  Proin 

vinlis  animi  fidem  nemini  bono  fecit.  Demum  Henricus 

Marcelitus,  MarceUuis  3  Sylvse-Ducenfis ,  Lojolae  itidem  Sodahs  O?^ 

fideramnes  racific^  ^  c^  Camnes  Benigna  Recomiliatioms  protu- 

litj  in  quibus  fuppofitis  iis  ^   quse  neutiquam  dvt^ciyiiyicL 

'     funtj,  Veroitii^  Nihulii  &  Walehburgiorumartibusjun- 

ftis  ea  reconcihationis  media  etiam  Sapientiflimis  Germa- 

nix  Principibus  obtrudere  aufus  eft  ,  qux  acceptantes 

BojjHifCoft-  ftultiflimos  reddere  aptanata  funt.  Denique  non  itapri- 

domeujis  Lpi'  ^^^  Ifluftris  iu  GaUia  Prrcful ,  Jacobus  Benignus  Bofliiet, 

jiop..s.         Condomienfis  in  Aquitanica  fecunda  Epifcopus  ^  in  nu- 

pera  Bxpofttione  Dockin^  Catholic£ ,  Richelianae  Methodo  iw" 

fiftens  5  tum  ex  propriis  Confeflionibus  palam  facere  in- 

-  ftituit  3  nos  in  fundamento  fidei ,  &  fingularibus  etiam 

doftrinoe  capitibus  ad  Romanse  Ecclefias  fenfum  propiiis 

accedere^  tum  labem  multipHcem  ab  Ecclefia  fua  abfter- 

gere  conatus  /  ejufmodi  Ecclefise  Romanae  faciem  pinxit, 

ut  in  amorem  ejus  credulos  facil^  abreptum  iri ,   plan^ 

confideret.  SciHcetibieft 

PerguU  pi^orum  ^  'verinil,  omniafiBa, 
TJovi  iiii  ^ie-  Et  pudcrc  cum  fimilefque  priftini  erroris  eo  magis  Uquet , 
thodtfta  can-  qu6  pkis  lcnocinii  ad  eum  tegendum  adhibent  5  vidofqu^ 
f^olmtT  ^^  ratione  eo  certiiis  produnt^  quo  artificiofiiispugnam 
fneritohixhsn- h.-^ViZ  decUnautes ,  /?^  infirmitatem  carmsverfii  uti  gravi- 
ter  S.  Cyprianus  lih,ad  Demetrium  id  in  paganis  reprehen* 
dit  3  cu?n  terrenx,  carnis  imhecillitate  contendunt,  Ecquid  vero 
novi  iUi  Methodiftse  5  Cadmxi  fratres  >  fraudum  archite- 
ai,  qui  fideifalvificse  luminibus  orbati ,  angulos  ubique 

qu^- 


tur. 


PERIODUS  SEPTIMA.  321 

quxrunt  3  in  quibus  fe  aliofque  lucifugas  ne  doftrina  & 
opcra  eorum  ad  lucem  coeleilis  veritatis  penetrans  argui 
poHint  3  abfcondantjnoftrisillamconfiliorum&laborum. 
moliminiimque  defperationem  perplexitatemque  cernen- 
tibus  y  6c  plus  fatis  intelligentibus  ^  animi  effe  putant  ?  An 
,non  identidem  animo  noltro  ob  verfari  cred  unt  Chrifti  Sal- 
vatoris  noftri  cedro^  dignam  fentcntiam ,  Mcthodiftas  il- 
los  c7i^(^>j]>iT^5  t5  diSv^  Tira  inqmfitores  hujus  feciili  tenebra- 
rLimquc  fihos  5  fortiilime  ferientem:  Hoc  illtid Dei  judicmm 
e(l  y  qiiod  lux  ve'ait  in  mundum  y  c^'  homincs  magis  tenehras ,  qukm 
lucem  amarunt.  Mala  enim  fuerunt  illorum  opera.  Omnis  emm  cjui 
mala  facit ,  lucem  odit ,  ^  non  venit  ad  luccm  ,  ne  arguantur  ope- 
ra  ejus.  Sui  autem  veritatem  facit  ,  venit  ad  lucem ,  ut  mani- 
fejia fiant  opera ejus ^ quod in Deo  faciafmt.  Joh.  lli. 19.20.21. 

C  C  X  I  X.  E  diverticulo  ifthoc ,  in  quod  nova  illa  mo-  ^(^^i-  vi- 
limina  Methodiftarum  ^  Papx  mangonum ,  a  Bellarmini  ^^dk^umjcem^ 
aliorum  integriori  fide  de  rehgione  decernentium ,  vefti-<^»<  p^t^^ 
giis  deviorum ,  nos  induxerunt ,  in  tramitem  reftum  hifto- 
rix  ut  redeamus ,  poft  Clemcntem  VJ 1 1.  5c  Leonem  X I. 
ex  Medicea  Florentinorum  domo  oriundum  ,  fcenicum 
ctiam  viginti  fex  dierum  Fapam ,  (qui  arcui  fuo  trium- 
phah  a  Florentinis  fuis  infcnbi  paftiis  eft  ifthxc  verba  :  Di- 
gnus  efi  Leoin^uirtute  i^gni  accipcre  lihrumy  c^  folvere  feptem 
jignacula  ejus)  Cardinahum  Coftpgio  per  factiones  mire  fcif- 
fo,  ciim  Dominicus  Thufcus  Regienfis  CardinahsHifpa- 
norum  ftudiis  Sc  quadraginta  quatuor  fuftragiis  e  cella  fua 
in  S.  Sixti  Sacellum  ad  adorationem  jam  elevatus  Sc  a  plu- 
ribus  adoratus  5  Baranii  vero  clamonbus  &  ftudns  obtur- 
batus  deturbatiifque  eflet  ^  &  Baronium  denuo  plures  con- 
fufoclamore  fruftra  depopofciffent  •,  CamilhisBorgefius,J;^^i^^^^^^ 
qiii  Pauh  V.  nomen  aftiimpfit  5  a  Gallica  faftione ,  cui  Al- ^w  Paj^a  eit- 
dobrandini  &:  Montakaniarbitrium  detulerant ,  Papa  ^l^"^^^^„^c^„. 
clus  eft.  Non  fine  jufto  Dei  judicio  evenit  ,  ut  ^ixcTin-XdavisUonis 

Sf  '  utriuf- 


jfi.  e?  Pauii  itfmtf^tiie:  Gotielavis  y  tum  in'  quo  Leo  X I.  tumf  in  qtio 

r.  a  card.     paultis  V.  eleffeus  eft ,  per  G;iFdinalem  inprimis  Perronumy 

^/T''*  />r«-  ^^^,  ejiis  hiftoriam  Diex  i.  Mart.  &:  xxv  i  i.  April.  A.m. 

p.  c.  V. & V  i  i  i,  ac  X  I  X.  Maii  A.  m. d.  g.  v  i.  litens  confi- 

griavit j  ((^u^sejus tit 6c  CardinaHs Joufe literas  fub  iii^em 

primiE  partis  LegMionuin crnegomtiomm  ejm  videre  eft}  in^ 

vulgtis  etiam  emanarint.  Inde  enim  ponitus  liquere  omni- 

bits  coepit  y  non  Sanfti  Spiritus  >  fed  earnis  eonfilia  in  ele- 

ftiofi€  Pontificum  dominari.  dequoinferiusplura.  Fau- 

lo  jam  Pontifice  Confpiratio  Anglicana  pulveraria  5  & 

Henrici  I V.  pafricidiimi  5  qux  fupra  fufiiis ,  confiexa  fci- 

pAuim  D;W-  lieet  fcrie  ferum  ,  expofuimus ,  acclderunt.  Paffus  vero 

nn  tttnin  fe  j-^^jjj  q^  ji^  libf ofuni  Romis ,  Bononiae  $c  N  eapoli  impref- 

tnr.  fbrum  infcf iptioriibus  ,  fe  falutari  Vice-Deum ,    chripan^ 

Keif»  Momrehafn  mvicfijfmnm ,  (^  Pontifici^  Ommpotentij^  Con- ' 

Jervdteyem  acerimiirny  quin  etiam  fibi  applicari  didta  Scri- 

ftufx  ,  veluti  J^fem*  xxv  i  i.   8.  Gens  O"  Etgnum  ,  qmj 

r^m  fir^ierit  ilti  i  in  gladto  ^^  &in  fme  y  ^  in  pefte  vifitaho  (u- 

fer gentei^iilldm^  dtat Dor^ims :  &:Dan.vii.i4.  Dediteibo- 

Mfiti^  potejiatem  (^  Regnur^i  y  ^  amnes  fofuli  ei  fervient^  Fotef 

fas  eJHS  fotefias  dterm  >  (^  Megnum  ejus  quod  non  corrumfetur  :■ 

(quof ttm  ilte  lotus  Regem  Babylonioe  fpeftans  non  male 

fofte  quadravit  5  at  hoc  de  Chrifto  fonans  nonnifi  blafphe- 

me  detof queri  potuit}  deniquc  Efaj .  xl  i  x.  2  3 .  Bt  ermt  Re^ 

ges  pMfitU  tuiy  ^  Reginx,  mtrices  tttie,  Vroni  in  terram  tncurva^ 

Hifforia  di^i  -  ^^^^  f^  tibi ,  ^  pdvereM  tunm  lingent, 

d.tt  PmiHm  C  C  X  X.  Statitn  iriitio  Papatus  fui  ]?aulus  Veneti^  li- 
*fll\f-^ff^^l'^^'^  %X7L^^^  eo  quod  Refpublica^  duni 

aum  dehonis  S^d^s  tac^re^  ^  legeni  fciviftet ,  qua  Ecclefiafticis  interdi- 
^yL^^/Eui^^^^  ne  quid  fori&iniriiobiliumboriorumpofl^entac- 
Micis  mJ  c\uittrt,  Legem  earii ,  utpote  Concilio  &:  Carionibus  li- 
^^iflTftt*  ^^^^^^^^^^  ^^^^  Ecclefiafticas  adverfantem  abrogari  Papa 
tt77$hr  V^'  R^niief Mt  Veileti  3  ofteriderites  pef  Oratorerii  mul- 


PERIODUS  SEPTIMA.  323 

tis  verbis,  nihil  legefuacontralibertatem  Ecclefiafticam 
decretum  efle.  nam  legem  ad  fubditos  folutse  conditionis 
dire£tam  efle ,  de  quorum  bonis  fibi ,  neminem  in  tempo- 
ralibus  prxter  Deiim  fuperiorem  agnofcentibus  ,  fecun- 
diim  juraac  leges  fl:atuere  liceat.  Nihil  Ecclefiafticis  illa 
lege  imperari  aut  injungi  ^  non  illis  auferri  rei  donatie ,  aut 
in  favorem  eorum  quomodocunque  alicnata!  pretium ,  fcd 
poflfeflionem  rerum  foli  ^  ne  traftu  temporis  fubditi  ^  qui 
onera  ordmaria  &  extraordinaria  imperii  fuftinent ,  bonis 
illis  omninofpolienturj&impares  tandem  ad  ea  fuftinen- 
da ,  imperium  infirmum  &  omni  ope  deftitutum  deferant. 
Id  ipfum  ahos  Reges  Principefque  in  fuis  ditionibus  fem- 
per  ftatuiflfe  5  nominatim  Crefares  Valentinianum  ,  Va- 
lentem  Sc  Gratianum  edita^jSf  ab  Hicronymo  laudata  Con- 
ftitutione  >  Carolum  M.  in  Saxonia  ^  Francorum  Reges , 
Edutrdum  III.  in  Anglia,  CarolumV.  inBelgio,  &'C. 
PrxceflTerat  Clemente  VIII.  Pontifice ,  jurifdiftio  ab  ii{' 
dem  cxercita  in  Ecclefiafticos  ,  Brixianum  Monachum 
Auguftinianum,qui  undecennem  virginem  ftupraflfe  &  oc- 
cidiflfe  conviftus  fuerat :  Scipionem  Saracenum  hominem 
impudica  vita  infamem ,  &:  Brandolinum  Valdemarinum, 
fcelerum  plurium  compertum :  nec  non  interdiftum ,  ne 
quis  five  religioni  five  facris  addiftus  ^  five  Scholas ,  flve 
CoUegium ,  Sacras  aedes ,  Xenodochia  -,  coenobia  iii  fux 
jurisdiftionis  territorio ,  inconfulto  &  non  confentiente  Se- 
natu,  :3edificaret.  Qux  diflimulata  a  Clemente,  Paulus 
cum  concoquere  non  pofl^et,  ad  tria  tandem  capitafua^ 
adverfus  Venetos  querimonias  contraxit  ,  videlicetdele- 
gCj  qux  novas  Templorum  &  xdium  ftrufturas  fpefta- 
bat:  delegealtera,  qua  bonorum  immobilium  acquifitio 
vetebatur :  denique  de  jurifdiftione  in  Ecclefiafticos.  Pro 
legibus  igitur  patriis ,  juribus  /libertate  puMica  pugnabant 
Venetl   Contra  Pontifex  jurifdiftionem  Ecclefiafticam 

Sf  2  con- 


324  ECCLESI^  ROMAN^ 

convelli  ySc  fiiam  authoritatem  infriiigi  clamitabat.  Ciim- 
que  pro  juribus  {iiis  Veneti ftrenue  contenderent ,  Ponti- 
fex  ad  dirasconverfus,  diploma  ad  Pn^fules  Venetse  di-/ 
tionis  mifitv  quo  memoratas  leges  abrogavit ,  &  nifi  intra 
viginti  quatuor  dies  a  Republica  abrogarentur ,  &:  capti-^ 
VI  traderentur  ^  jam  nunc  Principem  &c  Senatum  5  qui  nunc 
eft,  &:  demceps  erit>  Sc  totam  Venetam  ditionem  inter- 
difto  feu  anathemate  fubjiciebat.  Veneti  Duce  novo  Leoa- 
hardo  Donatoi^qui  excommunicationemPapc€^r///^;>^j^/A 
me^  aera  feriem  vocavit}  contra  audentius  ire ,  PatriarchiE 
Aquilejenli  diploma  in  ditione  fua  promulgare  volenti, 
exiUum  prisfens  interminari  -,  contraria  ad  fuos  Prasfules 
mandata  mittere  3  &:  ubique  facrum  folennetempUsaper- 
xis  peragi,  coetiifque  Ecclefiallicos  celebrari  more  foUto 
jubere.  Ita  pauci  Epifcopi  diplomati  detulerunt :,  &facra 
more  foUto  perafta  funt.  Jefuitoe  6c  novorum  Or^inum 
fere  cundti  devoti  Venetias  reUquerunt  3  Donato  Duce 
Jefuitis  valedicente  his  verbis  :  Ite  ^  7iihilauferte  3  'aun(^tiamr 
redite.  Jamque  a  verborum  &  dirarum  jaftatione  res  ad  bel- 
him  incUnarevifaeftj  Venetis  triremes  inftruentibus ,  & 
novas  copias  confcribentibus.  iPontificis  interim  diploma 
&  cenfuram  ad  continendbs  in  officio  fubditos  cenfuras 
fubjicere  placuit..  Ubi  Johannis  Gerfonis  CanceUarii  Pa- 
rifienfis  de  clavium  Ecclefia:  ufu  &  abufu  fententia  pro 
fundamento  fubftrata  ,  multa  ad  caufam  fuam  tuendam 
Veneti  fuperftruxerunt.  Ante  omnia  Antonius  Qiiirinus 
Senator  populare  fcriptum  a  Supremo  Decem  virorum 
ConfiU^o^  poftquama  fexTheoIogis^  totidemquejuris- 
confultis  approbatum  fuit,  fi-^bfcriptumj  plenum  Ciste- 
ra  vehementis  aftcftus ,  evulgavit ,  quo  &  legum  contro- 
verfarum  promulgationem  novam  defendit,  &:  nihil  nifi 
ex  neceflitate,  &  honefte  jufteque  a  Senatu  ea  inrefa- 
^Stum.  contendit.  Aliud  eodem  tempore  contra  PauU  in- 

ter-. 


PERIODUS  SEPTIMA.  325 

terdiftum ,  fcriptum  evulgatum  eft ,  teftimoniis  Petri  An- 

tonii  Ribettij  Archidiaconi  Vicarii  Generalis,  F.  Pauli 

Veneti>  Reipublicx  Theologi,  ex  Servitarum  Ordme, 

i\  Bernhardi  Jordoni  ^  Michaehs  AngeU  Bonicelli  ^  F.  M. 

Antonii  CapelU  Francifcanorum ,  F.  Camilh  Auguftmia- 

nijjF.  Fulgentii  itidem  Scrvita:  firmatum,  quod  noven- 

decim  propofitionibus  abfolvitur,  quo  &:  cxemphs  &  ra- 

tionibus  ac  teftibus  recentibus  ex  jure  Canonico  petitis 

Gonvincitur ,  Ecclefiafticos  in  ditione  Veneta  non  teneri 

obfervareinterdictum,  &:  Principem  poife  ac  debere  citra 

peccatum  ejus  obfervationem  prohibere.Sed  iAprimis  pun- 

ftum  omnetuhrF.  Pauhis  Servita,  in  hac  caufa  nomina- 

tiihmus,  &  Reip.  Theologus.  quijudicium  fuum  fum- 

ma  modcratione  &:  prudentia ,  Conftderationum  nomine  feor- 

fim  fubjecit  >  quo  originem  primam  &:  feriem  rei  repetiit, 

&  quid  utrinque  aut  prxcipitanter ,  aut  officiose  a£lum 

geftiimquefit,  exphcavit>  leges,  quae  impugnabantur  a 

Pontifice ,  tanquam  rEquifluiias ,  a  legitima  poteftate  la- 

tas  defendit ,  jurisdiftiouem  Principum  in  fubditos ,  atque 

adeo  facrum  ordinem  ex  Dei  verbo  per  Beatilfimos  Pe- 

trum&  Pauhmifancitam  aiTcruit ,  Patriimque  teftimoniis 

confirmavit  ;   exemptiones  clericorum  beneficio  Princi- 

pum  concefTas  probavit  >  hbertatem  Ecclefiafticam  am- 

phus  difcuflit,  ac-demum  totam  difputationem  Leonis  Pa- 

pse  hac  fententia ,  manere  Fetri  frivilcgium ,  uhictmque  ex  ipfius 

fertur  Aquitate  judidumy  nec  nimiam  ejje  feveritatem  vel  remif- 

fionem ,  uhi  nihil  erit  ligatum  vel  folutum ,  nifiquodB,?etrm  fol- 

verit vel ligaverit 5  conclufit.  Sed  &  aho  Authore  anonymo, 

credito  tamen  eodem  F.  Paulo,  prodiit  hber,  qui  ofto 

capitibus  eandem  caufam  mafcule  egit.   Duo  quinetiam 

Gerfonis  opufcula ,  cum  prasfatione  ejufdem ,  uti  puta- 

batur,  Pauh  pubhcx  luci  data  funt.  Tumigitiu-Behar- 

minus ,  omiflis  Confiderationibus ,  quibus  F.  Paulus  nq^ 

Sf  3^  mcQj 


^2S  ECCLESIiE  ROMAN^ 

men  fuum  proefcripferat ,  in  authorem  inonymum  &  o- 
pufcula  ftylum  ftringere  coepit,  graviter  ante  omnia  cum 
Vcnciis  expoftulans,  quod  contra  Sy nodi  Tridentinx  ab 
iis  receptx  decretum ,  in  ditionibus  fuis  libros  de  rebus  fa- 
cris  fme  authoris  nomine  typis  mandari  patiantur.  Ne- 
quealio  potentiore ,  quam  Concilii  Tridentini ,  telo  pu- 
gnatum  ,  quippe  qlio  cunftse  conftitutiones  &  decreta 
Pontificia,  quibus  fuprema  illa  poteftas  afleritur ,  rata& 
firma  habeantur.  Bellarminus  autem  non  contentus  ofto 
propofitiones  anonymi  refutafTe ,  horrendis  etiam  ad  fer- 
vanda  Poatificum  mterdifta  exemplis  cunftos  hortatus 
eftj  veluti  Boleflai  Polonice  Regis  5  qui  a  Gregorio  V 1 1. 
devotus  fuorumcontemptum,  rebelliones  &diflenfiones 
in  Regno  pafliis ,  &  ad  extremum  extra  fe  pofitus  y  vecors 
per  filvasferinomorecumcanibuserrans,  ciimrepentino 
cafu  expiraflet ,  ab  ipfis  devoratus  fit)  deinde  Ludovici 
Bavari  Ca^faris,  quijohannis  xx  i  i.  &  Benediftixi  i. 
fpretis  cenfuris  5  tandem^  lapfante  equo  ^  fubita  mortei 
non  fafta  poenitentia  3  nec  a  peccatis  per  confeffionem  ex- 
piatus ,  correptus  fuerit.  Bellarmino  refpondit  Johanncs 
Marfilius  Neapolitanus  3  ex  Ordine  Seraphico ,  &eidem 
errores  innumeros  ob  oculos  pofuit  3 .  exempla  quoque  ele- 
vavit,  oftendens  fcihcet,  Boleflaum  non  ob  Pontificias 
eenfuras,  fed  ob  fceleratam  vitam  mifefe  periifle  >  &Lu- 
dovicum  Csefarem  non  morte  fubita ,  veriim  veneno  ab  ini- 
micis  propinato  vitam  finivifi^e ;  aliis  etiam  duobus  exem" 
plis  incontrarium  adduftis^  Johannis  xii.  &  Bonifacii 
VIJL  quorumanathematafpretanihil  noxas  attulerint; 
ad  extremum  fummum  Pontificem  nudum  a  donariis  & 
privilegiis  Principum ,  jure  Pontificatus  nullam  habere  Ui- 
cam  poteftatem,  nequefupremam,  neque  mediam,  ne- 
que  infimam ,  neque  aftu ,  neque  habitu  5  idque  ex  Na- 
varri  etiam  fententia  a  Bernhardo  defcripta  ,  conclufit, 

Scri* 


PBRIODUS  SE^TIMA.  3^7 

SGripfei-at  idem  Bellarmiriiis  afdverfus  Optifeilk  Gcrioni^ 
cujlis  eeu  homiriis  pii  licet  &:  dofti ,  per  teftipora  talneft 
fciffurse  in  Scholis  Gallise^jtibiPontifitia  dignitas  in  arftufft 
CGgebatur  ^  educati  3  6^:  erroneas  in  i^ftu  illo  opiniones  im- 
biberitis^  authoritaterri  clevare  iriprmis  coriatus  eft.  Ne- 
que  tarii^ri  fic  faftus  finis  fcnbcndi  eft.  Nam  mox  F.  Paii-^ 
hlSy  au^hor  praefationis ,  Gerforiis  Opufcuhs  ptxmiilx  y 
creditus,  jam  renudato  aniriio,  nomeri  fuurii  profeffus,- 
tuiii  pr^fationis  ilUus,  tumGerfonisetiariideferifK)riem*i 
prohxa  Sc  accurata  apologia  fttfcepit ,  &:  Cdridfe  cum  pn- 
triis  fupra  Papam  emmentiam ,  ex  riiente  Gt^rfonis ,  loiide 
demonftravit.  Sed  6c  ejufjlem  F.  Pauti  corifiderationes , 
quasiritaftas  Bellarriiirius  fiverat^  pecuUari  libroadpaf- 
tes  vocavit  Joh.  Antonius  BoVius  Novarierifis  Ca-rmelita- 
rtus/ c^ntra  quem  longo  ^cceque  accurato  fcripto  F.  Fiil- 
gentiiis  Brixianus  Servita  >  difputavit.  Exceperunt  dein- 
c6p$  duorum  Cardirialium ,  Afcanii  ColumriiE  St  Csefarfs 
Baforiii  vat:kj  quibus  Cenfuras  Poritificis- rion  foliirri  illi 
laudabanit  5  (ed  etiarii  Pontificerii  3  lit  earurii  executiorii 
ftrenufe  infifteret,  pknoafFeftu  cohortabaritur.  EtBaro^ 
fiius  quiderii  riuUa  praimifia  fahitatiorie  ^  Ittpofe  ageris 
curri  devotis  >  ita  diflerebat  3  Petri  riiiniftetiurii  dtfplejC 
fuiffei  pafcere  8c  occidere^  juxta  iUud  :  Pafce  oves  fneas, 
.iMaBA  ^  manduca.  Hoc  ultimum  ]^m  Pap^s  iricumbere, 
€l^eoriiriiuniGare  videUcet  &  riiaftafe.  Neque  difli mulabat , 
fc  fuperaburidaturum  gaudio,  fi  videre  id  fibi  coiitigerit. 
Utrique  v6to  iUi  Joh.  MarfiUus  refpondit.  Poft  obftina- 
furh  ift  amphfiimo  orbis  theaitro  fupef  tt  rriaxime  feria-Cer^ 
fariieri,  plerique  promifcua  coede  gregatirii  &  catervatiril 
e6ncurrere  c6eperunt.  Citatus  interitn  ad  Inquifitioriis  tri- 
bun^l  Johannes  MarfiUus  ciim  fe  deferideret ,  rion  foRirii 
EGckuae  commirriiorie ,  fed  omni  etiam  borit)^iTrii  tarii  mo- 
Mliutn;  quam  immobiliitm  |>otfeffioiieo  &  facerdotiorurii 

fru- 


52S  E  C  C  L E  S I  ^  R O  M  A N  ^ 

fruftibus  privatus  eft.  Sententiam  ut  legit,  pro  nulla&: 
invalida  fe  habere  declaravit.  Citatus  etiam  F.  Paulus, . 
per  literas  ad  Cardinales  Inquiiitores  datas  comparuit,cau- 
lamque  dixit.  Demum  Fulgentius  longo  fcripto  non  ad 
Inquifitores  3  fed  ad  Archiepifcopos  ^  Lpifcopos  &:  Ordi- 
nes  Religiofos  du'ecto  ^  proteftatus  5  pra^cipue  lifcales  mi- 
nas  de  privatione  bonorum ,  qux  nulla  poflideat ,  rilit. 
Rebus  exacerbatis  nimium  Pontifex  pecuniis  tum  aliunde, , 
tum  ex  creatipne  novorum  CardmaHum  coUeftis  exerci- 
tum  inftrui  j  ullit  5  imperatore  difto  Ranutio  Parmenfmm 
Duce^  eique  etiam  Philippus  Hifpanioe  Rex,  Hterisarti- 
ficiose  fcriptis  3  fuppetias  obtulit.  A  Rege  contra  Gallix 
:Henrico  1  V.  miflLis  Venetias  Cardinalisjoufacompone- 
re  flagrans  diflidiummira  folertiatentavit.  Interceftit  ta- 
men  reconciliationi  rionnihil  feverajefuitarumexuniver- 
fa  Venetorum  ditione  profcriptio,  obfacinora,  qux  fu- 
fe  ThuanusH///^r.//^.  cxxxvii.  commemorat,  inter  qua^ 
propius  Venetos  tangebant  ifthxc^  qmd  arcam  imperu-^ 
familiarum  per  cor^fejjiones  eos  rimari ,  perjuajum  haherent :  quod- 
que  pueros  in  Scholis ,  adolejcentes  in  Rep.  fenjim  ab  ohfequio  Superio- 
rum  alienarent,  Decretum  igitur  in  Decem  virorum  confef- 
fu ,  ut  fi  re  ad  concordiam  iriclinante  aUquid  pro  tranquil- 
litate  publicaremitterecogerentur,  injefuitarumprofcri- 
ptione  conftantiam  fervarent  3  &:  illorum  reftitutionem 
omnino  a  pacis  negotio-  fepararent.   Probationes  de  aliis 
criminibus  contra  eos  confe£tae  5  ut  haberet  Senatus ,  quo 
fe  de  negata  reftitutione  Pontifici  excufaret  ^  fi  eos ,  quos 
belli  jam  accenfi  auftores ,  S>:  porro  novarum  difienfionum 
incentores  femper  futuros  timebat  ^  intra  vifcera  habere 
-cogerentur.  Vifisaftis  &probationibusmenfeJunioA.M. 
D.  c.  VI I.  decretum  tandem  conditum ,  quo  Jefuitx  exi- 
lio  perpetuo  mulftantur^  addito,  ne  pofthacpoffintre- 
ftitui^  ijifiex  univerfiCollegiifententia,  &-aaaprimiim 

ac 


PERIODUS  SEPTIMA.  329 

ac  probationes  in  Decemvirorum  confeffu  coram  Ducen- 
tis  triginta  recitentur ,  exclufis  iis  ,  qui  Pontificiis  parti- 
bus  favere  in  occulto  putantur.Interdidum  fimul  eft  omnc 
cum  iis  commercium  ,  6c  poenx  graves  ftatutx  in  quof- 
cunque ,  qui  a  quoquam  ex  illo  fodalitio  literas  accepifle 
comperti  f uerint.  Tametfi  vero  tum  pacis  proxeneta  Car- 
dinalis  Joufa  extremis  viribus  annixus  fuerit  3  ut  lcgem 
hanc  reiigeret  Senatus :  &c  Pontifex  ipfe  non  refixa  hac  le- 
ge  a  confiliis  pacis  fe  aheniflimum  oftenderit ,  perftitit  ta- 
men  Venetis  adamante  fixa  femel  lata  adverfus  Jefuitas 
fententia :  &  Pontifici  tandem  CardmaUs  Perronus  effi- 
cacilTmiis  rationibus  perfuafit ,  ut  Jefuitarum  pofthabita 
reftitutione  oblatas  cseteras  pacis  conditiones  amplecte- 
retur.  Ita  Jefuitis  exulareSc  plorare  jufiis,  pax  Venetos 
6c  Pontificem  inter  3  parario  Regis  GaUiarum  nomine  Car- 
dinalejoufa,  coaUiit  liis  fer^  conditionibus  j  utVenetisli- 
hertas  integra  conjlaret  circa  ea ,  qu£  in  controverfiam  Papa  voca- 
"vit :  traderentur  fine  frotefiatione  captivt :  xi .  KaL  Maii  Venetiis 
coram  Frincipe  (jr  xxv.  frimanis  Senatorthus  Joufa ,  adducio  fe- 
cum  Fraxineo ,  claufis  valvis  5  voce  prdconis  interdi^um  Pap£  re- 
vocaret  i  ^Senatumuniverfofc^ue  fuhditos^ordtnes  ^  c^ui  in  cen^ 
furam  incurrerant ,  ahfolveret.  Ita  Pontifex  Utem  gravem  adeo  - 
conteftatus  Venetis  ,  cum  pupiUx  oculorum  fuorum  ,  Je-  = 
fuitarum  ignominia &: damno  proefentiffimo ,  foro  cellit,= 
caufaque  cecidit ,  &:  documentum  mfuper  pofteris  fuis  re-  - 
Uquit ,  bruta  jam  haberi  ab  ipfis  etiam  ^ontificiis  Potefta-  - 
tibus  fupremis  Ponti-ficum  fulmina ,  neque  magis  quam  -^ 
inanis  fund;s  fonum  eos ,   in  quos  vibrantur  3  territare.  - 
Diffidio  jam  compofito  a  conjuratis,  Rodolpho  Vomo,sicaritm€M^ 
Michaele  Vito  Sacerdote ,  &  Alexandro  Parrafio,  Jrfui-^"^'J;j^"^^ 
tis,  Poflevino  inprimis  5  coUudentibus  >  in  caput  F.  Pau- r^«^tor«w 
li  Servitx  5  cujus  potiflimvim  confiliis  cordatis  &  pruden-  ^^^[""^Jlf^^^^ 
tiffimis  3   Venetorum  res  ,   difficilimis  hifce  tcmponhusfJowati. 

Tt  fte. 


530  ECCLESI^  ROMAN^ 

fteterant  triumpharantque  5  ficarii  fubornati  funt  Johan- 
ne5  PauUi  Florentinus  &:  PafchaHs  Bitontius ,  qui  eum  ad 
Monafterium  fuum  pergentem  invadentes  ^  tribus  gravif- 
fimis  idtibus  in  facie  6c  collo  ferierunt ,  acmace  uno  m  vul- 
nere  reUfto.  Neque  tamen  vulnera  lethalia  fuerunt  5  & 
patrocinium  Servitx  Senatus  non  conjuratis  duntaxat^t 
percufibribus  ^  qui  eifugerant ,  exiUo  perpetuo  multatis , 
&  prcemio  quater  miUe  ducatorum  ei ,  quiillos,  ubicun- 
que  nadlus  fuerit  5  occiderit ,  promiflb  >  fed  vitx  etiam  * 
ejus  fecuritate  in  pofterum  aflerta ,  ftrenue  fufcepit.  Pau- 
16  prohxiiis  diffidii  illius  hiftoriam  ex  Thuano ,  ahifque 
etiam  repetendamduxi^utauthoritatis  &:  poteftatis  Pon- 
tificias  decrementum ,  Sc  apud  ipfos  etiam  Pontificios  fta- 
tus  priEfentiffima  imminutio  magis  inde  coUiquefceret. 
Nam  ex  eo  quidem  tempore  Pontifices ,  fero  fapientes  h- 
ceta  diris  adverfus  Reges5c  Principes  abftinuerunt,  au- 
dientefque  adeo  fuerunt  didto  Nicolai  Pontani  3  Veneto- 
rum  Ducis ,  Donati  prsedeceflbris ,  uu  fcihcet  Tontifices  cen^ 
furis /eu  anathematihft^  dehere  injlar  gladii  vagindinclufi^nonte-' 
mere  dijlringendi  ^  ne  dijcerent  homines  ejujmcdt  telum  contemnere. 
qui  etiam  Gregorio  XIII.  obnuntiare  non  dubitavit ,  've-' 
rendum  ejfe  y  ne  Veneti  ^  qui  Grdci  olim  fuiffent ,  a  Vafa  irritati  ^  \ 
J^atio  in  Gracia?n  migrarent, 
lauh  EfptM'     C  C  X  XI.  EamiUarem  maximeque  charum  Paulo  fuif- 
€Ai  Parijtefffi  {q  Ckudium  Efpcncseum ,  Theologum  Parifienfem ,  non 
luEccfefit"^'  defunt ,  qui  comaiemorent.  Et  tamen ille jam  A.  m.  d.  lxxi. 
jRomaftxfa-  in  vivi^  eflfe  defiit.  Sive  igitur  Pauhis juvenis  adhuccum 
Tnrf^,^*"^'  Efpenciro  amicitiam  cohiit  y  five  cum  defunfti  fcriptis  mi- 
nimc  equidem  contemnendis  famiharitatem  contraxit , 
eaque  in  dehciis  habuit ,  non  pariim  ejus judicio  Efpencsei 
fcripta  exornari  commendarique  hquet.  Juvabit  igitur  ex 
doftiffimo  ejus  in  EpiftoliE  ad  Titum  caput  primum  com- 
mentario  nonnuUa  huc  fevocare.^  ex  quibus ,  quse  facics 
'^  ■■        -  ■       ,  Ec- 


PERIODUS  SEPTIMA.  331 

Ecclefix  Romanx  ejus  temporibus  fueritj  perfpici  faci- 
liusqueat.  Ubide  ouj^^o^cef^ot  Ecclefiafticorum  (  <5/^r./?^^. 
»^.  ^/S.e^r.}  agit,  lic  ille  turpem  cleri  Romani  quaeftum 
traducit:  Annon  ouj^go^xgg^'*  £/?  clarijfima  ^  qiiodtammultA  fo- 
fitivo  tantum  jure  pr^cepta  veL  prohikita ,  *  eoujquc  Itgant  homines , 
donec  pecunia  fihi  harum  conflitutionum  gratiam  impctrent  ?  Ita  ut 
Regina  rerum  pecunia  divttibus  licitum  faciat ,  qucd  pauperthus  illi' 
citum  efl ,  cjuia  divitias ,  hocefl  ^  fpmas  mn  habent,  H£C  emm  ita 
demum  procedunt ,  ft  gratts  ea  quts  facere  intendat.  £luod  fi  dolofi 
fpes  refulferit  nummi  y  /am  quod  prms  erat  interdicium ,  liher^e  fit  ac 
impune.  Tam  diverfia  efi  tn  his  relaxandis  divitis  atque  pauperis  con- 
ditto.  Vix  enim  qutcquam  prohibetur  5  quam  ut  ne  qias  gratis  con- 
tra  veniat ,  c^  quodvetatur  y  numerata  fiatim  pecuma  ciifipenfiatur , 
quafi  nullum  fiit  peccatum  maius ,  quam  nummts  carere  y  ^%.  Tur- 
pitis  y  quod  Patrum  ca?iomhus  impofitam  manifeflis  c-r  fiandalofis pec- 
catis  difictplmam ,  in  pecuniariam  redemptionem  difpenfiationis  titu- 
'  lo  toties  iidem  comnfutant  y  i^  quafiicontraquamtUiy  oviumhila- 
nam  ^  pecuniam  y  quam  pcemtentiam  o'  falutem  malint  ^  Eccle^ 
fiafiici  rigoris  in  inferendis  pcenitentiis  (jr  fatisfaciwnihus  immuni^ 
tatem  pecunia  venditant.  ^uid  quod  liheros  vulgo  conceptos  ^  ex 
dammto  cottu ,  incefiifque  hymen^is  5  contra  Dei ,  Ecclefia ,  legum" 
que  fiatuta  editos  y  ejufdem  pecunic^  vi  legttimant ,  ad  omnium  fia^ 
tuum  c^  dignitatum  capacitatem  idoneos  reddunt  y  illegitimos  ad  pa* 
rem  cum  legitimis  fiuccefftonem  hahiles  tnterirt^  -reddunt  c^  admit- 
tunt?  Etut  y  quodquidam  ajunty 

A  hove  majori  difcit  arare  minor, 
tJMinoresnon  tantiimEpifcopi  y  fiedetiam  Archidtaconi  y  eorimque 
male  officiofit  y  ofiiciales  c^  Vicarii  y  plerunque  dum  dtoeccfes  d;'  pa- 
roecias  ohequitant ,  non  tam  facinorofos  cr  criminum  reos  poenis  (^ 
correciionihus  a  vitiis  deterrent ,  quam  pecunia  pr^fenti  ^  numC'' 
rata ,  titulo  procurationis ,  n^  dtcam  y  ■fictiti&  jurifdictioms  emun- 
gunt  y  ^  exugunt  tam  clericos  quamlaicos.  turpifftmum  y  quhdc^' 
hos  Qum  comHbinis  >  pellicibtis  &  meretricfilU  cohahttare  ,  iiberofi 

T  t  2  qfte 


532  ECCLESliE  ROMAN^ 

que  procreare  fimnt  i  accefto  aheiscerto  cenju.  haheat^  (ajunt)  [l 
witt.  AUegat  deinceps  "Taxam  Camerdfcu  CancellarU  Apojlo- 
Ucd ,  libriim  palam  8c  publice  LutetiiE  impreffum  &:  vena- 
lem^  a  quo  ^  inquit,  plm  Jcelerum  di/cas  licet  y  cjuam  inomni'^ 
bus  ommumvitiormn  Summtjiis  (^'  Summarits-,  ^  plurimis  qui- 
dem  licentia ,  ommhus  autem  ahjolutio  emfturientihns frofojita.  Mi- 
rum  ^  addit  5  hoc  temfore ,  hoc  Jchifmate  non  JuppreJJum  tot  tam- 
que  Jcedorum  y  tamque  horrendorum  Jcelerum  ojelut  indicem  adeo 
injamem^  ut  nonputemin  Germania^  Hehetia^  (^  uhicunquek 
RomanaSede  defecium  eji  y  opus  projtare  majore  Jcandalo,  Et  adeo 
tamen  non  fupprimttur  ah  BccUJU  RomanA  Javitorthus ,  ut  tanto- 
rum  Jacinorum  licentid  ac  immunitates  in  Jacultatihus  Legatorum 
illinc  huc  venieniium ,  hona  ex  parte  innoventtir  atque  confirmen' 
tur  i  advcrjus  (JiDeo  placet)  quacunque  Jatalia  refittuendi,  ac  e* 
tta7n  quojcunque  Jpurios  y  Mamjeres  y  Bafiardos ,  ex  illicito  quocun^ 
que  coitu ,  (^c,  cum  his ,  qui  Je  per  adulterium  polluerint ,  ut  con- 
nuhere  pojfint  ^  perjuros  y  Jimoniacos ,  Jaljarios  item  j  raptores ,  u- 
Jurarios  ^  JchtJmaticos%  hdtreticos ,  fed  ad  cor  reverfos ,  non  ahfoU 
vendi  tantum ,  fed  cr  ^d  ordines  ^  honores  ^  dignitates  ^  henefi^ 
cia  quAcunque  ^  quotcunque  5  quaiiacunque ,  difpen/andi  3  homicidas 
quoque  y  fedcajitaies  ^  Jeuinvoiuntarios.  nam  nec  voiuntarios  exce* 
pit  Taxa  ypreshytericidas ,  parricidas ,  matricidas ,  fratricidas  ^  fo^ 
roricidas y  uxoricidas yinfanticidas ^veneficos ^  incantatrices ^  con- 
cuhinarios ,  aduiteros  ^  incejluofos  5  cum  ajfinihtis  aut  confanguineis  , 
denique  contra  nattiram ,  cum  hrutis  ^c,  Haheat  jam  Roma  pudo" 
rem ,  <^  tam  nuiiius  Jrontis  crimimtm  omne  genus  cataiogum  prO' 
ftituere  definat.  Deinceps  acri  fermone  perftringit  Annatos  > 
expeftativos  gratias,  refervationes  in  pedore ,  &  infinita 
id  genus  ^  primum  quidem  Ecclefi;^  tam  diu  inaudita  3  nec 
a  redivivis  Petro  &:  Paulo  intelligenda ,  &:c.  Narrato  infu- 
per  Adriani  VL  propofito,  PaulillLde  reformanda  Ec- 
clefia  confilio  ^  quod  macuias ,  inquit ,  oflendens  tantum ,  non 
mferensy  quemadmodiim  elufum  fit ,  patcfaciti  Concilii 

ter 


PERIODUS  SEPTIMA.  535  ,. 

ter  Tridentum  indidi  narrata  hiftoria  >  queritur ,  adeo  Pa- 
pam  Patribus  curix  reformandas  poteftatem  non  feciffe,  ut 
etiam  quaecunque  de  reformatione  morum  &  difciplina  ec- 
cleiiaftica  inferionbus  piaefcripfit ,  in  his  femper  falvam 
S.  A.  authoritatem  &  elie  &  mteUigi  Sejf  ult.  cm.  21 .  decla- 
rarit.  ut  non  miniis  grate  quam  pie  Pius  idem  magnam  gra- 
tiam  Patribus  Tridentinis  publica  oratione  Romas  in  fre- 
quentillimo  Cardmalium  Confeffu  habuerit  5  quod  inec- 
clefiaftica  emendatione  tantam  authoritatis  iUius  rationem 
habuerint,  tantaque  in  eum  moderatione  fintufi,  utftis 
fe  ipfe  fuaque  reformare  voluifTet ,  longe  in  fe  feverior  fu- 
turus  fuifiet.  Monet  autem  graviter  Pontificem  ^  fultem 
deinceps  reformandx  ecclefise  ferium  ftudium  fufcipiat. 
Ceyie  videt  ^  inquit  5  proptcr  aliquot  ejm  pr^cejjorum  /ua ,  non  qud 
jfe/u  Chriftijunt ,  qu^rentiun^  owj^^ojtggl^av  ^  avaritiam  (ut  ex 
fcriptorihm  et  licet  Sedi  addictijftmis  ^probarepojfumus^  in  quem  Jia- 
tum  addu^a  fit  Si  S.  A.  ^'  tota  chrijli  Ecclejia  y  quam  multa  non 
multis  ahhinc  annis  alrca  facta  fit  difcejfto-^  metuendum,  nemajor 
Jiat  j  ni  aliquando  tandem  remedium  adhiheat ,  fi  tantis  ,  c^uihus 
ohruitur  Bcclefia ,  malis  medendis  allata  mora  fuerit ,  hoc  futura 
damnofior  y  O[uolongior,  £t  tam  diuturnorum  motuum  non  alia  cau- 
yi,  quam  c[u^d  tot  annis  nihil  immutatur  y  nihil  emendatur ,  (jr 
cmnis  reformandi  Jpes  inde  ahrupta  ^  fpecies  ablata  ^  cjuodrclicpuum 
'BcckftA  corpm  reformatum  veltnt ,  qttt  (NB)  tam  multis' annortim 
centenarits  urbem^  inquamerttm  atcpue  mixtumhahent  imperium , 
defdrmattjftmam  adhtic  relio^uerunt,  .Quid  enimvelexcufirevelex' 
togitare  verum  attt  veriftmile  poffunt  ^  quthtts  non  vel  Rex  vel  Ca- 
Jkr^  n$n  populus  j  non  clerus  ^  non  generalis  Synodtis  y  non  tota  de- 
niojue  Bcclefia  dicere  potefi ,  Cur  ita  facis  ?  qtud^  inquam ,  pr^texe- 
re  poffunt  y  quod  eis  Jibi  fittjque  reformandis  moram  vel  remoram 
tandiu  fecerit  ?  Bt  fNSy  tamenfub  fole  major  malorum  emnium  li^ 
^entia^  clamor  ^  impurdtas  ^  nedicaminfamia^impudentia?  Ta- 
UsfoM  ac  tanta,  ut  nemo  credat  ^  nifi  qui  viderit  y  neget?temO) 

Tt  3  ntfi 


3^4  ECCLESI^  ROMANJE 

•mji  o[uinonviderit,  Subjungit,  pofle  fe  inde  ab  Hieronyma 
querimoniam  8c  quidem  perpetuam ,  texere.  Satistamen 
habet  produxiffe  teftimonia  rEtatis  proximx,  S.  Bernhar- 
di  fciiicet :,  Baptiftx  Montuani ,  ^''olaterrani ,  Adriani  VI. 
Cardinalium Pauli  1 II. &  eorum ipforum, qui Concihum 
Tridentinum  inchoarunt.  Negatque,  Pontificem  Pium  V. 
GaUiam  etiam  deformem  nimis  refcrmare ,  nutantem  con- 
tinere  poffe ,  nifijuxta  nomen  fuum  [ua  primum  piet  ac  repur- 
get  3  juxta  cognomen  ^  generofijfmu?n  genus  fuum ,  fuis  primum^ 
quod  efl  in  proverhio  y  medeatur ,  ^  taxas  illas  «^§ox,e§5ia^  nomi^ 
ne  multis  merito  maledicHs  multorum  taxatas  y  reito^uamcjtie  Came- 
ra  Cancellari^que  Jpoflolic^  nihtl  minus  quam  Apoflolicam  ^  cjuam 
Vaultnam  aut  Vetreiam  negotiationem  nundinattonemque  ,  quafi 
quoddam  Augi^  flahulumtandem  vel  repurget.  Idem  pra^fatio- 
ne  graviflima ad Cardinalem  CarolumLotharingum,0- 
peribus  5  qux  fuperftes  adhuc  edidit ,  pra^fixa ,  non  tam 
orat,  quam  tonat  in  Pontifices  5  Cardinales,  Epifcopos, 
miffo  prcedicandi  ex  Dei  verbo  munereproprio,  aha  omnia 
agentes.  ^alesqu^fo  ^  inquit,  in  iflis^  quihufcum  mihi  nego- 
tium  efl  y  chrifli  vices  ^  quamimaginaria  difipulorum  ejm  haredi^ 
ta^  aut  fuccefflo ,  in  eas  modo  res  quas  illi  non  poflfldehant ,  ne  fom' 
7iiahant  quidem,  involare  ^  in  lattfundia  ^  aul^  ^caflra  ^  fatrapias , 
palatia :  quas  vero  resflc  iidem  curarunt ,  ut  prope  folas  curafje  vi- 
demtur ,  do^rinam ,  orationem  ^  facra  myfleria ,  tn  ea  iflos  nonfHc- 
cedere ,  aut  quafl  non  fuccefferint ,  eas  nunquam  neper  fomnium^  qui- 
dem  procurare  ?  Talis  fcilicet  fucceflio  eft,  a  Pontificibus 
tantopcre  jaftata !  Claudit  vero  :  Bant  ergo ,  ^  chrifli  vica- 
rios  e^  ^poflolicos  fe  ja^ent  5  qui  fuas  nunquam  dicecefes  invifunt , 
neque  Cathedras  infcendunt ,  ac  nec  infcendere  quidem  pojfunt ,  im-* 
manifflmi  Eccleflarum  hodie  magis  incuhatores  5  quam  ovilium  ex- 
cuhitores.  H^sc  ex  Efpencseo  Doftore  Pontificio  percelebri, 
quem Bellarminus r(?w.  i,Indic.  i.  m^uclorihm RomanmBC' 
defl^  refertj  quiqueinEpitaphioFarifus  ixi  marmore,  in 

xde 


PERIODUS  SEPTIMA.  335 

jcde  facra  Cofmx  ac  Domiani,  infculpto,  vocatur  Theo- 
logorum  huJH^s  Seculi  princeps  y(^  k  Rege  chriflianiffimo  Francifio  L 
Melodunum  ^  Henrtco  II.  Bononiam  y  Francifco  1 1.  Aureliam ,  Ca- 
Yolo  1 X.  Pofliacum  Reltgionis  componenda  ordtnand<zopue  nomine ,  in- 
ter  primos  augufltffimi  Gallia  Regni  Proceres ,  partim  Legattis  ^par- 
tim  orator  de  re  chrtjliana  fancttfftme  do^fftmeo[ue  difceptajje  dici- 
tur>  quique  etiamPauloV.  familians  &:  chariflimus  fuif- 
fe  fertur ,  occafione  ifthac ,  extra  locum  reprxfentanda  po- 
tius ,  quam  omnino  neghgenda  duxi. 

C  C  X  X 1 1.  An  vero  Efpencaei  hujus  piis  falutaribuf-  ^^'*!'''  ^-  ^^' 
que  confihis morem  gefllfTe Paulum conftat ?  Nihil  ccxth^f,J^"Z7f<d 
miniis.  Ecclefiam  enuri  adeo  non  reformavit ,  ut  deforma-  deformanr, 
re  etiam  perrexerit.  Inter  altiores  fcihcet  ejuscuraserat, 
Parricidas  Regum  defendere :  poteftatis  fuas  mahs  artibus 
haftenus  qujsfitx  periftromata  dilatare :  dies  feftos  jubi- 
laeos  agitare :  Cardinalem  Carolum  Boromxum ,  Archie-      •        • 
pifcopum  Mediolanenfem ,  de  quo  magna  Carohis  Tor- 
niellus  Italus ,  crepabat  -,  in  Sanftulorum  5  &  Ignatium 
Lojolam^famofum  Sohpforum  reguhim  non  in  Sanctorum 
quidem ,  at  Beatorum  tamen  (ut  noverint  ita  Ignatiani  ^ 
fuum  Ignatium  hcet  minime  Sati^lum ,  Beatum  tamen ,  in 
terra  fcihcet ,  at  non  in  Coelo ,  in  quod  nemo  non  fanftus 
intrare  poteft ,  habendum  fuifte}  numerum  referre :  in  Ex- 
.  quihni  montis  area  Pacis  columnam  magnis  fumptibus  eri- 
gere:  &  fiquceaha  ejufmodifunt^  ocuhferia  proferre. 

C  C  X  X 1 1 1.  Quam  fe  in  componenda  de  gratiis  au-  controvtrfus 
xihis  8c  hbero  arbitrio  controverfia ,  Jefuitas  inter  &:  Do-  "^"  ^«-^'^'^ 
minicanos  acerbifllme  agitata ,  Palxmonem  fegnem  idem  ioHclpfto^ti^ 
Paulus  geflerit ,  fupra  diximus.  Neque  virihorem  animum  ^-"^'^  ''''/^*'- 
geflit  in  componenda  veldecidenda  de  Conceptione  B/fJ""'^'*^*' 
Virginis  Mariis ,  maculatane  peccato ,  an  immaculata  fue- 
rit  5  controverfia  ^  quse  antehac  graviter  Sathanicis  etiam 
Bernae  A.  m.  d.  ix.  Wigando  Wirtio  Dominicano  fecundas 

poft. 


33^  ECGLESIiE  ROMAN^ 

poft  Diaboliim  partes  infcena  traftante,  artibus  interve- 
nientibuS)  at  Paulo  Pontifice ,  inde  ab  A.  m  d.  c.xiv.  ad 
uotMwHif  Am^  d.  c.  XXI .  ufque  graviflime  Ecclefiam  Romanam  exer- 
/'^'"''''^/'^'•citamhabuit,  quando  motus  impetuofiflimi  aconflidan- 
]Zt!"        tibus  Dominicanis  &  Francifcanis  denuo  fufcitati ,  univer- 
fam  inprimis  Hifpaniam  non  concuflerunt  duntaxat ,  fed 
in  anceps  etiam ,  difcrimen  conjecerunt.  Hiftoriam  fuse 
defcripfit  Lucas  Waddingus ,  Hibernas  Minorita ,  Anto- 
nii  a  Trejo^EpifcopiCarthaginenfis^MinoritarumGe- 
nerahs,  hacipfain  caufa  Romam  mifli  Theologus.  Res 
eo  proceflitj  ut  tota  fere  y  verba  ejus  refero,  arlerit  in  dif 
fidit  incendiunj'  Hijpama,  An  vero  medicam  malo  huic  manum 
Paukis  adhibuit  ?  Miferatus  fcihcet  fortem  Hifpanix  Die 
vi.JuhiA.M. D.c.xvi,  Apoftohcum  ediftum ftrinxit ,  &: 
emifla  diexii.Septembr.  A.m. d.  c. xvii.  Bulla  Sixtiiv. 
♦  Concihi  Tridentini,  &:  PiiV.  fanftionesjconftitutionef- 

que  innovavit  ,   omiflfaque  fententia  decifiva  qilaeftionis 
dubiiE,  id  unum  prohibuit  5  ne  in  coetibus  pubhcis  aflTera- 
tur  y  B.  Mariam  virginem  in  peccato  originah  fuiflie  con- 
ceptam.  Poft  multas  deinceps  Legationes  a  Rege  Phihp- 
po  Romam  expeditas ,  definitionem  qunsftionis  inftantif- 
fime  flagitantes ,  nihil  eflfici  potuit  >  manfitque  Paulus  ad- 
mortem  ufque  ita  in  negotio  eo  fufpenfus  ^  ut  quamvis 
Waddingo  tefte,  interior  ejusfenfus  in  Dominicanorujn 
partes  flexerit,  certitamen  quidpiam,  alterutrius  partis 
metu  5  pronuntiare  non  fuftinuerit.  Ciimque  eo  mortuo 
non  quieviflfent ,  fed  magis  etiam  in  Hifpania  seftuaflfent 
Gre^9rtt  X  V.  turbse ,  Grcgorius  XV.  die  xx  i  v.  Maii  A.  m.  d.  c.  xx  1 1 .  edi- 
ta  buUa  decretum  Pauh  amphavit  haftenus,  ne  o[uiJo[uam 
etiam  infiriptis  ^  fermanihus  privatis  audeat  ajferere  ^  quodB,  Vir^ 
go  in  peccato  concefta  fit ,  esceptis ,  quibus  a  Sede  Jpojiolica  fuerit 
hoc  Jp€ciaUter  indultum.  Ita  tamen^  ne  novo  hoc  decreto  opirdom 
itlorumyqui  maculatam  conceptionem  afferunt  y  prajudicium  i^fe' 

ra» 


PERIODXJS  SEPTIMA.  537 

ramr,  Literis  f1m1.1l  adPhilippumlV.exaratis,  rationem 
nondum  decifx  quaeftionis  hanc  Papa  reddidit :  quodmjf^ 
dum  Aterm  Sapienm  Ecclefu  tmti  myftertt  /pcnctraltapatefecerit, 
Sic  igitur  conceptionis  maculatx  allertorc^ ,  hactenus  lo- 
quaciores  cicadis ,  ad  ix^juu^tay  redafti ,  ^  in  ranasSeri- 
phias commutati funt.  Mox  tamenxxii.  JuUi  Gregorius 
etiam  Dommicanis  osfubUturus,  nova  conftitutione  per 
formam  indulti ,  non  aUis  quam  Dominicanis  permilit, 
ut  inter  fe  Auntaxat ,  ^  non  inter  alios  cjr  cum  alUs ,  ^  in  prtva- 
tis  colloc^uiis  poffmt  dijjerere  y  c^  traffare  de  matcria  conceptionis 
B.  Vtrginis.  quod  in  priore.decreto  omnibus  affirmativ^E  fen- 
tentix  tutoribus  erat  interdi£tum.  Imitatus  hic  plane  eft 
Gregorius  ingenium  iUius  meretricis ,  quse  dum  amafio- 
rum  fuorum  uni  arriiit  ocuhs ,  alterius  manum  apprehen- 
dit  prellitque  utrique  ut  fatisfaceret.  Demum  Alexander  ^  MexM<ifu 
VII.  Cardinahs  Pallavicini  ftudiis ,  uti  putatur ,  conci-  J/J^/i'^,^. 
tus ,  veteres  Pontificuni  ca  de  re  conftitutiones  innovatas^»^. 
gravioribus  poenis  conftitutis  arftiiis  adftrinxit.  Extatejus 
BuUa  D.  viii.Dec.  A. M.D. c. Lxi.  vulgata,  inquaitaaf- 
ferit ,  B.  Virginem  prxveniente  Sp^ritus  S.  gratia  a  peccato  ori" 
ginali  pr^fervatam  5  ut  fimul  in  gratiam  Dominicanorum  vo- 
tet ,  ne  quifquam  tenenti  opinionem ,  quod  B.  Virgo  cum 
peccato  originah  concepta  fit ,  ha^refeos  crimen  impingat, 
€um ,  inquit  BuUa ,  ah  Bcckfia  Romana  c^  ab  Xy^pofiolica  Sede 
nondum  fuerit  hocdecifiim^  proutnos  nunc  mmime  decider^  volw 
mti^auttntendimus.  Ita  controverfiam  per  quinque  fere  Se- 
culorum  decurfum  acriter  adeo ,  multafque  per  triftes  tra- 
goedias  agitatam ,  nondum  Alexander  decidere  voluit  vel 
intendit.  CiimqueSixti^  Pii,  Pauh,  Gregorii,  Alexan- 
dri  hi  fupremos  fe  fidei  m  Ecclefia  mihtante  judices  habe- 
rivohierint:  vel  lumineSpiritus  S.  caruerunt  ^  velSpiri- 
tu  foporis  percufli  y  vel ,  quod  verius  eft ,  gravi  metu  de- 
vinfti  fuerunt ,  ne  fcihcet  five  Dominicani  >  quorum  in 

Vt  Hifpa. 


338  ECCLESI^  ROMAN^ 

Hifpania  maxime  obdemandatumiisofficiuminqiiifitio' 
nis  potentia  ingens  eft:  -,  five  Francifcani  ,  iifque  hac 
quidem  in  caufa  conjunftiflimi ,  Jefuitae ,  Regibus  &:  Prin- 
cipibiis  univerfis^  Pontificiqueetiam  ipfi  non  tamvene- 
rabilesquam  formidabiles ,  decifione  qualicunqueoiFen- 
fi  Pontificiae  pofthac  afl^erendae  &;  fuffulciendx  Monar- 
chi^  deeffent ^partefque ,  quas ftrenui adeo haftenus ege- 
runt,  defererent.  Hanc  fcihcet  ob  caufam  Aufonius  Pra^- 
fiil *hic  EcclefiiE  fux  tamdiu  dormiYk ,  &:  Gregorii  feu  Vi- 
gilantii  ipfi  Dormitantios  >  Alexandri  Therfitas  egerunt. 
Effcccruntque  5  hacfivefocordia,  fiveaftutia,  utimma- 
culatx  conceptionis  affertores  Jefuitse  longius  progrefli , 
fequenti  quarto  poft  BuUam  Alexandri  VII.  editam  die  > 
puta  d.  XI I .  Dec.  A.  m.  d.  c.  lx i .  Parifiis  in  CoUegio  Claro- 
montano  hanc  thefin  pro  affertione  Catholica  venditave- 
rint:  ^idmn  potuitDeimater  ele5fa^  ISIon  tmtum  flures  cir^ 
cumjimtiasincarnationis  probabilitermeruit  y  verum  etiam  mater^ 
nitatis  executionem.  Qiiam  novitiam  hserefm  meritoaUifta- 
tim  traduxerunt. 
mva  tempc-  C  C  X  X I V.  Eodcm  Paulo  Pontifice,  confiHis  de  pro- 
fiai  ndverfm  pap;anda  fidc  uovis  Romae  cufis  ,  turbarum  MoXis  jefuitis* 
jefuuis  per  Germaniam  univerlam  graviilima  tempeltas  cornpuit  ^  & 
Ferdmaitdum  pertiuaci  bcllo  triffinta  annorum  tanttim  non  confumpfit. 

jircbiducem     V    r    •         /•  -i  •  •     •  •    t  •  •    •  •      • 

jiuflrm,  ex'  Jeluitas  lcikcet  5  m  generis  humani  perniciem  nati  5  m  gra- 

titat».         tiam  heri  fui  Pontificis  5  iterum  poft  Carolum  V.  contra 

•  Ecclefias  Reformatasbelloexperiridecreverunt^tentatu- 

ri  aha  via  5  an  pridem  cupitis  potiri  queant.  Nafti  autem 

furori  fuo  idoneum  inftrumentum  funt  Ferdinandum,  Au- 

ftriacx  Archiducem ,  inde  Regem  Bohemise ,  &:  poft  Im- 

peratorem  etiam ,  quem  foHtis  artibus  fuis ,  &:  religionis 

fuitfavor*  calumnia  confiliis  fuis inneftere  voluerunt.  Initium face- 

Rodoiphiii.  re  aBohemiaplacuit.  In  ea  regnante  &  imperante  Rodol- 

7^b^i!t'  Pho  II.  A.  u  D.  c.  IX.  Euangelici  feu  Qrdines  fub  Utr^que, 

re- 


PERIODUS  SEPTIMA  3^9 

rcclamantibus  lieet  Papa ,  faftione  Hifpanica ,  &  Confi- 
liariis  nonnullis ,  Jefuitifmo  infeftis  ,  ob  fidem  ,  quam 
Hungans  &c  Auftriacis  ad  Matthiam  fratrem  dcfcifcenti- 
bus ,  eidern  Rodolpho  illibatam  fervavcrant ,  plenam  re- 
ligionis  hbertatem ,  Majettaticis  ab  Imperatore  eodem  h- 
teris  confirmatam  >  &  ad  eafdem  obfcrvandas  fucceflbribus 
etiam  in  Regno  obftriftis^  adepti  funt.  Creati  quoque , 
eodem  Rodolpho  confcntiente ,  funt  Libertatis  Rehgiofx 
tutores  &c  confervatores ,  compofita  rite  facra ,  denique  in- 
tcr  Ordincs  ffih  Ftraque  d<  fuhTm  J^ecie 3  hoceft,  Euange- 
hcos  longe  plures  3  &c  Pontificios  paucos  y  de  mutua  pa- 
ce  amice  foknniterque  tranfaftum  fuit.  nequicquam  refi- 
ftentibustnbusjefuitarum  puUis,  Popel  de  Lobkowitz , 
Regni  Cancellario  5  Guilhelmo  Slawata  de  ChUim ,  &:  Ja- 
roflaodeMatinitzSmeczansky,  adverfus  quos  fi  turbare 
quandoque  animum  inducerent  y  proteftatio  Ordmum  fub 
Utraque  edita  5  tabuhs  Regni  y  Rodolpho  concedente , 
illata  >  inter  privilegia  aftervata  fuit  3  ea  lege ,  ut  und  cum 
cxteris  Regni  privilegiis  a  Rodolphi  fucceftbribus  jura- 
mento  folenni  confirmentur.  Atque  tantamox  Euangeii* 
cx  rehgionis  amor  &c  confefiio  incrementa  habuerunt  j  ut 
vix  centefimus  diverfarum  partium  inveniretur  amphiis. 
Meditabatur  idem  Imperator  6c  Rex  Bohemix  Rodol* 

Ehus  fuperftes  adhuc  Ordinem  pacis ,  pro  confcientiarum  h- 
ertate  aurese  torquis  infigni  condecorandum  5  ad  cujus 
focietatem  Reges  &:  Principes  EuangeUcos  8c  Pontificios 
etiam  invitare  conftituerat.  CumqueimprolesfratrisMa- 
tthiae  fimihter  improhs  3  nec  non  Ferdinandi  Archiducis 
cleriPontificiia  nutu  pendentis  utriufque,ade6que  hberta- 
tem  eam  poft  raortem  fuam  concufi\iri ,  ingenium  fufpeftu 
haberet  j  Ferdinandi  fratrem  Leopoldum,Epifcopum  hcet 
Paflavii ,  at  civihs  animi  fidem  facientem ,  bonifque  con- 
fihis  obtemperauirum  ,adoptarcfimul  jamdeftinaverat. 

Vv  2  CCXXV.Cx- 


340  ECCLESIiE  ROMANiE 

Kfidoii^hm        C  C  X  X  V.  Caeterum  ipfa  haec  halcyonia  fequentium»; 

acie  y^au^    0iotuum  quiu  &:  horrendae  deinceps  tempeftatis  prsefaga. 

fuerunt.  Concurrentibus  enim  A.  m.  d.  c.  xi.  infeltis  Ko- 

dolphi  &  Matthix  fignis  ,  hujus  exercitus  acie  fuperior; 

tantum  Rodolpho  moerorem  attuht  y  ut  e  y ivis  ftatim  ex- 

ji/4«iw/>- ceflerit.  ItaMatthias  fafces  capeflens ,  de  fucceiTore  foli- 

(ejfor  irnpro-  citus  6c  ipfc  A.  M.  D.  c.  XV 1 1 .  patruelcm  fuum  Ferdhiandum. 

ilXlvi^.-M  Ordinibus  paucis  tempore  meflis  colleftis ,  &:  tantiim  non. 

fHxefforem    invitis  obtrulit.  Gui  in  Moraviam  fecedenti  Jefuitse  Olo- 

mutii  arcum  triumphalem  erexerunt  ^  iUique  inter  aUa  or- 

namenta  Infjgnia  Auftriaca  una  cum  aUigato  cateniK  hinc 

Bohemico  Leone >  inde  Moravica  Aquila,  appinxerunt. 

Sequente  etiam  anno  Molzheimii  Alfatise  prodiit  ex  re- 

cens  fundata  Jefuitarum  Academia  hbellws  >  in  cujusde.- 

dicatione  Sodales  Leopoldum  ^  AcademiiE  fundatorem,  ad 

igneum  adverfus  Euangehcos  Zekim  concitarunt  exem- 

plo  Fratris  Ferdinandi  >  qui ,  inquiunt  yum  h^reticis  in  Bo^ 

hemia  fuh  mamtionis  horam  fro  more  juramentum  fr^Jliterit^. 

priiis  tamen  in  Sacrario  Ecclejt^  depofuerit ,  nihilfe  unquam  hdre^ 

ticis  in  Ecclefii^  fraudem  concejjurum,  Rebiifque  &  experiundo 

conftitit,,  FerdinandumEuangehcisore,  Pap^  verocor- 

de  juraflTe.  Statim  enim  initio  Regni  ejus  homines  nefa? 

rii  5  confukores peflirai , id  unum  operam  dederunt ,  ut  k^ 

teras  Majeftatis  convellerent ,  kbertatifque  adeo  in  rekgio- 

ne  concefllones  iUas,5  fi  non  data  iide  fanaas^,  certe  in- 

genti  fiibditorum  pretio  redemptas ,  cunicuhs  fubruerent , 

denique  injuriasinjuriiscumulando  patientiam  Ordinum 

orJiffefRe-  fatigarcnt.  quitandem  inconfukoimpetuabrepti,  vita- 

Z7s'colJ-'  ^^^  proteftationisjam  A,m.d.c.  ix,  adverfus  turbatores 

imrw^pom-  pacis  editis,  Smeczanium&SIawatamfupradiftos,  una 

^Tcfmpf''  ^""^  Phikppo  Fabricio  >technarum  omnium  confcio,  e  fe- 

fiunt,'       neftris  arcispraecipitesdederunt>  &  mox  d.  xxi  1 1 .  Maii, 

A.  M.  p.  c.  XVI 1 1.  Jcfuitas ,  ceu  malorum  omnium  Archite^ 

dos^. 


PERIODUS  SEPTIMA:  34X 

£t:os  5  Regno  profGripferimt.  Id  vero ,  vigore  licet  litera- 
rum  Majeftatis  attentatum,  Casfar  Ferdmandi  &  Heno- 
ticorum,  feu  Ligiftarum  inftinftu^  injuriam  loefasMaje- 
ftatis  interpret^tus  armis  vindicare  ftatim  ftatuit.  Neque 
fegniores  Ordines  deferhfionem  parant ,  Moravis  ft^tim  Sc 
Silefiis,  quod  religionem  communem  peti  cernerent ,  in 
Bohemorum  partes  concedentibus.  Interim  Matthias  fato  ^  Frideri- 
fun6lus ,  &.  fpreto  Ferdinando ,  in  ejus  locum  Fridericus  ^'^"'  ^^f 'j^ 
Eledor  Palatinus  Rex  Bohemi^^e  eleftus  eft.  Atquctum^T^'^;,,/'^ 
demum 

mmfit  alta  mente  refafltm  ■ 
Judicium  Taridis  ^  Jfretxc^ue  injuru  form^, 
Mox  enim  Bohemia.Ferdinando  &•  Henoticis ,  Duce  Ma.-/^^,  hdiovt- 
ximihano  Bavaro ,.  vifti  5  Praga  Metropohs  capta ,  Rex^^**  Bahemu 
novus  pulfus  5  denique  panico  terrore  perculli  omnes  ftmt.^'^^^^J^f* 
Fidem  viftor  continuandiE  hbertatis  Bohemis,  Moravis 
&  SilefiiSy  ut  facihiisuniverfos  fubjugum  mitteret,  fan- 
fte  promifit  ^  fed  mox  penitus  idem  deltituit.  Statim  enim 
atrociflima  infecuta  perfecutio  Euangehcs  rehgioni  pano^ 
lethriam  attuht. 

C  C  X  X  V I.  Juvabit  autem  novae  &  horrendx  Bohe-A75,r//i  mnhB' 
morum  perfecutionis  ^>}9ofeictF  novam  coenofcere.  Neque^''^*'?*^''*' 
enim  eodem,  quo  m  Angha ,  Galha ,  BelgiOy  niodorem^;^;;,;;,^,^;.^^ 
aggredi  placuit  ^  experientia  fcihcet  edoftis  y.fortiores.  tlksM^^^^^r^h* 
furgAtionesy  fanguinis  innocentis  eftufiones-  CainiticaSy  vi-'^'*'^'"'^* 
vicomburia  HuiritiGa&  Hieronymiana  >  prxcipitationes 
in  fodinas  Cutenbergenfes ;  ad  hdrefeon  morhos  fellendos  haBe- 
mi^  adhihita^y  parum  frofuijfe.  Tentmdumeffejam^utrumcom' 
moda  dioeta  (fic  loquebantur  contemptim  ,  ciim  Ecclefiis 

J>aftores5  uxoribus maritos ,  parenteshberis,.honafingii- 
Y^  eriperent ,  .&:  miferam  vitam  poftea  fuperpondii  loca, 
nullo  juris  procefl^u,  fed  per  impios  cruentofque  mihtes 
Igohatis,  longoque  &tetro  carcere  maceratis vel adime- 

Vv  3.  rentsv 


^42  ECCLESI^  ROMAN^ 

rent ,  vel  in  exilitim  3  quod  Dmam  vocabant ,  expcllerent) 

curari  pojfmt,  Hdreticositaque  non  rnortihus  aficiendos  Qc[mhm  fl- 
li  tanc[uam  rmrtyriis  exultareni^  fed  atits  'vits  fatigand&s ,  (jr  ad 
ohedientiam  reducendos  ejfe,  Vroindecr  odiofwn  tllud  ac  durum  m^ 
men  mcjuifitionis  ^  in  mollius  Reformattonis  commutandum  ejji, 
Hoc  decretum  in  fecreto  facroque  Confilio  Komse  A.  m. 
D.  c.  XVII.  inter  medios  belli  apparatus,  mitum  conclu- 
fumque  effe  5  certis  indiciis  poit  mnotuit ,  &:  eventu  ipfo 
comprobatum  eft.  Hifpanus  certe  nonnemo,  clarumper 
flagitia  nomen  adeptus ,  Martinus  de  Huerda  y  palam  gio- 
riariaudituseft,  cum  nuntium  de  viftis  Bohemis  Vien- 
nam  advolaflet  ^  authorem  fe  Gcefari  fuifle  ^  ut  promifcuis 
adverfus  hxreticos  coedibus  facviret  5  6c  internecione  uni- 
verfos  deleret ;  at  refpondifle  Cxfarem :  Datam  jam  ejje  per 
Bavarid  Ducem  Bohemis  fidem :  nec^ue  tamen  defuturos  modos ,  cj^ui- 
hus  harefis  ^  rehellandi  Ithido  gentis  effer^  rctundatur.  Primo  igi- 
tur  omnium  imbelles  Anabaptiftas ,  nuUisinmundoprx- 
fidiis  innixos  profcripferunt :  inde  Euangelicos  variis  at- 
tibus  aggreffi ,  fenfim  eos  tum  nimiis  exadtionibus ,  tum 
oppreflionibus ,  promiflis ,  minis  5  etiam  tormentis ,  car- 
cere ,  partim  ad  apoftafiam  ,  partim  ad  fugam  &:  exifla 
compulerunt:  talique,  fr Diis  placet  5  dtocta^  univerfafn* 
Bohemiam^,  Moraviam  &  Auftriam  poftUminio  Romano 
Pontifici  fubjecerunt.  non  tam  Diocletiani  5  Maxentii , 
Philippi  Hifpani ,  Caroli  I X.  leoninas  m.eras  ^  quam  Ju- 
liani  apoftatse  vulpinas  cum  leoninis  mixtas  artes  imitati. 
Hiffioriam  vir  ddflbiflimus  &  integerimus ,  teftis  dvro^yf^  ^ 
hiftorisE  perfecutionum  Bohemicarum  author  ^  cap,  45. 
4^6.  drc  narravit.  qui  mtntocap,  107.  his  verbishoftibus, 
diceta  fua  Bohemiam  reformantibus ,  infultavit :  Bgregiam 
vero  laudem  (^  Jpalia  ampla  retulijlis,  0  animarum  lenonesl  Gri" 
gem  Epicuraorum  ejfecifiis  ,  qui  ollas  fectantes  ^  oh  cucumeres  & 
pepones  3  ^  porrum ,  ^  cotpas  >  Mg^jpti  mancipia  fkri  fufiinuermt, 

Muin 


PERIODUS  SEPTIMA.    ^        345 

t^m  Atheijmi  fimine  confevifiis  corda  homnum  ,  plerijque  )am 
nihd  credenttbuSy  d^  ne  qtdd  con/cientiam  apio  ^vejlro  fipttam  re^ 
morderet ,  omnem  Dei  cultum  fublatum  ^  cufjentibj^,  Simitiuslo* 
c^uamur :  eco^uid  lucri ,  ut  homines  njos  mentm  adigatis  ?  An  emm 
omnes  ilLos  ,  quosmvum  vcjirum  Cathohctjmum  profitericoegiflisy 
veftrates  ejje  conjiditisf  Eemovete  ^  qu^Jo  ^  ab  akera  parte  aurum  - 
^  illecebras  3  ah  altera  gladios ,  eculeos  c^  alia  crudelttatis  inflru- 
menta^  confcientiartimque  ItbertMem  reflttuite :  quamfirib  v£Jira 
fint  amplexi',  mox  videbitis.  Si  igitur  pfiudoamicus  efl  y  qui  alte- 
rius  fortunam  fiquitttr  ^  nonammum-y  Voscurtam  (loltdieflts ,  ut 
vobts  tantopere  de  iis ,  qui  ajjentandi  (olum  gratia  ^  aut  coacit  ve- 
firA  vtciortx  forttmam  Jecjuunttir  gratulamint,  laflus  Babylonicus 
fiimulat  vos ,  ut  quacunc^ue  ratione  alMH  vel  adacii  ^  ad  adoran- 
dam  auream  veftram  flatuam  pofuLi ,  ^  nationes ,  e^  linguA  ve- 
flrum  fonttm  tibt£  ^  ctthara,  fambucdi,  nabltt')  (^  omntuminflrU' 
mentorum  CMttficorum  audiant  >  Vos  aufem  vtno  fcortationts  im" 
briati  3  ficurius ,  e^  in  majori  fpeciantium  ac  plaude^ttitim  nttmerOy 
iucundtus  confiietas  choreas  ducere  pojfetis.  Sed  bene  efl ,  qtiod  ad- 
*uentare  fctmtts  tempus ,  c^uo  vocem  Citharcedorum  dr  CAiuficorum^ 
in  te^  oBabylon,  cejfare  factet  Dominus. 

C  C  X  X  V 1 1.  Nunquam  majori  in  difcrimine  pofitae  yfncefs  h.^e 
erant  resEuang-elicorum,  quam  poftillamclademBohe-  ^^'^'M^- 
morum.  JeluxtiE  enmi  jam  quali  parta  de  univerla  Qitr- tusmaximg. 
itiania^   imo  omnibus  Euangelicis  ,   vi£loria  infolenter 
triumpharunt  ^  ac  nil  nifi  coedes  Proteftantium ,  hsereti- 
corum  excidia  fpirarunt.  Aufiifque  eft  eorum  ^limoniz  ^  sdopiits  daf' 
fervitio ,  cultu ,  omnibus  externis  infedus  &:  conduftus  fla- A"»^  ^'^^' 
gitiofiffimus  Grammaticus,  Gafpar  Schoppius  ^  (five  ut        ''"'^' 
fe  Italice  appellari  maluit,  Scioppius)  vibex  &  macula  fuae 
gentis  5  ex  Palatinatu  quippe  Superiore  Neogora  oriun- 
dus,  ob  fcelera  Altorfi  patrata  ad  apoftafiam  prolapfus » 
f uriofus  Alaftor ,  &:  vivorum  cerberus  merito  a  Theodofio 
Berenico ,  (quod  fibi  nomen  integerimum  pedus ,  Ma- 

thias 


544.       ""  E  C  C  L  E  S I  iE  R  O  M  A  N  ^ 

thias  Berneggerus ,  qui  Claflicum  belli  edita  tuba  paci$ 

dodiflime  diicuflit  5  induerat}  diftus ,  facri  belli  clafli- 

cum  canere  >  Proteftantium  omnium  ferale  excidium  pro- 

mittere,  ipfifqueadeoRegibus  &TrincipibusEuangeli- 

cis  QcUJfis pAg.  4.  c^  5 6.}  reftim  patibulumque  minari  y  ipfe 

furcifer  potiiis  areilione  collare,  &  fi  quid  pejus,  pro- 

jneritus,  quamcunque  etiam  fibi  ex  fanguinarii  dogmatis 

diritate  afferta ,  &:  portentofis  mendaciis ,  vel  opimam  E- 

pifcQpen,  vel  purpureum  etiam  galerum  receperit.  qua 

fpe  adeo  mifer  defraudatus  eft ,  ut  extrema  fenedta  fcriptis 

Patavio ,  ubi  pric  Jefiiitarum  ,  proditorem  poft  irritani 

proditionem  flagrantiflimo  &:  internecino  odio  profequen- 

tium ,  metu  delitefcebat  3  Leidam  exaratis  literis:,  ad  Euan- 

gelicos  reditum  obtulerit ,  reje6tus  apoftata  contemptuf- 

-Pauius  Papa  quc  ob  vanitatcm  merito,  Sed  &:  Pontifex  ipfe  Paulus ,  in- 

ex  decmis    valefccnte  Ferdinandum  inter  Sc  Fredericumbello,  uni« 

rlwr^  Ve^'  '^^^^^  P^  Italiam  clero  bis  fex  decimas ,  unas  in  monafte- 

gmmn hei-   ria ,  collcgia ,  Ecclefias ,  Scc.  alteras  in  perfonarum  eccle- 

^''"'•^''^"'^''^•fiafticarum  reditus>  in  belli  immimentis  fumptus  imperai. 

vit;  atque  eodem  Italias  exemplo  reliquum  etiamclerum 

in  aiiis  regionibus  ad  largiendum  impiflit ,  ad  facerimum- 

que  ita  bellum ,  claflico  veluti  cantato ,  conclamavit. 

Taiatinauis       C  C  X  X  V 1 1 L  Ex  Bohcmia  tranflatum  bellum  eft  in. 

<^  «»^^f'/'«  Palatinatum ,  quibrevi  totus ,  deferto  ie^navia , an  fide ma- 

lamttas,      ^a  Qicam ,  amicorum  communem  caulam  deltituentium  m 

felice  exitu ;  Friderico  ,  in  Csefaris  poteftatem  redaftus, 

colla  jugo  Pontificis  fubdere  juffus  eft.    Excepit  pafliva 

gentium  populonimqtie  defe6tio ,  &  pauci  exilium  pati, 

quam  veritatem  fem.elagnitamabnegare  maluerunt.  Re- 

^ormatis  in  ordinem  redadtis  perfecutio  ad  Lutheranose- 

tiam ,  feu  otiofos  calamitatum  prxteritarum  fpeftatores, 

feu  Cajfareanorum  etiam  moliminum  incautos,  &  fcdu- 

itos  a  cerebrofis  &:  implacabilibus ,  in  Schola  crucis  non 

edo- 


V 


PERIODUS  SEPTIMA.  345 

cdoftiSjpublicique  commodi  moratoribus  Theologis  non- 
nullis ,  fatellites  y  penetravit.   h\  eo  fcilicet  Cxlareano- 
rum  confilia  fteterant,  ut  Germania  univerfa  addomus  Au~ 
ftriacae,  Pontificis  vero  inprimis  Romani  obfequium  redu- 
ceretur.  Hinc  ingens  illud  &  pertinax  tricennale  bellum  m- 
teftinum  Germanicum  >m  quo  plus  fanguinis  fufumiquam 
aquas  Danubius ,  Rhenus  &:  Aibis  volvit :  hincmiferima 
florentiflimarum  Provinciarum  vaftitas.  Intra  unum  certe 
Magdeburgum  Tillius  trigmta  hominum  miUia  &  am- 
plius  obtruncata  in  Albim  conjecit ,  iplamque  urbem  ve- 
tuftiflimam  &:  ampliflimam  funditus  evertit.  Hoc  primum 
trophxum  fuit ,  quo  reliqux  civitates  ,  prsefertim  Norim- 
berga,  Augufta,  Ulma,  Ratisbona  ,,  alixque  admone- 
renrur,  quidin  fecreto  de  propaganda  fideconiiliocon- 
clufum  fit.  Acceflit  ad  depopulationes  promifcuas  ,  in  qui-  FerdtHwdtts 
bus  pari  forte  amici  6c  inimici  premebantur ,  edidum  Cse-  ^  f^^^f^^- 
lareum,  dievi.Martu  A.m.d.c.xxiv.  promulgatum ,  al- t/ey/ay?/V^  re. 
tioris  plane  indaginis^  quo  Proteftantibus ,  ut  bbna  Ec- /''*'• 
clefiaftica  dignitatefque  inde  a  facificatione  Paflavienfi , 
annorum  feptuaginta  quinque  intervalio  medio  occupa- 
tas,  clero  Pontificio  reftituant ,  fevere  injundum.  Deni- 
que  ita  fortuna  Pontificiis  lenocinante ,  ficomnia  gereban- 
tur,  ut  Proteftantiumomnium  jugulum  peti  nemini  am- 
plius  ambiguum  eflfet.  Rebus  ita  inclinatis  conclamatifque,  coHcUmatis 
fufcitavit  Deus  ab  Aquilone  feliciflimumfortiflimiimque'*'^'^  ^^«>" 
libertatis  Germanicce  Vindicem ,  Guftavum  Adolphum  ,  ^^'i^^^j^^^, 
Suecorum  Regem ,  qui,  ceufulmenquoddamabultimo '''«^>  GMpa- 
Septentrione ,  admirabili  celeritate  univerfam  viftoriis  fuis  llTJjJyijt^f^ 
Germaniam  peragravit ,  ac  omnia  Jefuitarum  &  homicida-  //>. 
rum  Papaliumconfiha,  totannorumconatusmachinatio- 
nefque  repente  disjecit  &  irrita  redditit.  Duabus  viftoriis,     .„     . . 
ad  Lipliam  una,  alteraadLutzenam,  ita  Henoticorum  ^««/mfcc/tf- 
ferocia  doniita  eft ,  ut  non  modo  Proteftantium  partes  fu-  ^T  f'^'"^'^ 

X  pe- 


34$  ECCLESI^  ROMAN^ 

periores  evaderent,fed  ipfi  etiam  Papiftae  de  fumnia  rerum 
periclitarentur.  Immenli  operis  utique  eflet ,  cmnes  recen- 
lere  vidlorias  ,  quas  inviftum  Dei  robur  ex  eo  tempore 
Euangelicis  indulfit.  Quem  vero  funeftiilimum  ifthoc  bel- 
lum exitum  iiabuerit ,  inioco ;, quantum inftituti ratio exi- 
get  5  exponere  haud  fuperfedcbimus. 
L.inmuin        C  C  X  X I X.  Non  diflimulanda  hic  videtur  terribilis 
vaihTeLn^  lanicna  Volturcnenfis ,  invalle  TeUna,  Canis  feuGrifo- 
tf«'l"^'l/%-  nibus  obnoxia ,  a  Pontificiis  adverfus  Euangehcos  d.  i  x. 
traui.htjioria  x.  &c.  Julii  A.  M.  D.  c.  XX.  infandum  in  modum  patrata.  Li^- 
iemhits..      t;igav^at  diu  Provincia ,  quos  penes  ValHs  jus  &ddmi- 
oktin  ftet.  LiteadRhiEtosdelata^  dederuntilliRecupe-" 
ratoreSy  quoscaufa&:  rehgio  Euangehcis  aequiores  fecit. 
In  Recuperatorio  judicio  Pontificiiy  coedis  acturbarum 
conviftij  carcere,  exilio>  tormentisj  fecuri  pro  nierito 
multati  funt.  Ancipiti  motu ,  plures  mortis  metu  in  pro- 
xima  Mediolanenfis  ditionis  oppida  profugerunt  >  ibique 
cum  exulibus  fc^pe  congrefli ,  odio  religionis ,  defperatio- 
nCy  inopiaque  adaudaciam  acdenfi,  m  partes  traxerunt 
Papanos,  VaUis  incolas ,  tandemque  vi  atque  armis  agen- 
dum,  &  facrorum  novitatem  inufitato  etiam  modo  abo- 
lendam  ftatuerunt.   Suafor  authorque  confilii  erat  Jaco- 
bus  RobufteUus,  equeftris  nobilitatis  homo;  compUces 
prceeipui  Antonius  Paravicinus :,  Sondrienfis  Archipresby- 
ter,  JohannesGuizardus,  Johannes  &  Francifcus  Veno- 
ftoe,  quificarios  plerofque  veneficiis ,  homicidiis  5  furtis, 
perjuriis  infames  >ex  ditione  Mediolanenfi ,  Veneta  y  Tri- 
dentina  conduxerunt.  Cum  taU  manu  RobufteUus,  qui 
fuper  infitam  naturx  ferociam  >  damnationis  memoria ,  & 
inftauratae  reUgionis  odio  abripi  fe  pafllis  eft ,  VaUemTc- 
linam  fubitus  irrupit,  &:  cunfta  ferro,   fanguine  y  igni 
mifcuit.   Pufciamim  CafteUum  opportune  fitum,  fimul 
tranfitus  Alpium  miUte  infedit  >  atqueinde  expeditama- 

na 


PERIODUS  SEPTIMA.         ♦  347 

nu  Tiraniim  proceflit ,  ibiqiie  Euangelicos  plerofque  iner- 
mes  opprelHt  >  ciEteros  ad  mutandam  religionem  pavore 
coegiti  Urbis  Pr(€fe£tum ,  Rhceticse  gentis  &:  Provincise 
procuratorem  inclementer  ad  laqueum  damnavit.  Poft  Ca- 
Tolus  ScAzoBeftx  feu  beftia^centuriones,  diverfos  Pro- 
vincice  aditus  invadunt.  Carolus  Tilio  oppidoimprovi- 
£0  impetu  occupato  in  Templo  Euangelicos  interceptos 
inopinanter  horribiliter  trucidavit.  Qiudam  in  campanile 
protugi  fumo  flammaque  fuffocati  funt.  San6titas  Tem- 
pli  inviolatos  non  fervavit  -,  nec  mifericordix  locus  uUus, 
quamvis  fupplices  palmas  tenderent.  Inde  AntoniusPa- 
ravicmus  Morbergum,  Bertennum  ,  Cafpanum^  Man- 
tellum  5  Tropanum ,  6c  proxima  quxque  loca  partibus  ad- 
junxit.  Loetus  his  cladibus  Robuftellus  5  tota  Vallepoti- 
titus,  adSondrium^  urbemprimariam,  vivelterrorefu- 
bigendam  ducit.  Advenientem  Pontificii  prompti  exci- 
piunt :  Euangehci  ceu  alterum  Bufiridem  pertimefcunt 
merito.  Statim  igitur  iis  promifcue  mortem  diramacer- 
bamque  inflixit ;  implacabiU  ferocia  eorum  bona  diripuit, 
xdes  diruit  aut  incendit ,  parentes  occidit ,  liberos  conju- 
ges  feu  cjecit,  feu  cladi  imphcuit  5  matres  ab  extremo 
complexu  hberorum  avuh^as  immaniter  trucidavit.  Sub 
adventum  ejus  nonnuUi,  ut  barbaram  crudelitatem  effli- 
gerent,  inmontesfefeabdiderant.  Obfcuritas  latebrarum 
paucos  texit :  cxteri  flebiles  inopefque  coefi  funt.  Ita  Ro- 
buftellus  in  exigua  adeo  Provincia  quingcntorum  (inter 
quos  ne  Pontificiis  quidem ,  qui  a  dirse  immanitatis  fce- 
lere  abhorrentes  in  ejusfocietatemnon  venerunt^  peper- 
cit)  ftrage  edita ,  VaUis  Tehnx  prxfeftus  receptus ,  ad- 
vocatis  tandem  Mediolano  Ibcri  cohortibus  patriam  infu- 
per  turpiffime  prodidit,  &:  vindicum  juftiflimorum  hac 
quidem  interramanus  effligit.  Sirabiemfxvitiamquela- 
•tnanum  fpeftes  ,  praeteritorumtempbrum  omnium  cru- 
*.  '     X  X  2  •   de- 


34.8  ECCLESIiE  ROMAKiE 

delitatem  lanienahsec  plufquam  tartarealongopoftfei!i* 
tervallo  reliquit.  Multi  puivere  tormentario  ori  intrufo 
accenfoque  perierunt  milere  :  infantes  ex  matrum  uheri- 
bus.pendentes  transfixi:  corpora  defunftorum  exfepul- 
chris  extradta,  canibus&ferislaniandaexpofitafant.  de- 
nique  nulkim  crudeUtatis  efferatse  genus  Cyclopes  hi, 
Hifpanicis  &:J.efuiticis  foUibus  inflati,  intentatum  infe- 
ftiimque  reUquerunt.  In  c^^forum  cenfu  fuerunt  Bartho- 
lomxus  MarUanus  ^  J.oh,  Baptifta  MaUerii ,  Antuerpia- 
nus^.  Belga^  (cujuscaputamputatum,  venterapertus6c 
vifcera  extraftafuntj  Petrus  Danzius  3  Eracifcus  CaroU^ 
mxSy  Antonius  Baifus  5  verbi  Divini  pr;KCones  5  Bartholo- 
mseus  ac Nicolaus  Paravicini,  juris  utriufqueDoftoresj 
Andreas  EnderUnus  3  Rhoetorum  omnium  nomineTiUi  5 
6c Johannes  a  CapauUs  Tirani  Prxfefti.  taceo  plures  prse- 
cipuse  nobiUtatis  6c  dignitatis  viros ,  qui  per  Chrifti  6c  E» 
vangeUi  caufam  parricidarum  imrhanifiimorum  piaculares 
viftim^e  fafti  funt.  Celebrataqueinprimis  eft  foeminariun, 
quasadnecem  latrones.  dcpopofcerunt  ^  miraconftantia^ 
ac  inter  eas  Annse  de  Liba>qux  AntoneUi  Crotti  de  Schior 
Vicentini  >  ob  reUgionem  apud  Volturenos  exuUs ,  uxor , 
in  monte  comprehenfa,  fiUolam  bimeftrem  in  ulnis  geftans* 
reUgionem  mutare  jufl^a,  intrepjide  id  abnuit,  &  fiUolas: 
laftandx  gremium  aperiens ,  peftoreque  denudato  fic  la- 
trones  aUocuta  eft  :  ylgite  y  corpm  vohis  ftfio  y  quod  occidere  po- 
tefiis;  animam  occidere  non  potefiis,  hanc  inmanustuas  y  chrifie 
Sojpitator  :,co?nmendo.  Necmora:  FiUaminfinuaffixamha- 
bens,  fclopeto  occifa ,  &:  quatuor  in  partes  difltfta  fuit. 
AMtr»  ^  Perafto  inauditiE  atrocitatis  fcelere  non  tantiim  Uteris  ad 
i»e«t//?cf  ^//«Epifcopiim  Curienfem  exaratisde  loeto  fucceflu  magno- 
1^'^^lmr,  B^^^-  S^^^^^^^>  i^^^\dunajanta  refolutione  y  &  una  honoratain- 
traprefay.  hoc  eft  ,  fan^am  rejolutionem  dr  honor^cum  facims 
iGUgnireixoa  erubiterunt :  fedetiam  Rationes&motiva^^ 

Jtii 


PERIODUS  SEPTIMA  34,9 

pii  Jui  contrahareticos  initi  vulgare  aufi ,  putidilllmis  men- 
daciis  &  calumnus  turpitudaiem  detellabilis  maleficii  ob- 
velare  conati  funt.  Qiun  &:  Romam  milTus  Pater  Ignatuis 
Capucinus ,  tum  Ixtum  Pontifici  Paulo  ob  excifos  ferro 
flammaque  haereticos  nuntium  laturus ,  tiun  Curienfi  Epi- 
fcopo  VolturenamPontificia  authoritate  6c  operaconci- 
liaturus,  Nonprobarifibi  violentiam,  tum  Paulusfimu- 
lafl^e  dicitur.  Sedpaulo  poft  JacoboParibello,  Paravici- 
no  5  Archiepifcopo  Sondrienfi  ,  Sacrificulo  Cafponenfi 
non tam violentiam  exprobrarit,  quam  violentiamfe  in- 
fcio  &  inconfulto  fufceptam.  mimme  eam  dilTuafurus  >^ 
dum  in  confcientiam  fceleris  admiflus  efl^et.  Refponde- 
runt  Cyclopes ,  nontam  fe  confcientiamPontificisrefor- 
midafl^e,  quam  metu  anxios ,  ne  per  Cardinales  GaUis  &r 
Venetis  addidlos  fecretum  vulgaretur ,  feorfim  negotium 
agitaflTe.  Sed&Horatius  Taurellus,  Volturenus,  Jefui- 
ta  3  ad  Leopoldum  Archiducem  Auftriae  mifliis ,  facram 
iftam  carnificinam  utiUtatis  pubUcx  ^  rehgionifque  velo 
tegere  conatus  eft.  Ne  non  Circxis  Romx  veneficiis  ex- 
cantatos,  nontam  fubferarum  figurahumanammentem^ 
quam  fub  humana  fpecie  tetras  peftiferafque  beUuas  te- 
gentes,  ad  audendimiinexpiabile  fcehis  prorupiflfe  ^  Ec- 
clefix  Romanx  hyperafpiftx  caufl^ari  poflint. 

CCXXX.  Paulo  V.  die  x.  Oftobr.  A.  m.  d.  c.  yi^wGrtgoruxr, 
mortuo  5  &:  anno  ejus  emortuaU  ejufmodi  eteofticho :  Mor-  ^-'/"'^^- 
tVVs  eji  VlCe  DeP^s  y  fignatoj  Alexander  Lodovifius ,  Car- 
dinaUs  dc  Archiepifcopus  Bononienfis  y  qui  Gregorii  XV. 
nomen  fumpfit ,  per  viam  adorationis ,  utiloquuntur ,  Pa- 
pa  eleftus  eft.  Adhxfit  ei  foemina  quinquagenaria ,  verfi- 
peUis  5  Sz  negotiorum  peritifllma  5  cujus  confiUis  virili- 
bus  univerfum  fere  Papatum,  effbeminatus  ipfeadmini- 
ftravit.  Statim  atqueeleftus  eft,  conftitutionem  de  ffrmg,^'''^^'^  ^^ 
digendi  Fapam  ecucut,  qua^  ut  tacitis  demceps  fuiTragus^rW^r/t/rj 

Xx  3  Pa- 


55<>  ECCLESI^  ROMAN^ 

Papa  eligatiir ,  ne  innotefcere  Principibus ,  cui  eleftores 

ftiffragium  pr^^buerint,  pollit ,  fanxit.  Arte  tum  Chryfo- 

poetica,  tumTheopoeticaufus,  adquaeftuofiffimum  t5 

ex.9€ot(^eiv  (hceat  Herodiani  voce  uti}  Beificmdi  artificmm 

fe  converccns ,  per  auream  "^brefleaoitf^  feu  <;Ammzatwnis  (YCh- 

ce  nova  &  barbara  rem  novam  barbaram  6c  impiam  defi* 

gnare  hbuit}  fcalam  in  Coelum  Pontificium  intulit  non  u- 

num  5  fed  plures  setermtatis  candidatos  5  haftenus  quidem 

Beatos  y  fed  non  Srn^os  -,  at  nunc  demum  Gregorii  opera  feu 

(^  }efuita$    faftos  fcu  dcclaratos  Sm^tos\  puta  Jefuitas  quatuor  ^  Igna- 

t^mtmr       ^j^ji^  Loyolam  3  focietatis  patrem ,  Francifcum  Xaverium 

(^lndorum  Apoftolum  illum ,  cujus  mendacia  &  nugas  In- 

dis  venditatas  ex  hiftoria  Chrifti  Perfice  edita  primus  Lu- 

dovicus  de  Dieu  produxit ,  ejufque  poft  indicio  foedos  la- 

Mfqtti  in     V^^^  Brochmannus  Antofol.f.  2432.  &c,  deduxit}  Aloifium 

z)/v(?r«m««- Gonzagam  3  &:  Staniflaum  Coskam  ^  nec  non  Therefiam 

mmmrejert»  Hifpanicam^  Carmelitarum  difcalceatorum  matrem  5  Phi- 

lippum  NeriumjCongregationisOratoriiauthoremilfi- 

dorum  Agricolam,  Hifpanum  itidem  5  AmbrofiumSon- 

fedonium,  Senenfem,  &Jacobum  Saloniomum^  Vene- 

tum.  Prodiitmoxe  proelo  Ribadeneirac  Jefuitx  TlosSan- 

Borumi  ex  Hifpanica  in  Latinam  Linguam  traduftus,  in 

quo  non  tantiim  Sanfti  fixi ,  fed  etiam  Extravagantes ,  ac 

inter  eos  etiam  novitia  ifth^ec  Numina  novis  Legendis  ho- 

norantur.  Parum  etiam  abfuit  ^  quin  Garnettus  etiam  ftra- 

minea  quadam  impoftura  fi  non  ad  SmSitatem ,  at  certe  ad 

Beatitudinem  afcenderet.  eam  fcilicet  commeritus ,  quod  in 

gratiam  Romani  Molochi  non  tantiim  filios  &:  filias ,  fed 

Regem  &:  Patriam  per  ignem  fulphureum  transmittere  co- 

natus  eft.  Et  Thafii  quidem  olim  Deum  Agefilaum  ciim 

facerent,  non  infipide  homonafutus  retulit,  fiDeosfa^ 

ciendi  poteftatem  habeant  Thafii  3  priiis  feipfos  Deos  face- 

rent,  quam  alios  Deificarent.  Idem  Gregorio,  idemahis 

Nu- 


PERIODUS  SEPTIMA.  3^1 

Numiniim  novorumarchiteftis^qiiinobisEthnicse  &Ju- 
daicx  Apotheofeos  editionem ,  audliorem  fortaffe  ahquo 
modo  3  fed  neutiquam  emaculatiorem  vel  emendatiorem, 
dederunt,  merito  regefferis. 

CCXXXL  Sed  forte  non  pbne apotheofi omni ca- ^'''''^'''•'''^'^'» 
ruitGregorius,  belligeri  m  Mavortis,  fiderati  Numinis^f -Xw^c^ 
locum  fuifeftus.  Nam  bella  certe  ciendi  &:  alendi  hzudy^^^^m  aJz 
plane  indoftum  fuiffe ,  hiftoria  prodit.  Teftis  eft  Caro-:^''^'"  '* 
lus  Carafa  Comment,  de  Gemi.  rejiaur.pag.  95 .  96.  Gre^orium 
hunc  non  tantiim  Ferdinando  Cisfari  ob  exaftam  Regno 
Bohxmix  Fridericum  Optimum  impense  gratulatum  ef- 
fe^  fed  eidem  etiamin  fubfidmm  exercitus ,  &:pecunias, 
&  legiones  duas*^  unamequitum^  peditum  ahcram  ^  Pe- 
tro  Aldobrandino  Duce ,  fummififfe  5  &:  Bibhothec^^e  e- 
tiam  Hcidelbergenlis  nobihffimx  y  a  Bavaris  fpohatiE  y 
fplendidiinmiim  munus  ceu  facri  lUius  belh  manubias  a 
Bavaro  oblatas  ^  &c  in  Vaticani  dehibro  paulo  poft  ab  Ur- 
bano  Vlll.  magno  funiptu  ornatiique  fufpenfas,  -dono 
accepiffe.  Galhx  etiam  Regem  Ludovicum  X II  I.ad  hd-LuUvkum 
lum  Proteftantibus  inferendum  accendere  conatus  eft  tum  ^J^  ^^•''';^"'- 
epiftola  privataad  eumfcriptaj  qiia  hortatus  eum  eft  adcw    "''''^'' 
imitationem  decefforum  fuorum ,  qm  Fo7itificum  cohortatio- 
nes  nonjecm  ac  Dei  jnjfa  njenerati  fmt  :  quamque  his  verbis 
claiifit :  Sequere ,  cariffimefilt  5  orbis  decus  5  coclefiia  ju(fa ,  effun' 
de  iram  tuam  ih  gentes  ^  qu£  Bommum  non  nouerunt ,  ut  Aternit 
mijericordta  thefauros  compares  Afajeftati  tu£-y  (^Epiftolam  inte- 
gram  Gramondus  HtJior.Gall.Hh.  ix.  narrat}  tum  vulgata 
per  totam  Galham  adverfus  Euangehcos  buUa ,  qua  ad  ex- 
cidium  eorum  fideles  fuos  impuht  :  tum  denique  miffo 
Monacho  Hifpano  Francifcanx  fe£tx  ^  Dominico  Jefu- 
Maria^.quem  Imperator  cum  fpohis  ac  manubiis prochi 
Pragenfis  Romam  miferat ,  cujufque  precifaus  vi£toriam 
illam  acceptam  tulerat.  qui  ceu  AjoTTtTn^,  Divus  quidam 

Gce- 


§(tam 


552  ECCLESIJE  ROMANiE 

-Coelo  delapfus  a  Rege  &  populo  exceptus  3  non  deftitit 

confcientiam  ejus  onerare  mandato  extremx  fidelium  in- 

ternccionis.  Hnic  ardens  in  Gallia  perfecutio ,  &  partim 

vi  5  partim  deditione  recuperatx  urbes  nonnullx ,  quas  fe- 

curitatis  gratia  Euangelicis  Henricus  1 V.  conceflerat.  Ad- 

Gem-  verfus  Genevenfes  idem  Gregorius  hoftilia  agitabat ,  mit 

venfes  accen- £q  ad  Rcgcm  Gallix  nuutio ,  veniam  impetraturo ,  ut  Sa- 

'^'  baudo  eos  armata  manu  invadere  integrum  eflet.  Sed  re- 

^Veftetisoh  pulfam  a  Rege  tulit.  Indignatusidem  Papa  eft  Venetis , 

cmeffkm      quod  coadud~is  a  fe  militibus  Grxcis  Templum  ,  8c  in  eo 

Gracts  Tem-  j.elio;ionis  cxercitium  permififlent  .*  eo  nomine  porCardi- 

tur.  nales  Molnium  &:  Ludoiimm  graviter  cum  Vencto  Lega- 

to  expoftulans.  Ciimque  Legatus  refpondiflfet ,  neceflita- 

te  adados  efleVenetos  ad  conducendume  Grascia  mili-' - 

tem^  quemefuaditione  confcribiPapa  vetueritj  Cardi- 

nales  fubjecerunt ,  fi  adverfus  infideles  milite  Romano  uti 

vellent,  integrumid  fore.  Qiiibus  false  idem  Legatus  re- 

geflit,  omnes  tfifiddes  ejje  ^  qui  Reifuhlk^VenetA  oh  injujlas  cau- 

Jas  adverfarentur.  Vermitti  RomA ,  ut  fieno  dr  avena  temfla  op^ 

flaantur,  prdjlare  utique  ^  utea  chriflianis  ad  cultum  aperiantur, 

iH  Hijpanm       C  C  X  X  X I L  Eodcm  Gregorio  Pontifice ,  circa  A. 

^mtlrHm^''  ^' ^*^* ^^^  ^  ^'  Scvilise  iu Hifpania  ingens  hominummul- 

mirgens,      titudo  a  Papatu  defecit.  Et  Deficientes  fibi  nomen  lllumi^ 

natorum  impofuerunt.  Incertum  erat ,  an  Euangelicorum 

in  caftra  tranfiverint ,  an  erronea  &:  fanatica  dogmata  fe£ta- 

ti  fuerint.  Prius  tamen  multis  creditum  eft.  Conftatque 

non  tum  demum  IUluminatos  coepifle ,  fedfuperiorejam 

feculo  5  in  Hifpania  inprimis  5  caput  protulilfe.  Nam  & 

Innichum ,  feu  Ignatium  Lojolam  jam  ante  A.  m.  d.  x  l.  ex 

Hifpania  profugiffe,  ne  ab  Inquifitione ,  tanquam  de/A 

luminatorum  hserefi  fufpeftus  comprehenderetur ,  Melchior 

Canus  peculiari  de  Societate  Jefu  fcripto  ,   teftatus  eft. 

:Sed  hoc  inprimis  tempore  plurimi  non  ex  vulgi  duntaxat 

foe- 


PERIODUS  SEPTIMA.  353 

foece  homines ,  fed  illuftribus  etiam  &  fplendidis  profa- 
piis  oriundi  fefe  partibus  illorum  adjunxerant.  Jamque 
numerus  illorum  ad  decem  millia  hommum  excreverat.  Et 
quo  graviori  ab  Inquifitoribus  crudeUtate  in  eos  faevitum 
cft,  hoc magis crebrefcere  illidc  radices  agere  coeperunt. 
Qiiamobrem  perfecutione  fuperfedere  ,  6c  fpe  venix  ^d  rpe  vem^fa- 
gremium  ecclefix  aberrantes  nivitare,propofiro  tamen  gra-  '^"'»  opprimi- 
viorumetiam  fuppUciorum  metu,  fi  qui  animum  adver- ^'''^" 
fus  oblatam  gratiam  obfirmaturi  effent  y  coa£ti  funt.  Blan- 
da  ifthac  vi  ^  &c  graviore  metu  fedufti^  paulatim  ahi  Pon- 
tificia  pofthminio  ficra  amplexi  fuut :  aUi  vero  extera  in 
loca  concefterunt. 

C  C  X  X  X 1 1 1.  Sede Pontificia  obitu  Gregorii  vacan-  cregoriode- 
tCy  &c  ingreflis  jam  conclave  Cardinahbus ,  ingentes  Ro->/^^^<'  ^«w»* 
mx  tuxhx  fubortxfunt.  Pluresperplateastrucidati,  fuf-^'^^'^^^'^^ 
focati  aquis  ,  ftrangulati  ,   naribus  auribiifque  truncati. 
Raptus,  fpoha,  ftupra  graflabantur  impune.  Pars  Car- 
dinahum  in  Mefllnum  ^  pars  in  Borrhomxum  inchnabat  ^ 
sequis  utrinquc  fuffragus.  RehitoutroqueGaUi,  Veneti, 
Sabaudi  Maphasum  Barbarinum  ,   Florentinum  ,  quod 
Hifpanorum  partibus  miniis  addiftus  videretur,  pra:fe- 
runt.  Fervente  negotio  Sc  Barbarinus  ipfe ,  &  cum  eo  vi- 
ginti  quatuor  Cardinales ,  phirefque  etiam  Epifcopi ,  Ab- 
bates,  Equitesj  SecretioriConclaviinchifi,lethahterde- 
cumbere  coeperunt.    Et  decem  jam  Cardinales,  aliique 
morte  fubita  abrepti  5  Conclavis  veneno  infefti  fufpicio- 
nem  prxbuerunt.  Tandejm  Barbarinus ,  prsevio  omine  exa-  £/;^,v^^  ,^^, 
minis  apum ,  MufiEum  ejus  involantium  ^  Papa  proclama-  d.mB^rban. 
tur.  qui  nomen  Urbani  V 1 1 L  afliimpfit  5  celebris  tum  Zmifiu 
ob  funftiones  varias ,  quas  haftenus  obivit ,  tum  ob  flo- 
rens  ingenium ,  artificium  poeticum  ,  &c  eruditionem  mul- 
tiplicem,  quamin  ScholisJefuiticisfubHoratioThurfe- 
Jino  Sc  Fraacifco  Boaxo  plaHmiim  auxit.  Certe  iinguas 
*'^^  Yy  Grx- 


354  ECCLESIiE  ROMAN^ 

Gr^cae ,  fine  pari  Pontifice  uUo  ,  adeo  peritus  fuit ,  iit 

qtti  sepafes    Afis  K^ttkn  nuncupatus  fuerit.    Statim  eleftus  Papa  tres 

tmp^idcHter    f^atres  ad  altiora  evehens ,  natu  maximum  CarokunEc- 

prttmojef.     ^j^jQ^  Roman;s  Generalem ;  fecundum  Thaddisum  arcis 

S.  Angeli  priEfeftum  >  tertium  Antonium  SateUitum  feu 

apparitorum  fuorum  ducem  creavit.    Neque  id  iztis  ei 

fuit.  Etiam  Francifcum  Barbarinum  eFratreNepotem, 

adolefcentem  adhuc  in  Cardmalium  numerum  cooptavit , 

cui  pasdagogum  Afcanium  Filomarinum  prseficere  necef- 

fum  habuit.  Adeo  animus  privatis  ftudiis  corruptus  diu 

latere  non  potuit. 

caneniuxtio.      C  C  X  X  X I V-  lu  Divorum  numerum  Gregorius ,  uti 

^'^ittfV/;<?-^^^P^'^  ^^^^^"^^  Ignatium  Lojolam ,  Xaverium ,  aUofquc 
rnmbuiUs  retulerat.  Cxterum  quas  five  morte  priEventus  ,  fivealias 
C9fifictt,  ^b  caufas  canonizationis  tabulas  non  confecerat ,  Urbanus 
conficere  primas  inter  curas  habuit.  ExtatapudCherubi- 
num  BulUr.  Rom.  tom./^.fag.  ii.  Urbani  hujus  Cmomz^atw 
Eorummini-S.IgnatnLojoUy  ucc  |ion/^^.  1 5 .  Fraucifci  Xavcrii.  InBulr 
cuUfiUv  la  Canonizationis  Ignatii  pra^fatur  Urbanus ,  ckmveterem. 
religionem  ,  omnemc^ue  perfeciioris  vita  profejponem  Lutherus  ^  | 
monjlrum  teterrimum  ^  ali^que  detejiabiles  pejles  hUJphemis  eorum 
linguis  in  Septentrionis  partibm  corrumpere ,  ac  Sedis  Apojlolicd  au- 
thoritati  detrahere  conarentur  ^  excitajfe  Beurn  Spmtum  IgnatH 
LojoU  5  qui  ex  medio  honorum  curfu  ^  ^  a  ficuUri  ac  terrena  mi' 
Ittia  admirabili  quadam  ratione  vocatm  ^  ita  fe  Divino  imperio  re-f 
gendum  ^  formdndumtradtderit ,  utdemumnova  Societas  Jefu^ 
qH£  inter  alia  pietatis  ^  charitatis  opera  gentilibus  convertendis  > 
hdtreticis  ad  fidei  veritatem  revocandis  ^  ^  Romani  Vontificis  po-^ 
tejlati  tuenda  ex  injlituto  fe  totum  impenderit ,  religione  fundaiMi 
vitam  admirahili  fan^itate  traduEiam  fanctijftrno  pariter  co^iclufe-^ 
rtt  exitu  5  ac  plurirnis  fit  miracuUs  illuftratm,  Poft  Clementis 
VIII.  &Pauli  V.  laudatis  ftudiis,  decretum  prardecef- 
foris,  wtinter  Sanaosommno  tranfcribatur,  Ecclefi«& 

al- 


jutta' 


PERIODUS  SEPTIMA.  355 

altaria  in  ejus  honorem  sedificentur ,  &  feftum  ejufdem 
die  XXXI.  Julii  celebretur  >  commemorans,  ex  procefli- 
bus  &:  a£tibus  Cardinalium  plufcula  de  Lojolce  ortu ,  vita , 
fandlitate  &  miraculis  repetit.  Simili  fere  methodo  Xa- 
verii,  cujusinprimis  miraculafusepri3edicantur,  canoni- 
zatio  concepta  eft.  Merito  tamen  in  dubium  alii ,  Ponti- 
ficii  etiam  ,  miracula  utriufque  tantopere  ab  Urbano  ce- 
lebrata  vocarunt.  Quin&  PetrusDezain  oratione  fua  derera^^efu 
Igmtu  Beatificattonepag.  5  2 .  hoc  folum  iis  miraculum  tribuit ,  ^"fp  MirscuU 
quod  fecus  quam  ca:teri  Ordines  rehgiofi  ,  non  tantum'*^*^"* 
mendicent ,  orent ,  blandiantur ,  palpentur ,  fed  etiam  fe- 
liQHime  emendicent  y  exorent ,  eblandiantur  &  expalpen- 
tur.  Cum  ?AtresJefmtdi  ^  verba  Dezx ,  a  Sciopio  etiam  apo- 
ftata  in  Infamia  Famiani/^^.  159.  &c,  citata,  referam, 
commoda  fua  quarunt ,  idcm  fihi  propommt  confilium  cum  eo ,  qiiod 
rharaoni  Jofeph  figgejfit  y  ut  copiam  frumenti  in  fuis  horreiscoa- 
cervaret.  Hoc  MIRABILE  ejl y  ^digitus  Dei  ejl  hic ^  qmd 
hoc  tempore  adeo  per^vcrfo  c^  avaro  y  ficut  alii  Religiofi  experiuntur 
pauca  emendicando ,  Jefuita  norint  &  pojfint  ahunde  5  quicc^uidiU 
lis  neceffanum  efi^  extorquere,  Non  enim  fit  fine  miraculo  ^  quoi 
ckm  homines  fint  adeo  parci  cjr  tenaces ,  non  tamen  pojjunt  in  ani- 
mum  inducere ,  ut  Jejuitis  aliquid  denegent ,  aut  aliquam  petitto- 
nem  eorum  reficiant,  ^uod  MI RA  CVLVM  (^Jefutticum^ 
conferri  poteft  cum  eo  ,  quod  Bem  operatm  efi  cum  JEgyptiis  in  fa- 
vorempopuli  fui ,  cum  Judds  mutuo  dederunt ,  quicquid  petierunt. 
quod  TOTVM  Dem  voluit  ipfos  auferre.  Idem  omnim  fit  Je- 
fiUtarum  refpeBu ,  ut  totum  auferant ,  quicquid  petmit,  quod  ar- 
gumento  efl ,  eos  I)eo  cura  efje  ^  (^  ah  eo  tenerimo  affe^iu  cos  diligi : 
qu^ndo  ^  qui  adeo  funt  avari  y  tamenlihenter  ^  cum  animt  loetitia 
^atrihus  iflis  fuhminifirant  , .  quicquid  ipfts  ncceffarium  efl.  Ad-  ^  ^^i^.^^  ^^, 
dam  verba  Sciopii ,  utpote  Jefuitarum  quandoque  alumni,  pci^t. 
inter  Jefuitarum  miracula  novum  linguarum  donum  ,  &: 
vindicatum  fibi  Patrum  nomen ,  referentis  3  fubjunftafta- 

Y  y  2  tim : 


3i6  ECCLESI^  ROMAN^ 

tim:  Hoc  fiilket  efi,  quod  Ignatio  ^  Sociis  ejm  chrijltis  fkerat 

follmtns:  Roma  vobis  ero  propitim.  Tantienirnmiraculi  gratiam 

Afofiolis  ut  impertiretur  ^  ammum  inducere  non  potuit,  Sigila  eos  , 

mc[mty  fequenturj  Innominenieodaemoniaejicient,  linr 

guis  ioquentur  novis  5  ferpentes  toUent ,  &  fi  mortiferum 

quid  biberint  5  non  eisnocebit,  Super  segros  manus  im- 

ponent^  &  bene  habebunt.  H^r»;?^  ejuidem  fignorum  nulltim 

A  propitio  Jefa  Ignatio  ^  fiociis  ejus  contigijfe  ^  velexvitalgnatii 

afilio  ac  dficipulo  ejus  Kihadeneira  diligenter  confiripta  apparet  UIk 

5 .  cap.  13.  uhi  Ignatium  ejufinodi  miracults  minime  illufiratum  fuif- 

fl  agnofiit,  Sednec  Franctfcum  Xaverium  India ,  fi  fuperis  placet  y 

Apo(lolum  3  linguis  novis  loopicndi  gratia  donatum  fuiffe  5  ex  ipfa, 

ejus  confeffione  ^  vel dicam  ^  cj^uerela  conflat,  quA  talis  legitur  lib.  3. 

Indtc,  Bpifi,  5 .  Si  nos  lingua  m  calleremus  Japonicam ,  non 

dubito^  quinplurimi  fierent  Chriftiani.  Eaxit  Deus,  ut 

eam  brevi  addifcamus ,  tum  demujm  aliquam  rei  Chriftia- 

nx  navabimus  operam.  Nam  nunc  quidem  inter  ebs  tan- 

quani  mut:^  ftatuse  verfamur.  Tantum  abfuit ,  ut  fe  idoneum 

a  chrifio  propitio  Novi  Tefiamenti  mimjlrum  fichm ,  ^  dono  lin" 

guarum  ea  caufa  affecium  Pa/uli  exemplo  gloriari  poffet :  Gratias  aga 

Deoy  qui  omnium  verborum lingua  loquor  i  Cor.^iv.  18,  Jefiui-^ 

t£  nihtlominm  doni  linguarum  fibinon  omnino  expertesvtdentury 

cum  lingua  duplici  more  ferpentum  loopui  fioleant  y  cpiando  fiis  an^ 

phiboliis  fitve  ^xciuivocationibpts  ^mentalibus  refervationibus  utun- 

tur ,  &:c.  Et  paulo  inferiiis :  i^pofloli  Patres  eorum  cenfibantuKj 

quos  per  Euangelium  chrifio  genuffent.  quo  nomine  ne  multaren- 

tur^  cavebant  film  fiis  effe  ornri^  viciuique  c^indutui  neceffaria 

quenquam  pofiere  non  audebant  y  ^c.    Tanto  ^pofiolis  fietit  no^  . 

menPatris.  .^idni  ergo  magniThaumaturgi  ,  ^  plufcj^uamApO" 

fioltcorum  miraculorum  patrator,esJefuit<z  audiant  ^  qui  cumRegi" 

fico  domiciliorum  luxu  ,  ^  infanis  molium  fubfiruEHonibus  orhem 

mtiverfium  gravtter  afie  offendi  nequaquam  tgnorent  ^  infirmos  tar 

men  paterna  caritate  fiufitpere ,   &  offendicftla  m  de  vita  aufirre 

ni- 


PEKIODUS  SEPTIMA.  3^7 

nihil  fenfi  habeant  ^  auditoribus  ^  civitatibus  ,  popttlis  ^  Regnis 
graves  fmt  (^  onerojt ,  ac  velut  tgnis  ^  nunquam  dicant ,  Juffcit ; 
^  a  filtis  thejauriz^ri  Jihi  fojtuient  -,  nec  tamen  ea  cauja  mtnus  Pa- 
trum  nomen  facile  tutentitr  ^  (jr  frA  omnihtis  Religtofis  x.cil'  i^o- 
X^c^  Patres  appellari  {oleantf  Taceo  miracula  illa  Florentma , 
qiiibus  Ignatii  fanftitatem  comprobare  conati  funt  ^  ab  Al- 
phonfo  de  Vargas  Relat,  de  Stratag.  JeJ  cap.  3.  cum  pr^fcri- 
ptione  verfus 

ISlunc  immenfa  cavi  fpirant  mendacia  folles ", 
memorata,  digniffimaqueleftu. 

C  C  X  X  X  V.  Ignatii  feftum  anniverfarium  die  xxx  i .  lefuita  ex- 
JuUi  celebrari  idem  Urbanus  julTerat.  E6  igitur  impuden-^^^j^^^f^^^^^ 
tix  Ignatiani  moxprovefti  funt,  utex.faftisj&:Calenda-fr«//Lo;Wa, 
rio  ipfoRomano,  erafo  nomineS.Germani,  qui  eum  fi- ^^'^^^^''«^^^^ 
bi  diem  haftenus  vendicaverat  5  Ignatium  fuum  fubftitue-y^,  ^^'  '^'^'^'  * 
rint.  Ea  res  in  Gallia ,  qux  Germanum  priscipue  colit  y 
turbis  occafionem  prxbuit.  Et  Condeus  quidem  Princepsj 
Jefuitarum  facinori  patrocinatus  finxit ,  fibi  Romas  Jefui-. 
tarum  feftimieodieinftitutum  prxfentia  fua  cohoneftan* 
ti  j  Ignatium  vivum  apparuifte.  Difphcuit  nihilominus  te- 
meratorum  faftorum  nefas   plerifque  in  GaUia ,  Germar 
num  fuum   tanta    contumelia  affici    quiritantibus.    Lis 
ad  Pontificemdelataridiculeitadeeifa.eftj  ut eodem die  fi- 
mul  Germanus  (^  Jgnatius  celebretur:  qtiod  fi  firnul  Jlare  mllevi- 
derentur  y  expeBaret  Ignattpts  ^  ceu  recentior  ^  annum  bijfextilemy 
(^  diem ,  qtd  tum  intercalatur  ^fiht  eximium  haberet.  Laudi  etiam  ^eniitiffarum- 
merito  datum  eidem  Pontifici,  quodedita  Id.Jan.  A.M.5'c?.>n6ar- 
D.  c.  XXX.  BuUa  5  in  contemptum  5  uti  putabatur,  Jefuita-^*''''' ^*^''^^^*'^ 
rum,  abolevit  feftamjefuitiffarum^  feu  muUerumJefui- 
tici  ordinis  ac  nominis  5  qui  in  ItaUa  &  Belgio  caput  exe- 
rens  jam  radices  agere  coeperat.   InnonnuUisItali^y  itaBul- 
la  loquitur  y  ^  Vltramontanis  partibus  cert£  mtdieres  5  Jefiitif         *'      ' 
/mtm  nomine  afftmpto  y  citra  ullam  Sedis  Apojiolic^  approbationemy 

Yy  3  ah 


358  ECCLESI^  ROM  AN^ 

Ab  atiquat  amis  m  umm  conimire  folitd  >  vita  religiofi  prdtext» , 
f£0dtarem  dr  dijitn&um  a  c^terts  hahitum  ufurfarunt ,  sdtficia  in 
CoHegiorum  formm  redegerunt ,  domos  frohationum  erexerunt ,  ii^ 
ei/me  Superwrem  y  ac  frdtenjACongregutionis  fuaGeneralemyim 
dito  Pr£pofit£  tuu/o  i  cr  ^ttrihutis  facultatthus  hene  vifis  conflitueir 
runt ,  in  tlliufc^ue  manthurS  paupertaiis  y  cafittatis  (^  ohedienttA  VO" 
ta  ad  inftar  foLennium  ejnittere ,  claufurao^ue  legthus  non  adfiri^fd 
pro  Ithitu  divagari ,  ac  Jpecie  falutis  antmarum  promovend<& ,  alii.-^ 
que  permulta  fexus  (^  ingemt  imhecillitati ,  ^  modefiiA  muliSri  ^  ac 
virginali  praferti?n  pudori  minim}  conventcntia  ^  (j;-  c[ua  virift" 
crarum  Itterarum  fiientia  ^  rerumufuy  vtt£Ojue  innocmtia  fpecfa" 
ttffimi ,  difficile  admodum  ,  (^  non  nift  magna  ci^cumfpecftone  ad- 
hthita  aggrediuntur  ^  attentare  (jr  exercere  confueverunt.  Se£lam 
igitur  lUam ,  ceu  arrogantem ,  contumacem ,  fi?td  do^inA  ad- 
verfam ,  ziz^anium  dentquc  in  agro  Dominico  pulluL-.ntem ,  ac  proin- 
de  radtcittis  extirpandam ,  de  confilio  Cardinalium  ac  hxreti- 
cx  pravitatis,  Inquifitorum ,  {c  penitt^  fupprejfiffe ,  redegif 
fe  in?zihiLumy  Aternd  abolitioni  fuhjeciffe ,  ac  acorpore  fanciiffimA 
ecclefta.  amptitaffe  y  fuh  excommunicattonis  pcena  ^  declarat.  An 
vero  penitus  orcum  fubiverit  novella  illamulierum  reli- 
gio,  Jcfuitx  faltem  non  ignorant. 
vaik  TeUnct       C  C  X  X  X  V  L  Fcrvebat  ob  Vallem  Telinam  ab  Hif- 
txigereGano^^2.v^o  occupatam  graviilima  contentio  Principum.  Gallia- 
t  emfatagtt.  ^^^  jj^^^  ^  ^^^  ^^^  Sabaudo  ad  recuperandam  eam  in  Ita- 

liam  expeditionem  parabat.  EiPapaUrbanusobftitit,& 
per  Barbarinum  Legatum  belli  molem  in  Reformatos 
Galiix  avertere  molitus  efl.  Cum  non  fuccederet  intercef- 
fio,  eodemBarbarino  inHifpaniam  legato,  Clero,  qui 
Hifpano  in  Italia  paret ,  imponi  tributum  petiit ,  fuam- 
que  adverfus  Gallum  tota  Italia  pellendum  operam ,  ipfo 
Gallix  Legato  coram ,  obtulit.  Arce  proin  S.  Angeli ,  aliif- 
que  Romas  locis  munitis,  ad  occupandam  vallem  Telinam 
feaccingit,  &:  BuUam  etiam  edidit  ^  qua  omnibus  Bafili- 

cam 


PERIODUS  SEPTIMA.  359- 

cam  S.  Petri ,  &  Ecclefiam  B.  Marias  trans  Tiberim  devo- 
te  Yifitantibus,*&:ibr  Deumpro  llix EccleficE exaltatione 
ab  hoftium  conanbus  in  Italia  cumprimis,  qua^  inquit, 
illihau  religioms  Jtudio  jure  opttmo  gloriatur  ^  defenfione,  hx- 
refiumexnrpatione,  Principum  Chriftianorum  vera  pa- 
ce  ac  imminenriuminEuropanecefiitatumaverfioneora- 
verint^plenariam  peccatorum  indulgentiam  elargitur.  Nc- 
que  fegniter  Papoe  mohminibus  PaUus  reftitit. 

CCXXXVII.  Durante  eo  diilidio  A.  m.  d. c. xxv. occajiom dif- 
vulgati  funt  adverfus  Regem  GaUias  6c  Cardinalem  Ri.M/'//'*/a^- 
chelium  incertis  authoribus  hbeUi  duo,  fub  his  tituhs:  cMhA^^'^- 
Adrmnuio  ad  Regem-,  &cOHy/leria  Polttua,  Summa  \ihr omm  chetmm  libei- 
eft,  Rezem  in  Gallia  hdreticis  ,  extra  Galliam  Catholicis  hellur//^"?'^''^''^"* 
movere.  Batavis  enim  Ordtnibtis  contra  Regem  Catholicum  eumjAguUm  Re- 
opitt4lari:  Valatinumin  feuda  fuarefiituere  tentare  '.  ReipuhltcdVe-  v^'^^'*"^<:'*^' 

I  J  J  J  i  Iqy  aCHttUT. 

netorum  ^Dttci  SahaucttA  contraGenuenfes^Valtelinosopem  fer- 
re,  Jmpia  h&c  ejfe  hella ,  jurv  Divino  ^  naturalt  contraria  ^  quo- 
cunque  colore  vkumhrentur:  Cafttga?idos  proin  virga  ferrea  Regcs 
€ailiay  non  fecus  ac  oltm  Jofaphatus  cajltgatus  eji,  SenatumVene- 
tum  d^  Sahaudum  hypocritas  ejje  5  (^  procul  fide  catholica  ret  dun- 
taxat  fu£  (ludere  per  amhttionem-^  qu£  una  tpftsloco  religionis  ftt. 
Dehere  Vhiltppum  mutuas  vices  Ludovico  ^  &  ft  tuehttur  advcr- 
fus  ipfum  fuhditos  rehelles ,  par  pari  relaturum,  Richelium  autho- 
rem  effe  matrtmonii  K^nglicam  5  foedens  cum  Bxtavis  innovati , 
ValtelinA  tn  excidtum  Catholic^  fidei  occupatA,  Tura  quarftiun- 
culae  proponuntur  &■  folvuntur.  qiias  inter  hxetiam:  T- 
trum  ipfo  fa5fo  Rex  Callia  excommunicatus  ftt  introdu^one  hjire^ 
feos  in  Provincias  externas ,  uhi  Catholica  religto  una  vtgutt  ah  an- 
tiquo?  Vtrum  peffimi  confultores  eademcenfura  teneantur?  Vtrum 
fas  ftt  fuhdito  in  tyrannum  fevire  ?  Num  expediat  pofita  in  eX' 
tremis  Gallorum  Repuhhca  ,  eltgi  virum  prohttate  ^  authoritate 
illujlrem,  qut  relimnis  Prote^orem  Je  ferat  f  Solvuntur  qu^e- 
ftiones  in  hanc  lententiam :  Regem  Gallia  ipjo  facio  excommu^ 


•56o  UCCLESIjE  ROMAN^       '       • 

nicatum  ejfe^  cjim  Deo  hcllum  movet ,  dum  movet  Catholicis  >  fi 

perfiveravertt  y  tpfius  forttonem  infirnum  fore:  Deinceps  tum 

Pontificeai  Summum  graviterhortatur,  ut  gladioceuin 

membrum  putidum  utatur :  tum  Pontificios  etiam  Princi- 

pes  advjerfus  eundem  concitat.  propofito  etiam  exemplo 

Henrici  I V.  non  aliam  ob  caufam,  aDeocoedemultati, 

quam  quod  Principibus  hcereticis  ,   Brandenburgico  6c 

.  Neoburgico  opitulari  conftituit.    Conckidit :  eandem  ejfe 

gentis  K^ufiriac£  (^  Dei  caufam,  q^ui  (^ufiriaca  genti  ohfitterit  y 

Deo  tpfi  ohfifiere.  Conftabat  jam,  denuo  cultros  Scglaciios 

uheUitih    iu  juguUim  Ludovici  mox  adigcudos  ^  acui.  Clerusproin 

citro  GctiUcA'  GaUicanus  in  Comitiis  hbellos  ad  incudem  revocatos  da- 

.     ^         mnavit ,  nmulque  b  tampelio  Carnatenlium  Epifcopo  cen-, 

furx  in  Anonymum  ftringend;^  negotium  dedit.  Compo- 

fuitis  GaUice,  &:  Clero  exhibuit.  Summam  cenfuriE  ejus 

capitum  Grammondus  Hifior.  Gallta  lih,  xv.  recitat.  Proba- 

tane  vero  in  Comitiis  Epifcoporum  ^  an  improbata  Stam- 

pefii  cenfura  fuerit,  gravis  altercatio fuborta  eft.  Diverfa 

fcilicet  Epifcoporum ,  quorum  Regi  ahi  ^  aUi  Pontifici 

favebant,  ftudia  emicuerant.  Atqueid  fatis  conftat,  in- 

dice  eodem  Grammondo,  Cenfurani  vehementer  Ponti- 

fici  difpUcuifle,  eoquod  Regum  6c  Principum  Majefta- 

ti  quam  Pontificix  addiftior  videretur.  Qui  proin  etiam 

Clero  GaUicano ,  perinde  ac  fi  eam  improbafl^et  5  folennes 

gratias  egit.  Hinc  patet ,  itaGrammondus  '^xeive^»  S'^^^- 

to  fervore  Roma  iurtfdi^iorpem  in  Reges  fitam  tueattir  ,  ftquam  ha- 

het.  Cert^e  Jummus  Fohtifex  Reges  docet  fito  exemplo  5  utijura  ipfi, 

oh  cenfuramfia  ttieri  ino[twfiuno[tie  deheant.  Parlamentum  contra  cenfurse 

/iTlmcUmm^^^^'^^^^  favcus  graviter iu  Epifcopos  pronuntiavit,  &* 

a«ffr^p^r-approbationem  Cenfurx  inficiantes  urbe  abfiftere  jubetj 

^^^^^t^^  ''■multum  refragante  Clero,  eo  quod  Parlamento  nihUad- 

verfus  fe  <Luthoritatis  competat.  Unde  CuriiE  aufumvo- 

czt  irritum  y  intolerahilem  y  contraDcicultum^  authoritatem  Re- 


i 


PERIODUS  SEPTIMA.  361 

gih  &j^ra,  Bcclefia.  Viciffim  Curia  Epifcoporum  Refponfio- 
nem  injurU  &cdummA  mmifejlam^  ineverfioncm  legumRegm 
fundamentditm  faclam,   Ucerandam  &  cremandam  declarat. 
Demum  Rex  fummo  jure  litem  ad  fe  traxit ,  &:  qux  Ano-  ef  ^  ^cgeif-9 
nymus-adverfus 'illum  congefTerat,  in  Regem  Hifpanix,^"''"'' 
cui  cum  vetenhus  M^uris'  amicittas ,  rmpera  ctm  Muhammeda'' 
ms  focdera ,  Lutheramrtim  Principum  dr  Cofacortim  atixilia ;  chri- 
flianis  Principibus  amicis  dr  affirnhus  adempta  vano  Reltgioms  colo^ 
re  Keg7ia  ^  Principatus ;  fosAera  cum  Perfis  ^  Indis  y  Cakcutis ,  attt 
Muthammedanis  aut  pagams :,  Scc.  objecit,   mafcul^  retorfit. 

CCXXXVlll.  Prodiit  eodem  anno  in  publicum  ^^^^-f^^rdu  de 
Santarelli  e  Societate  Jefu  Presbyteri  de  fummi  Pontificis  f^vf//^fr' 
potellate  liber,  quo  variis  capitibus  plura  contra  Regum  ^^'■i'*^  p^te. 
authoritatem  &:  jura  continebantur.   Titulus  libro  erat :  ^JI,'^^^'^'"^' 
Tra6lattis  de  h^ref^  fchtfmate ,  apoftafta ,  folicitatione  Stimmi  Pon- 
tificis  'y  &  depoteftate  Summi  Ponttficis  tn  deh^is  his  puniendis,  Ro- 
tna  aptid  h^redem  Bartholomd  Lanoti  m.  d.  c.  xxv.  Stiperiorum 
fermiffu.  Ciim  &:  folicitatione  6c  permiflii  Pontificis  liber 
hic  editusfitj  ejufdeminterioradefua&Regumpotefta- 
te  fenfa  eo  contineri/  dubium  non  eft.    Vin  vero  xuei^^ 
i^^cc^,  &:  decretailliuslibri?  Ejufmodi  fcilicet 'funt :  Pa- 
pa  hahet  in  Principes  poteftatem  directivam  >  ergo  cjr  correciivam, 
Skmmtis  ergo  Pontifex  poteft  h^reticos  Principcs  ptmire  etiam  pce^ 
7HS  temporalthti^*,  proin  non  fofum  eos  excommunicare ,  fed  (j  Re- 
gno  privare  ^  eorumc^ue  fuhditos  ah  ohedientia  liherare.  Papa  depo- 
mt  Imperatorem  propter  ipfitis  inic^uitates ,  ^  dat  Princtpihus  cu^ 
r^res  ^  quando  adregendos  fuhdttos  inutiles  fuerint.  idqtie  etiam 
fffe  Comtlio  y  quia  Papd  (^  Chrifti  unttm  eft  trihunal.  Papa  potefl 
depvnere  Reges  non  folum  propter  h^reftn  y  atitfchifma^  aut  aliud 
crimen  tolerahile  in  populo  yfed  etiam  propter  infufflcientiam ;  vel 
rfi  non  defendat  ecclefiam.   Poteft  etiam  Reges  negligentes  ,  vel  oh 
di^as  caufas  poena  mortis  ad  altorum  correffionem  dr  exenrplum  pu- 
mre.  Ba  pumertdi  Ke^s  mort^  etiam  temporali  poteftas  contincttir  in 


3^2  ECCLESIiE  ROMAN^ 

mmerc  fajcendi  oves  Fetro  commiffb.  Pertinet  enim  ad  fajlores  ut^ 
nire  oves  fuas  ea  foena  ^  qua  ratio  indtcat ,  illas  ejfe  puniendas.  Si 
igitur  fropter  honum  com^nune  aliquando  prudentia  d^  r^cta  ratio 
exigat  y  ut  pcents  temporalihm  Vrinctpes  inohedientes  a0jciantur,por 
teji  Jlmmus  Ecclefi^  pafior  eas  foenas  iis  imponere.  Nec  emm  Frin- 
cipesfint  extra  ovile  EcclefiA.  Aufiis  infuper  eft  verba  Apo- 
ftoli  2  Cor.  X.  8.  T>em  nohis  dedit  poteflatem  ad  ^dificationem  non 
ad  deJlrucHonem  -,  deleta  vocula  non  contrariutn  in  fenfum 
tofquere.  Has  fcilicet  ferientes  fententias  adverfus  Erin- 
svrhonaad-  cipcs  liber.ille  loquitur.  Vix  prodiitliber,  curp^inGallia 
'tierjks  tmi^    CoUe2;iuni.  SorboniE  acri  cenfiu*a.authorem  perftrino;it ,  & 

demctnlHni     f>  /-^       •       i  r    -  ii  i        • 

acris,  iiipremx  Curi:^  decreto  carnincis  manulibercomburitur, 

in-jefuitcts    Di£ta  quin  etiam  die  y  CoUegii  Clarom.oatani  Redtor, 

^iMdeTodeT  P^^<^^P^'iq^^^  ^x  focietate  Jefu  inCoUegioeo  Theologi , 

iHjiituta  iH-  ad  j  udicium  citati ,-  refpondere  adiatcrrogata  Senatus ,  & 

qHifttif,  w^- jvidicii  fui  de  Saatarelli  dogmatibus  copiam  facere  co^un- 

confaenmm  tur.  Ommum  nommc  r .  Cotonus  mterrogantibus  refpon^ 

friferf,        dit ,  &  metu  gravi ,  nedenuo  folum  vcrtere  Societasco- 

geretur  >  tum  Santarelli  doftrinam  verbis  faltem  improba- 

vit>  tumfafTusetiameft,  doftrinam  eam  Romas  a  Genc' 

rali  Soci^tatis  fuse,  cseterifque  fociis  probari.  quod  ne- 

gare  ^  cum  Generalis  Jefuitarum ,  Mutii  Vitellefci  appro- 

bationem  prxfcriptam  liber  habuerit ,  integrum  non  fuit. 

Sed  quare ,  fubj  ecit  Cotonus  3  imputahitur  noh^  error  Tranja/pi- 

nuSi  cuinemo  mJirumJuhJcripJitinGallia?  Interroganti  Sena-r 

tui,  anneSummoPontifici  jus  fit  iaReges  ^  adeoutex- 

communicare  >&  ab  eorum  obfequio  liberare  fubditos  pof- 

lit?  iderri  Cotonus  in.hxc  verba  refpondit:  K^hfy  verha 

invidia  l   Bxcommunicari  chrijlianijfimum  Regem  ?   Ahfit  omcn, 

,^is  credat  primogenitum  Bcclefia^Jiiturum  aliopuando  matris  ho^ 

jlenk  ^quamprotexitjemper  cr  protegit .?  ^is  excommunicandum  ^  ♦ 

fui  cmtima pugnat  h^refiiin  Regna Juo  extirpand^?  Qusefitus, 

an,  dxYerfanx  ergo  a  Generali  Societads  featentiam  Galli 


PERIODUS  SEPTIMA.  565 

Jefuiti£  teneant,  refpondit:  ^i  Roma  degit  Pr^pofitHS  nofler 
Generdis  vix  ejita  improhare  pojfit  yquodAoma  prohat,  Interro- 
gante  Senatu :  ^Smdfiejfetts  Rom^  ?  refpondit  Cotonus  idem: 
CMutaretur  nohis  cum  Coelo  animus ,  fenttremus  ut  Rom&,  Anqui- 
fiti ,  ut  fine  ambagibus  &:  fubterfugio  omni  fuam  de  Ro- 
manse  Sedis  inRegespoteftatefententiamproferant,exi- 
gui  temporis  ad  deliberlndum  moram  ciim  petiiffent ,  tri- 
duo  elaplo  prxcipui  e  Societate  ad  Regem  milli  palam 
Santarelli  dodtrinam  atdicarunt,  exhibito  inftrumento  pu-  . 
blico  in  hxc  verba  concepto :  Nos  fuhfignattdeclaramus ,  San- 
tarellum  ferferam  de  Regibus  ^  eorum  authoritate  fcripfiffc ,  cjuam 
diffitemur  dochinamy  agnofcimus  (^  profitemur  ^  Regumimmedia.' 
tam  effe  aDco  potefiatem  y  independenfque  ipfis  m  effe  in  fuhditos  „ 
cui  fententi&  ut  ver^nofiroomnium  Janguine  fuhfcrihitur  ^  fiopusy 
non  fecus  ac  cenfuris ,  fi  c^ua  a  Clero  Gallicano  aut  Sorhona  in  ejufi 
modi  Ithros  edentur.  Promittimus  tnfuper  fiauram  nohts  pofihac  u^ 
nam  ^  eandem  fiiper  ea  quxfiione  cum  Sorhona ,  clero  y  c^Regni 
Gallici  K_Academits  fententiam  K^ctum  Lutetiam  x  v  i .  xJMartii 
M.  D.  c.  XXV I .  Sufcripferimt  primore  loco  Cotonus^  &:  quin*- 
decimalii,  omm;um  nomine.  Ethicquidemjefuitisfuit 
^{jli  ey  <7}!9ecro2  Lutetix  j  aUter  longe ,  uti  Cotonus  ipfe  fat 
fus  eft,  arbitraturi%5  fi  Romae  vixiflent.  Nequeenimea- 
dem  confeflbribus  iUis  confcientia  Lutetix  &  Romx  fuit. 
Qyanquarti  beneficio  novi  linguarum  doni,  quod  iisob- 
tigiffe  fupra  Scioppius  dixerat  ,  byflina  verba  fua  inter- 
pretari  pro  lubitu,  juxta  e^  etiam,  quxyJ.ccxiv.  dixi- 
mus ,  in  proclivi  erat.  Hsec  tamen  fide  ipfius  Grammon- 
di,  Tholofani  Parlamenti  Prsefidis,  Pontificiifque  adeo 
partibus  addi£tii[limi ,  relata ,  Jefuitarum  verfutix ,  diver- 
fis  fidibus  eandem  fidem  ludentium,  certifllmam  fidem  •* 
faciunt. 

C  C  X  X  X I X.  Cseterum  Cotonus  toedio  interroga-  cotoms  tjoir» 
toriaeillius  aftionis,  qua  cum  praecipuis  ex  focietate  ex* '^?^')'^""'" 

rr  ^  *^  ^      iUtsiimoritur, 

idZ  1  tra 


36+  ECCLESIiE  ROMAN^ 

Bj»fitm     tra  ordinem  pulfatus  fuerat ,  ftatim  morbo  correptus  3  fa*- 

q'^4fonesct!-^:j^  leeem  implevit.  Atquehicille  Cotonuseft,  quxHen- 

Hadrmu^    rici  1 V.  apud  quem  nunquam  non  nagranti  in  gratia  erat , 

luixtncA     confcientise  admotus ,  digna  fcilicet  Theologo  curiofita- 

frofojita.     ^^  ^  ^^^  Dodona^am  quercum  ^  fed  atrum  Ditis  tripodem; 

excutiensj  ex  pueUis  Pythoniffa:,  Hadrianae  Fraxineas, 

Gerbiniaco  pago  in  Ambianis  nati^y  impuro  ^  quo  mi- 

.  fera  corripiebacur ,  fpirku  fcillltari  aufus  eft"  multa  ^  quas 

ahunde  cognofcere  fpes  non  erat..  Inter  aUas  has  etiam 

daemoni  quceftiones  movebat :  quid  Je  fpiritus  Jcire  velit  circa 

Regem^  oj^^iud  de tempore ^  quo  Cahini  h^refis  extiz^guetur  ?  quid^ 

circa  Geneva  plagianum  ?  quid  circa  GenevA  conjervationem  ?  quA 

ratione  converti  Rex  An^id  y.  Regina  (^  Regnum  maxirde  ^  faci* 

k  queant?  Turcm  y  qua  JuppUntart  ratione  ^  qua  converti  injide^ 

ks  ?  qutd  circa  hellum  Regis  cim  Bifpanis  cr  hdrettcis  ?  an  lingus 

fmt  aDeo?  quis  evidentijftmus  Scripturd  locus  ad  prohandum  fur* 

.gatorium  d^  invocattonem  San^orum  ?  quomodo  ammalia  in  arcA 

No£  capi  potuerint  ?  quifiliiBei  filias  hominum  dilexertnt?  pedi^ 

hujhe  incejjerit  Serpens  ante  Ada  lapjum^  qui  fmt  feptem  fpiritus 

ante  thronum  Bei  ?  quomodo  infuU  animalia  jiccepermt  ^  (jreo  ho^ 

mines  poji  Adamum  pervenerint  ?  uhi  paradtjus  terrejlris  ?  quota, 

pars  conciderit  Angelorum  ?  aUafque  plures^quas  ordine  Thua- 

niis  Hijlor.lih.  cxxxii,  recenfet.  Qiiserendorum  horum  a- 

horumque  indicem ,  manu  propria  Sc  Latina  hrigua  exara- 

tum,  in  hbro  exorcifmorum  ,  ab  amico  commodato  acce- 

pto^  cimiper  incuriam  Cotonus  rehquiftet,  atqueisper 

multorum  manus  vohtaffet ,  tandem  Ronius  Marchio  ma- 

nu  agnita^  Regi  ipfi  exhibuit.  qui  re  in  occulto  minim& 

probata ,  Ronio ,  ut  autographum  retiheret  >  neque  aUi 

^         daret ,  enixe  imperaverat.  Evulgatum  tamen.poft  Rex  in- 

doluit  >  quod  provideret  futurum  ut  apud  bonos  pruden- 

tefque  multiim  Cotoni  ,cujus  ipfe  opera  &  induftria,ut  fibi 

videbatur,  in  multis  rebus  ufus  effet,exiftimationi  ex  ea  oci 

cafione  detraheretur.  CCXL.  Edi- 


PERIODUS  SEPTIMA.  365 

CCXL.  Edidit-Urbanus  duobus  poft  annis  Kal.  A-Vrhanus skI- 
pril.M.  D.c.xxvii.  repetitam  Bullam  Coenx  Domini,  to-^^*"  ^'^^^ 
tidem  verbis ,  quibus  etiam  Paulus  V.  fexto  Id.  April.  A.  ^JI^''''  ^^'"' 
M.  D.  c.  X.  eandem  vulgavit.  Titulus  bullx  eft  :  Bxcommuni- 
catio  dr  anathemattz^atio  h^reticorum  cu)ufcfmc[ue  fe^U  ^  eifque  fa- 
ventiumy  auxilmm  aut  confilium  c^uocjuo  modo  pr^fiantmm  ^  ac 
fchijmaticorum^  ^    vel  Ithertatem  ecclefiafiicam  perturbantium ,  aut 
his  5  qu^  in  tfia  Bulla  die  Coen<&  Domim  legi  foltta  conttnentur  3  con- 
trovenienttum.  Conflata  eftexdiverforumPontificumcon-^/.v^  ^/^^  ^ 
ftitutionibus  &bullis  die  CoenxDommi  recitari  &  ^ro-^^^^^^^ones 
greflu  temporis  mutari,  augeri  folitis.  quas  Cherubmus  ^'"''''^* 
3tdiar.tom.  i^.pag.  1^%.  nota buUx  Pauli  V.  prcefixa indige- 
tat.   Confuetudmem  antiquam  Julius  II.  bulla  tali  Kal. 
Martii  A.  M.  D.  XI.  edita allegat.  •O^^^i/^r/^;^/ ,  inquit^  Ro- 
mani  Vontifices  pr^decefiores  nofiri  ^  ad  rettnendam  piirttatem  reli- 
gionis.Cpjrfiiand^  C^  ipfius  miitatcm^  ajiA  in  conjuncHonemejn- 
broru?n  ad  umtm  caput  ^  chrtflum  videlicet  ,   ejtifque  Vicarium ,  ■ 
pri?tcipaliter  confifitt  ,  CT  fancfam  fdelium  focietatem  ab  offenfion^ 
fervanda?n,  arma  jufiitU  per  minifierium  Apofiolatt^  in  prdfenti 
celehrttate  exercere.  Tum  ex  parte  Omnipotentis  Dei,  Patris ,  Fi- 
iii  cjr  Spiritus  S.  authoritate  Beatorum  ,  Petri  (^  Pauli,  ac  fua^^ 
zn:ithcm2itiiuhji^it omnes hareticos ,  Gazaros^  Patarenos ^ Pau- 
peres  de  Lugduno  ,  Jrnaldfias  5  Speroni/fas  ,  Paffagenos  ^  Vicle- 
fifias  feu  Vfjitas  ^  Vratricellos  de  opimone  nuncupatos^  eb"  (p^ofctm^ 
que  alios  h^retieos ,  &:c.  Primus  Paulus  III.  BuUa  Ccenre  Id 
April.  A.  M.  D.  XXXVI.  edita  5  poft  Fratricellos  nominavit 
impiam  ^  abominabilem  Marthini  Lutheri  harefin^  per  Leonem 
?.  P.  X  fuperiorthus  annis  damnatam  ^  fequentes  ,  ipfique  Martino  ^ 
quo  minkspuniripoffit ,  qttomodolibet  favetues.  Gregorius  x  1 11 .  • 
fimilibulla,  feptem  articuli^auftiore,  prid.  Non.  April 
A.M.  D.  Lxxxiii.  edita,  omiilis  aliis  exprimit  Vffttas  ^  Vi- 
ckvitas  y  LutherarwSy  ZTvinglianos  ^  CalvintfiaSy  V^onottos  ^  A- 
mbaptifias ,  Tjrinitarios  ac  omnes  &  fmgtibs  hareticos  &c.  Ne- 
^\  Zz  3  qua 


366  ECCLESI^  ROMAN^ 

que  aliter  Paulus  V.  &  Urbanus  V 1 1 1.  Excommunican- 

tur  eadem  buUa  omnes  ah  ordimtiomhm  feu  mandatis  RomanO' 

rum  Pontificum  ad  univerfale  futurum  Comilium  appeilantes  -y  nec 

non  appeUantes  k  gravamine  y  feu  futura  executione  literarum  A^ 

pofloiicarum ,  etiam  tn  forma  Brevis ,  ad  <:urias  Seculares  5  impe- 

dientes'  executionemUperarum  Apeftoltcarum ,  vel  aliarum  expedi" 

4ionum  y  (^  aiias  caufas  a  judtctbm  ecclefiaflicis  avocantes  ^  feu  cur- 

*        .      fum  earum  impedientes  ^  aut  Je '  in  iiits  tU  judices  tnterponentes  > 

etiamfi  Impenaii ,  Regali  ^  Ducaii  ^c.  dtgmtate  pri&fidgeant :  ju- 

dices  Suuiares  trahentesperfona^  Ecdefinfltc^  ad*Jua  trihunaiia  3  nec 

mn  cpui  flatuta ,  ordtnationes ,  confltttuiones  pragmaticas ,  feu  qua- 

•<uis  aiia  decreta  in  genere  ^  veiin  fpecie^  exquavts  caufa ,  ^  ojuO" 

vis  qutxfito  coiore  ac  etiam  pratextu  ctijujvis  confiiettidtnis  mt  pri^ 

viiegii^  vel  quomodo  ithet  J^cerint  ^  &  piihiicaverint  y  vei  facfis. 

■^  ordinatis  nji  Juerint.  undeUhertas  ecveifiaflica  toiiitur  ^  Jeu  in  aii- 

qtio  laditur  vei  deprtmitur  j  aut  quovis  modo  reflringttur  y  &:c.  Qui- 

;  bus  5  aliifque  etiam  fequenribus  Reges  ipfos  6c  Ecclefias 

^allise  5  libertates  ejufmodi  fibi  vindicantes ,  ftringi ,  &: 

diro  anathemati  quotannis  a  Pontifice  fubjici^.  adeo  ma- 

nifeftum  eft ,  ut  non  aliam  ob caufam  BuUam  illam  in  Gal- 

lia  prohibltam  rejeftamque  &:  CapiKrinos  Archangehim 

Puteanum ,  nec  non  Alphonfym  praetextu  Bullse  ejus  fe 

coram  Magiftratu  Seculari  fiftere  renuentes,  Sc  patrocinan- 

tes  iifdem  Brulartum  Curatorem  Provincialam  &  Bene- 

diftum  Angekim  a  Senatu  fupremo  graviter  increpitos, 

declarationem  eorum  laceratarfi ,  Sc  decretum  ipfum  in 

coenobio  Capucinorum  vocatisuniverfis  fratribus  recita- 

RegesC^"  ^C'  tum  5  Thuantis  Hiftor.  iih.  c.  xxi  1 1 .  terfetur.  Tametfi  vero 

J»{rr*f/J''' ^^^^^^^  d€Concordia  S^erdot,  ^r  Imper.  Ith.III.  10. 

municariy»d'  omcm  lapidem  movcat ,  ut^anatheiiia  ifthoc  acapiteRe- 

M^fn/aferi-  S^^  Eranci^e  amohatur  3  pr;^texens,  Reges  Juosin  iis,  qua 

tttr,  jure  Regio  agunt  jperflringirwn  pojfe ;  m  cdteris  Buliam  ejfe  tantum 

<:omminatiomm  &  prMe^ationem -y  Bt^llam  illam  nq^ejfereceptam 

in 


PERIODUS  SEPTIMA.  367 

m  GalliA  j  Reges  GdlU  ex  privilegio ,  non  comprehendi  excommu- 
nicatione  generali  >  conjuetudines  privilegiarias  meritis  Regum  in- 
nixas  ^  per  Bullam  non  cenferi  revocatas ;  eximia  c^Udtdam  jura  i» 
rebus  ecclefiafiicis  ejfe  penes  Reges  Frarmd  Scc.  efficere  tamen  fa- 
ne  non  poterit ,  quin,  ll  quifquam  alius ,  RexGallixin 
Bulla  ex  Pontificis  Romani  intentione  perftringi  intelli- 
gatur.  quo  jure>  Divino,  an  Papali  ,  non  difputo.  Di- 
ferte  enim  prxtextus  Marcx  diluunturyJ.  2  4.  ubi  BuUa  qui^ 
bufcunque  contrariis  derogans  ,  neg^tobjlare  privi/egiayin- 
dulgentias ,  indulta  ,  (^  literas  K^pofiolicas  generales  y  vel  (pecialcs, 
diopuihm  cujufcunque  ordinis^  [latus ,.  conditionis  e^  prAermnenti^ 
fuerint  y  etiamfi  Pontificali^  Imperiali ,  Regalufeu  cpuavis  ecclefiafii'- 
ca  ck  mundana  dignitatepr^fulgeanty  ettam  per  viamcontra^Uts 
AUt  remunerationis-^c,  concejfa. 

CCX,L-L  SubfinemCXStobris  A. M.D.c.  xxviii.  Rir- /?;f/)f//44r«- 
pella,  Gallixemporium  &:  propugnaculum  fortifiimum^  i^lZ^^dich' 
Euangelicorum  afylum ,  ultra  annurii  a  Rege  Ludovico  ert^f^t,^      * 
X 1 1 L  adminiftrante  Armando  Pleffeo  Richelio  Cardiha- 
le ,  obfefla ,  fufis  Anglorumauxiliariis  copiis,  a  fociis  etiam 
maligne deftituta  jtantaque jam  fame prelfa ,  ut pane car- 
nibiifque  deficientibus ,  cute , ,  corio  5  radicibus  3  cadave- 
rum  carnibus  obfefii  vefcerentur^  &c  mater  filiam^  foror 
fratris  digitos  derofos  efnriakm  dapem  abfumeret  3  deni-- 
que  fan\e  invalefcente  fola  quindecim  hominum  millia  ex- 
tinguerentur  >  fefe  Regis  arbitrio  dcdere  coa£ta ,  viftops 
jugum  fubivit;  magnoque,  cui  haftenus  in  mundoqui- 
dem,  innitebantur^pr^EfidioEuangelicos,  precaria  dein- 
ceps  libertate  fruentes  y  deftituit.  In  Templo  D.  Marga- 
rethx  j  Rege  Sc  RicheHo  prxfentibus ,  S.  Ambrofii  &  Au* 
guftini  hymno  decantatOj  Sufrenius  Jefuita  concionem  ha-  ^ 

buit,  exphcans  textumDavidis.:  Perfequar  immicos  meos  dr 
comprehendam  illos  >  (^  nori  revertar,  dmec  deficiettt,  Incredibi- 
lem  loetitiam  ea  viftoria  attulit  Urbano  Pontifici ,  qui  gra^ 


^P         •  ECCLESI^  ROMANiE 

tulatus  Regi  inter  alia  fcripfit :  Vox  exultmonis  ^'filutis  in  tx- 
hernaculis.  Videat  peccator  cjr  trrajcatur  ^  &  Synagoga  Satkans  con^ 
Vrhixm  lafti  tabefcat.  Cui  infolenti  triumpho  &:  ^^x^^P^^^^^'^^  crimini 
tiamdecoH-  iQfephus  Hallus ,  Epifcopus  Exonieniis  Anehis,  publi- 
Hdio  objnr-  co  fcripto  refpondit ,  lic  mter  aiia  U  rbanum  graviter  affa- 
gatwr,         ^yg  .  jj^^i  ^  Pontifex  Vrbane ,  c^uod  hrevi  pro  tremendo  chrifli  tri- 
hunali  exaudtes  fallidm.  Pajiorem  chrifitani  gregis  farum  decent 
hd  fangmne^  litera!  tme  ad  armatnflis  yrAco  conckmes?  tme  ^ 
ut  chriflianos  Princtfe-s ,  ?%tmio  quam  plenos  cruoris^  ad  profliga- 
tionem  fuorum  clademque  horrendam  acriter  irfliges  ?  ideone  tihi 
credttdi  claves  ^  ut  ferratas  belli  fortas  ^  ehur?ieaffie  Ditis  inferni 
aperires  ?  Euge  Petri  umhra  3  nu?nqiiid  hi  ttht  Malcht  videntur , 
quihm  dum  aures  frdcidere  voluijli  ^  levi  errore  in  guttura  incidi* 
diflt?  aut  numc[utd  de  o^uadrufedibus  hifce  in  Gallia  flahulantihti^  t 
diciu?n  tthi  frtdem  ccelitn^ ,  occide  (^  manduca^  Similem  ejuf- 
dem  Urbani  gratulationern  Bfeda  occupata  Ifabellse  & 
♦      ,         -Spinolx  fa£tam  paulo  ante  A.  m.  d.  c.  xxv.  apud  Johannem 
Jonftonum  Rer.Britan.  lih,  2 1  .f.  663'.  legere  eft.  Neque  ta- 
men  vel  fic  Pontifex  Regem  ad  excidium  omnium  in  Re- 
gno  Euangelicorum  inflammans ,   deftinata  apud  ipfum 
perfecit.  Sic  enim  D  E  U  S  cor  Regis  flexit ,  ut  eos  edifti 
Nannetenfis  beneficio  frui  ulteriiis  perihiferit. 
TMtificHm  ^     C C  X LI I.   Non  eadem  Pdntifici  in  Habefllnorum^ 
jefiitartim    feu  ^thiopum  Chriftiauorum  ,  quse  in  Gallix-  Regno , 
fiuMabljjt  fqrtuna  rifit.  Jam  pridem  Regnum  illud ,  olim  florentif- 
waSedt  jt(A  fimum  5  at  fuperiore  Seculo  Adelenfium  beflis ,  poft  etiam 
^celatHs^^    Gailanorum  vi  atque  feritateita.debilitatum  3  utvixho- 
die  Habefliniam  in  ipfa  Habeffinia  invenias ,  Sedi  Roma- 
n^  fubjicere  Pontifices  tentaverant.  Etfubfinemquidfem 
^  Concilii  Florentini,  A.  m.  cccc.  xxxix.  Rex  Habefliniae 

Zera-Jacobus  ad  Eugenium  I V.  legationem  miferat  3  nul- 
la  re  memorabili  gefta^  quanquamdeeanefcioquidRo- 
mani  gloriantur.  Superiore  iterum  Seculo  Francifcus  Al- 

va- 


PERIODUS  SEPTIMA.  369 

varezius ,  Lufitanicse  legationis  in  ^thiopia  Sacerdos ,  U- 
teras  a  Rege  ^thiopuni  Davide  Clementi  V 1 1.  A.  m.  d. 
XXXIII.  obtuht  ,   limulque  reverentiam  &  obedientiam 
Regis  nomine  eiobtuUt.  In  fpem  fic  ereftus  Papa  eft  ^  fo- 
re  utdamna,  quxjaminOccidente  paflus  eft,  breviO- 
riens  &:  Meridies  refarcirent.  Manfit  fpecies  quxdam  ami- 
citix  diu.   Nam  &:  Pauluslll.  Johannis  Bcrmudis  Ro- 
mam  mifli,  ut  auxiliapro  Davide  aliquoties  vi£topete- 
ret ,  ordinationem  a  MetropoUta  Marco  adeoque  fchifma- 
tico  Priefule  faftam ,  confirmare  non  dubitavit,  Spes  fic 
afFulfit,  Rcgnum  ecclefias  Romanx  fabjici  pofle,  anni- 
tentibus  inprimis  Ignatio  Lojala ,  &  Nonio  Berreto ,  cui 
-a  Julio  III.  Patriarchalis  in  ^Ethiopia  dignitas  confere- 
batur ,  quamvis  eodem  titulo jam  ante  a  Pontifice  Bermu- 
des  ornatus  fuerit.  adjufto  eidem  Andrea  Oviedo  Epifco- 
po,  quirem  tum  colloquiis  facris  3  tum  afperis  etiam  re- 
mediis  tantaruut  fruftra.  Initio  hujusSeculinovatentata 
xniffione  P.  Petrus  Pays  Jefuita  eo  remprovexit,  utZe* 
dengekis  Rex  fcriptis  ad  Clementem  V 1 1 1.  &  Philippum 
1 1 1.  Hifp^ania:  atque  Lufitanise  Regem,  amicitiam  fuam 
obtulerit ,  nec  non  miUtes ,  opifices  Sc  Patres  e  Societatc 
Jefu^quifubjeftosfuoserudirent,  petierit.  quamobcau- 
fam  a  fuis  nova  hcec  moUmina  iniquo  animo  ferentibus  oc- 
cifus  eft.  Ei  poft Jacobum  fuccedaneus  Rex  Sufncus ,  Ro- 
manis  favens  ^  coUoquiis  cum  Jefuitis  pubUce  inftitutis  5 
eoufque  procefiit  5  ut  edifto  in  Romanorum  favorem  con- 
dito  5  poft  turbas  graves  tum  in  Regno ,  tum  ab  Alexan- 
drinis  motas ,  publice  Alexandrini  Patriarchx  excuflb ju- 
go,  Romanam  reUgionem  amplexus  ,   declaraverit  3  fe 
Papx  Romano ,  Petri  fucceflbri  5  utpote  qui  nec  in  fide , 
nec  inmoribus  errarepoflit^  obedire  veUcj  fubditos^ut 
idem  facerent^  adhortatus.  Rebusitaexvotofluentibus, 
Urbano  Pontifice ,  &  nominante  PhiUppo  I V-  ex  Jefuita- 

Aaa  rum 


3;o  ECCLESIiE  ROMANifi 

rum  ordine  creatus  eft  ^thiopias  Patriarcha  ,  Alphon- 
fus  Mendez,  natione  Lufitanus  3  Vircelebris,  quifuctis 
ceremoniis  Ulylliponas  confecratus>  menfeMajoA,  m.b* 
c.  X  x-i  V.  Goam  Indise  appulit ,  ac  inde  in  Habeliiniam  ad 
Regem  penetravit.  qui  mox  in  genua  procumbens  in  ver- 
ba  Summi  Pontificis  Urbanihoc  modo  juravit:  7S[ds  SuU 
tm-Sdghedus ,  (Sufnei  hoc  nomen}  Rex  Regum  JEthiopU ,  cre» 
dimns  &  cmfitemur ,  quodS.  Petrus  j  Prmceps  i^pojlolorum  a  chri" 
Jlo  Bomino  nofiro  caput  totim  Bcclejia  chrijiian£  conjiitutm  fueritt 
cjr  quod  Principatus  atque  poteftasin  toturn  mundum.ipfi data  JuC' 
rity  durM  illi  dixit  :  Tu  es  Petrus  ^  O"  fuper  hanc  Petram  ddifica" 
ho  ecclefiam  meam :  cr  daho  tihi  claves  Ccelorum ;  ^-  alia  vice  3  cum 
iUi  dixit :  Pa/ce  oves  meas.  Similiter  credimus  r  Papam  Romanum  le^ 
gitim}  eleclumy  verum  fuccejforem  S,PetriApoJtoli  in  regimineej^ 
Je :  eumojtie  eandem  potejiatem  3  dignitatem  (^  primatum  totius  ec» 
clejid  Chrijltana  tenere.  Igitur  S.  Fetri  Succeffon  Vrhano  VII L  hw  . 
jus  mminis  per  Dei  gratiam  Pap£  ^  Domino  nojlro  ^  S^  JucceJJori'^ 
hus  ejus  in  adminijlratione  Hcclefu  promittimus  y  ojferimus  &jura* 
mus  veram  ohedientiam ,  c^  htmiliter  perfonam  atque  imperium  ne^ 
[Irum  pedihus  ejus  fihjicimus.  Stc  Deus  nos  juvet  5  &Jan^a  h^c 
'^Euangelia.  Idem  poft  Regem  Bafilides  y  futurus  fucceffor^ 
fratres  Reges ,  Pro-Reges  atque  Proceres  omnes ,  nec  non 
Clerici  &:Monachipr26fentes  jurarunt.  Pronuntiatum  fi* 
mul  eft  anathema  in  omnes  juramenti  hujus  futuros  im- 
memores ,  &  fecuta  funt  edifta ,  nec[uis  impoflerum  Uiiijfam 
diceret ,  aut  ullo  ojfcio  ecclefiafico  fungeretur ,  fine  licentia  Patriar^* 
ch£ ',  utque  omnes  facra  Romana  fequerentur  5  nec  quifquam  rcheU 
Ithus  (Romano  Pontifici  bbfequium  negantibus)  receptum 
daret  5  qui  fecus  faxii  ^  fupplicio  afficeretur.  Poft  asdificata  in 
Debfon  Sedes  Patriarchalis  3  &:  diverfis  in  Regni  locis  pro 
Jefuitis^  quos  fecum  Patriarcha  adduxerat,  Refidentiae 
cxtrufta^  funt  i  introdudum  quin  etiam  computum  Ro- 
manum  >  baptizati  ordinatique  denuo ,  qui Jam  ante  bapti. 


PERIODUS  SEPTIMA.  371 

2;ati  &  ordinati  Alexandrino  ritu  erant  j  inftitutum  femi- 
narium  fexaginta  puerorum  Habcflinorum  &  Lufitano- 
rum ,  comoedix  agitatx  Europxo  more ,  in  quibus  etiam 
produfti  Diaboli  Habeffinos  graviter  terruerunt.  Jamque 
etiam  Romanus  ille  Patriarcha  excommunicare  leves  ob 
caufas>  fepulti,  qui  Alexandrinam  religionemtenebant, 
in  locis  Romano  ritu  dedicatis,  refodi  &c  foras  projicij 
malefici  infcio  Regeincarcerescompingi  j  8c  nonnullie- 
tiam ,  miniftro  (xvitix  Ras-Seelaxo  ,  occidi  coeperunt. 
Unde  turbis  in  Regno  atrocibus  fubortis ,  &c  Rege  ab  iis  ^  vriani  tem- 
quiRomanisinfenli  erant,  impetito,  Rex  ipfe  tandem ,  ^^^' "'/'•^"^^ 
luipicatus ,  quod  res  erat ,  peregrmo  ie  imperio  lubjici ,  a  uu^tHr^ 
Patriarcha  &  Jefuitis  alienior  redditus  ,  primimi  mvito 
Patriarcha  veteres  ceremonias  indulfit^  tum  religionem 
Alexandrinam  reftituere ,  Romanam  abolere  certus ,  pro- 
fpera  cum  rebeUibus  pugna  (dolens  tantum  fanguinis  jam 
ob  Romanafacra  profufum)  Alcxandrinorum  perfuafior 
ne ,  Regince  &:  fiUi  precibus  induftus ,  frequente  Proce- 
rum  Concilio  de  reftituenda  rehgione  Alexandrina  de- 
cretum  condidit  j  atque  iUud  nequicquam  Patriarcha  rin- 
gente,  minante,  &  rebus  deploratis  ad  preces  fuppUces 
converfo ,  temperamentiimque  fuadente,  promulgari ,  ma- 
gno  cum  popuU ,  cleri  inprimis ,  applaufu  curavit.  Mox 
templa  Romanis  adempta ,  &:  poft  mortem  Sufnei ,  vifto 
Ras-.Seelaxo ,  Romanorum  partium  duce  3  Jefuitx  bonis 
armifque  quis  inter  bombardas  pkires  habebant ,  exuti , 
Fremonam  ablegati  ,  tandemque  una  cum  Patriarcha , 
menfe  Majo  A.  m.d.c.  xxxiv.  toto  Regno,  fruftraabln-  * 
dis  aUifqueauxiUa  foUcitantes,  expulfifunt.  Etquirefi- 
dui  erant  in  Regno  ,  Epifcopus  puta  ApoUinaris  AUneg- 
das,  &:  Patres  nonnuUi ,  Hyacinthus  Francjfcus ,  Ludo- 
vicus  Cordeyra ,  aUi ,  variis  cafibus  jaftati ,  j^lerique  etiam 
fufpendio  fublati  5  &  ipfi  Jefuitarum  fautores  Habeffini 

Aaa  2  oc- 


3n  ECCLESIiE  ROM  ANJS 

QGcifi  funt.  Accepto  rei  prorfus  improvifx  iiuntio  Papa 
perculfus,  ratufque^odiomeroadvcrfusjefuitas  &:natio- 
nem  Lufitanicam  ^  mutationem  contigifTe^  aliam  quercum 
excutere  properus,  fex  Capucinos  Gallos ,  qiios  mitiores  dc 
devotiores  facilius  receptum  iri  confidebat^in  Habeffiniahi 
legavit  5  ex  quibus  duo  a  Cafris  occifi ;  duo  in  Habeffinia 
lapidati  >  duo  metuentes  fibi  domum  reverfi  funt.  Demum 
trcs  alii  Capucini  fpe  melioris  fortunas  fecuti ,  ciim  in  Suo- 
quenam  veniflent  3  petente  Negucfo  (hoc  Regibus  Ha- 
beifmis  nomen)  a  Bafia  Suaquense  Turcico  capite  plexi 
funt  5  tandemque  etiam  ultimusjefuitarumi  Bernhardus 
Nogueyra  fufpendio  vitam  finivit.  Hunc  exitum  habuit 
Pontificia  in  Habefllnia  Romanas  Sedi  &:  dominationi  fub- 
juganda  prcEpoftera  contentio  &  negotiatio  omnis ,  cujus 
feriem*ex  Balthafaris  Tellezii  ScGregorii  Habeffini  fcri- 
ptis  diftifque  NobiUffimus-  &:  Celeberr.  Jobus  Ludolfus , 
Linguse  &:  rerum  Habeffinarum  ad  fl:uporem  ufque  do- 
dcus ,  Fautor  nofl:er  Summus,  in  Hifl:oria  JEthiopica^quam 
amplo  etiam  commentario  locupletatam  anxie  eruditus 
orbis  expeftat,  magno  judicio  parique  fidecoUegit. 
hmtiis  cat.i'  C  C  X  L 1 1 L  N  eque  diffimilcm  circa  eadem  fere  tem- 
flrofkfmt  cataftrophen  Pontificia  in  Taponia  etiam ,  &  paulo 

tftfHbjugan-  antem  bma  non  tam  Chriftiana  falutari  fide  imbuenda,, 
^'^  fTII^^^o.  <iuam  Pontificis  hbidini  fubigenda  >  machinatio  omnis 
Jm!  '"*  ^  °  fortita  eft.  In  nuUum  quidem  vel  Orientis  vel  Occidentis 
Regnum  Chriftiana  rehgio  fehciori  fucceflli  introdufta , 
in  nuUo  crudehori  denique  perfecutione  profligata  eft.  A. 
M.  D. XLi  I.  primi  ex  Europa  Lufitani  in  Japoniam  delati 
funt.  Francifcus  Xaverius  cum  duobus  fociis  Cofmo  Tur- 
riano ,  8c  Johanne  Fernando  ^  opitulante  Angero Japonio, 
Lingux  Lufitanicx  non  ignaro  ^  &  difcendas  rehgionis 
ChriftianiE  defiderio  ardente ,  quique jam  tum  baptizatus 
Eauh  a  Sanfta  fide  nomen  habuit  3  Euangehum  (purum, 

an 


PERIODUS  SEPTIMA.  373 

an  interpolatum  heic  non  difputo;  primi  in  eo  Regno  prse-^ 
dicarunt.  Statim  Rex  edifta  promulgavit ,  teftatus^pU- 
cere  fibi  Ciiriftianam  religionem  3  &  m  ditiones  fuas  indu- 
ci  cupere.  Quatuor  jam  civitates ,  Congoxima  y  Firan- 
dum  3  Amongucium  &  Bungum  Chriftianam  fidem  am- 
plexse  erant.  Poft  Xaverii  A.  m.  d.  li  i .  in indiam  reverfi  di- 
fceflum  fucceflx^runt  ex  eadem  Societate  plures  3  quipro- 
grefTu  temporis  magiiam  Japonix  partem  ad  Chriftiana 
facra  traduxerunt ,  paifim  templa  Sc  CoUegia  extruxerunt. 
Converfi  etiam  funt  tres  Reges ,  Bungi ,  Arrymx  &c  Omu- 
rxj  qui  A.  m.  d.  lxxxi  i.  procurante  Alexandro  Wahgnano, 
Jefuitarum  Vifitatore  generali ,  Romam  mi|fi^egatis  ^  u- 
biquc  magnifice  exceptis ,  &c  fplendidis  m^p^riblis  mafta- 
tis  5  Gregorio  XIII.  obedientiam  promiferunt.  Scilicet 
Jefuit^E  legatione  ifthac ,  ex  magnificefitia  Ecclefi;^  Roma- 
nx  rehgioni ,  qux  fplendori  Sc  magnificentia:  externa!  pki- 
rimumdebet^  Pontifici  inprimis  apudjaponesauthorita- 
tem  fidemque  fe  concihaturos ,  eximmm  ordini  fuo  de- 
cus  8c  famamindecomparaturos,deniqueingensindelu- 
crum  reportaturos  fperarunt  ^  Maximam-  enim  partem 
munerum^  qux  tum  PontifeXj  tum  Hifpania:  Rcx  per 
Legatos  Japonix  Regibusilhs  tranfmiferunt ,  Jefuirasfi- 
bi  vindicafle,  Varenius^^  Relig,Ja,fon.  cap.6.  teftatur.  Id' 
quoque  a  Papa  Gregorio  &:  Rege  Hifpanix  iidemimpe- 
trarunt,  ut  fine  ipforum  cohfenfu  nemini  vel  Lufitano^ 
vel  ahi  etiam  Chriftiano  in  Japonia  fedem  domicihiim- 
que  figere  hceret.  Neque  Gregorifis  ahis  quam  Jefuitis  po- 
teftatem  in  Japonia  prrEdicandi  conceflit.  Sed  extendit 
eandem  mox  Clemens  V 1 1 1.  ad  Ordines  mendicantes , 
fiquidem  ita  neceflitas  poftulaverit ;  ita  tamen,  ne  fas  fit 
nifi  per  Lufitaniam^atque  inde  Indiam  &:  civitatem  Goamj, 
Japoniam ,  Chinam  &:  finitima  Regna  intrare.  Demum 
Paulus  V.  etiam  per  aham  viam  5  quam  per  Lufitaniam  in 

Aaa  3  Ja- 


37+  ECCLESI^  ROMAN^ 

Japonicas  ,  aliafque  proxime  adjacentes  infulas  aditum 

conceilit.Itaque  frequente  Religioforum  Jefuitarum  cum- 

primis  ^  CiEteris  palmam  facile  prseripientium ,  in  Japo- 

niam  accurfu  Chriftiana  ibidem  fides  incrementa  mdies 

TerfecHtio     majota  ccpit.  Etjucundaquidemfuitprotafis^  grataepi- 

immaHis  ?^-  tafis  >  fcd  miferabilis  &  ingratiflima  cataftrophe.  Vix  e- 

{TrfZchrr  nim  profundiores  radices  religio  Chriftiana  egerat ,  cum 

fttamsdje-  tadicitus  extirparctur  ,  ^  innumerorum  Chriftianorum 

fujtu  coHver-  f^yiffjj^e  profufo  fanguinc  fuffbcaretur.  Exardefcens  e- 

nim  adverfus  Chriftianos  omnes  primiim  A.m,  d.  c.  xxii. 

perlpcu  tio ,  aliquot  annos  continuata  eft  apud  eundem  Va- 

renium ,  Rejero  Gysberto  Belga  ad  A.  m.  d.  c.  xx i  x.  ufque, 

at  Caronio  el^m  ultra  ejus  hiftoriam  lugubrem  planc  pro- 

ducente.  Et  primo  quidem  capite  ple£ti  &:  cruci  affigi  coe- 

perunt.  Ciimque  hilari  animo  fupplicia  ifthsec  a  Chriftia- 

nis  tolerari  perfecutores  ccrnerent ,  ad  truculcntiora  6c  fx- 

viora  in  dies  progreffi  y  alios  palis  alligatos  lento  exiguo- 

que  igne  cremarunt  >  ahos  cratibus  impofitos  afl^arunt; 

teneras  virgines  &:  uxores  toto  corpore  nudas  percompita 

traCtas  ,impurorumque  libidine  palam  corruptas  ^  demum 

pr^Egrandibus  ligneis  cupis  plenis  ferpentibus  impofue- 

runt ,  ferpentibus  in  pudendas  partes  irrepentibus  incre- 

dibilicum  earum  dolore ,  donec  veneni  vis  vel  cruciatus 

intolerabiles  mortem  attulerunt  5  aUos  ferventibus  aquis 

ad  necem  ufquc  uftularunt  >  alios  fufpenderunt  pedibus 

furfum  elevatis,  6c  patibulo  alligatis ,  capite  ita  deorfum 

pendulo ,  ut  umbihco  tenus  in  foveam  quandam  corpus 

immitteretur^  quorum  etiamnc  fanguine  fuftbcarentur , 

cutem  capitis  decuflfatim  difcidcrunt  ,  quo  per  fcifl^uras 

fanguis  exftillando  exitum  inveniret ;  alios  (quod  novifll- 

mum  &  deinceps  ufitatifllmum  Chriftianonim  fuppli- 

cium  fuit)  diflTefto  tantiim  ventre  ita  fi,ifpenderunt ,  ut 

poft  ineffabilem  cruciatum  nono  demum  vel  decimo  etiam 

die^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  575 

die  >  ad  extremiim  ufquc  cum  ratione  verba  facientcs ,  Ipi- 
ritum  Deo  reddcrent.  Quibus  fuppliciorum  horrendorum 
generibus  multa  Chriftianorum  tum  advenarum  y  tum Ja- 
ponum  ad  Chriftum  convcrforum  y  millia ,  non  multos  m- 
tra  annos ,  mifere  extindla  funt  >  hanc ,  fi  a  Bonziorum  E}tu  eanfa 
Sacerdotum  adverfus  Chriftianos  ^^mulatione  perpetua^''^^!^"^'- 
diiceireris  5  pr;ECipue  ,    uti  putatur^  ob  cauiam,  qi\oa  tarumetnji- 
Hifpani  ferociiis  infolentiiifque  fc  gerentes  dominationem  ^'"'^  ^'^lap^. 
afFeftare ,  Sc  Jefuitae  concionibus  tribunitiis  fubditos  ad  Z»Vegi%h' 
feditionem  &:  rebeUionem  adverfus  Superiores  minus  fibi  duce»dif. 
addiftos  concitare ,  Regniimque  ampliffimum  aUenae  h- 
bidinifubje£turivififunt.  quod  pofterius  etiam  ex  Ahnei- 
dx  epiftola  Varenius  probat.  Nam  quod  de  Belgarum  ma- 
la  lide  Jefuita^  muflitare  aufi  funt,  Jefuitico  more  idfe- 
cerunt,  neque  fide  digno  teftimomo  ullo  id  comproba- 
runt.  Nequetamen  UrbanusPapa  de  re  Chriftiana  apud 
Japones  inintegrum  reftituenda  prorfus  fpem  abjecit.  Is 
quippe  BuUa die xxii . Febr.  A. m. d.  c. xxxi i i. edita ,  ul- 
tra  fuperiorum  Pontificum  decreta  ^  miffionemadjapo- 
nicas  Sc  aUarum  Indiarum  OrientaUum  Regiones ,  ad  Re- 
ligiofos  cujufcunque  demum  ordinis  extendit,  Scimpe- 
dientes  miffioncm  excommunicationis  latas  fen^entix  vin- 
cylo  innodavit.  Sed  fruftraiUe  Romas  decreta  cudit,  &: 
adverfus  imparentes  fuUnina  conflavit ,  dum  interea  Sa- 
guntus  periit ,  &  funditus  peflTum  ivit.  Ita  enim  perfecu- 
tio  ingravefcens  indies  deinceps  quoque  arfit ,  ut  jam  A. 
M.  D.  c.  XL,  fanguinis  Chriftiani  in  univerfa  Japonia  ne  reU- 
quix  quidemuUx  repertasfint)  &:  Belgse  commerciorum  • 

duntaxat  gratia ,  nuUaque  ftabUi  fede  gaudentes  ,  infu- 
lam  eam  non  fine  periculo ,  rigidifque  adeo  legibus  &  in- 
terdiftis  conftrifti  y  frequentent,  argumenta  graviffimi 
judicii  Divini  adverfus  tum  impiam  coecamque  gentem^ 
tum  coriunetiamconfiUa,  qui  fpeciofo  religionis,  forte 

noa 


3  76  E  C  C  L  E  S I  ^  R  O  M  A  N  ^ 

non  bona  etiam  ubique  fide,faltem  prxvia  vocatione  legiti- 
ma  nulla^traditx,  obtentu  fuis  duntaxat  commodis  inhian- 
^imiU  pofiti-tes  y  nontamoves,  quamoviumlanamquaefiverunt.Nec 
fctorumfa'  in  Siua  feliciorcm  res  Jefuitarumfucceflum  habuerc ,  ubi 
^^^  ^"  '  j[n  aula  Pekingenfi,  apud  Imperatorem  VanUeum  poten- 
tes,  fua  temeritate  5  &  improvida  Profelythifmi ,  feupo- 
tius  PharifiEifmi  propagatione ,  horribilem  A.  m.d.c.xv. 
perfecutionem  Chriftianis  fuis  conciverunt.  Bonziienim 
videntes  ^  lucrum  fuum  a  nova  refigione  imminui ,  &:  ad 
peregrinos  Sacerdotes  tranfire ,  facra  quin  etiam  fua  uni- 
verfa  vilefcere  ,  non  ante  quieverunt ,   quam  eos  ,  tan- 
qn^mpn/ca  religtoms  everfores^  (^  AflrologtdL  Sinenfis defiru^fo- 
resy  in  Nankingenfi  MetropoH  in   carceres  conjicerent. 
quos  inter  etiam  fuit  P.  Alvaro  Semedo  ^  quitotamhanc 
tragoediam  defcripfit. 
Vrbams  ca-     C  C  X  L I V.  Mire  deinceps  Deus  Ecclefix  Romanae 
*^^'J/-f^^f"labium  confudit^  excitatis  in  ea  diflidiis,  8c  tantvimnon 
mania.  /;off«- dcxtris  cjus  in  fe  iuviccm  armatis,  Et  primoquidem  po- 
^^^^'^-^^^^■^  tentia  Elifpani  &  Cxfaris ,  profperis  in  Germaaia  fuccefllT 
fuseo^sGM-  bus  increfcens  j  ita  jam  Pontifici  Urbano  fufpefta  efle  coe*: 
lummftam-  pit  ^  ut  Rcgi  GalUx  uou  obfcurc  favcus  ^  eundemadmo- 
nuerit,  nejlamm  Germania  proculcari  fmat,  Qiia  admonitio- 
ne  fponte  currentem  Gallum,  adverfus  Cxfarem  &  Hif- 
panos  excitavit  magis.  Duravitque  Urbani  adverfus  Hii- 
panos  malivolentia ,  etiam  pofl;  inchnatam  eorundem  per 
ftupendos  Suecorum  Regis  ^  Guftavi  Adolphi ,  Herois  in- 
comparabihs  ^  qui  nixus  praspotenti  Deimanu,  exiguis 
primiim  copiis,  auxihis  pene  nulhs,  Germaniam  jugo 
Auftriaco-Hifpanico ,  orbem  univerfum  mctu  hberavit ; 
progreflAis  ^  fortunam.  Tum  enim  infenfum  erga  Hifpa- 
nos  animum  prodens ,  Legato  Hifpanico  in  pleno  Cardi- 
nahum  confeflAi  dicere  in  os  non  dubitavit :  Bifpamm  fua 
Syrannide  dr  regnandi  libidine  epciffe  ^  4it  boni  Catholici  deheant 

exuU 


PERIODUS  SEPTIMA.  377 

exultare  in  vicioriis  hdireticorum,  In  Hifpania  contra  Jefuita  jejnita  Htr- 
quidam  Duci  Olivario  a  fecrctis  contellionibus ,  abdicato  p^*"<^edttoii'- 
genio  Jefuitico  5  librum  edidit  de  ptejiate  Ponttficis  ,  quo  ulftemjy 
eum  Komx  fux  affixurus ,  palamdocuit:  Omnem  potej}a-frf^i'^\ 
tem  ^  oj^uam  captis  ecclefitz  titulo  in  chrtflianum  orbem  fibi  Papa 
njendicet  ^  meram  ufiurpatio7iem  y  intrufionem ,  'violentiam  ejje :  non 
exiflente  Fapa  inalio  (j^  fiorte  etiammtfio^  nullaefl  pri&rogativA 
fupra  alios  Epifiopos  ,,  nifi  quantum  ad  dignitatem  accidentakm  y 
non  ad  fiuperioritatem  iurifidtcltonis :  Non  habet  tn  Jua  cjuacjue  dioe- 
cefii  3  mtnorem  quoad  hocjurtjdtftionem  epificopi ,  c^iiam  habeat  Papa 
in  fiio  Epificopatu  S.  Johamm  Lateranenjis.  Papa  non  efi  fiiipra  Con- 
ciltum ,  /ed  contra :  Proinde  excommuntcatio  BulU  tn  Ccena  Domi- 
m  adverjli^  £um»  qui  a  Papa  appellaverit  ad  Conciltum ,  efl  injw 
fta ,  invaltda ,  intoleranda,  Hifpanis  ita  a  Pontifice  dilliden-  Hifianorum 
tibus  5  in  eo  confilia  ftetiffe  ferebantur ,  ut  a  Pontificibus  ^^verfus  i/r- 
auferrent  collationem  beneficiofum  Ecclefiafticorumin  il-  ff^^^^^^^^fi' 
loRegno,  ac  ereftaibidem,  quam  vocant,  dataria^eos 
argento ,  qiiod  inde  ha£tenus  perceperant ,  multarent. 

C  C  X  L  V.   Graves  etiam  paulo  poft  inteftmi  motus  ^n^^- 
Papatum  concufterunt ,  occafione  quxftionum  de  oecono->»//?.ix  inttr 
mia  gratia  Divinse  ,  Moliniftas  inter  &:  Janfenium,  ejuf-  ^  ^'ftnt^'^ 
que  afl^eclas,  quorum  utrique  Papam  Romanum  agnofce-  GMitfnHm- 
bant ,  vehementer  agitatarum.  CorneUus Janfenius ,  Epif-  Pf''!'-  ^'ft"^'* 
copus  Iprenfis  in  Flandria  5  Vir  doftillimus ,  &:  S.  Au^u-^''^^  ***trata. 
ftini  cumprimis  fcriptis ,  quxinuniverfumomniadecies, 
feorfuii  vero  Ubros  de  Gratia  &:Libero  arbitrio,  tricies, 
Liberto  Fromondo  teftc  5  legit>  innutritus  ,  Hbrum  fcri- 
pferat ,  titulo :  K^ugufltmt^  -,  fieu  Do&rtna  S,  ^^ugujltni  de  hu- 
mananatura  fanitate  i  dgritudine  ,  medicina  adverjns  Pelagianos 
(^  Majfilienfes ;  tribtis  tomis  comprehenfia.  Prodiit  liber ,  vere 
demorfos  fapiens  ungues,  biennio  poft  mortem  Authoris, 
A.  M.  D  c.  XL.  procurantibus  Fromondo  5  Caleno  ^  6c  Regi- 
naldo  Lamxo  executoribus  teftamenti  ejus.  In  univerfum 

Bbb  eo 


37S  ECCLESI^  ROMAN^ 

€o  damnatur  Theologia  Scholaftica  >  quod  in  ea  Epicu-* 
rjra ,  Platonica  &  Pelagiana  dogmata  contineantur.  Acri 
inprimis  cenfura  perftrmgitur.  Molino-Suarezii ,  Fonfe- 
cxy  Leffii&c.  de  Scientia  media  opinio  periculofillima 
omnium :,  utpote  quas  hominem  dvl^^movy  adeoque  Deum 
facit.  Praeterea  ex  Auguftini  fententia  afTeritur  ,  gratmm 
Dei  operayi  irrefiflihtliter ;  ejfe  eam  farticularem  ^  ettam  ex  inten- 
tione  Dei  antecedente  5  nullam  ejje  jufficientem  ^  ntjicj.ud  affu  fecun^ 
do  heatitudinem  conjummat  ^  chriftum  pro  folis  ele6iis  mortuum  ef 
fe,    Qiia  in  doftrina  ita  Reformatis  fufFragari  vifus  eft  y 
iit  nomen  ejus,  Corneliusjanfenius^  nonnuUi  invidiam  au- 
thori  conflaturi ,  peranagrammareddiderint:  Calvinijen- 
fm  inore.  Primiimatque  lucemhberafpexit^  inBeIgio& 
GaUia^  apud  Sorbonam  inprimis  3  ingentem  applaufum 
meruit>  habuitque.  Loetati  doftilfimiquique  funt^  Au- 
guftini  doftrinam,  perHelenamillam  Jefuitarum,  alio- 
rumque  Theologiam  Scholafticam  fepultam  revivifcere^ 
Sed  quo  magis  loetabantur  illi  5  hoc  infeftiores  fedoftri- 
nx  ei  triftiorefque  gerebantiUi)  quifodalesfuos,  Moli- 
nam,  'Suarezium&c.  eoopere  aperto  Marteoppugnari^ 
&  Pelagianifmi  eriam  notaafpergi,  dolebantnonparum. 
Unde  ftatim  Auguftinusille  Janfeniinontantiimapriva- 
tis  fcriptoribus  ^  Jefuitis  ,  Dionyfio  Petavio ,  Ifaco  Ho- 
berto  5  Antonio  Richardo ,  Francifco  Annato ,  Petro  de 
S.Jofeph^  Philippode  SanftaTrinitate,  Ripaldo^  Bri- 
facerio^  aliis  oppugnatus  acerimeeft>  fedetiam,  conni- 
tentibus  iifdem ,  favore  inprimis  Francifci  Barbarini  Car- 
dinalis  ufis  ^  ab  Urbano  Pontifice ,  BuIIa  prid.  Non.  Mart. 
A.  M.  D.  c.  XL I .  edita ,  damnatus  profcriptufque  eft ,  hoc  vi- 
delicet  prsetextu  3  quodineopropofitiones  nonnullxMi- 
chaelis  Baii ,  a  Pio  v.  A.  m.  d.  lxv  i  i  .  damnatae  &  prohibi* 
tx  y  continearitur  -,  quodque  fic  contra  ediftum  GregQrii 
XIIL  controverfixdeauxiliis  gratiae refufcitentur.  cau- 

tiim- 


PERIODUS  SEPTIMA.  379 

tumque  fimul ,  fub  gravifllmis  ccnfuris  ecclefiafticis  &  poe- 
nis  fecularibus ,  ne  quis  impofterum  de  materia  auxilio- 
rum  Divinorum ,  fme  exprefla  &  fpeciali  licentia  trada- 
ret,  donec  dmdin  hac  matena  ajede  AfojlGlica  fumt  ordinatum, 
Prohibiti  quinetiam  eadem  bulla  funt  omnes  libri ,  qui  vel 
pro  Janfenio ,  vel  contra  eum  de  hac  materia  fcripti  efl^ent, 
vel  impofterumfcribentur.  Cumque  cenfurxhuicPapali 
Belga:  fenon  fubmifuTent,  nequeejus  publicationemad- 
mitterele velle,  priiis quam R.egis Hifpani;^ authoritas & 
confenfus  accefl!erit ,  delarafl^ent  5  U  rbanus  denuo  Bullam 
fuam  A.  M.  D.  c.  xli  v.  repetiitconfirmavitque ,  pcrpetuum- 
que  contradicentibus  lilentium  impofuit.  JNeque  tamen 
fic  ad  ep^/^uSicty  feferedigi  Janfenitas  pafli  funt.  Enimvero 
~:Janfenium  defenderunt  ftrenue  iidem  ,  qui  fupra,  Fro- 
mondus ,  ejus  in  cathcdra  Lovanienfi  fucceflbr ,  Cario  Pa- 
rifienfis  Theologus ,  Sorboniftx  plerique ,  nec  non  Archie- 
■pifcopus  Mechlinienfis ,  Belgii  Primas ,  una  cum  rehquis 
Epifcopis  &:  Generahbus  Provincix ,  qui  BuUam  Papalem 
,per  dokim  fub-&  obreptionis  extortam  pertenderunt.  qui 
proin  ^que  ac  ipfe  Belgii  Gubernator  ^  Francifcus  de  Mel- 
lo,  induci  non  potuerunt,  ut,  quoda  Papafeverejufli 
erant ,  buUam  ejus  executioni  mandarent.  Sed  &:  Innocen- 
tius  X.  Urbani  fucceflbr ,  ciim  buUam  Urbani  eludi  pu- 
taret,  fedecim  Brevia  niifit  5  nempe  adMarchionemCa- 
ftri  Rodrigi ,  Gubernatorem  Belgii.  Archiepifcopos  Me- 
chhnienfem  ^&:  Cameracenfem ,  Epifcopos  Belgii  feptem , 
Univerfitatis  Sorbonx  Theologos ,  Magiftrum  Guilhel- 
mum  ab  Angehs  S.  T.  D.  Lovanienfem  ^  Leopoldum  Guil- 
helmum,  Archiducem  Auftrix ,  &:  Epifcopum  Argenti- 
nenfenii  quibus  confirmata  Urbani  Bulla,  injunftumfe- 
x^ib ,  ut  illam  tandem  promulgarent  &:  exequerentur.  Et 
aUcubi  quidem ,  puta  Antuerpix ,  Diiaci  Namurci  ,ahif- 
<iue  locis  nonnulhs  promulgari ,  adeoquejanfenii  afl^eclx 

Bbb  2  non- 


5So  ECCLESI^  ROMAN^ 

nonnihil  premi  coeperunt  5  interdiftis  adeo  feveris ,  ut  im- 
pofterum  ad  animarum  curam  nemo  admirteretur ,  quin 
poft  folennem  fidei  Concilii  Tridentini  confeftionemj  fo- 
lenni  formula  prxfcripta ,  Janfenii  Auguftinum  damnaf- 
fet  priiis.  Veriim  cum  reputaflent illi  3  eafdem  artes  revo- 
carij  quibus  quondam  Ariani  apud  Imperatorem  Conftan- 
tinum  ufi  fuerunt ,  Appellationem  ediderunt  ad  Pontifi- 
cem  Romanum^  timXo  Plancim  veritatis  AuguJlmiammBel" 
gio  pattentis-y  rogantes  ^  ut  priufquam  adverfusjanfenium 
fubfcribere  cogantur ,  de  fide  fufcipiatur  difceptatio ,  nec 
tum  demum  de  re  cognofcatur  ^  cumperfona  judicata  6c 
damnata  jam  fuerit.  Annexi  funt  Planftui  huic  tres  libel- 
li,  quorum  ipnmxxsfidem^  {ccvmdvis  Jujfitiam  ^  tertiusc^^- 
ritatem  commendat.  Sed  furdo  fabulam  narrarunt ,  Jefui- 
tis  apud  Innocentium  impetrantibus  facile ,  ne  aures  Jan- 
feniftis  arrigeret.  Ciim  igitur  BuUas  &:  edifta  Papalia  acrio- 
ribus  odiis  haftcnus  partes  inter  fe  accendiflent  5  &  alii 
q^uidem  Janfenio  falfadogmata  affingi^  alii,  fententiam 
ejus  hocrefeos  damnari  non  potuifle  5  quod  nec  fcripturis , 
nec  ConciUis  adverfetur  >  aHi  denique  non  tamjanfenii, 
quam  Auguftini  caufam  hic  agi  ^  &  Janfenio  damnato  Au- 
guftinum  ipfum  damnari ,  palam  editis  in  pubhcum  Ubris 
afleruiflent^  denique  Jacobus  ArchiepifcopusMechUnien- 
fis,  Belgii  Primas  3  Antonius  Trieft ,  Epifcopus  Ganda- 
venfis  3  8c  Vicarii  Generales  Sedis  Epifcopahs  Iprenfis  ra- 
tiones,  ob  quas  BuUam  Pontificis  promulgare  non  polTent, 
luci  publicse  expofuiflent^  induci  fe  Innocentius  a  Jefui- 
tis  3  &  Epifcopis  nonnuUis  GaUiae ,  Jefuitarum  inftinftu  m 
partesvenientibus,  (quanquam  ^iActloi'  hoc  7ra&@^  Inno- 
centii  fuit)  pafliis  eft  ^  ut  Propofitiones  quinque  ex  Janfe- 
nii  Auguftino ,  uti  putabatur ,  excerptx ,  Romae  praefen- 
tibus  &:  aufcultantibus  CardinaUbus  nonnuUisJohannede 
Lugo,  Caraftaj  Spada,&:c.  a Theologis tredecim , quos 


PERIODUS  SEPTIMA.  3&1 

inter  Sforza  Pallavicinus  Jefuita  primum  locum  obtinebat, 
ventilarentur.  JulTiautem  funtXheologi  illi  votafeufuf- 
fragia  fua  fcripto  confignata  fquis  ab  Epifcopo  Montifpef- 
fuli  Koma  inGalliamallataj  totidem  verbis  Montaltius 
pofl  finem  Epiftolarum  Provincialium  edidit}  Pontifici 
offerre.  Ex  quibus  fcripto  &:  voceTheologorum  oblatis, 
Innocentius  palam  in  hac  ipfa  caufa  profeflus  3  Je  non  ejfe 
Theologum-y  (teftatur  enim  Theologus  Pontificius  Ludovi- 
cus  de  S.  Amour ,  Romam  ab  Epifcopis  GaUix  ad  oran- 
dam  Janfenitarum  caufam  miflus^  editi  Diurnahs/^r.  3. 
cap,  12.  rogatum  Innocentium,  ut  ipfe  cognofceretj  ne 
quidem  fcripta  fibi  oblata  legere  voluifle ,  &:  refpondifl^e 
infuper :  Non  e(i  mea  profejjio  -,  Frdterquam  quod  [etiex  fum,  Bgo  • 
nuno[uam  fludm  Theologu.  Dixiflle  aUi  ajunt :  lo  non  fono 
Theologo  :  Bgonon  [um  Theologtii)  poft  indtctas  y  utiBulla 
prid.  Kal.Jun.  A.M.D.  c.  Liii.  abipfo  edita  habet,  adBi- 
*vinum  imphrandum  auxilium  ,  ?mdtorum  chrijlianmim  preces.^ 
tum  puhlice  tun^  privatim  -,  &c  eafdem  poftmodum  ferventiiis 
iteratas  3  quin  &:  /olicite  implorata  S.  Spiritus  ajfflentia  -,  ad  Dc- 
clarationem  &:  definitionem  proccdens  ,  Propofitionum 
quinque^  pro  lubitu  hoftium  Janfenii  formatarum ,  damna- 
tionem  conflavit. 

C  C  X  L  V I.  Operoe  pretium  fuerit  ^  ex  ipfa  illa  Inno-  prop^faioMd 
centii BuUa fuhminante quinque  propofitiones  iUas famo-  '/-'^^7 ^^^^- 
fas^&  obnuntiatas  iifdem  Innocentii  diras  reprisfentari.  Sic  cZ!tio  dam-' 
autem  buUa  CapitoUni  hujus  Jovis  fonat  &  tonat :  Primam  »^«^- 
Tropofitionum:  AUqua  Dei  prxcepta  hominibus jufte  volen- 
tibus  &:  conantibuSj  fecundum  pnrfentes  5  quas  habent 
vires ,  funt  impoflibiUa :  deeft  quoque  iUis  gratia  ,  qua 
poflibiUa  fiant:    temerariam^  impiamy  hlajphemam  5  anathe- 
mate  damnatam  y  c^  h^reticam  declaramus  5  ^ ,  uti  talem ,  damna- 
mtis,  Secundam:  Interiori  gratix  in  ftatu  naturx  lapfx  nun- 
quam  refiftitur^  hmticam  declaramm^^^  utitdem,  damna- 

B  b  b  3  mMs. 


38^  ECCLESI^  ROMAN^ 

mm.  tertiam :  Ad  merendum  &:  demerendiim  in  ftatu  Na- 
turse  lapfx  non  requiritur  in  homine  libertas  a  neceffitate , 
fed  fufficit  libertas  a  coaftione ;  h^reticam  declaramtis ,  ^ , 
utitalem  ^darmamus.  SjiartAm'.  Semipelagiani  admittebant 
prxvenientis  gratix  interioris  neceiiitacem  ad  (ingulos  a- 
6tus,  etiam  ad  initmm  fidei  -,   &  in  hoc  erant  harretici, 
quod  vellent  eam  gratiam  talem  effe ,  cui  pofiet  humana 
vokuitas  refiftere  vel  obtemperare^  faljam  '(j  hdreticamde- 
claramus y  C^ ^  uti  tale?n  damna?nus.  ^'mtam:  Semipelagia- 
num  eft  5  dicere  Chriftum  pro  ommbus  omnino  hommi- 
bus  mortuum  efle,  aut  fanguinem  fudiffe^  falfam,  teme' 
rariam  3  fcandalofam ,  c^*  intellecfam  eo  fenfu ,  ut  chriftus  pro  fa- 
•      lute  djmtaxat  pritdeftinatorum  mortuus  fit  5  impam  ^  blajphemam , 
^07itumeliofa7?i  ^  divina  petati  derogantem  ^  h^reticam  declaramm^ 
C^  5  uti  talem  damnamus,  Neve  de  prsediftis  propofitionibus 
aUter  quifquam  fentiat ,  doceat ,  prardicet  ^  quam  in  de- 
claratione  &:  definitione  illa  continetur ,  fuh  cenfuris  dr  po^nis 
xomra  hareticos  O'  eorum  fautores  in  jure  exprejJJs  5  mandans , 
infuper  omnibus  Patriarchis  ^  Archiepifcopis  ^  Epifcopis , 
aUifque  locorum  ordinariis  ^  nec  non  hxreticx  pravitatis 
Inquifitoribus  praecipit ,  ut  contradicfores  dr  rebelles  quofcun- 
que  per  cenfuras  ^  poenas  prddicfas  ^  cAtcraque  juris  d^  fa^i  re- 
media  opportuna  ,  invocato  etiam  ad  hoc  (^fi  opiis  fuerit^  auxilio 
hrachii  Secularis  3  omnino  coerceant  ^  compefcant.  Denique  pro- 
teftatur  Papa ,  non  iiitendere  fi  per  haitc  deckrationem  c^  dcfini^ 
tiGnem  fuper  prddiciis  quinc^ue  propofitionihus  faciam  ^  approhare 
nllatenus  alias  opiniones ,  ^u^  continentur  in  pr^dicfo  lihro  Corneln 

GaUiAEp'tfc9'  CCXLVII.  Qiiamprimum  Bulla  iUa  xe^woboA©» 
pommmrcci':^^  GaUiam  miffaeft,  Ecclefix  GaUicanx  Epifcopi  Lute- 
cemtiachir-  tjx  cougregati  pUires  prompti  eam  acceptarunt,  proba- 
/^  l^^^l;^^^^  runtque.  Scripfit  enim  eorum  nomine  Petrus  deMarca, 
vmmm.     nominatus  tiim  Archiepifcopus  Tholofaaus  ^  adlnnocen- 

'^  tium 


PERIODUS  SEPTIMA  383 

tium  Epiftolam  eiicharifticam ,  qua  inter  alia  eum  cum  In- 
Bocentiol.  contendenSi /r/^/,  mquit,  ille  VeUgUmmh^re- 
fm  dammvtt  olm  ad  Epijcoporum  Ajric£  rektionem :  fic  ad  Gallo- 
rum  Epijcoporum  corfuttattonem  hdrefm  ex  adverfo  FeUgiam  oppo- 
fittam^  Innocentius  X.  fua  authoritate  profcripfit,  Belle  fcilicet ! 
Pelagianx  haerefi  ex  adverfo  oppofita  tuit  doftrina  S.  Au- 
guftmi  ^  S.  Scripturx  authoritate  firmata.  S.  Auguftmiigi- 
tur  doctrinamScriptura^authoritatefirmatam,  ceuhxre- 
ticam  Innocentius  damnavit,  profcripfitque.  Dignapla- 
ne  profcriptiolnnocentio^  profeflb,  fe  Theologumnon 
effe.  Qiu  dodrinam  Pelagio  ex  adverfo  oppofitam  damna- 
vit,  Pelagianus  certe  fueritoportet^  Addit  Marca,  ve- 
tuftx  a:tatis  Ecclefiam  CathoUcam  3  fola  Cathedr^  Petri  au- 
thoritate  (^communione  fu/t am  yTcld,^id.nx  ha^refis  damnatio- 
ni  abfquecunftatione  fubfcripfiffe.  Eanos  quoque,  inquit, 
fententia  ac  fide  inihuti  ^  Romana  Ecclefu  pr^fentem  ^quainSum-^ 
mo  Vontifce  Innocentio  X,  viget  y  authoritatem  dehita  ohfcrvantia 
colentes ,  Conjlitutionem  Divim  Numinis  inflinciu  a  Beatitudine  ve- 
Jlra  conditam  ^  nobijque  traditam  ah  IlL  Athencirum  K^rchiepifco- 
po ,  Nuntio  Apojlolico ,  ^  promulgandam  curahimus  in  Ecclefns  ac 
Dioecefihm  nojlris ,  atqueillius  execuiionem  apud  fideles  populos  ur- 
gebimus.  Mafte  animo  Viri  1  Non  Divina  ulla ,  nonP/o- 
phetica  5  non  Apoftolica  authoritas  ad  fubfcribendum  Bul- 
Ixvos  fubegit.  Exolevitenim  illaapudRomanosnoviili- 
mis  hifcetemporibuspenitus.  Eique  fuccedanea  authori- 
tas  Pontificia  Innocentii ,  non  Theologi  5  nedum  Prophe- 
tXy  Apoftoli,  itaoculosvobisprazftrinxit,  uteiexquer- 
cu  fua  oracula  fundenti ,  etiam  cum  nulla  ratione  illa  ro-^ 
boravit  ^  fidem  coeco  afl^enfu  habueritis !  Et  tamen  Epi- 
ftoliE  huic  praster  Marcam ,  Virum  cxtera  doftiftimum  ^ 
fubfcripferunt  JuUus  5  CardinaUs  Mazarinus ,  Archicpi- 
fcopi  quinque,  &:Epifcopivigintiquatuor,  fuoquifque 
nomine  >  ita  claudentes  Epiftolam  aftentationibus  plenam : 

{or" 


384  ECCLESI^  ROMANiE 

Vorro  nos  Imocentio  X  cum  ore  Tetrus  locutus  efi  3  ut  Leoni  /.  accla^ 

nuvit  martA  Sjnodus ,  hanc  Divinam  lauream  gratulati  ^  facros 

inter  Bcclefu  faftos ,  c^uod  olirn  de  Synodis  OecumenKis  fieri  folitum^ 

Confiituttonem  tfiam  ab.  eo  editam  luhentes  ex  antmo  reponemus.  Ne- 

'  que  tamen  in  univerfum  omnes  GallicE  Epifcopi  fubfcri- 

pferunt.  Inter  fubfcriptos  enim  non  comparent  Archiepi- 

fcopus  Senonenfis ,  qui jam  ante  fcripto ,  <k  Luthetise  Re- 

gio  proelo  exfcripto  Auguflino  {wo  per  fe  tpjmn  docente  Catho- 

licos  y  S"  vincente Pelagianos ,  Janfenii  partibus  fe  adjunxcrat: 

non  Epifcopus  Ambianenfis  5  aliique. 

'jAftfmimrHm     C  C  X  L  V 1 1 1.  Nou  idcm  Belgis  animus  ^  non  eadem 

aiverfus  in-  ^j-g^  Bullam  Pontificis  devotio  teftata.  Teftis  eft  Franci- 

ZlTex%iio  S^^^^  Annatus,  Jefuita  ^,  qui  poft  BuUam  Innocentii  vulga- 

tam  5  queftus  eft ,  fercujjum  ejfe  errqrem  Janfnii  nupera  Sedis 

ApofloliciQ  conflitutione ,  fednon  extinctum :  jfan/enianos  dijpmu/a- 

re  malle  vulneray  quamfanari:  (^utut  commutata  Jententia  fa- 

eile  pojfint  i?^nocentem  reddere  cenfuram  ^  eligere  incolumes  videri 

potius  quam  fieri,  Cimi  animadvertiflent  illi ,  nihil  protefta- 

tionibusadverfus  bullam  fe  proficere",  aliam  viamingref- 

fi  5  damnatas  propofitiones  negarunt  vel  inveniri  in  Augu- 

ftino  Janfenii  vel  damnatas  efle  in  fenfu  a  Janfenio  intento ; 

accepturi  etiam  buUam ,  fed  cum  exceptione  iUibatiE  au- 

thoritatisS.  AuguftiniSc  Thomae,  ciim  ipfimet  a  Ponti- 

fice  in  privato  colloquio  audiverint ,  non  eife  fibi  animum 

damnare  uUo  modo  doftrinam  S.  Auguftini ,  vel  contro- 

verfiam  de  gratia  per  fe  ipfam  efiicaci  Jefuitas  inter  & 

Thomiftas  agitatam  attingere.  Qiiod  ipfum  etiam  teftan- 

tem Jefuitam  Annatum ,  induxerant.  Sed  fefeUit  iUos  opi- 

tih  Aiexaniro^'^^^  &  fpcs  conccpta  omuis.  Statim  cnim  poftmortemln- 

ri i-fdn^^    nocentii  Alexander  VII.  Succeflx)r  edita  xv 1 1 .  Kal  Nov. 

Btiiyy  cU  ^-A.M.D.c.LYii.  buUa,  nontantiiralnnocentii  anathemata 

repetiit,  confirmavitque  5  fed  infuper  etiam  contra  non- 

mllos  inimitatis  filtos  ^  ad  cpuamcunque  dultitationem  auferendam  ^ 

de- 


tuV, 


PERIODUS  SEPTIMA.  38^ 

declaravit  &  definivit ,  o[umo[ue  illas  propofitiones  exlihroCor* 
nelii  Janfemp  Bpi/copi  Iprenfes ,  cui  titulus  ejl ,  ^ugujlmus ,  excer^ 
ptas ,  ac  infenfiiah  eodem  Cornelto  Jmfenio  intento  damnatas  fuif- 
fe,  Ita  oftenfurus  digitum  fuum  minimum  grofliorem  efle 
dorfo  patris  &:  prsedeceflbris  fui ,  rigorem  Innocentii  plu- 
rimiim  auxit.  Cumque  ne  fic  quidem  moti  fluftus  com- 
poni  fefiviflTent,  &:in  Gallia  maxime  Janfenii  partes  cre- 
viflTent ,  idem  Alexander  nova  bulla  xv.  Kal.  Mart.  A.  m.  d, 
c.  LX I V.  vulgata ,  prxfatus ,  Cornelii  Janfenii  h^refm ,  in  GaU 
liis  prdfertim  ferpentem  5  ah  Innocentio  X,  fere  opp-ejfam ,  ad  infiar 
coluhri  tortuofi^  cujus  caput  attritum  e[l ,  tnvarios  gyros  (^cavil- 
lationum  deflesus  euntem^  altero  afiumptionis  anno  estmguere  fe 
tonatum  ejje-y  queritur:,  nondum  plene  confec^ui  fe  potmjje  ^  ut 
4>mnes  errantesinviam  falutis  redtrent-,  licet  ^rchieptfeopi i^ E- 
ptfcopi  GaUtAOperam  (^  indujlriam  ad  executtonem  confittuttonum  e- 
gregio  fiudio  contulertnt  ^  (^  Rex  chrtfiianijftmus  fiyigukri  pietate 
auxtliarem  dextramfirenuo  ac  conflantijfimo  antmo porrexerit.Dein.-  FormuUcm- 
ceps,  rogatu,  uti  Bulla  prcefert ,  Chriftianiflimi  Regis  j^.^^^J^^^r*^* 
certam  formulam  ,  cui  Ecclefiaftici  omnes  fubfcriberent , «/«», '«  f«- 
prxit  y  his  verbis  ab  ipfo  conceptam  :  Ego  N.  Confittutioni  ^'^pl^jfj  cle- 
pofiolic£ Innocentii X die  xxx i . OHaii m. d. c. l ii i .  cf  confittutio-  rnm fuum 
ni\^lexandrtVII.  datA  XV  i.  oMr,  m.  d.  c.  lvi.  Smnmortim  ^"^'^'^' 
Vontificum  me  fttbjicio  y  ^  quino^tte  propofitiones  ex  CorneliiJ anfe- 
nii  lihro ,  cui  nomen  AugufHnus  ^  excerptas  ,  ^  in  fenfu  ah  eodem 
Authore  intento  5  prout  illas  per  dtcfa^  Conflituttones  Sedes  t^poflo- 
lica  damnavit ,  fincero  animo  rejicio  ac  damno ,  e^  ita  juro.  Sic  me 
Bet^  adjuvet  ^  fan^a  Dei  Euangelia, 

CCXLIX.   TantrE  fciUcet  molis  erat  ,   bullatis  Sc^gntamjMH- 
plumbeis  iUis  declarationibus &:  definitionibus  ,  rejicere,/<^«'«'«''?'/''*'» 
damnare ,  profcribere ,  non  CorneUum  Janfenium  utique^  '^pf„f,ficilZ 
fed  S.  Auguftinum  5  celeberrimum  Hipponx  PrxHilem ,  '^cimmtum 
Pelagianorum  iUum  maUeum  fulmenque ,  ad  cujus  tanien  fjl^^r- 
doftrinam ,  ceu  normam  , omnem iUam de gratix auxiUis mmt' 

Ccc  di- 


3^6  ECCLESliE  ROMAN^ 

difputationem ,  jam  ante  Clemens  VIII.  pamm  certe  hic 

Jeluitis  propitius  y  adftrinxit  3  rationibus  addudus  pluri- 

Dus ,  quas  ejus  verbis  P.  Giboeuf  libro  de  Itbertate ,  &  Ar- 

chiepifcopus  Scnonenfis,  Oclavius  de  Bellegarde ,  K^m 

gujlm.doc. pag.^.^.Ycccn{tnt.  Islunc  vero  prout Romse ob- 

tment  amuje  ^  menflnu  de  Deo  fides  y  fides  potms  temforumy 

e[uam  Euangeliorum  y  ut  B.  Hilarii  Itb.  2:  ad  Conji,  verbis  utar  ^ 

ab  Innoccntio  in  Auguftini  potiflimiim  caput  coftas  efle 

hafce  diras ,  abunde  Janfenii  aflt^clx  demonftrarunt.  Sa- 

ne  famofusille  JefuitaAnnatus  Janfenitas,  cum  profite- 

rentur,  paratosfe  demonftrare,  c^mnc^ue  Vrofofitiones  ad  fen- 

fi^rn  Janfemi ,  eafdem  ejfe  ad  fenfum  etiam  Augufiim ,  hbello  ,  qui 

infcribitur^  Janfentanorum  cavillt^cap.  3.  faise  ridet,   afle- 

ritque  ^  dejerendam  fotiks  Augufii?ii (e?itentiam  ^  quam  fententiam 

SummiPontificisy  ciimid,  quod  defimtum  eft,  authorita- 

tem  petat  non  tam  a  S.  K^uguftini  confenfu  5  c^uam  a  prdfidio  fee- 

ciah  Sptritm  S.  chrifti  vicario ,  in  Scripturis  S.  promiffo,  hoc  eft ,. 

a  Pythagorico  ayw  ec})ct.  Sed  &:  Ludovicus  de  Marche» 

itidem  Jefuita,  in  Apologia  pro  Innocentii  conftitutione , 

parte poftertore  y  totus  eft  in  elevanda  authoritate  S.  Augufti- 

ni  5  dum  varios  ejus  errores  recenfet  y  cum  in  Ecclefia  efl!e 

irrejragabtlis  authorttatis  pernegat ,  denique  pertendit ,  non 

omnem  Auguftini  de  gratia  Dei  do£trinam  ab  Ecclefia  Ca- 

thoUca  admifl^am  &  approbatam  efle.  Deniquc  in  univerfa 

hac  difputatione  Jefuitarum  hic  Achilles  fuit,  omniexcC" 

ftime  majorem  ejfe  Romani  Pontificis  }  cathedra  locjuentis  authorita^ 

tem  fallere  (^  fallt  nefeiam  3  mn  modo  in  Concilio  Generali  y  verum 

etiam  extra  illud.  Chriftum  non  Auguftim  y  non  ConciUiSy  fedPC' 

tro  ejufque  Succefforibus  denuntiajfe :  Oravi  pro  te  y  ne  deficeret  fi- 

^'"'^r^/Hii^  ^^^  ^^^'  ^^  ^^  ^^t^f^h  &fuper  hanepetram  adificah^  Ecclefiam  meam. 

'j»%IJ/C»^#^/'^^^^^^^  Scc.  Atque  ita  tota  illa  Janfeniftas  feu  Au- 

^e  i«/;i///i//;- guftiiiianos  (hoc  potiusnomine  feinfigniunt  ilh)inter  & 

ItrJ,'^''    Jefuitas  controverfia  tandem  in  infallibilem  Pap^  etiam 

cx- 


PERIODUS  SEPTIMA.  387 

^xtra  Univeriale  Concilium ,  five  in  fide  five  in  fa£to  quid- 
piam  decernentis,  authoritatem  refolvehatur.  Atque  in 
eo  impudentix  numeros  omnes  Alexander  implevit,  quod 
definire  aufus  eft ,  Janfenium  eum  fenfum  mtendtjje ,  m  quo 
Innocentius  Propofitiones  illas  damnavit :  &:  Innocentium 
mtendijje  propofitiones  eas  damnare  non  aUo  in  fenfii ,  quam 
qui  Janienii  fuit.  Ita  XAgS^oyiri^Tjj  uterque  3  &  Innoccntius 
Janienii  afTcrcntis^  &:  Alexander  Innocentii  aflertionem 
damnantis,  intentionem  5  feu  interiorem  animi  fenlum 
compertum  hahuit  -,  atque  adeo  toI  tS  ivGgdyTr^ ,  ea  qud  in 
homine  fmt  ^  intentionem  proin  hommis  anmio  abftrufim, 
non  tantiim  •zii  TviCJuct  t?  iySgaVitf  tJ  h  auT» ,  Sptritm  homi^ 
nis^  qui in iffo  ejl ^  (utiquidem  S.  Paulus  i  Cor.  1 1.  ii.af- 
ferit}  fed  etiam  Spiritus  Papse ,  qui  cxtra  hominem  eft , 
novit.  Neque  tantum  Papa  ,  quod  oUm  ipfi  gnathones 
vendicarunt,  omnejus  Divinum  >  fcd  jam  etiam  omne 
diftum,  fa£tum,  cogitatum  humanum  in  fcrinio  pefto- 
lis  fiii  claufiim  habet. 

C  C  L.  Tertia  igirur  hxc ,  fupra  illas  fcihcet ,  quas  Tri-  '^^rtm  ^iefui^ 
dentinum  Concihum  ftabihvit,  poft  duas  fupra  memo- J^^^"^^-/^^^^' 
ratas  de  hcentia  parricidah  &  a^quivocationibus ,  Jefuita- ^*  ;'/»n^«/ 
rum  novella,  feu  mavis  ,  recoda  ,  &:  ex  orco  revocata^"^;''";^''* 
Pelagianorum  &:Semipelagianorumveterum  hxrefis,  ex^/>r/*. 
plunbus  ::eque  ha:reticis  alTertionibus  conflata ,  quam  il- 
li  approbante&  definiente  Pontifice  Romano,  adeoque 
EcclefiaRomanaomni,  qua  Pontifici paret ,  Jefiutarum 
fraudibus  mifere  circumfcripta  adverfus  S.  Augufthium  j 
faniorefque  antehac  in  Ecclefia  Romana  Theologos,  Tho- 
miftas  inprimis ,  perruptis  pud^ris ,  Divinx  veritatis ,  ca-* 
nx  antiquitatis  repaguhs  ommbus  ,  audafter  &  impune 
fuftinent,  *Qi  ^tcXuov  '7ir^QX,i7ir%(]iS  otcriSeifltf,  majorem  adimpie^ 
tatem proficientes  m  dies,  dum  /im^,  dodrina  eorum,  <k 
^yf^m  roftW  gj^^,  gmgranA  inftarjerpit  i  Tim.  1 1. 17.' 

Ccc  z  CCLL  Ad 


388  ECCLESI^  ROMAN^ 

tMiiem  E'       C  C  L I.  Ad  Urbanum  3  ut  revertamur ,  eo  adhuc  Pon^ 

vnngeikoriim  tifice  inde  a  d.  XXI II .  Oftobr.  A. m. d.  g.  xli .  Hiberni Pa- 

Uri>LTp3n-P^^^  horribili  laniena  in  Proteftantes  tota^  infula  fevie- 

'tijice,pafra- Yunt,   Paucorum  menfium  intervallo  plulquam  ducenta 

Xo!ltiUs^    hbminum  millia ,  &:infolaUltonia,  quarta  &:  miniis  cul- 

eomfeidwe   ta  HibcrniiGe  parte,  centum  quinquaginta  quatuor  millia 

mrratiu       ^^^  mXx^  menfes  rabies  illa  abfumpfit ,  ut  nibil  tormento- 

rum  &  mortiumreperiripotuerit,  quod  non  furiales  illse, 

beftia?  commiferint ,  folo  religionis  odio ,  &  quod  Papse 

gratum  fe  officium  internecione  Proteftantium  prseftitu- 

ros ,  vitamque  iEternam  abfque  purgatcfrii  flammis  confe- 

cuturos,  Monachorum  fanguinolentorum  perfuafione  in- 

dufti  crederent.  rudibusomnis&:  fidei  &humanitatis  fa- 

cile  ad  omne  nefas  propulfis.  Ipfi  certe  Monachi  6c  Sacer* 

dotes  accuratum  catalogum  lanieni^e  ^  Phelimo  Oneal  ^  Ec~ 

clefi^  CathoIiccE  archiftratego  >  patrat:s  ,  authenticam- 

que  adeo  publicorum  a£torum  confignationem  ediderunt. 

Ibi  videbis  innumerabilem  miferorum  Chriftianorum  mul- 

titiidinem,  poftquam  omnibus  ad  cutim  ufque  exuti  &: 

fpoliati  fuiftentbonis^trucidatamj  plerofque  ferro ,  mul- 

tos  fufpendio,  fubmerfione.,  vivicomburio ,  in  TempliSj 

jedibus,  aliifquelocis-i  plurimosfpirantesadhucterrade-^- 

foflfos  :  aliquos  a  canibus  dilaniatos  ac  difcerptos ,  lapidi^ 

busobrutos:  alios  ferventibus  ahenismerfos,  nonnullos 

carbonibus  toftos,  inteftina  per  pofticum  extrafta  ,  dif- 

feftos  ventres  ,  evoluta  vifcera ,  confrafta  funibus  intor- 

tiscrania:,  dorflim  5  brachia,  crura^  femora  comminuta 

vel  abfcifla:  alios  toto  corpore  cruentatos^  ciim  nil  nifi 

vulnus  eflent ,  in  fuo  fan^uine  &:  frigore  eneftos  :  fufpen- 

fos  capillitio:  impuberes  fecus  parentum  immolata  cada- 

Vera ,  fletu ,  fame ,  jnopia  extinftos ,  multis  ex  innocuo 

illo  fexu  jam  intermortua  matrum  ubera  ,  morfu  potiiis 

i^uam  ladendo ,  appetentibus.  NuUa  m  Tigribus  illis ,  non 

Hir^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  389, 

Hircanis,  fed  Hibernis,  erga  miferimos  commiferatio ; 
led  immilli  porci,  canes,  aliaque  Canibalibus  Hibernis 
mitidra  animalia,  tandem  deglutientes  ,  quod  reftabat, 
earnium ,  finem  tantis  miferiis  impofuerunt.  Ita  occifi  ^  ita 
fepultifunt.  Multi  ita  ruptis  omnibus  artubus  ^  utlocofe- 
(t  movere  non  poflent  5  cumherbarumcircumcircapaftu, 
bruto  cibo  vitam  in  triduum  miferime  traxiflentj  ab  Hi- 
bernis  fpeftatum  &  infultatum  venientibus  y  ciim  mortem 
beneficii  loco  precarentur  y  nec  impetrarunt  omnes ,  in  lo- 
cum  h«rbidum  aUum ,  ut  diutius  inter  acerrima  tormenta 
precarium  fpiritum  traherent ,  ac  oculos  immanium  bel- 
luarum  gratiflimo  fpeftaculo ,  aures  horrendis  clamoribus 
fatiarent  5  delati  funt.  Mancipia  in  Dominos  omni  telorum 
&:  contumeharum  generefcevierunt.  Mifellse  mulieres ,  de- 
pendentibus  de  cervice  aut  cingulo  hberis ,  & ,  ad  majorem 
ignominiam ,  canibus  fimul  ac  fehbus  appenfis  y  laqueo 
fuffbcatse  funt.  Multi ,  puteis  fubtus  glaciem  adis  ,  fub- 
merfi :  ahi  mucronibus  in  mare  &  flumina  protrufi  3  ac  fi 
qui  ad  httus  aut  ripam  enatarent ,  ehfo  cerebro  ,  aut  con- 
tis  afiixi,  denuo  aquis  immerfi  funt.  ^dium^  cafteho- 
rum ,  templorum  vinnx ,  Ci^fdrum  infcpuUis  cadaveribus 
ftipatiEj  cinii  paucosterra  tegeret,  muki  fub  ftihicidiis , 
in  foflis;  hinc  inde  Sc  plateis  computrefcerent.  Innoxia 
aetas,  difleftiscarnibus,  unco;,  vehit  in  maceUo  agnina , 
ftifpenfi  funt.  Mifernonncmonudocorpore,  aflejrimipo- 
fitus  5  ab  Hibernis  ad  fingulos  hauftus  ^jfinguhs  vulneribus, 
fed  non  penitusinmortemadaclisjitapaflimdifiifllis,  uc 
Gontinuum  vulnus  videretur.    Qiiem  deinde  in  fimetum 
projcftum  5  dolor ,  fames  &  injuria  aeris  extinxit ,  prohi- 
bitis  omnibus ,  ne  miferias  tantas  uUomodo  levareaufint. 
Ahus  adafto  per  pofteriora  palo ,  ut  altius  infigeretur ,  ve-- 
lut  per  ludibrium  circumfcarificatus ,  donec  inter  atroces 
convulfiones^  plaudentibus  hoftibus ,  animam  Redempto* 

Ccc  3  ri< 


J90  ECCLESI^  ROM  AN^ 

ri  fuo  3  fanfta  viftima  redderet.  Pueri ,  parentum  Catho* 

licorum  charitatem  asmulati ,  denfo  agmme  in  agros  egref- 

ii,  ubiincoefumProteitantem  (qualespaffim  totis  fparfi 

funt  campis)  mciderunt  5  ejus  puderida  virgis  lorifque  taa-^ 

diu  flagellarunt,  dontcruptis  nervis,  6c  carne  difperfa^^ 

membrum  a  reliquo  corpore  diflblveretur ,  quod  ipfiar- 

.reptum  ^  fefto  clamore  ,  parentibus  gratiffimum  munus, 

obtulerunt.  Silcemina  ccefa,  prono  in  terram  ventre  ja-. 

cuiflet,  eamindorfum  refupinatam,  omnibus  membris> 

iis  maxime  5  quae  natura  occulta  efl^e  voluit,  taxarunt.  Con- 

clufi  arftiffima  intra  xdcs  Sc  templa  cuftodia ,  illis  repen- 

te  fucccnfis ,  lamentabiliter  conflagrarunt.  Inipfotemplo 

pater  filiiifque  in  partes  fedi ,  eorumque  fegmina  matris 

extremiim  faucix  capiti  impa£ta  funt.   Nobiles  virgines 

totam  noftem  capilhtio  de  arbore  fufpenfi^ ,  ciim  orta  lu- 

ce  ahquid  in  ilhs  vitx  refiduum  deprehenderetur ,  proti- 

nus  obtruncatse  funt.  Tres  orphani ,  quorum  parentes  a  la'- 

tronibus  iUis  coefi  erant ,  ciim  nudi ,  6c  frigore  pcene  ene- 

fti ,  in  fornacem  fe  abdidiffent ,  ignibus  immiffis ,  immife- 

ricorditer  combufti  funt.  Uxor  gravida  cum  hberisvitae 

confultura  3  ciim  terror  foetum  ante  tempus  ex<:uffifl!etr> 

illo  a  latronum  canibus  devorato,  ipfa  cum  caeteris  ob- 

truncata  fuit.  Mukae  nobiles  difl^efta^ ,  foetus  utero  excuf- 

fi  3  6c  ipfse  vifceribus  apertis  ,  horrendiim  fufpenfx.  In" 

fantes  haftis  praefixi  rebeihum,prceda  ea  gloriantium.  Dua^ 

fihx  toto  corpore  nudx ,  metii  mortis ,  decrcpitum  paren- 

tem  iacertis  fuis  in  paludem  trahere  adaftas  ^  ubi  &:ipf:K 

fubmerfae  perierunt.  Uxor  jugulare  maritum  v  fihus  ma» 

trem  coadi :  ipfos ,  velut  ukimam  viftimam ,  latrones  ma? 

ftarunt.  Equorumcaudisaliialhgati,  traftati^  excarnifi- 

catijfame  enefti,  miUe  tormentis  excruciati  funt.  Qiii- 

buscorpus  hebetius  &:  obefum ,,  evifcerati  funt ,  ut  exeo-p 

rum  pinguedine  lychniefficerentur.  Vir  pius ,  &  zelo  Dei 

fla- 


PERIODUS  SEPTIMA.  391 

flagrans,  terra,  folocapite  prominente,  defofTus ,  atque 
ita  reliftus  y  donec  corvi  &  vultures  oculos  vivo  eruerent  3 
ferxbeftiae  reliquum  abligurirent.  Plurimi  fpirantes  fub- 
tus  terram  defolli ,  quos  inter  unus  cratibus  &  faxis  depref- 
fus  y  ciim  diu  lamentabiliter  fruftra  inclamaret  ^  nec  uxor 
pedibus  capta  eum  eruere  pofTet  ^  faciem  xgre  nudavit , 
&  ut  finem  immenfis  doloribus  imponeret  3  ftrophiolo  fpi- 
ritum  ei  interclufit.  Multorum  plantae  ad  lentum  ignem 
toftiE :  alii  fecuribus  diffefti ,  funibus  furfum  deorfum  per 
aquas  raptati^  nonnulli  fcmineces  reliiti,  velferro  clau- 
fi  y  donec  membris  putrefcentibus  5  animam  exhalarent : 
&  infinita  tormina  ad  pecuniam  prodendam,  quam ,  omni- 
busjamantefpoliati,  nullam  habebant ,  excogitata.  OfTa 
&  cadavera  duduni  in  Domino  defundtorum  5  tumuHs  eru- 
ta,  projefta  viUllimis  locis,  pcr  fimeta,  aggeres^  fruti- 
ceta,  campos  fparfa  6c  diflefta  funt.  Hxc  omnia^  phira- 
que  etiam  ^  uti  certis  documentis  ab  ipfis  etiam  hoftibus 
infiindorum  facinorum  authonbus  5  fupeditatis,  conftltj 
a  Cathohcis  videhcet  patrata ,  tam  profefto  dira  lunt ,  ut 
ab  Orci  emiflariis ,  extremre  ncquitix  dncmonibus ,  dirio- 
ra  patrari  non  potuifTe ,  ambiguum  neutiquam  habeatur. 

CCLII.  In  Romani  fcihcet  Molochi  honorem  gra-j^  Pont,fuu 
tiamque  immolata:  hx  viftimx ,  adeo  non  ingratum  ci  ni-^y-itiam  tot 
dorem  attulerunt,  ut  deleftatus  etiam  magnopere  fi^  vi- J^^^^^J^^^^ 
fos  fuerit.  afTuetus  pridem  fanguineis  &:  ignitis  ex  rationa-/»;?/. 
Kum  hominum  corporibus  5  hoftiis.    Conftatque  etiam , 
TJrbanum  eadem  cccafione  in  turbido  pifcaturum  ,  per 
Nuntium  fuum  Rinuccinum  variis  artibus  Regnum  ipfum 
Hibernirs ,  a  Proteftantium  fanguine  fic  prefse  purgatum 
defoecatumque  afFeftafTe^  ufum  praetextu  juris  intotum 
orbem,  &  omniaRegnahujusmundi>  ipfifmet  ringenti- 
bus  Papiftis  ^  &  artes  illas  in  detrim.entum  coron^E  vergen- 
tes  deteftantibus.  prout  haec  aliaque  profixe  in  vindiciu  Ca- 
thQlicorum  Hibernix  expofita  legere  efl.  CCLIII.  Ar- 


392  ECCLESI^  ROMANiE 

■Vrbanm  pa-     C  C  L 1 1 1.  Arfit  interea  adhuc  inteftino  bello  Germa- 

cis  pratextu  nia  5  tot  jam  extcris  ctiam  in  ea  infefta  arma  fua  circumfe- 

mmiacml  rentibus ,  ut  farciendx  denique  inter  Chriftianos  pacis  fpes 

fiHathHem    ferc  uulla  afFulferit.  Atque  hic  Urbanus  Legatis  m  Hifpa- 

.^rsmtvet,     j^[g^^  ^  Galliam  3  Germaniam  miffis ,  urbanis  equidem  la- 

fteifque  verbis  pacemfuafit,  animo  interea,  ne  degene- 

raffe  a  genio  Paparum  putes ,  nil  nifi  bella  volutans.  Cx- 

fari  enim  ad  continuandum  illud  ducenta  millia  coronato- 

rum  praefentanea  numeravit ,  &:  poft  unius  anni  decurfum , 

fiquidem  itaneceffitaspoftulaverit,  denuo  centummillia 

-<e  foluturum  recepit.  Inftitit.pra^terea  vehementer  ,  ne 

Pontificii  de  pace  tranfafturi  quidquam  de  religione  & 

,  bonis  ecclefix  pacifcantur.  qux  pacis  remora  haud  poftre- 

ma  fuit.  Ciim igitur Deputati Francofurti  d.xxii.  Aug. 

A. M,  D.  c.  Li  1 1.  de bonis  Ecclefix  Proteftantibus  tradendis 

nonnihil  ftatuifl^ent ,  confiliumque  fimm  Cisfari  proban- 

dum  obtulifltnt,  ftatim  illeBreve  Apoftolicumd. xvii. 

Oftobr.  exaratum /ad  Epifcopum  Auguftanum  mifit ,  in 

h.xc  verba  confignatum :  Vrhmm  P.P.VII  /.  Propofitam  Fran- 

cofarti  de  ecckjiajiicis  honis  h^reticorum  potejlati  committendis  Jen- 

tentiam  ex  Fraternitatis  tuA  literis ,  ttim  etiam  ex  fapplici  iihello  ad 

nos  tranjmijfo ,  non  fme  ingenti  molejlia  audtvimus,  Nempe  faci^ 

le  efl  coniic^re  ^  cjumam  inde  animarum  pernicies  y  ^  facriculttu 

imminutio  expe^anda  ejfet.  Ettamenlmperatorele^mpietatepol- 

let  5  eam  erga  ecclefaaflicos  gerit  propenfone?n ,  ut  minime  'veren- 

dum  arhitremur ,  ne  improhmn  illud  confdium  conflanter  fimul  ^ 

religiose  rejiciat.  JS^os  quidem ,  ut  Pontificii  muneris  partes  imflea- 

mus  5  cun^ia  ^  qu£  e  re  fore  fignificafli  ^  ojficia  accurate  adloihuimus , 

JDeumcpue  precamur y*ut  optatm  exitm  gravijfmo  negotio  necjua^ 

quam  defit. 

Urha»ojUc'       CCLIV.  Sequentis  anni  m.  d.  c.  xliv.  d.xxix.Jul. 

Jvw^A'!'^^'^^^*''^^'^^™^^  capularis  fere  oftoginta  annorum  fenex,  im- 

plevit  mortalitatis  fux  legem.  De  novo  Pontifice  creando 

cer- 


PERIODUS  SEPTIMA.  393 

certatum  miris  ftudiis ,  faftionibus  Hifpanica ,  Gallicana , 
Romana ,  Barbarina  dui  coUiiis.  Sex  jam  hebdomadis  in 
Conclavi  exaftiE  erant,  ciimjohannis  Baptiftx  Pamphi- 
lii  ne  mentio  quidem  creandi  Pontificis  uUa  incidiffet.  Ob- 
ftabant  ingenium  ejus  a  literarum ,  facrarum  inprimis  ftu- 
diis  aUenum  y  nonnifi  caufis  dicendis  affuetum ,  quodque 
mancipium  eum  efte  Ubidinis  aUenx,  Olympix  Malda- 
chini  glotis  ,  conftaret  omnibus.  AUi  aUa  cauffabantur. 
Tandem  inter  Hifpanicorum  GaUicorum  CardinaUum, 
sequis  viribus  certantium  ^  acerima  ftudia ,  01ympi;]e  in- 
primis  artibus  efteftum  eft ,  ut  prister  opinionem  Pamphi- 
lius,  Romanus natione 3  NeapoU  Nuntius ^  quipoitln- 
nocentiiX.  nomen  fumpfit^  Papa  proclamaretur.  quem 
moxCardinaUs  Medicseus,  corona  capiti  ejusimpofita^ 
ficaffatuseft:  Sdasj  u  ejfe  Patrem  Prmcipum  d^  Kegum  ^  Recfo- 
rem  orhis. 

C  C  L  V.  Statim  atque  Papatum  aggrelTus  eft  Innocen-  Adminhis 
tius,  admifitis  elogiuminfoleritiflimum  omnium,  quod'%'^'"^'^/* 
in  honorem  ejusCardinaUsadhuc  ,  fed  jam  jam  creandi  ^^^7'^^!/«- 
Pontificis,  anefcio  quo  Italo-Gri-eco ,  Joh.  BaptiftaCa-^*^^''^'^^'^»- 
lumf jrrito ,  concinnatum ,  &  a  Melchiore  Inchofer ,  fama  -^^wtS 
notifllmo,  qui  orbi  Chriftiano  epiftolam  B.  Virginisno-i^^^^^^/^^ie- 
mine  ad  Meflanenfcs  fcriptam  obtrudere  ante  aufus  fuerat  ,^^'^'*''* 
Pontifici  recens  creato  oblatum ,  fic  fonat :  Eminentijfme 
Cr  Revere?idijfme  D.  Cardinalis  Pamphili,  i .  P  HI LIVS  Dei  (fw 
ferlativus  amor  Patris  ^  quia  <J)Mot]@*',  ideo  Philins  di^m)  ex  ^- 
terna  ejus  charitate  ^  qua  Je  Deo  Patri  ohtulit  ^  in  amantijfmum 
Intercejforem  acCMediatorem  Deiac  hominum,  ah  inflanti  conce- 
pionis  in  utero  B.  Maria  Virgtnis ,  factm  fuit  Sacerdos  in  aternum , 
fecundum  ordmem  Melchifedeci  ^  ac  primm  Pontifex  Optimus  Ma- 
ximus.  2,  SedFilius  fuitPhilius  ynonP  AMPHILIVS.  ^.Fuit 
interceffor  Dei  e^  hominum.    4,.  2ion  fuit  univerfalis  CMediator 
Angelorumc^  hormnum^  feuPamphilius.  5.  Siexnominis  analo- 

D  d  d  gico 


39+  ECCLESI.^  ROMAN^ 

nco  dternoque  amgrammate  prafagire  licet  ^  mjjlerium  alio[uodin 
tenipore\  Tu  ah  ^terno  prMejlinatm  es  ^  ejJeVamfhiliusinterris  ^ 
ac  dui  Pamphilius,  dmuhs  jilti  Dct  in  Co^li^,  6.  Famphilius  ergo 
eris.  Vniverfdis  nimirum  reconciliator  Angelorum  ^  hominum ,  in 
terris  hofttltter  fugnantium  Regtim  (^  fopulorum.  7.  ^odfrA^ 
ftahis  nonnift  elechis  inVontiftcemOptmum  Maximum.  8.  Incu- 
jus  faufttjfmum  augurium  Buangelus  ego  ^  felixque  ISluntius  ter 
Sanfhs  pedes  Bminentia  veftraex  nunc  deofculor .  9.  ^od  etiam 
6r£ce  fcripftdecem  ahhinc  annis  inGr^ca  noflra  Academia  Baftlia- 
na  in  Columhdi  veftrA  ftemmata  ^  Tol  i?  iA^\dii\%  arJ^SoXot.  Rex  pa- 
ctfcus  eris  dr  ckmenttjfmus.  Blafphema  illa  themata ,  apud 
inferos  quandoque  ^  ciim  in  terra  iis  impune  fuerit ,  arfu- 
ra,  vel  a  quoquam  cufa,  vela  Pontifice  Summopronis 
auribus^  loetoque  animo  excepta  effe,  utcrederem,  in- 
duci  nunquam  potuiflenij  nifi  ftde  dtgnis  teftihus  itd.  conii^' 
re  3  AmpUfT.  &  Celeberrimus  Conringius  Conclav.  Alex.  VI L 
pag.  5  5 .  &:c.  afreveraffet. 
vap^%tim  cQ       C  C  L  V  L  Toto  fere  tempore ,  quo  Lmocentius  Pon- 
\7ScZlZ  tifi^ian^  Sedem  occupavit  (occupavit  autem  ultra  decen- 
fedejHsgiss  nium  integrum}  non  tam  Lmocentium  5  quam  foemiriam 
ofym;>u  Mai.  g^Q^Qj^  q^^s    Dounam  5  feu  Dominam  Olympiam  Malda- 
mmff.rAt.     cmnam ,  Fratrisejusdeiunch  uxorem,  rapatum  rexille, 
conftans  fama  crat,  abiisetiam,  qui  Romse  exquifitam 
omniumnotitiamhabuerantj,  tradita.  Credideramiifque^ 
^mxpi^  -i^&ohai  5   calidis  ?nendactis  Innocentii  innocentiam  a 
Marphoreis  aut  Pafquinisafpergionerarique,  nifiAbbas 
Gualdus  teflis ,  uti  quidem  de  fe  profitetur ,  dvToT^yiS  & 
owjTv)Jto©«  5  fcripto  Romx  de  vita  ^  rehus  geftis  Donndi  Olympi^ 
Maldachim  ^  Ubello  (qui  mortuo  ipfo  inter  Manufcripta  e- 
jxis  repertus ,  pubUcique  juris  in  Laha  faftus  efl)  plenam 
^'^AllatT  ^"^pli^^^^q^^e  etiam  ejus  rei  fidem  feciffet.    Narrat  au- 
'cmUocon:,  tcm  Gualdus  ille^  (liceat  multa  paucis  conftringere}  ut 
wiia.u        Olympia  illa  *a  teneris  unguiculis  imperiofa ,  dominatio- 

nem 


PERIODUS  SEPTIMA.  39^ 

nem  ubique  afFeaaverit:  ut  nupferit  Innocentii  fratri  Pam- 
philio,  eumqueanno  conjugiicirciterdecimo,  averfata, 
tota  in  amorem  affinis  Baptillx  Pamphilii  (poft  Innocen- 
tii}  rapta,  ejufdemque  inconclavi  aUbique,  lateri  indi- 
vidua  comes  haeferit  ,  gravi  fufpicione  inceftorum  amo- 
rum  apudomnes:  ut  fe  totumejus  confiUis  fleftendum , 
regendum  affinis  commiferit:  ut  ex  Hifpania  adOlym- 
piam  fcripferit ,  abfente  &c  inconfulta  ea  miniis  profpere , 
quae  ibigerebat,  negotia,  fibi  ceu  navi  fme  remo ,  fucce- 
dere:  ut  Olympia  affini  Cardinali  recens  creato  fe  foler- 
tius  applicuerit ,  eumque  iis  dotibus  ^  qux  Pontificem  or- 
nant ,  fimulandi  &c  diflimulandi  artificio  cumprimis ,  quod 
januam  ad  Papatum  efle  crebro  ei  inculcaverat :,  imbuere 
conata  fit:  ut  profecerit  Cardinalis  inartificiofimulandi 
&  diflimulandi  omnia  3  excepto  amore  erga  Olympiam, 
quem  ut  tegeret  5  induci  nunquam  potuerit :  ut  infinuave- 
rit  affinein  Cardinalibus  Hifpanis  aeque  ac  GaUis ,  mira 
verfutia :  ut  poft  mortem  Urbani  in  commendando  Affinc 
vigilantia&  induftria  incredibili  ufa,  id  denique  artibus 
fuis  confecuta  fit ,  ut  nequicquam  repugnante  Cardinale 
Antonio  Barbarino,  prxter  omnium  expeftationem  ad  Pa- 
patum  eveftus  fuerit :  ut  poft  eleftionem  Affinis  ad  Olym- 
piam  concurrerint  frequentes ,  quotquot  fortunis  fuis  con* 
fukum  cupiverunt :  ut  Antonio  Barbarini ,  quicum  priva- 
tx  ei  fimultates  interceflerant^  exitium  mox  acceleraverit : 
ut  domicilium  in  Vaticano ,  proxime  Pontificis  conclave 
appetiverit ,  at  difl\iadente  Panzirolo  ,  Pontificis  i^des 
proprias  incolens ,  fingularum  dierurti  approximante  vef- 
peraad  iHum  inviferit ,  &:ad  feram  ufque  noftem  cum  eo 
fubinde  moram  traxerit :  ut  filium  Camilhim  Pamphihum, 
rerum  omnium  ignariflimum ,  ad  CardinaUs  Patroni  di- 
gnitatem  provexerit ,  Sc  eundem  infirmitatis  confcientia 
idignitate  eafe  abdicantem  y  una  cum  nova  nupta  de  Rof- 
-^u  p  D  d  d  2  fa- 


3^6  ECCLESIiE  ROMAN:/^ 

iano,  devotiim  Pontificiis  diris  3  ne  dominationi  (ux  in- 
tercederet,  aliafque  ob  caufas ,  Roma  relegaverit :  utne- 
gotia  Pontificia  cunda  ad  fe  traxerit  j  fupplices  Pontifi- 
ci  fubduftos  fola  audiverit ,  reis  poenas  fupra  meritum  ir- 
roi^avent  5  munera  &  dignitates  pro  Ubitu  diftribuerit ,  at-_ 
que  iis  aliffque  modis  mexhauftam  pecuniarum  voragi- 
nem  brevi  tempore  coegerit :  ut  leges  novas  fixerit  y  vete- 
res  Pontificum  prxcedentium  refixerit :  ut  Nepotem  Mal- 
dachinum  omnmm  ftolidiflimum. ,  animo  &c  corpore  de- 
formem ,  adolefcentem  adhuc  CardinaHtia  purpura ,  invi- 
to  Pontificcj  donaverit:  ut  procurante  Cardinale  Panzi- 
rolo,  Camillus  Aftalli  5  juvenilixtateNeposablnnocen- 
tio  Pamphihi  nomine  adoptatus  3  &:indignus  Ucet,  cum 
admiratione  omnium  ab  eodem  Cardinalis  Patroni  titulo 
Sc  prxcipua  dignitate  auftus ,  fortunx  Olympise  imminu- 
tionem  nonnullam  attulerit  3  Pontificealtiiisadanimumi 
uti  vidcbatur  3  revocante  fequiora  de  fua  cum  Olympia 
famiUaritate ^ &  ejufdem  pkilquam  viriH  dominatione, ju- 
dicia  tum  Italorum ,  tum  extcrorum  5  a  quibus  nummus 
aureus  recens  cufus  3  una  parte  Olympiam  corona  PapaU 
redimitam^  &  clavesPetri  manu  prenfantem ;  -  altera  ve- 
ro  Pontificem  cuni  implexa ,  muUeri  more  coma  3  &  ma- 
nu  coUmi"  tra£tantem  reprarfentabat  >  (taceo  tum  ludum 
Scenicum  3  quem  in  contumeUam  ejus  rei  in  Innocentii  Sc 
Olympise  nuptias  3    Londini  CromweUo  coram  Uifum 
ipfimet  ItaU  finxerant :  tum  Imperatoris  Ferdinandi  acre 
difterium ,  quo  Innoccntii  Nuntium  Melzi  contra  Pacem 
cum  Sueco  initam  murmurantem  3  excepit  3  his  fere  ver- 
bis :  Papa  verb  non  defunt  otium  ^  delicU ,  cui  Olympia  caput  de- 
mulcet  3  ut  fuaviter  dormire  pojftt^  ut  deUnificis  verbis  Olym- 
pias  fux  perfuaferit  3  quo  interdiu  faUem  3  ob  finiftras  o- 
mnium  interpretationes  3  domi  fe  contineret  3  &  ab  aditu 
Vaticaaifibitemperaret,  concefla  interim  Ucentia  no£hi  3 


PERIODUS  SEPTIMA.  397 

quoties  luberet,  Pontificem  adeundi,  &  quidlibet  cum 
eo  tranfigendi : '  ut  mox  Pontificis  Nepos  Camillus  Ro- 
mam  cum  conjugfe  revocatus  in  gratiam  cum  patruo  redie- 
rit:  ut  poft  mortem  Panziroli ,  Olympia  priftinse  libertati 
reftituta ,  interdiu  iterum  adeundi  Pontificem  facultatem 
nafta ,  ingravefcente  jam  fenefta  &:  attrita  valetudine  Pa- 
px  5  licentiiis  quam  unquam  alias ,  imperitans ,  fummam 
rerum  ad  fe  denuo  contraxerit ,  &  colligendis  undique  pe- 
cuniis  vigilantiflirae  fordidiflimeque  incubuerit :  utpro- 
hibuerit  Pontificem ,  ne  pacem  Gallum  inter  &:  Hifpanum, 
cui  univerfa  Europse  pax  innitebatur ,  ullo  modo  promo- 
veret  ^  certus  {cilicet ,  futurum ,  vit  belli  denique  pertoefi 
ultro  pacem  ipfi  ferirent  j-  neve  uUis  Principum  negotiis  , 
ex  quibus  pecunix  redigi  non  poflfent ,  fe  immifceret ,  me- 
tu  fcilicet  5  ne  ofFenfus  quifpiam  quietam  proficuamque 
dominationem  fuam  turbaret :  ut ,  Pontifice  ad  mortem 
propinquante  ^  contra£ta  cum  Barbarinis ,  quos  Pontifi- 
cis  ha£tenus  odio  flagrantes  5  &  ab  eodem  fcu  Olympia  po- 
tiiis  5  ad  incitas  fere  redaftos ,  eidem  reconciliavit ,  6c  in 
priftinas  pofl^efllones  reftituit  5  afiinitate ,  munimenta  qua:- 
liverit,  quibuspoft  mortcm  Pontificis  adverfus  hoftium 
infidias  tuto  infifteret :  ut  Barbarinis  ita  feconciliatis ,  A- 
ftallium  feu  Pamphilium  adoptivum  ,  Cardinalem  Patro- 
num ,  omni  dignitate ,  fortunis  omnibus  provolutum ,  ad 
perniciem  extremam  pra:cipitaverit>  non  aliam  ob  caufam, 
quam  quod  fecreta  Olympia^  &c  Barbarinorum  de  Regno 
Neapolitano  Pontifici  fubjiciendo,  ejufque  ditioneinter 
fe  diftribuenda,  Hifpanis  prodidilfe,  indice  Azzolino, 
purpuram  indicio  tah  promerito  ^  compertus  fuifl^et :  ut 
Pontificis  valetudine  conclamata ,  Glympia  in  aulam  ac- 
cita  5  :;egrotanti  indivulfa  adftiterit  y  &  circa  leftum  obdu- 
ftis  velis  abftrufa-,  legatorum  propofitiones  audiverit ,  6c 
&  prorumpens  fubindead  eafdem  refponderit ,  proPon- 

Ddd  3  ti- 


^^o 


398  E  C  CLESIJEROMAN^ 

tifice  ciinfta  geflerit,  foediffimum  quxftum  intradecem 
dieruni  intervallum  media  auri  millione  cbrrofa ,  exercue- 
rit:  utdievii.Jan.  A.M. D.c.  LV.  Pontiffci oculos clauferit 
Sc  reliftos  trium  fere  millionum  thefauros  expilaverit :  ut 
poft  in  Cardinalium  conclavi,  inftituta  etiam  faftione  vo- 
lante,  ex  Innocentii  fere  creaturis  conflata  ^  extremisvi- 
ribus  5  ut  Papa  fibi  &  Pamphiliis  propitius  prodiret ,  ne- 
quicquam  laboraverit :  ut  denique  ab  Alexandro  VII.  Ro- 
ma  (3rvietum  relegata ,  ibique  rationem  adminiflrationis 
&c  pecuniarum  immenfarum  nefarie  coaftarum  reddere 
juffa,  peftilentia  interim  ItaUam  univerfam  corripiente, 
epidemia  lue  extinfta,  hseredefque  ejus  Alexandro  pla- 
cando  millionem  auri  ejufdemvNepotibus  erogare  com- 
pulfi  fuerint ,  eaque  ratione ,  juxta  Cardinalis  Sforzse 
mp}moLVi  pars  facultatum  per  fimoniam  inauditam  abO- 
lympia  colleftarum  a  Utrone  ad  Utronem  tranfiverit.  Hsec 
noneProteftantis  cujufpiam,  fed  Itah ,  Romani ,  Abba- 
tis^  teftis  oculati ,  auriti  fide  relata  ^  fi  vera  funt  (faha  au- 
tem  efl^e,  nemo^  quantum  fciam ,  contra  Gualdumafl^e- 
rere ,  nedum  probare  fuftinuit  3  praeter  famam  paflivam , 
veritatem  hiftorise  inter  afios  etiam  confirmante  Francifco 
Carriere,  Minorita  Monacho ,  qui  in  Chronologia  Pon- 
tificum  narrat ,  populum  Romanum ,  ciim  Innocentium 
audiviflet  per  novendium  agonizantem ,  cum  acerbiflimis 
mortis  doloribus  confliftari ,  Divino  judicio  mortem  adeo 
diram  eiinfligi  judicafle,  eo  quod  in  adminiftratione  Pa- 
patusnimium  Olympias  indulferit  ^  &  indulgentia  ea  de- 
teriorem  foeminam  eam  reddiderit}  habuit  feu  pafla  po- 
tiiis  hoc  etiam  Seculo  eft  Roma  redivivas  Maroziam  3 
Theodoram,  Mathildem,  Vannociam  ,  Jufiam  Farne- 
fiam  5  &:  quicquid  oUm  Dominarum  &:  Meretricum  Prin- 
cipaUum,  Romxfuit.  Et  Innocentium  tamen  hunc  ><;?<*«- 
^QA.^rii^Qv  Sixtus  Guardinus  Ferrarienfis  amphflimi-s 

elo- 


PERIODUS  SEPTIMA.  399 

elogiis  eff erre  3  Innnocentmm  Magmm ,  Oraculum  Seculi  y  Mu 
raculum  totim  mundi  ^  CMortalium  fortentum  ^  coram  Deo ,  co^ 
ram  mundo  Innocentem  y  referente  Banckio  Kom^e  Triumph, 
fag,  298.  infignire  non  dubitavit. 

C  C  L  V 1 1.  Qiiam  fe  gravem  &  iniquum  Innocentius  innecemio 
Tanfenitis  prsebuerit ,  fupra  narravimus  3  caufafq  ue  obiter  f «^/"«A 
etiam  mdigitavimus.  r  avor  lcilicet  erga  J  eluitas ,  qui  im-  dammndo- 
mediate  a  facerrima  Sede  illa  pendent  ,  ei  obedientiam ''^'^ /^''"''' *^ 
coecam'vovent,  ejus  Metaphyficam  6c  tranfcendentalem 
illam  poteftatem  V  quo  jure  ,  quave  injuria  ^  acerime  & 
quibufvis  interdiftis  3  propugnant :  odium  vero  infitum 
Eontificum  erga  Epifcopos  meliores  doftiorefque  ,  qui 
authoritatem  5  quamfibi  aChriftocollatam  putant,  ftu- 
diofilllme  aflerunt ,  quales  in  GaUia  &:  Belgio  non  pauci  a 
Janfeniiqui  &  ipfemet  Epifcopus  celebris  fuerat,  parti- 
bus  fteterant,  Innocentio  addamnandas  JanfeniiPropo- 
fitiones  faces  fubdiderant.   Accefiit  opportuna  occafiov 
qua  in  definiendis  etiam  fidei  articuHs  iiifaUibilitatem 
fuam  5  etiam  extra  Concihum  a  Gallis  Epifcopis ,  afiifque 
etiam  alias  oppugnatam^  ftabiUri  pofle  fperavit.    Qiiod 
evcntus  maxime  probavit^quandofucceflx^rejusoccafio- 
ne  Janfcnitici  hujus  certammis  in  GaUia  infaUibiUtatem 
fuam  definiri  >  &:  ab  ipfo  Rege  Chriftianiflimo  agnofci  pe- 
tiit.  Hae  fimilefque  cailfx,  quas  inter  rerum  Divinarum 
ignorantia  &:  contemptus  fupmus,  fatalifque  Roman;^  Ec- 
clefiiE,  j^ifto  Deijudicio^  fpiritu  vertiginis  perculfas,  &: 
in  pejusin  dies  proficientis  maUgnitas ,  haud  poftremum 
locum  obtinent  5  apud  Nocentium  hunc  eftecerunt ,  ut 
Coelumipfum  ftultitiafua  petere,  Gratias  Divinx  gigan- 
teo  conatu  beUum  indicere  5  &  Pelagianam  hxrefin ,  a  tot 
praedeceflToribus  fuis  damnatam ,  in  arce  reponere  verecun-  * 
datus  non  fuerit. 
-   C  C  L  V 1 1 1.  Neque  Gratiam  Divinam  impugnare  fa-  W^^»»  (^ 


400  ECCLESI.E  ROMANiE 

Fabiichi/iiy  tis  habuit.  Etiam  humanam  in  terris  gratiam  &  pacemi 
Brtiu  ^  Prt^  ^^xclzmm  illud  Dei  immortaUs  munus  >  turbare,  impu- 
Zdvn^^l'pct'  gnare  modis  omnibus  annifus  eft,  dolens  non  pariim  ,  quod 
cemGermt-  Jefuitarum  fuorum  ^  in  perniciem  Germanise  a  tot  annis  in- 
le^/fjf"nl    ft^^  ^^l^  Arachnes  fubtiHter  contexta  confilia ,  infeHcem 
fuccefTum  haberent.  Teftis  eft  infana  6c  ferociirima  ejus 
adverfus  Pacem  WeftphaHcam ,  Monafterio-Ofnabrugen- 
fem,  tandiu  Europx  totius  votis  ardentilHmis  defidera- 
tam  j  difficilique ,  adeo  negotio  inter  Principes  diverfos, 
Pacificorum  prudentiiimque  virorum  opera  d.  v  i .  Aug.^Sc 
XX IV.  Oftobr.  A.  m.  d.  c.  xlv  i  i  i  .  conckifam ,  Proteftatio. 
Et  primo  quidem  Pontificis  nomine  Fabius  Chifius ,  E- 
pifcopus  Neritonenfis ,  &  eo  tempore  Apoftohcus  in  Ger- 
niania  Nuntius ,  poft  Papa ,  Alexandri  VII.  nomine  fa- 
mofus,  geminam  Proteftationem ,  utramque  Monafterii 
Weftphal  orum ,  Sc  alteram  quidem  d.  x  i  v.  alteram  xxv  i . 
Oftobr.  A.  M.  D.  c.  XLV 1 1 1 .  infolentiflimis  amarulentiflimif- 
que  verbis  editam  obtuht ,  profefllis  inter  aha ,  fefe  omnem 
etiam  fulvifiulum  de  fedihm  excutere  j  qui  commune  quidquam  ha- 
b^re  pofjit  njelcum  minimo  prajudicio  S,  Sedis  -,  c^  promptum  fe  ex" 
hibere  pro  illa  Sede  ad  vitam  ^'  fanguinem  profundendum,  Sicut 
nempe  ApoftoH  praedicaturi  pulverem  pedum  excutere 
adverfus  eos ,  qui  Chrifto  obedire  detreftarent ,  &  in  te- 
ftimonium  de  Chrifto  etiam  fanguinem  fundere jufli  funt : 
ita  pro  Papa  fuo  idem  faftitandum  Fabius  cenfuit  -,  quafi 
tantundem  eflet  Papx  Regnum  &  Regnum  Dei^Chriftum 
&  Papam  prxdicare.  quales  tamen  Fabios  prasdicatores  &: 
Martyres  omnis  prifca  Apoftohca  &  vere  Cathohca  Ec- 
clefia ignoravit.  Supervenit  d.xxvi.Nov.  ejufdem  Anni 
ex  ipfa  Tarpeja  arce  in  Pacem  Fulmen  plane  horrendum , 
ac  qualeab  orbe  condito  nufquam  terrarumauditumfue- 
rat  5  BuUa  fcihcet  ipfius  Innocentii  ferahs  &:  infaufta ,  cui 
titulus  eft :  SancHjfmt  Domini  N,  D.  Innocentii  JDivina  Vroviden- 

tia 


PERIODUS  SEPTIMA.  401 

tia  Pap£  X.  Declaratio  Nullitatis  K^rticulorum  nufer£  pacis  Germa- 

m£:  Reltgtom  Catholic£  y  Sedi  <^poJlolic£^  Ecclefiisy  alitfyue  Lo- 

cis  piis  ac  perfonis  ^  ^  jurihm  Bcclefiafiicis  qtiomodolihet  pr^zjudi- 

cialium,  Ibi  Principibus Pontificiis,pacemjuftaconceino- 

iie  eorum  5  quxnullovelDivino,  vel  humano  jure  legi- 

timo  inhiberi  poterant ,   redimentibus  ,  crimini  datum , 

quod  Pace  ea  tnter  alia  hona  ecclefafiica ,  aliacjue  ah  hdreticvs  oc- 

cufata  3  illis  ^  eormnque  StKceforihtis  tn  ferfetutim  addicttntur  5  Ha- 

retieis  K^ugufiana^  uti  'vocant  ^  confeffionis  Itherum  fuA  h^refeos 

exercititm  tn  pkrifo^ue  locis  fermtttitur ,  ^  locorum  pro  ^dtficandts 

ad  hunc  effechm  templis  affignatio  pcrmittittir  -,  ipfto^ue  cum  Catho- 

licis  ad  ptthlica  mmtta  CT  officia  ,  ac  ad  7ionnulLos  ^rchiepifcopa- 

tus  ^  altafcjue  dignitates  (jr  heneficia  eccUftafiua  ^  precumcpue  prima- 

riarum  Ferdinando  in  Imperatorem  elecio  a  Sede  K^pofiolica  concef 

fartim  partictpationem  admittuntttr :  A7vnat£'^  )ura  Pallti  ^  confir' 

mationes  ^  CMenfes  Papalesy  ^  hujufmodt  jura  ac  Refervationes  ^ 

in  honis  eccleftafiicis  dtct^  Confeffionis  Augtfianjt  excluduntur  3  Con- 

firmationes  electionum  ,  feu  poflulattonum  prdtenforum  ^rchiepi- 

fcoporumy  aut  Pr^latorum  ejufdcm  Confejjtonis  3  potefiati  Seculari 

Attrihttuntur  -,  plures  K^rchtepifiopatt^  y  Epifcopatt^ ,  monafieria , 

balliv£  5  commendtz  ^  canonicattu ,  ^  alta  heneficia ,  (^  hona  ec- 

clefiafiica ,  Prmcipihtd^s  h^reticis ,  eorumqtte  htgredihus ,  etiam  fuhla- 

ta  denominatione  eccleftafiica  ^  in  feudum  perpetuum  fuh  dignitatis 

Secularis  titulo  conceduntur  3  c07itra  Pacem  hujufnodi ,  ullumve  ejtis 

articttlum )  nulla  jtira  Canonica  vel  civilia ,  communia ,  fpecialia , 

Conciliorum  decreta ,  religiofirum  ordimtm  regulas  ^  juramenta  ojtt 

Co7tcordata  cum  Romanis  Pontificihus ,  ullave  alia  fiatuta ,  ftve  ec- 

clefiaflica ,  five  politica  ^  decreta ,  dtfpenfationes  5  ahfolutiones  ^  aut 

alias  exceptiones  ^  audiri  vel  admitti  dehere -,  dtfionitur-y  Numertis 

feptem  Ele5torum  Imperii  ^  olim  Apofloltca  authoritate  pr^finittis  ^ 

ftne  nofiro  ^  Sedis  prdfat£  hejteplacito  attgetttr ,  c^  Electoratt^  ocia- 

vtu  in  favorem  Caroli  Ludovici ,  Comitts  Palatini ,  ha>retici  infli- 

tuitur  3  aliacpue  muka  y  qu£  -pudet  referre ,  orthodoxA  religioni  y  Se- 

E  e  e  dtciue 


402  ECCLESI^  ROMANiE 

dmie  fr^fats  ac  Romam,  (j;' infcrionbm  ecclcfns,  c£terifc[He  pra- 
mifis  furrimofere  frcmdicidia  &  dmmofa  decermmtur.   Qiubus 
omnibas  cumpupillamoculi  fui  feriri3&: ventrem,cujus 
qu^^ritiHimus  m  liomana  curia  fenfus  eit ,  tangi  Papa  exi- 
ftimafret,  isde  Apoflollcdi  ptcfiatis  flemtudifie ,  decreta  illa  & 
limilia  ctrxmipfo  jnrc  nulU,  invalida^  irrita -^irljufla -i  damna- 
ta  5  reprohata  ^  tnania  ^  viribm  cr  ejfeciu  vana  orrmino  fuiffe  ^  ejfe  j 
(^  in  perpetuo  fore  -y  neminemc^He  adillorum ,  (jr  cujufltbet  eorumy 
etiamji  juramento  vallata  fint  y  obfervantiam  teneri :  nec^ue  ex  iliis 
cuiquam  aliquod  ius  y  vel  aciionem  ,  aut  titulu?n  coloratum  ,  vel 
caufam  prdjcnbendt  ^  etiamfi  lo?igiJfmi  dr  immemorabilis  temporis 
pofjejfw  y  etiam  citra  ulLam  interpdlationem  aut  interruptionem ,  fub- 
fequatur ,  acquiftum  fuijfe  ^  necejfe  ^  minufve  ullo  tempore  acquiri  5 
C^  competere  pojje :  nequeilla  ullum  Jlatum  facere  velfecijje:  at- 
que perinde y  aLc finon emandjjent ,  pro  non  extanttbus  ^  non  fa^ 
ciis  perpetuo  haberi  debere  ^  decernitac  declarat.  Nequefibi 
loefa  Majeftas  Pontificia  fatisfacere  uUo  modo  valens  ^  fub- 
jicit :  Bt  nihilorninus  ad  abunda^itiorem  cautelam  ^  articulos  pr^fa' 
tos  3  aliac^ue  prdjudicialia  ^  motu ,  fcientia  ^  deliberatione  ^  ^  pO" 
tefiatis  plenitudine  penitt4^$  damnamus  ^  reprobampM ,  nullamtis  ^  caf 
Jkmus  y  annullamus ,  viribufque  i^  effeciuvactiamtis ;  ^contrail- 
la  5  deG^ue  eorum  ntillitate  coram  Deo  protejlamur.  Piget  reliqiia 
Bullce  illius  plumbex ,  nil  nifi  plumbeas  iras ,  ob  Pacem 
fcilicet  culina:  Pontificix  commodisprsehabitanijfpiran- 
tis ,  profequi.  Tantus  dolor  fuit  fubduftorum  ventri  pin- 
guium  aliquot  patrimoniorum  :  adeo  alte  aqualiculo  fua- 
viifiniiK  fagince  imprefla  memoria  hisrebat ! 
Eri}4i  <h  Eu-     C  C  L I X.  Ante  quam  Pax  confefta  fuit  ^  in  ipfo  fcili- 
'^PrlUlLT  ^^^^^^^^^"^^^^^"^^^^  »  Fabiiejufdeminftinftu,  exara- 

hmnon  ^j«- tum  Monafterii  prodiit  judicium  Theologicum  perfonati 
hi  ci^fiji!/:  c"j"^dam  Ernefti  de  Eufebiis ,  quo  probare  is  aggrcffus  eft, 
fH-.Mijatiii  Pacem,  qualem  Proteftantes  defiderant,  fecundiim  fe  il- 
licitam  effei  eoquod  paxejufmodi  h^refitum  direcie,  tum 


um 


PERIODUS  SEPTIMA.  +03 

mdireffe  cooperetur :  Creatori  &  vera  Reltgior^i  injuriam  inferat : 
caufa  fit  perdittonis  a^nmarum :  tfurpatio  (it  poteflatis  non  compe- 
tentts  :  nptignet  officio  ^  juramcnto  Cdfaris ,  Stattiumopue  Catholi- 
corum  3  7naxime  Bptfoporum :  fmfratoria  ,  ipfoc^ue  hello  periculo^ 
fior  Jit :  ft  magis  tnordtnata  mendacio:  'Ecclefis.  Dei,  Summorum 
Fontifictim  y  S,  Vatrum ,  c^*  njetcrtm  Dociorum  fjfragio  deftitua- 
tur  &  damnetur :  qux  rigillatim  demonftrare  conatur.  Suc- 
ceilit  moxJudiGiiillius  Thcologici vehiculum  , 6clnftru- 
menti  Pacis  Ponderatio.  Rcfponderunt  adjudicium  iUud  Rfp.uj 
.  cx  Pontificiis^  Abbas  Caramuelj  Vir  do6tiffimus  ,  qui'»^^^'^-'^'»'*» 
arcanis  conftiltationibus  multis  magno  bono  in  kicem  pro-  ""'  '^' 
duftis  3  prxterea  opmione  varix  doftrina:  6c  authontate 
cum  primis  fidem  fibi  idoneam  fecit :  ex  Auguftanis  vero 
tum  Do£tifs.  Joh.  Georgius  Darchxus  5  tum  fohdiflime  Dorch/:,co!j. 
inprimis  Celeb  Conringius  3  qui  fub  nomine  Irenari  Eubu-  ^'"^"' 
li  3  Theologi  Auftriaci  pro  Pace  perpetua  Vroteflantihus  danda 
Confultationem  CathoHcam  cdidit.  quam  per  hypothefes 
irrefragabiles  ^  &:  conckifiones  inde  deduftas ,  folutis  etiam 
Ernefti  argunientis ,  adornatam  ^  digniffimam ,  quse  tru- 
ci  6c  fxvo  Eufebii  tenebrionis  judicio  opponeretur,  efl^e 
J.  C.  famigeratiflimus  Jacobus  Lampadius  ,  prxfatione 
prcefixa  judicavit.  Sed  &:  pace  jam  rata  firmaque ,  &:  non  -x„n,cemu(ti' 
attentis  Romanis  five  fulguritionibus ,  five  tonitribus  5  fi-  ^'^'^^^«^  ^^^^^^^ 
ve  fukiiinibusinpubjicas  pcrpetuafque  Imperii  leges  re- /,/c-owv;/- 
cepta^  refraftariam  illamlnnocentiibunamidemDoftif-^^^, 
fimus  Conringius  ad  partes  ita  vocavit,  ut  apcrta:  veritati 
dederit ,  Declarationem  Innocentii  non  neceflariam  ^  inu- 
tilem,  pubhce  privatimque  noxiamacperniciofam,  de- 
iiique  ab  omni  xquitate  &:  juftitia  akenam  efle:  InBata- 
visquoque  ckio  rei  indignitate  moti^  aker  David  ^Xon-  BimMio, 
deUus,  omnis  antiquitatis  promus  condus,  fidlo  tamen 
Amandi  Flaviani  nomine  ^  aker  Vir  Clarifllmus,  Johan-    ^^^^^ 
nes  Hoornbckius ,  perdoftis  fcriptis  Romana:  Bull;rim-^;y<:Vm.'#r. 

Eee  2  pie- 


^04  ECCLESI^  ROMAN^ 

pietatem ,  quod  dolofo  cineri  fuppofitam  illam  Papalem 

prunam  non  carere judicaffent  merito  ^  confodere  aon  du- 

bitarunt. 

iNnccefitii        C  C  L  X.  Innocentio  d.  vi  i .  Jan.  A.  m.  d.  c.  lv.  acerba 

mors  ^^^«r/^ jnorte  y  uti  fupra  diximus  ^  defundto ,  Cardinales  undeci- 

[eWrJm.nio  amorte  ejus  die  in  Conclave  fexaginta  &  novem  cel- 

anthore  j/.j/4is  (^  vacabaut  tamen  quatuor  ob  abfentiani  Sandovalliij 

Iit!4'jlir  Cuevse  Sc  Mazarini^  &  mortem  Carafie)  diftinftum  fe 

hetnr,         contulerunt.  In  Cardinalem  Sacchettum  plurium  Gallicx 

faftioni  addiftorum  y  coryphxo  eorum  Barbarino ,  vota 

inclinabant.  Medic;^i>  Hifpanicse  faftionis  prijicipes  ^  &: 

cum  iis  Hifpani  ei  fummopere  refiftere.  Duabus  his  accef- 

fit  tertia  fadtio  QSo[uadron  voUnte^  volans  (fcihcet  3  quam 

fa^tionem  Spritus  S.  blafpheme  appellare  aufi  funt ,}  ex  Pam- 

philii  feu  Innocentii  creaturis  ,   Olympia  annitente  >  ^ 

Cardinale  Imperiali  ejufdem  duce,  coUefta,  prx  fe  fc- 

rens,  quodPapamnon  velHifpanum,  vel  GaUum,  fed 

digniffimum  eUgere  conftitutum  habeant.  Conftat  tamen, 

voUntes  illos  Olympioe  defideriis  veUficari  unice  vokiifle. 

Cumque  Cardinales  Innocentio  fanguine  conjunftinuUi 

extiterint  (AftaUius  enim  adoptione  exciderat}  aequum 

vifum,  ut  in  faftione  taU  habeat  nomen  aUquod  faftio 

PamphiUa,  ne  ab  Innocentio  lefti  Cardinales  vekit  mer- 

cenarii  miUtes  huc  atque  iUue  divagari,  &:  aUenis  fignis 

nomen  dare  necefllim  haberent.  Has  veras  Faciionis  volmtis 

eaufas  fcriptaab  ItaUs  vulgata  prodiderunt.  Et  junxerat 

fe  primiim  volans  haec  fadtio  Barbarino ,  GaUiciS  antefi- 

gnano.  Sed  Sacchetti  3  cui  GaUi  ftudebant ,  promovendi 

poft  pkires  5  quibus  in  eUgendo  eo  lapidcm  omnem  fruftra 

moverant,  hebdomadas,  fpes  omnis  moxevanuit,  Me- 

dicaeis ,  qui  jam  ante  iUum  exckiferant ,  vindiftam  me- 

tuentibus*  Confpirarunt  tamen  vota  ad  Pontificem  Coro- 

GK  GaUic^  &  Mazarino  gratiffimum  eUgendum.  Placuit 

fta- 


PERIODUS  SEPTIMA.  405 

ftatim  Rapacciolus ,  Barbarinorum  rebus  infuper  addiftif- 
fimus.  Pvcftitcrunt  Mediccei ,  &:  cum  iis  Hifpani ,  c6  quod 
digniffimus  Papatu  licet^  ccculto  favorenmiiiiminGaL 
li  partes  inclinarec.    Rejefto  fic  Rapacciolo  proponitur 
Card.  Florenzola ,  Ordmis  Dominicani  Monachus.  Ne- 
que  ille  Medicaeis  difplicuerat.  Sed  obilitit  Oiympise  acris 
tergiverfatio ,  qux  propter  limultates  privatas  mvicem 
exercitas  ,  ante  Cardinaliiun  in  Conclave  ingrelfum  Pam- 
philios  omnes  feriis  precibus ,  ne  in  eleftionem  cjus ,  futu- 
ri  fibi  inimicifllmi  5  confentirent  ^  obteftata  fuerat.  Neque 
ciim  ex  Conclavieifignificaretur ,  eleftum  Florenzolam 
eflfe,  fi  acquiefceret  illa,  &z  univerfae  Pamphifiorumdo- 
mui  benevolum  aflFeaum  fpondere  5  Trivultio  Cardinale 
ctiam  5  qui  ob  morbum  extra  conclave  degerat ,  pro  eo 
multum  intercedente  >  flefti  uUo  modo  5  inducique ,  ut 
quiefceretj  potuit.  Proponuntur  igitur  aUi ,  CecchinuSj 
Franciottus,  Bragadinus,  SctandemjannitenteSacchct- 
to^    Fabius  Chifius,  patria  Senenfis  y  agminis  volitantis 
quafi ocellus  5  isipfe,  quem  nuper adverfus  Pacem  Weft- 
phalicam  Pontificis  nomine  fupra  proteftatum  diximus. 
Qiiia  tamenad  ejus,  iitpoteab  Hifpana  fa£tione  propo- 
fitus ,  eleftionem  Galli  venturi  languidiiis  credebantur  3 
Sacchetti  opera  nimtius  perniciflime  in  GaUiam  ablegatus 
cft  cumejufdem  ad  Mazarinum  hteris  eflScaciflimis ,  qui- 
bus  ejusvirtutem,  dotes  8c  erga  coronam  GaUicam  incre- 
dibilem  aflfeftum  graphice  is  depinxit.  Interea^  dumre- 
fponfum  ex  GaUia  expeftatur,  tempiis  inutiUter  Sc  inter 
mutuas  fraudes ,  ctmiaUiaUisgnaviterimponerent,  con- 
fumptum  cxtraftumque  eft.  Eoque  res  devenit  5  utmulti 
non  tam  toedio ,  quamfcandalooftenderentur^  haudob- 
fcure  ihnuentes ,  non  fic  gloriam  Dei ,  nec  ecclefias  anxie 
eleftionem  Pontificis  defiderantis  5  qui^ri.  Refponderunt, ' 
qui  protela  iUa  confulto  nexuerant^noodum  iUuxiflfe  diem^ 

Ece  3  quo^ 


4o6  ECCLESm  ROMAN^ 

quo  Deus  populo  fuo  de  reftore  profpicere  deGrevit.  II- 
luxit  tamen  niox  candidus  ille  dies^  quando  ex  Gallia  al- 
htxlitcrx,  placere  Chifium  5  &  ob  Sacclietti  intercellio- 
nem ,  unice  illum  a  Rege  expeti ,  fignificarunt.  Sic  Me- 
dicseos  inter&Barbarinum,  Hifpanos,GalIos&:medios, 
inde  a  die  xxvi  1 1 .  Martii  cum  tranfadum  eflet",  tandem 
poft  fcrutinium  verfpertinum  diei  Martis,  vi.  nimirum 
Aprilis,  negotiuma  Cardinalibusapertiiistraftatum,  6c 
fibi  invicem ,  tam  fauftam  eledionem  Chifii  gratulatifunt> 
ingruenteque  nofte  in  cella  Cliifii ,  qui  jam  fe  in  le£to  com- 
pofuerat,  convenerunt.  Gatulationes  excepit  Chifius  3  pro- 
fufis  lachrymis  fubinde  orans ,  utdigniorem^alium  elige- 
rent.  Solent  nimirum  nonnulli  fpecie  recufantium  flagran- 
tifllme  cupere.  Pro fequentis diei ,  vii.  Aprilis  fcrutinio 
matutino  jam  vefpera  prcecedente  fuffi-agia  certa  pro  Chi- 
fio  prxparataerant;  Medicxis  ac  Hifpanis  vigmtiduo, 
Barbarino  triginta  novcm  vota  promittentibus.  Pofteri 
diei  VIII.  Aprilis  primo mane omnes ^  qui aderant ,  Car- 
dinales  ad  Chifii  cellam  coiverunt ,  tum  facro  in  privato 
quodam  facello  fafto  interfuerunt ,  ac  demum  Chifium 
more  folito  addelubrumSixtideduxerunt,  utibiinfcru- 
tinio  jam  faftam  ejus  eleftionem  communibus  votis  pu- 
blice  comprobarent.  In  quo  fcrutinio  Hifpanorum  vota^ 
ad  numerum  vigefimum  &  quintumcrevere,  licet  Medi- 
caeiviginti  duo  duntaxat  promififlx:nt)  &  fua  triginta  no- 
vem  Barbarinus  contulit  y  atque  ita  concordibus  fuffra- 
giis  omniuni,  fexaginta  quatuor  fcihcet ,  Fabius  Chifius 
Pontifex  Romanus  ele£tus  eft.  Qui  antequam  publice 
(nam  privatas  gratulationes  jam  admiferat)  dignitatem 
capeflferet ,  precum  caufa ;,  ab  Altifllmo  auxihum  impetra- 
turus,  aliquantum  fecefllt.  Veftitus  poftmodumPontifi-, 
cali  habitu  Romanus  Pontifex,  ac  vifibile  caput  ecclefiie^ 
fub  nomine  ALEXANDRIVII.  (hcc  enim;  Fabio 

no- 


PERIODUS  SEPTIMA.  407 

nomen  placuit,  nefcioquoNuminevelomine}  abomni- 
bus  Cardmalibus  falutatus  &  adoratus  cft. 

C  C  L  X I.  Hanc  Conclavis  Alexandri  VII.  hiftoriam ,  ^jtviouafione 
Authoreltaio  minimefufpcftoj  filtem  obprofuiidlmas/^^'?/^'^»^^  dt 
quas  Alexandro  in  eadem  hiftoria  admeritur ,  laudcs ,  Ro-  'lf'^^11^  ^^*' 
mx  Italice^  &  ajchanne  Schwarzkopfio ,  Sereniir.  Au- 
guftiBrunfuicenliumDucis,  Confdiario,  ViroSummo, 
Larine ,  fufius  proditam  ^  delibatis  fummis  ejus  capitibus, 
reprxfentare  haudinconfultum  omninoduxij  uteleftio- 
nisPontificum  paradigma  ahquod  leftorum  oculis  fiibji- 
cerem.  Qiixrerehiclubet:  An  ita  ehgentibus  cenferi  pof- 
fit  SpiritusS.prxfedifl^e?  Anverofimilefit,  SpirituS.af- 
flari  Cardinales  in  faftiones,  6c  in  illa  confiha  carnaha  de 
inveniendo  commodo  fuis  Secularibus  defideriis  Pontifi- 
ce?  Numadillummodum  DEUS  O.M.  Prophetas  5c 
Apoftolos  (Apoftolus  autem  etiam  Papa  haberi  vult)  mi- 
ferit  in  mundum  ?  An  non  potiiis  Deus  fingulos  Prophetas 
6c  Apoftolos  fuos  ab  ipfo  orbe  condito  immediate  elegerit 
6c  miferit  ?  An ,  fi  Papa  eft  vicarius  Dei ,  ac  proinde  ra- 
tione  ilhus  muneris  major  omnibus  Prophetis  &:  Apoftahs, 
uno  excepto  S.  Petro  3  verifimile  fit  eum  rite  conftitui  mo- 
do  ahquo ,  qui  longe  inferior  eft  illo ,  quo  elefti  ohm  fue- 
re  Prophetae  &:  Apoftoh  ?  Aninejufmodi  Pontificum  ele- 
ftionibus  quicquam  apparcat  ^  quo  eleftionibus  Princi- 
pum  Secularium  prxfcrri  mereantur  ?  Imo  an  non  eleftio- 
nes  Principum  Secularium  prxferri  ele£tionibus  Pontifi- 
cum  vel  eo  nomine  mereantur^quod  in  illis  falutis  omnium 
promifcue  fubditorum  haberi  ratio  foleat :  in  his  contra 
non  omnium  xque  Principum ,  fed  vel  Regis  Hifpanice , 
vel  Regis  Gallise  (prout  hcec  vel  illa  faftio  vincit)  dunta- 
xat,  vel  prxcipue  commoda  fpeftantur?  AnnonPonti- 
fices  ita  ele£ti  vitio  &:  per  fimoniam  creati  cenferi  debeant  ? 
An  proindeuleseleftiones  non  fmt  illegitim:^  Scipfoju- 

re 


^o8  ECCLESI.E  ROMANiE 

re  nullx  -,  ipfique  adco  Pontifices  Pfeudo-Pontifices  ?  Hoec 
fimiliaque  extricent  illi ,  quiPontifices  ejufinodi  a  Cardi- 
nalibus  ^  Carnalibus  fcilicet  ^  eleftos  pro  Vicariis  Chriftij 
adeoque  Vice-Deis  venerantur.  Jam  olim  quidem  Baldi , 
Jurifconfulti  veteris  ,  de  fententia  (in  1.  2.  C.  fententiam 
refcindi  non  pofle}  Papa  non  legitime  eleftus ,  eft  Biahoius 
in  terris  (jr  apojlata:  &:ideo  nonhahet  claves  Cceli,  fedinferni, 
Quis  vero  abhujufmodi,  quxfo-,  (fibi  &  Baldo  ignofcat 
Roma  3  non  mihi}  diabolis  3  apoflatis ,  infcrni  clavigeris ,  fa- 
nam  incorruptimque  Rehgionis  Chriftianse  dodtrinam  fi- 
bi  poUiceatur  ? 
in  dStont        C  C  L  X 1 1.  Enimvero  quid  vel  Cardinales  3  vel  Secu- 
vonufim      lares  etiam  Principes  inPontificum  eledionepotiffimvim 
VhJclrll  fpeftent,  experientia  hquido  teftatur.  Ex  quo  enim  Pon- 
mUs,  qmd   tificis  chgendi  jus  ad  folos  Cardinales  devohitum ,  eoriim- 
^dent^^^l/m- ^^^^  Collegium  in duas prsepotentes  faftiones ,  Galhcam 
ru^rl         &  Hifpanicam  fciflTum  eft ,  non  jarn  conjeftu  fortis ,  fed 
prsegrandi  annua  pecunia  in  ahquot  Cardinahum  aridas 
avidafque  fauces  conjefta,  emptifquefuffragiis,  hxcad 
Principum  nutum  ^  partibus  ftudentium ,  Comitia  pera- 
guntur.  Tum  quid  utrique  fpeftent ,  ipfi  etiam  Pontificii 
gravcs  neutiquam  difilmulant.  Jam  dudum  enim  Joh. 
Francifcus  Lottinus  3  Epifcopus  Volaterranus ,  iUe  Mar» 
ceUi  ILamicusfummus,  inConfiho,  qucd  de  Conclavi 
fcripfit,  ficinterahacenfuit :  Inro?2tifice^  inquit,  eligejido 
diisfiudiis  Vrincipes  dr  Pr^lati  Bcclefiafiici  ^  aliis  Seculares  dmuntur. 
Hi  o[uidem  c^uantumvis  religionis  Catholic£  fmt  ftudiofffmi  ^  ma- 
gis  tamen  propri&  utilitatis  refpeciu  moventur.   Idcirco  Vontificem 
pkriajie  malunt  ^  quimimo  tmido  fit  ^  follictto  ^  quam  prompto 
&  vehcmenti  3  ut  honis  ecclefiafiicis  3  c[U£  in  ipforum  Junt  dttiombus, 
tanto  liherius  utifruipoffint.  ^ldfivelRexIranci^^  vel  alius 
quis  Frmceps  Vontificem  defiderent  ^^  qui  animo  magno  fit  dr  elato  3 
non  equidem  ideo  faciunt ,  quvd  Sedis  ^JpoflolicA  dtgnitatem  AuBam 

CU' 


PERIODUS  SEPTIMA.  409 

cupiant ,  fed  ut  eortm  confiim  ad  res  in  Italta  novandas  utantur. 
Htjpaniarum-  c^mdem  Rex ,  aliique  Frincipes ,  qtii^itiones  /uas  pa^ 
cifice  pofjident ,  Italia  ojuieti  umce  jludent ;  ac  propterea  its ,  qui  il- 
lujln  pmfapia  magnijqtie  opibtis  fubnixi  inqtiieto  fimt  animo  ^  minus 
favent,  quodidem  fine  dubio  Rex  Franci£,y  Ji  tantum  terrarum  in 
Italia  pojjideret ,  faBurus  ejfet.  ^oniam  vero  qtiietis  in  Italta  con-  • 
fervand^  prxciptmm  momenttim  in  tali  Papa  efi  pofitum ,  cpui  htt- 
milis  Jit  condttionis  y  ac  nuilis  faciionibus  addicius  :  feient  iidem 
omnium  hujus  fartna,  Cardinaiium  favorem ,  qtiibus  pojfunt  ojficiis 
fibi  conciiiare  y  eofc^ue  obnoxios  fibi  facere.  Qiiales  veroinPon- 
tifice  virtLites  libi  Cardinales  expctant ,  ftatim  idem  expli- 
cat.  Cum  pittrcs  fint  ^  inquit,  probitatis  fivevirtutis  partes  ycx 
Tontifici  futuro  magis  necejfari^  exijiimantur  5  c[U£  aiiorum  ferviunt 
titiiitattbus  (^  commodis.  ut  funt  Beneficentia  y  Comitas  feve  Ajfa- 
biiitas  y  juflitia  y  ^  ftmiies.  Parfemonia  enim  ^  temperantia  ^  con- 
tinentia ,  ^  aiis.  3  qiubtts  homo  fec  ipfeum  regit  5  iaude  quidem  di- 
gnijpm^  fetmt  virtutes ,  at  muito  magis  in  Principe  e^  defederantur , 
qmbtis  magnitudo  ejus  aitts  quafe  communicattir,  In  eandem  fen- 
tentiam  fcribit  Anonymus ,  qui  eleftionem  Sixti  V.  narra- 
vit.  ^ortim ,  inquit  3  a  Cardtnaitbtis  ratio  habetur ,  virtutes  ii- 
U  feunt  y  qu£  aiteri  profent  y  utjtflitiay  ajfabiiitas  ^  manfettetttdoj 
heneficentia -i  faciiitas  incommtmicanda  feia  cum  aitis^digfzitate  ^  fi- 
rniiefeque^  aiix.  Cater£  enimvirtutes  animique  perfeeciio?tes ,  uttem- 
perantia ,  continentia ,  e^  qua  fmtt  hujus  not£  ait£  ^  minus  hic  re- 
quiruntur.  ^c  proinde  raro  eiigi  videntur ,  quibus  muiti  cr  magni 
cognati  vei  propinqtii ,  ne  feciitcet  iiiis  iocupietandis  c^  evehendis  be- 
7teficenti&  fontes  aiiis  ciaudantur,  Et  Cardinales  Pontificem  defeide- 
rant ,  non  qui  ipfbs  amet  tantiim  y  fed  qui  caufeas  haheat  ipfes  aman- 
du  Sanftitatemigiturin  eligcndoeo,  qui  eleftus  Sanciiffi- 
mus  P/i/^r  clueat  5  pietatem ,  rerum  facrarum  peritiam  pen- 
fi  non  haberi ,  res  ipfa  loquitur ,  &  filentio  virtutibus  illis 
involuto  Authores  hi  prodiderunt.  Satis  fanftus,  fatis  pius, 
fatis  doftus  cenfetur  ,  qui  Pontificia  facra  profelTus ,  aliis 

■     Fff  uti- 


4^16  ECCLESI^  ROMAN^ 

utilis  commbdiifque ,  &c  ufurpatx  poteftati  Romanx  Se-- 
dis  vel  cohfcrvandx  vcl  provehenda:  par  haberi  poffit.  Et 
vero  jarti  pridcm  Fonrificum  plerique  aut  fuereindofti, 
aut  caufidici :,  autFoUtici:  Thcologisad  honorefhiUum 
gradus  omnis  tantiim  non  prxclufus  fuit.  Ferindeatque 
Curiam  ipllim  Romanam  in  legendis  Epifcopis  poftre- 
mam,  vcl  utpUirimum  nuUamomnino  peritix  rerum  fa- 
crarumcuram  haberCj  jamoUm  Marfilius  Fatavinus/^r/. 
2 .  f .  2  4.  Defcnfir.  fcripfit.  J^dhus  ^  inquit ,  de  plenitudine  fo- 
tejtatis  cenceduntur  majores  Bcclefiit  dtgnitntes  ^  c^  qui  ad  has  gn- 
hcrnandas  Jn-ffjcientes  futantur  y  caufidtci  Jimt .  Hos  enimtanquaru 
utiles  dt^^mficat  Roma?ms  Vonttfex  5  tit  Ecclefid  dejenjores  ^  qui  pro 
temporaiibns  confervandis  veiampiius  ufurpandis  contendere  norunt^ 
facr^  vero  TlocoiogiA  do^iorihus  tanquam  inutiithus  rejefiis.  Neque 
pridem  adeo  in  ipfli  Itaha  Faprfta  celebris  &:  bonarum  par- 
tium  defertor,  edita  fub  iido  nomine  Alphonfi  de  Var- 
gas  Toletani:,  ReJationeadRcgcsSc  Principes  Chriftia- 
TibSy  hacdere  graviter  queftus^  Paiam  eft,  ipquit^  majo' 
Yein  eorum  partem  ^  qui  hodte  vei  maximis  tn  Ecciejia  dignitatihus 
prdfunt.  y  c^  unfiijjimis  Epifcopatthus  atque  faccrdotiis  fruuntur , 
quantuiacunque  jttris  ac  iegum  notttia  tin&os  ad  eos  honores  opefque 
pervenijje-,  cstterum  Hehraic}  ^  CriXc}  ^  Latineindo^iiffimos ,  tum 
Jdcrarum  Hterarumnonmagis  j  quam  Scythici  aut^faponict  fermo- 
ms  tnteiiigentes  efje.  .Suamvts  entm  S.  Pauius  eurn  ,  qui  veiit  ejfe  E- 
pifcopusy  Bociorem  ejfe  jtiheat  ^  qui  Jciiicet  aut  ah  infantia  facras  li- 
teras  didicertt  3  aut  faittm  in  iege  Dci  dies  ac  m^les  meditetur  :  tx- 
men  eo  res  hodie  rediit  ^  ut  qui  fheoiogiA  DoBox  fit ,  vix  nomen  in- 
ter  Epijcopatuum  candidatos  profteri  audeat, 
jitxandu  cH'      C  C  L  X  I.I  I.  Miras  tamen  in  Alexandro  eftulfifle  ani- 
117^^Ctf«-^^  dotes,  ejus  encomiaftx  plenis  buccis  dccantant.  Ise- 
cLivis  cjHs     nim,  qui  Conclavis  cjus  hiftoriam  fcripfit,  occafionem 

' fcihcet  eifupparafitandi  captans,  augurium  futuri  Pon- 

tificis  optimi  ut  faceret ,  fic  eum  commendat.  Si  nojlro , 

xn- 


*t»textt*m. 


PERIODUS  SEPTIMA.  ^jjt 

inquit,  hoc  feculo  Vrincifem  c^uis  cerneret  ^  qui  nudum  corj^s  ri- 
gidiffmo  veflivijjet  cilicio  ^  nemo  nontum  tmquamvita  mtcgeri^ 
m^y  exemplarts  d^  Jknch  fudiofum  ^  jufpccret.  At  talis  nojter  ^^ 
cum  habttu  Fontificalt  tndiieretur ,  repertus  ejl,    .Slui  ett^  aL^i^ 
antmi  ah  affetithus  terrents  ^  mundamjo^ue  divtttts  alte7ti  ^  ftgntfica* 
tiones  haud  duhiits  J£pe  jectt.  Let^tus  entm  ejus ,  i?t  quo  ^  cum.  Car- 
dinalts  ejjet  ^  dormire  confueverat ,  nonmotlthus  ac  deiicaiis  plumis 
flratus  erat ,  cum  fcmper  durtffime  qutctem  ccepertt,  St/igults  qtfoqu^ 
fepttmanis  bis  jejunAndo  ahfltnenttam  fiiam  ojiendtt  ^  nec  jam  Pon^ 
ftfex  ab  tflo  more  tanttltum  recedtt,  Vnde  mantfefiijfink  apparet^ 
cjuam  penttus  abhorreat  a  terrents  dettcits ,  mciis  coclefithus  tantkm 
dcdita.  Res  fane  noflrt  £vi  Vrtncipthus  rartffinie  tjitata ,  ac  protn- 
de  in  noftro  tanto  magis  admiranda  ^  extottenda ,  qui  prefigato  do^ 
mtnio  fenfus ,  folurn  Jptritum  ftht  tmperare  patitur.  ^  a r ra  t  dein- 
ceps^  eumPapamcreatimi,  cumfolennipompaina^dem 
Petri  portatus  eflet :,  utibi  fuperaltari  magno,  in.medio 
Templi  extrutto ,  ab  omnibus  Cardinalibus  adorationis 
cultum  publice  reciperet,  noluifle  pra:cedentium  l^apa- 
rum  qiore  in  altaris  medio  coUocari  ^  fed  vehcmenter  in- 
fl:itiflre>  utinangulo  quodam  altaris  relinqueretur ,  indi- 
gnum  fe  profefllis  eoloco,  quemcjeteriPontificestenuif- 
fent.  Illic  tandiu  proftratum ,  imagir^emque  criicifixi  am- 
plexum ,  maxima  cumanimidejeftione  jacuifle,  quandiu 
adorationis  folennitas  duravit.  Qiiam  fubmiflioaem  &:  iiio- 
deftiam  fignum  certiflimum  Pontificis  fingulari  Dei  mife- 
ricordia  ac  providentia  concefli ,  ille  interpretatur.  Ubi 
vero  relifto  S.PetritemploadpropriumcubiculumPala- 
tiiVaticani  delatus  fuit,  prius  quam  fe  feflum  jammo- 
leftis  funftionibus  quietidaret,  arcam  e  cupreflb ,  plum- 
bo  intus  obduftam ,  ut  illic  poft  mortem  recondcretur , 
fibi  condi ,  &  fub  lefto  fuo  reponi ,  quo  fic  morte,ob  ocu- 
los  ftatuta,  adpietatis  opera  accenderetur  magis,  juflif- 
fej  ,idem&authQr&:  prodigus  laudator  eft.  Scd&proxi- 

Fff  2  ma 


412  ECCLESI^  ROM  AN^ 

ma  ab  eleftione  die  eum  O^ympiam  ^  qu^  gratulatura  ei 
novam  dignitatem  palatiui^  intrave^itj  rejeftam  facefTe- 
re  juflifre^  eo  quod  palatiuiii  J2ap;E  a  fceminarum  pedi- 
bus  calcari  decorum  non  fit :,  idem  refert.  Addunt  alii  ^  in- 
dignabundum  Olympix  eum  objeciffe  ,  Jktis  diu  jam  Fonti- 
fices  ilUm  vidtjfe,  Alia  quoque  fanititatis  &:  virtutis  Alexan- 
dri  Ttx.^yie/ct  idem  memorat.  cujufmodifunt,  quodcogna- 
tos  fuosRomam  venireinjuffu  fuo prohibuerit ,  doce?isi\c' 
(^ita  adulator  '^^ix^eive^)  fe  jamcogmtos  non  habere  ^  nec  domir 
fu£  evehenda  Jludere  ^  pottoremque  curam  illam  hahere  ^  ^uomodo 
Bccleji^  reditus  ufihus  neccjfariis  applicarentur :  quod  oblata  po- 
ftridie  creationis  adiverfis  Frincipibus  aliifque  munera, 
prompte  magnoque  animo  refpuerit  >  inprimis  vero  O- 
lympiae  leftum^  vari^acu  pidhmi,  (k  unionibus  contex- 
tum  3  quadraginta  millium  aureorum  pretio  aeftimatum , 
aftutum  eidem  remiferit  >  ((cilicet  opimiorem  proedam  ex 
illius  rapinis  animo jam  prxceperat  devoraveratque ,  in- 
tegrum^uri  millionem^Gualdotefte;  eamque  ad  redden- 
dam  rationem  furtorum  fuorum ,  inprimis  arcae ,  in  qua 
oftoginta  millia  aureorum ,  ab  Innocentio ,  fucceffori  tra- 
denda ,  repofita  ipfemet  Alexander  adhuc  Cardinalis  vi- 
derit ,  reftitutionem  compulerit :  quod  inter  Principes  dif- 
fidentes  concordiam  farcire,  Sc  aninias  hxrtfi  pereuntes 
ad  gremium  ecclefix  reducere  ^  in  confiUum  miffis  ilico 
vitx  probatae  &:  expertse  prudentiae  Cardinahbus ,  ftudue- 
rit :  quod  Venetis  adverfus  Turcas  fuppetias  ftatim  tule- 
.  rit :  quod  denique  totus  motibus  fpiritualibus ,  medita- 
tionibus  fanftiflimis ,  &:  cogitationibus  ad  totius  Ecclefix 
bonum  coUineantibus ,  &c  quidemnon  perfunftorie ,  fed 
ferio  Sc  acriter  deditus  fit.  An  famili^  fuajplendorem  (ita  fub 
finem  loquitur)  auBum ,  nepotihufque  fuis  Cardinalatus  aliafve 
dignitates  largitura  fit  Jua  Sanciitas  3  nondum  liquet.  Sed  lique- 
re  mox  coepit.  Amphoraenim  coeperatinftituiy  fedcur- 

ren- 


PERIODUS  SEPTIMA.  413 

rente  rota  nonnifi  urceus  exivit.  Neque  fic  tamen  adula- 
tor  aliquid  dixit ,   quod  humanam  fortem  fuperet  ,  vel 
Chrifto  Vicario  &  Vice-Deo  eximium  fit.  Omifit  etiam 
nonnulla ,  qux  jam  tum  conftare  poterant  5  quorum  alte- 
rum  cum  paucis  Pontificibus  commune  5  alterum  fibi  pro- 
prium  habuit.  Ac  prius  quidem  3  quod  fiteris  utcunque  Epu  pwu- 
imbutusfiib  nommc  Philo?mthi  poemata  edidit.  Pofterius  '«•''^''•>(jr 
vero,  quod  Mahometcm  eo  ipfo  tempore  Imperatoremj.v^^^'^^'^^^^^^ 
Turcicum  quintogradu  confanguinitatis ,  ex  Alanc  Mo- 7«^^^^'^«^«^ 
ruglio  5  communi  ftirpe  &:  Atavo  utriufque  Parentis  Pon-  rlmaX^f- 
tificii  &•  Turcici ;  peflimo  utique  omine  contigit.  uti  qui-  tigit. 
dem  Paftorius  in  Henninge  redivivo/^^.  159.  demonftra- 

C  C  L  X I V.  Vix  admotus  gubernaculis  eft  Alexander,  ?.ip,nuj  <•>/ 
cum  honori  ejusinPedemontio  per  immiflbs  Emiflarios, '''''''•' ^^'^^- 
igneos  iUos  turbarum  mcentores  nigris  holhis,  humanis  «^v^^y-^^^^;,. 
coeforum  lamentabiliter  viftimis  Iitatum  eft.  Priufquam  ^^^- 
autem  tragicum  fane ,  luftiique  &:  miferiis  plenum  drama 
profequimur,  pauldaltiiisremrepcterejuvabit.  Intribus 
•Pedcmontiivallibus,  Lucerna,  Perofa&rS.  Martinoindc 
a  quingentis  annis  Euangelici ,  Waldenfium  nomine ,  Ro- 
mana  Ecclefia*,  ceu  Antichriftiana  6c  Apoftatica  deferta , 
fegreges  coetus  fecerant.  De  eorum  origine ,  propagatio- 
ne  &:  perfecutione  fupray?.  c.  civ.  cv.  plufcula  diximus. 
Cruentiflimam  omnium  adverfus  illos  perfecutionem  In- 
nocentius  VIII.  A.  m.  cccc.  lxxxvi  i.inftituit  5  niiflx)  Le- 
gato  fuo  5  Alberto  de  Capitaneis  5  delere  &:  exfcindere  eos    ' 
omni  tormentorum  genere  connixus.  Sed  Waldenfes  ca- 
ptis  pro  jufta  fui  adverfus  latrones  defenfione  armis,  li- 
bertatem  a  Philippo  VII.  Duce  SabaudiiE ,  poftquam  fal- 
fas  ^  ineptas  Monachorum  jaftantium  inter  afia ,  Itheros 
Waldenfmm  monflro/a  ejfe  forma  y  uno  in  fronte  oculo ,  c^  quater- 
na  nigrorum  dentmm  ferie  ,  ajfe^u  formidahtles  >  calumnias 

Fff  3  abun- 


4-14  ECCLESI^  ROMAN^ 

untiHuatio  abunde  is  perfpexit,  impetrarunt.  Mox  A.  m.  d.  xxxiv, 
ferfautioms  denuo  eorum  7rayoAe8ei«t7  Carolus  &  poftea  Philibertus  Em* 
^^tmmo  manuel  moliti  funt.  adverfus  quos  natura  locorum ,  &: 
iLCArcJo,  anguiliis  alpium,,  animo  invifto  fortiffime  fefe  defenden- 
PktUcrto  ^  ixpulerunt.  donec  A.  iM.  d.  lxi.  nova  illis  pax  6c 

libertas  concefla  eft.  Qiix  cum  A.  xM.  d.  lxv.  denuo  mmngi 
ccxpilTetj  Proteftantes  GermanicE  Principes  eorum  cau- 
fam  fufciperecoeperunt.  Et  Eleftor  quidem  Palatinus  Fri- 
dericus  111.  Puis.,  mifib  ad  Ducem  Sabaudia^  Legato, 
infignem  ad  illum  Epiflolam  fcripfit ,  qua  oftendit  ^  crude- 
litatem  Papa  Ro^nani  erga  fideles  (^  Reformatos  y  PrmctpiKjhriJiia' 
m  c^  jujlo  haud  o[uao[uara  tolerandaryi ,  neo^ue  cornhufiiones  c^"  mAr- 
ijria  legttima  ejje  fropagandtz  religionis  media.  .Suin  cogitet  Dux -^ 
fihi  alic^uando  coram  terrihili  tnhunaLi  Dei  comparendum  ^  ^effufi 
janguinis  ratioTKm  reddendam  ejfe,  Ahufus  c^  ertores  Ecclefia  Ro^ 
man^  tam  tetros  (^  ahominahiles  effe  ^  ut  jufiam  caufam  omnes ,  c^ui 
falvari  cupiunt  ^  haheant  eos  fugiendi.  (^  quicunque  eos  propterex 
occidmit  ^  perfec^uuntur  ^  hofies  effeipfius  Dei  ^  £tern^o[ue  damnA'- 
tionis  reos.  Sedfurdo^  adverfariorum  criminationibus  pla- 
ne  circumvento  fabulam.  neque  a  Papiftis  quies  ulla  impe- 
pax  acaroh  ttari  potuit ,  doucc  A.  M  D.  Lxxx.  Carolus  Emmanuel de- 
BmmameU   nuo  iis  pacem  6c  tranquillitatem  conceffit.  *Neque  tamen 
tij  em  ^^«'•- j^^  ftabilis  illafuit,  quin  fubinde  atrocior  perfecutio  re- 
crudefceret;  anno  inprimis  Seculi  hujus  vicefimo  fecun- 
do  3  tricefimo  focundo  y  qumquagefimo ;    Sz  cruentiffi- 
Vtoiata  varie,  me  omuium  quinquagefimo  quinto ,  quando  Andreas  Ga-  * 
rfa»/?.i/^(»<«-ftalduS:,  qui  kCatholica,  Religionis  adverft46  Reformatos  Confer»] 
^m^Yotwmm  '^^torem  Generalem  ferebat ,  nomine  Ducis  Sabaudise ,  me-> 
ex  vedemon-  dia  hicme  5  cum  omnia  gehi  nivibiifque  rig^uiflent ,  Refor- 
tt,tumU:,tt.^^^^^^  Lucerna  ,  Lucernclla,  S.  Giovanni  ,    La  Torre, 
Pubbiana  6c  Fenile ,  Campighone ,  Bricheras  &  S.  Secon- 
do  (hxc  enim  loca  diu  jam  iUi  infederant}  peremptorio 
deqjreto  intra  triduum  fub  poena  mortis  ^  confifcationis 

bo. 


PERIODUS  SEPTIMA.  415 

bonorum  omnium,  nifi  intraviginti  dics  Papiftx  fierent» 
migrare  juffit.  Migrarunt  cum  uxoribus  &:  liberis  ^  decre- 
pitis  &c  argrotis,  mancis  mutilifque,  per  afpera  rupium 
nivibus  &:  glacie  candidarum ,  ventis  pluviifque  infuper 
fiEvientibus  >  &  mox  ^  in  migrantium  deferta  habitacula  in- 
greffi  latrones  furefque  grallati  3  cun£Va  diripuerunt ,  di- 
rueruntj  arbores  frugiferas  fifcciderunt,  &:in  horridam 
vaftamque  foUtudinem  omnia  redegerunt.  Expulfi  contra 
Gaftaldum  apud  Ducem  fuppHces  quefti  y  nequicquam 
reftitutionem  in  integrum  precati  funt.  Falfis  enim  crimi- 
nibus  per  fubornatos  magis  magifque  oppreffi ,  &  mox 
confiha  de  propaganda  fide  (^  extirpandis  h^retim  horribiliae- 
ventu  ipfo  patefafta  funt. 

C  C  L  X  V.  QLiippe  nono  poft  eleftionem  Alexandri ,  HorribiHs  e». 
decimo  feptimo  fcihcet  ApriUs  die  A.  m.d.c.  lv.  exercitus '^'''''^-'"^"'«'^- 
ingens  extoto  Pedemontio,  junftis  fex  Legionibus  Gal- J,;^^  rc^/;/" 
licls  Hibernifque  conflatus,  invaUes  Angrogniom,  Vil- ''»• 
laro  5  BobUo  5  aUaquc  a  Reformatis  habitata  loca ,  diro 
impetu  penetranSj  flammisferr6queomniamifcuit;,hor- 
ribilemque  lanienam ,  vaniftimo  reruni  miniis  civiUtcr  ge- 
ftarum  prxtextu ,  patravit  ,  tanta  crudeUtate ,  ut  The- 
falonicenfis  lUa  a  Theodofiopatrata  5  fi  cum  ea  compare- 
tur,  Uidus  merus  fuerit>  qum  aDiocletiani  temporibus 
par ,  a  Chriftianis  in  Chriftianos  commifla  ffi  Hibernicam 
forte  iUam  exceperis;  nuUa  fuerit.  Ex  Samuele  Morlan- 
do,  qui  AngUas  Legatus  aderat,  paucis  lanienam  iUam 
fic  Celeberrimus  Hornius  defcribit :  Tiimqmm  par  crudeli^ 
ta^  a  chrijtianis  in  chnflimos  pMrata  legitur,  Tiam  ut  pauca  tan- 
tum  ex  multis  referam  ^  capita  Barhetis  (^ita  Reformatos  in  Pe- 
demontiovocant}/>r^r//S5  &ahenis  exco&a  devorarunt:  Fce- 
minis  dijfe^i  incurvis  filicihmventresumhilicotenus'^  aliis  exfeffa 
uhera  y  qu£  igne  frixa  devorarunt,  Naturalihm  prAcifis  ardentem 
candelam  admoverunt  5  ungues  candentihus  forcipihus  evulferunt , 


^i6  ECCLESI^  ROMAN^ 

femimGrtua  corpora  caudis  heftiarum  alligata  admortem  per  ajfera 
raftarunt.  Leve  hoc  videhatur ,  prmpttare  ah  altijjimis  ruphm , 
ubijcepe  corpora  Jemiviva  arhonbvt^s  implicata  h^ferunt  ,  nullo  ob 
inaccejfa  locorum  auxilio ,  donec  lenta  morte ,  fame ,  vulnerihus , 
frigore  animam  inter  mille  tormenta  exhalarent.    Conciji  ih  minu- 
ta^  particulas  ,    o*  p^y  campos  ,  dijperja  Ahjyrti  injiar  memhra. 
CMultis  caro  ojfetenm  excija  y  c^  puh/entorum  injlar  contuja.  Vuel- 
lis  adaBa.  per  naturalia  collo  tetms  long^  ^  acuminata  pertica^ 
qtm  impius  miles  y  ut  vexilla  Jolent  ^  humeris  Juhlata  y  fpectaculo 
circumgejlabat.  Johannem  Pelanchion  Villarienjem  juvenem  ^  cru- 
re  fumbus  alligato  y  totum  per  plateas  Lucerna  ajperimis  conjlratas 
filicihus  circumraptarunt .  &  ,  Ji  qtiando  ingentthus  doloribus  vi- 
cius  mantis  caputque  elevare  conaretttr ,  faxis  contttjus  fuit :  tandem 
exfe^is  viriltbus ,  ^  in  fatices  intrufis  fpirittim  ei  interclufertmt  ^ 
amputatoque  capite  injepultum  truncum  ad  ripam  Jitmnnis  ahjece- 
runt.  Infantes  ex  cunis  raptos  manibtis  dilacerartmt  5  puell^s  vivas 
haflis  alligatas  ad  ignem  affarunt  5  ^  excifis  uberibtts  degufiartmt. 
,  Kfyilias  manihus  ad  natur-alia  alligatis  Junihus  Jiijpenderunt  penji- 
les  3  immani  c^  incredibili  cruciatu.  Atires ,  nares  (jr  alia  corporis 
ahjcindere ,  ora  pyrio  pulvere  implere  ^  ^  eo  incenjo  capita  confrin- 
gere ,  ptidenda  orihus  intrudere  3  ^  vivos  excoriare ,  pellem  c^tiadri- 
partitam  feneflris  Lucern^  pr^tendere  ^  decollare  5  excerebrare ,  ^ 
cerebrum  frixum  devorare  ^  corda  pecforihus  evellere  ^  vivoscom- 
hnrere  ^  concidere  3  ftiffocare  aquis ,  faciem  exfcindere ,  idvero  vuL 
gare  credebatur.  Sed  hoc  dignum  tantis  Catholicis ,  quod  Garciglia-- 
ntz  in  ftirnum  Nuhucadnezaris  injlar  igne  Jlammantijftmo  canden- 
temundecim  Waldenfes  coniecerunt y  adacfis  miferis,  ut  unus  alte- 
rum  in  ignem  pr^cipitaret  ,  donec  ipfi  latrones  ultimum  adjice- 
rent ,  o^c.  Jactdt  per  omnes  illas  convalles  y  per  afpera  montium  ru^ 
piumc^tie  anfracltts  immenfa  flrages , 

^lpina  ruhuere  nives. 
Fkte£  oppidorum  ^  vi^ ,  cceforum  (^  infepultorum  confirat£  mem- 
hris :  ioic  refe6ium  captn ,  illic  crura  ^  alihi  fparfa  exta ,  ^Jemipu^ 

'  tri- 


PERIODUS  SEPTIMA.  417 

tridi^  udaverihtis  infe^aflumim  ^  ipjeque  aer  (jr  Sol  ad  tantam 
immanitatem  inhorruit ,  ac  in  authores  iram  Dei  de  Coelo  pronun^ 
tiavit.  Quoe  vero  plufquam  barbaricx  6c  Cyclopica^  cru-   . 
delitatis  adverfus  mifcros  exercitiE ,  intima  caufa  fuit  ?  Re-  cmfxZimri- 
bellio ,  inquient  Caini  &:  Tubalcaini  illi.  Qiia  porro  in  re  ^*^^- 
rebellio  ifthxc  fita  fuit  ?  Hacfcilicet,  (^neque  aliam  ipfi- 
met  crudelitatis  architedi  proferre  poflunt}  quod  anti- 
quas  fcdeSj,  quas  jam  ultra  mille  &  ccntumannoscolue- 
rantj  ob  religionis  CIiriftianiE  ex  verbo  Dei  fcripto  hau- 
ftiE  adverfus  Pontificias  corruptelas  profeirionem  Iiberam , 
a  Gaftaldoj  vel  Duce  ipfo  a  Romano  Pontificeejufque 
fatellitibus  fedufto ,  deferere  jufii ,  non  prompte  fatis  de- 
feruerunt.    Ha:c  rebellio  illa  ,  hxc  irarum  fontica  caufa 
fuit.  Neve  aliam  quam  religionis  caufam  aftam  putet  quif- 
quam ,  rapti  funt  ad  fupplicia  non  ahi ,  quam  qui  conftan- 
terin  religione  avitaperftiterunt.  Cisteris  vero^  qui  in- 
firmitate  carnis  fubafti  Pontificia  amplexi  facra  funt  ^  im- 
manis  illa  crudelitas  pepercit. 

C  C  L  X  V I.  Neque  tamen  inulta  plane  nraiiferunt  in-  Vinmct  de 
fernalium  Furiarum  iftha:c  fcelera.  Waldenfes  enim ,  ciim  ^b^ilZl^^jinf 
fe  omnes  internecioni  deftinatos  5  bona  5  vitam  ^  ipfam  de- /'^-^/^'^  n«. 
nique  animarum  falutem  extremo  exitio  devotam  cerne-  ^^"^^fi^f*^* 
.rent ,  ne  pecorum  inftar  inulti  perirent  promifcue  omnes», 
freti  jurenaturx  ipfius,  quo  defenfio  adverfus  latrones , 
aliofque  nonfalutem,  utidecebat,  fed  perniciem  dunta- 
xat  fpirantes  5  in  extremx  Sc  inevitabilis  neceflitatis  cafu 
innoxia  cenfetur  merito  5  liberos  ^  uxores  ,  feque  ipfos , 
quantum  confcientia  gentiumquejurafmerent,  adverfus 
prxfentifllmum  exitium  correptis  armis  tueri,  animo  in 
mortemufque  obfirmato^  ftaaierunt.  Cumque  fine  Duce 
nilplebsaij^eat^  leftusDuxJofua  GianaveU  prifcisHe- 
roibus  &c  populi  Divini  judicibus  comparandus,  exigua 
manu  contra  integras  acies  a  Marchione  Pianezzio  duiia- 

Ggg  tas, 


^i8  ECCLESI^  ROMANif: 

tas  5  incredibili  felicitate  &:  fucceffu ,  ut  prxfentifllmam 
opem  Divinam  nemo  non  agnoverit ,  pugnavit.  Habuit- 
que  magnorum  moliminum  focium  Jahierum ,  cum  quo 
ceu  alteroJudaMaccabeo  terrorem  undique  hoftibuscla- 
demque  intulit  >ulcifcens  innocentiflimum ,  Divinam  vin- 
diftam  inclamantem  fanguinem.  Undecim  proeHis  toti- 
dem  diverfis  locis  5  (quxfuerunt  Piampra,  GarcigUana, 
San-Secondo,  Briqueras,  Lucerna,  LaTorre,  CrufoU 
Angrognia  5  Ofac  5  La  Vafchere  y  La  Torre}  commiffis  ^ 
Reiormati  ut  plurimum  fuperiores  vi£torefque  ne/arie  oc- 
ciforum  propmquorum  &  fidei  fuae  confortum  manibus 
parentarunt. 
imago  quA'       C  C  L  X  V I L   Accurrcrunt  primum  ex  Helvetia  & 
dam  faca '    ^j^gij^  Lcgati  ^  paccm  5  fi  fieri  poflet :,  affli£tis  adeo  re- 
buSj,  concihaturi.  Qiios  inter  Samuel  Morlandus  ex  An- 
gha  Legatus,  in  pubhca  audientia,  Regina  ScDuce  co- 
ram  ^  ha:c  in  verba  hbera  fatis  ^  fed  neceflitate  extorta  5  os 
refolvit :  CMtfericordiam  hifie  faupertmis  dr  ejecfijjimis  fiihditis 
irafertiri  dignemini  rogo.  lUts  nimirum ,  qui  radtces  Alpum  ^  val- 
les  quajdam  in  diti&7ie  vefiraincokntes  ^  Frotefiantiumreligionijua 
nomina  dederunt.  Audivit  enim  (^quod  nemo  Celjitudinis  vejir^  Re- 
galls  voluntate  fa^um  ejfi  dixerit^  Olvarius  Vrotector  ,  miferrimos 
illos  fartim  a  vejlris  copiis  crudeliter  ejje  occifos  j  partim  vi  expul- 
fos ,  domoque  patna  exturbatos ,  adeaque  fine  Im ,  fine  te5io ,  ino~ 
pes  5  omnic^ue  ope  defiitutos ,  per  ajperima  loca  atc^ue  tnhofpita  y  mon' 
tejque  nivihm  coopertos ,  cum  fuis  conjugihtu  ac  Itheris  vagari.  ^id 
mim  per  hofce  dies  y  quod  gentu  crudelitatis  inaufum  illis  militihtiSy 
aut  pr^teritum  fuit  ^  lumantia  pajfim  te6fa ,  ^  laceri  artus ,  ^ 
cruenta  humm  \  Virgines  pofi  fiupra  dijferto  lapillis  ac  ruderihm  »- 
teroy  mifer}  efjlarunt  animas.  Centenariinonnullijenesefiietaata- 
te  ac  morho  clmici  ^  inle5tulis  comhufiil  Infantum  alii.faxis  allifi  y 
dii  jugulati  y  quorum  cerehrum  ab  interfe^orihus  y   immanitate 
pltfcjnamCyclopicaco^umacdevoratuml  ^id  plura?  c[uancjuam 

'vel 


*PERIODUS  SEPTIMA.  4^19 

w/  plurima  hujujrmdi  commemorAre  pojfem  ,  rdji  horreret  planc 
mimm,  Si  revivifcmt  omnes  omnium  temforum  Nerones  (cjuodji- 
ne  ulla  Celfitudimsvejlr£  ojfenfione  diUum  veltm  ^  quemadmodum 
'dr  nulla  ejus  culpa  qmcquam  factum  effe  credtmus^  puderet  profe^ 
eos ;  ut  cpui  nihilnon  mite  ac  humanum  Qad  hac  facinsra  ft  (pe^ai^ 
excogitaffe  fe  reperirent.  Interim  cxhorrefcunt  K^ngelt  l  mortaks 
ohjiupcjcunt  i  Ipfum  Coelum  morientmm  cUmorihm  attonitum  ejfi 
videtur ,  ipfdque  terra  ^  diffufo  tot  hominmn  mnocmrum  cruore  en*- 
hejcerel  NoU^  fumme  Deus  ^  nolivmdicfam  Jumere  tantis  fceleri- 
hm  ^  parricidiis  dehitam  *  Tuus ,  Chrtfie  ^  fanguis  eluat  hunc  fhh- 
guineml  Qiios  aculeos  oratio  acrisin  animisiVJatrisScFi- 
lii  Ducis  reliquerit  5  incertum.  Una  femperperpetuaque 
crudelitatis  tantx  excufatio  erat :  Taternam  tantum  dr  lenem 
cnfiigationem  de  immorigeris  dr  rehellihus  Juhdttis  Jumptam  fuiffe. 
Si  paterna  fuitcaftieatioiftharc^  cujufaiodihoftiliscafti-  ^^  ^^gii^ 
gationis  rormani  animo  patres  mitelque  iLu  conceperunt  ?  ^,v ,  HehetU 
Miffi  tandem  ex  Anglia ,  Belgio ,  Helvetia  folenniter  Le-  ^'z^^^i^  «> 
gati ,  quibus  fe  Regis  Galliarum  nomine  Legatus  Servient  ]urumm9K 
conjunxit,  imaginem  pacis  5  in  qua  inter  aha  fancitum  fterumqne 
cft,  utemiflarii  furia:  facefqueturbarumillarum,  Pede- ^^'''"''"^* 
-montium  purgent ,   procurarunt ,  in  qua  promifTa  licet 
^ulta  fmt ,  exitu.tamen  ipfo  prxftita perpauca funt.  ^Qiiin 
paulo  poft  novx  iterum  perfecutiones  emerferunt ,  quan- 
do  novo  Gubernatore  Bagnote  exercitium  Rehgionis  con- 
tra  Pacis  nuperx  tenorera  hinc  inde  fuSlatum ,  Miniftri 
nonnulh  ahique  profcripti  ,   &  denuo  immiflb  exercitu 
innocentes  oppreffi ,  xdes  dirutx ,  ditiones  mifere  vaftatse, 
denuoque  affliftiffimorum  patientia  mire  fatigata  eft ,  do- 
nec  fufcepta  iterum  defenfione  innocua ,  &  exoticorum  in- 
terceffione  urgente,  menfe  Aprih  A.m. d.  c.lxiii.  amne- 
ftia  pofthminio  lancita ,   &:  quahfcunque  pax  impetrata 
eft.  Qux  tamennonita  pridem  rurfusinfringicoeptaeft, 
ciim  Convallenfes  ab  infenfiffimo  fibi  clero  fiftis  crimini-   . 

Ggg  2  bus 


420  ECCLESIiE  ROMAN^ 

bus  onerati ,  gravem  ofFenfam  Regnatricis  incurrerimt ,  & 

Miniftris  propriis  deftituti ,  aliunde  ^  quod  pafta  indulfe- 

rant ,  eos  accerfere  prohibiti  funt.  Ita  ftrenui  illi  confeffo- 

res  Jefu  Chrifti  &:  veri  CaUinici,  perpetuum  quafi  mife- 

rix  theatrum  prsebentes  licet ,  kicernulis  tamen  feu  phari 

in  aUiflimis  montibus ,  quam  Deus  per  tor  Secula ,  in  ipfo 

coecitatis  Romanx  Pantheo  3  ringente  tenebrarum  Prin- 

cipe^  accenfam  confervavit  j  inftar  lucere  nondum  defie- 

runt>  utquenunquam  deficiente  oleo  gratise  6c  fidei ,  lu- 

ceant  ad  lUuftrem  ufque  adventum  Chrifti  &  bonis  operi- 

bus  fuis  Patrem  coeleftem  glorificent  ,  malevolofque  ei 

lucrentur>  invotis  unice  boniomnes  habent. 

^hxAfidri         C  C  L  X  V  1 1 1.  Non  contentus  autem  ejufmodi  Papa- 

bhIU  ,  qn^  |.ys  f^j  pnmordiis  Alexander  3  eodem  anno ,  Suecos  inter 

ikorutnFriH-^  Polonos ardcntc bcUo ,  n6vas,  ceu  alter  Coecias ,  nur 

ctpumjarcien-  bes  cooflare  annixus  eft.  Etenim  Bulla  feu  circularibus  li- 

etfdlTad^ '  t^cris  die  XX.  Sept.  m.  d.  c.  lv.  pacis  inter  CathoUcos  Prin- 

verfui  Prcte-  cipcs  procuraudi^e  pr^etextUy  fed  revera  uniendorum  eo- 

dTcTjJfmh  ^^^^  adverfus  EuangeUcos ,  Ecclefiam  Dei ,  infatiabiU  ftu- 

Regenf  accen-  dio  y  ad  Patriarchas ,  Archiepifcopos ,  Epifcopos ,  cleriim- 

tmclmllr-  ^^^^  univerfuni  fcriptismiflifque,irarumodioriimquead- 

faqHcidam     verfus  Proteftantes  femina  jacere  denuo  conftituit.  Bul- 

^^ACenT  ^'  ^^^  illam Babylonii faftus 5  hypocnfeos^  crudeUtatis ad- 

verfus  Euangelicos,  &  biafphemiarum  adverfus  Deum  ple- 

nam,  ciim  in  manibus  omnium  non  fit,  reprsefentare  to- 

tam  5  nec  fme  Gloflx  ordinarix,,  quo  haud  indigna  forte 

eft  3  auftario  quopiam  a  nonnemine  fufius  paulo ,  heic  ve- 

ro  contraftius  admetiendo  3  Uibet.  Ita  autem  Bulla  tumet : 

Alexander  Papa  Septimus.  Venerahiles  Tratres^Dileclililn.SdU'' 

tem.(^  i^j[poflolicamBenediBionem,  (Anqualem  S.  Petrus,  an 

qualem  Judas  ipfe  .quoque  Apoitokis ,  habens ,  ficut  Ale- 

xander ,  marfupium  plenum  denariis  ?)  B  Summo  Apoflok- 

tus fiiftigio ,  Orbem  univerfam ^  mjlras  VI VBHCET curas , 

cir- 


PERIODUS  SEPTIMA.  421 

tmumjpkientihu6  nohis  ^  miferafane  lu^iuque  fkna  fe  offertRcif. 
Ghrijlianafactes,  (Noviis  fcilicet  ille  orbis  terrarum  Phaeton, 
aemulum  hic  fe  Alexandri  Magni  geilit.  Sicut  enim  illia 
PhiUppo,  cum  in  BucephaU  fui  falligio  orbem  univerfum 
fohcite  circumfpiceret ,  diftum  boni  ominis  ergo  fuit :  Fi- 
liy  CM^acedoniatenoncapit:  fic  Alexander  hic ,  non  jam  Pon- 
tifex,  fed  harufpex,  inBucephalo  fuo,  fiveMonteCa- 
vallo  5  infuhs  &:  htuo  mfignis  ^  non  jam  angulum  ,  vel 
partem  quampiam  orbis ,  fed  orhem  univerfum  ,  funs  V  I^ 
D  E  L I C  E  T  curas ,  adeoque  Coelum  ^  montes,  terras  3 
maria  circumfpexit.  Sed  forte  ophthalmia  laborabat  3  in 
Septentrione  nives  &  nebulx  aciem  oculorum  ejus  pnx- 
ftrmgebant  >  verfus  Orientem  &:  Auftrum  fulgor  Sohs ,  & 
asftus  3  &:  arenarum  maria  eum  excoecabant  >  &  in  Itaha  Ut- 
mimbus  ejus  Waldenfes,  non  in  Pedemontioduntaxat, 
verum  etiam  Venetiis  &:  in  Calabria ,  atqueipfaurbeRor 
ma,  officiebant.  hcct  ab  bphthalmia  hac  fe  hberaturus, 
collyrio  Chriftiani  fanguinis  fubinde  oculos  fuos  inunxe- 
rit.  Itacircumfpicienti  orbem  univerfum  3  fuas  videltcet  cu- 
ras  5  fc  obtuht  mifcra  luciuc^ue  flena  Reip,  chriftian^  facies.  in 
Hibernia  fcihcet  &:  Pedemontio  ^  ubi  vere  contempiari  po- 
tuit,  qux  ejus 

ReUigio  peperit  fielerofa  atque  impia  fach^ 
Sortem  em?n  Domini  3  atoj^iie  ipfms  hitredttatem  ^  vcris  ejeBis  filiis 
alieni  fitbi  dtripitmt.  (Sueciam  icihcet  &:  Poloniam  ,  fortem 
&  hasreditatem  Domini  Papx  5  qui  pridem  ex  hominum , 
R^gnorum  pifcator  fadtuseft^  partimjam- S  IBI,  Papa 
in  focietatem  faltem  proedce  non  vocato ,  (hoc  nefas  ! )  dir 
ripuit  y  partim  direpturus  erat  Carokis  Guftavus ,  Alic- 
nus  ille.)  Gentes  quas  pro  Fontificia  /crocodohna  ,  qux  de- 
vorat  5  quos  amat j  charitate ,  in  noflrum ,  hoc  efl  ^  verA  fidei 
ftnum  (  nam  finus  Papse  qualifcunque  ille  vera  fides  eft) 
traducm )  (TpCT  ignem  Molocho  facratas)  arctijfimeque  con^ 

Ggg  3  //^- 


4.12  ECCLESI^  ROMAN^ 

fkBi  volmjfemus  ^periiKie  ut  nuper  in  Pedemontio  compfc- 
ftebatur  Sinmjks  ille ,  fimia  amplexu  necans  fimios}  hunc 
ipfkmjinum  dUaniare  comntur -,  c^  ruptismaris  atque  ultimis  ter' * 
rarum  claufiris  in  chrifli  Gregem  Q  neque  tamen  Alexandcr 
Chriftus  fuit}  ejjimduntur,    Male  denic^ue  concordes  Catholici 
Vrinctpes  ("Hifpanus  &:  Gallus ,  uterque  jam ,  fecus  quam 
Alexander  V  1.  Ferdiqando  Aragonio  Catholici  titulum  do- 
nans,  definivit,  Catholicusj/;^y?  iffos  feruntur  ^  ^y  qu^  o- 
tim  extrema  minatm  eji  Dem  inimicts  mjiris  y  atque  tts  ^  quiinjur- 
gunt  adverjm  nos  (at  Deus ,  Alexander ,  fuis  inimicis ,  non 
•igitur  tuisita  minatus  eft J  y? /)>/2^  depafcuntur  ^  ^  (ceuAn- 
tropophagi,  6c  vekit  ni  Tragcedia  Cyclopes,  autThye- 
ftesj  frofrio  fanguine ,  c^uaji  mujio  inehrianiur.  (^  belU  fcilicet 
Alexandri  fihi,  Canibales  ,  quibus  hberaUter  pro  Ponti- 
ficia  charitate ,  ex  thefauro  Ecclefia:  ^  novus  Eli ,  indulfit j 
Hac  eadem  cum  pridem  tacite  nohifcum  doleremm  (^Monafterii 
nempe,  ubidolens  fanguinis  8chumanarum  carniumve- 
lut  interftitium  quoddamfolenni  juramento  pangi,  pro- 
teftatus  eft  contra  Principes ,  eo  quod  fe  invicem  depafci, 
&:  proprio  fanguine  vehit  mufto  inebriari  definerent}  vi" 
Jum  eji  ei ,  qui  facit  magna  ^  incomprehenfihilia  ,  cjuorum  non  ejl 
numerus ,  fnota  tamen  funt  myfteria ,  notse  artes ,  Deo  noa 
probante ,  nedum  authore ,  quibus  in  conclavi  per  faftio- 
num  certamen  ad  fummum  iUud ,  Apoftolatus  videUcet, 
faftigium  furrexit^/W/V^^^^r^/^^^^/^^e-f^invitantes,  nonin- 
vitos  fcribere  debuit  5  trepidantes  tamen  metu ,  ne  aUus 
in  Campo  Martio  candidatus  offam  prxriperet  ^  corvum- 
que  hiantem  deluderet }  vocare  nos  ad  Ecclefu  guhernacula 
(Romae  5  patrimoniiPetri,Comitatus  Avinionenfis.  aUae 
-enim  Nationes  plerseque  gubernacula  iUa  abnuunt  ,  etfi 
qux  admittunt,  propter  rationes  ftatus  non  nihilindul- 
gcntj  atque  inclinare  in  nos  onus  immenfum ,  humertfque  quam' 
vU  firmijftmis  formidandum,  (quin  igitur  cUteUas  depofuiftii 

exem- 


PERIODUS  SEPTIMA.  425 

exemplo  Coeleftini  y  Felicis  Amedei  ?}  Tejles  autem  moiro^ 
tis  nojlri  fmt  puhlic^  Jupplicationes ,  o[uas  uhi  frimkm  Jummo  Fon- 
tificatui  admoti  fumm ,  umverfis  indiximm  >  (^gratias  afturis  non 
Deo ,  fed  lanionibus  illis ,  qui  Convallenfes  eodem  tem- 
pore  jugularunt.  Roma  etiam  feftis  ignibus  coUucente, 
cum  Pedemontana  jugulatio  nuntiaretur.}  tefes litera , c^uas 
ad  charijfimos  filtos ,  non  folum  Ferdinandum  ^  Hungarid  ^  Boemidt 
Regem  lllufirem ,  ( non  hic  loiperatori  debitus  titulus  eft. 
quam  fremeres ,  Alexander  ^  fi  Te  Beatijfimi ,  Sancfijfimi , 
titulo ,  etfi  nuUo  jure  Tibi  debito ,  viciffim  Imperator  de- 
fraudaret  ?}  ac  in  Romanorum  Imperatorem  ele^mn  (^eleftum 
ciim  dicis ,  approbatum  vel  coronatum  tacite  negas ,  Hil- 
debrandine,  Tibi,  Servo  Servorum,  jus  approbandi  &: 
coronandi  Dominum  tot  in  terris  Dominorum  ,  nefarie 
vendicans.  Petrus  fcilicet  ^  paulo  antequam  cruci  affige- 
retur^  ut  jus  hoc  Apoftolicum  ad  Te  tranfmitteret ,  Ne- 
ronem  in  crypta  fubterranea  coronavit !  Verum  etiam  ad  u- 
trumque  Regem  (tituXo  Serenijfimi  5  Potenttffimi  ^  vel  quocun- 
que  alio ,  &:  nominibus  fuis  mdignum  utrumque ,  five  quia 
Papse  haftenusconjunftionemvirium  adverfus  Protcftan- 
tium  fortunas  &:  vitam  fuadenti  difto  audientes  fegniter 
fuerunt  5  five  quia  ambiguus  haefit  utrum  prxponeret  ^  ms- 
tuens  fcihcet ,  ne  poftpofitus  ei  in  barbam  capillofque  in- 
volaret}  dedimus  j  ^  quas  iterum  ^  cum  importunijfimum  K^d- 
*verjarium  (non  Dei ,  fed  Alexandri  at  quis  ille  ?  Carokis 
Guftavus,  SueciiK  Rex  ,  propter  quem  Tyria  maria  Ale- 
xander  commovit ,  veritus ,  ne  Polonis  acie  fuperior ,  h- 
bertatem  Proteftantibus  in  eo  Regno  acquireret ,  &  Papx 
in  eodem  nundinationibus  nonnihil  intercederet.  qua:  e- 
nim  importunitas  eft  ^  fi  hxc  non  eft  ^^per  inclyta  Reip.  damna^ 
toti  EuropA  funera  ac  vaftitatem  infierre  meditantem  viderimus 
(1l\x  vero Serpens Epidaurie ^ lyncea acie Tua Caroli Gu- 
ftavi  meditamenta,  praefrafte  adeo  rem  afleverans  vide- 

re 


424  ECCLESIJE  ROMAN^ 

repotuifti?  At  Paparum  haec  meditamenta  fant  3  qui  per 

Jeluitas,  Francilcanos ,  ceu  Junitzarosfuos,Chriftianos 

a  tot  retro  annis  >  hanc  folam  ob  caufam  ^  quod  credere 

non  potuerunt ,  eos  in  fummo  Apoftolatus  faftigio  confti- 

tutos  jjus  habere  univerfum  orbem ,  fuas  ^vlMicet  curas  cir- 

cumfpiciendi  3  immaniter  non  per  capita  modo ,  veriim 

ftirpes,  nationes  ac  populos,  occiderunt ,  decollarunt, 

fufpenderunt 3  fubmerferuntj  combufrerunt.ytorruerunt, 

coxerunt^  jugularunt ,  deyorarunt,  defoderunt  ^  difcer- 

pferuntj  quadripartiti  funt.   nega  Alexander,  fi  feciftii 

fi  antete  fecerunt  aHii}  magno  cum  ammi  dolore  Jcripfmms  ^ 

uteos  a  mutuis  dtjcordiis  in  nefarium  hoftem  converteremus  (ici- 

licet  5  Alexandro  pronubo  ^  6c  monitore  vel  ad  Sanftos, 

Sanftafque  fuas  fupphce  y  inveteratas  iras  fimultatefque 

prompte  deponent  illi.  an  Petri  claves  confraftse,  Pauli 

gladius  rubigine  obduftus  fuit.^  quod  difcordes  Cyclo- 

picos  Regesad  concordiam  fulminibuSj&rtraditioneSa- 

than^Ej  Alexander^  degenerHildebrandijMaUfacii^Ju- 

liij  Pii,  Sixti,  PauU  fucceflbr,  redigere  non  es  aufus?} 

^  quas  nunc  mittimus ,  eos  admonentes  ^  ut  dum  hiemis  interven- 

tu  tantiffer  hellorum  imfetus  refederit  y  ad  facem  con(lituendam 

omni  conatu  atque  opera  incumhant ;  Q  tantarum  fciUcet  virium 

admonitionem  tuam  fore  fperafti ,  ut  pax  una  nofte ,  fun- 

gi  inftar  3  nata  3  in  atrocia  ftatim  adverfus  Proteftantem 

fanguinem  bella  coalefcat.  fefellit  3  faUetque  te  3  Aufonie 

Prxful,  auguriumi}  teftes  Juper  hdic  omnia  ^  unam  diesnoBef 

que  ohverfari  animo  folicitudinem ,  quoniam  adtanta ,  ac  tam  acer-» 

ba  mala  /edanda ,  nulla  nifiin  commtmt  concordia  reliqua  Jpes  eft  y 

hanc  omniufn  cordihus  ac  voluntattbus  inftrendi, .  (^maftare  in  Hi- 

bernia  ^  Pedemontio  3  comedere  -,  at  diurna  nofturnaque 

foUcitudine  tua  cordibus  &  vokintatibus^  Ucet  in  confcien- 

tias  dominatum  exercens  3  concordiam  inferere  non  po- 

t uifti}  verum  cmia  n^n  hoc  humanA  vires ,  aut  terrena  conftlia  mo- 

Uri 


PERIODUS  SEPtlMA.  425 

Urifojfunt ;  fhomo  igitiir ,  Alexander,  terreftris  fuifti  ^  quem 
nec  hominem,  necDeum,  fed  medium  interutrunque, 
NiQc  Deum,  fpiritualem,   omnia  judicantem,  judican- 
dum  anemineiUi,  quiinfmu  Fidei  tux  dormivere ,  crc- 
diderunt  ? )  fed  illim  dontim  ejfe  debet  ^  fufer  c^uem  ejl  dtfciflinA 
pacis  noflrd  (^cur  Dei  nomen  omittis.  quod  bis  duntaxat  in 
BuUa  oGCurrit?  anquia  magnificc  quam  clare  loquipo*' 
tius  habuifti?  Si  concordia  Dei  donum  eft,  quidnletiam 
vires  humanasplus  quamconcordiafuperans,  Fides?  Si 
fidcs  Dei  donum  eft ,  cur  poft-  pro  Pelagianis  adverfus  Jan- 
fenitas^  Auguftinianospronuntiafti?  Cur  harreticos  com- 
buris,  quicredere  nonpoiliint^  Te  in  fummoApoftola- 
tus  faftigio  conftitutum?;  c^ui  mfert  (firitum  Vrincipum -^  at- 
que  increpat  mare  cr  obmutejcit,  ^Quantum  in  Vohis  efl  ^  Venera- 
biles  Fratres,  fTenemterris  venerari  quenquam^  efFeren- 
tem  Te  fuperea,  qux  inCoclis  funt?;  ac  dilecH  filii^  non 
modo  opera ,  ftudio  ^  confilio  5  offlciis  ^  authoritate  veflra  contendi- 
te  fquafi  fcihcet  taUbus  Romanusjupiterindigeret:,  qui  ' 
unus  oninia  poteft  poUetque;  1/mW  ^//^;;;  moratione^  inla- 
chrymis  ^  in  jejuniis  atc^ue  eleemojjnis  fcindite  cordaveflra  ^  arript- 
t^  thurthultim^  hoc  eji  y  preces  San^iorum^  ^  medit  inter  ignem 
^  arftirum  poptiltim  conjijitte.  (  at  non  tam  prompte  Venera- 
biles  Fratres  &:  fiUi  ^  aliis  longe  curis  diftrafti  diftriftique , 
hcec  omnia  facere  potuerunt  5  quamprompte,  unofciU- 
cet  fpiritu ,  hsec  effari  &:  efflare  Alexander  potuit !  Si  hx- 
reticiTuis,  Alexander,  Fratribus  &:  fiUis  Patriarchatus, 
Archiepifcopatus ,  Epifcopatus ,  Abbatias  ,  Monafteria , 
CoUegia^  indulgentias,  purgatorium ,  Miftas ,  Thaides , 
Lucretias ,  Olympias ,  verbo ,  ficum ,  vitem ,  oleum ,  fru- 
ges ,  aurum ,  argentum :  fi  Tibi  fummum  Apoftolatus  fa- 
ftigium,  Pontificiam  charitatem ,  univerfum  orbem  5  tuas 
videUcet  curas ,  reUnquerent  5  nec  iUis ,  nec  tibi  orandi , 
lachrymandi,  jejunandi,  eleemofynas  dandi ,  cordafcin- 

Hhh  den- 


^26  ECCLESIiE  ROMAN^        ' 

dendi ,  preces  Sandtorum  &c  Sanaarum  implorandi ,  vel 
animus,  vel  otium  eflet  unquam;  neque  nos  de  coetero 
credentcs  quidvis,  toto  die  occideretis ,  &  velut  oves  ma- 
ctationis  >  exitio  devoveretis !  Mirum  infuper  eft ,  non  im- 
peraiTe  potius  Alexandrum  Fratribus  &  Filiis ,  ut  lumbos 
liios  cnigant  giadio ,  Sz  hxreticos  trucident.  ciim  hafte- 
nus  fuetum  iis  fuerit ,   non  ora?^do  ,  fed  pugnando  >  non 
lachjmis,  fedenfibus jnon;W«?^//^,  fed.coedibus>  nonelee- 
mojymsy  fedmcendiiSi  non  cordium  fctffwne  ^  fed  vcntrmm 
diileftione}  non  cUmoribus  y  fedjuguIationibuS)  non  cali- 
coy  fed  fecefpita  hominesin  finumPapas  traducere.)  Vas^ 
qui  fiatuti  efits  cujlodes  Jiiper  muros  Jerufalem,  noclu  atc^tie  inter- 
diu  clamate ,  (ita  enim  eciam  Baaiis  flamines  clamarunt  vo- 
ce  magna)  atque  efiote  coelejiis  ira ,  ac  Btvin^  ttltionis  flacamina. 
Bxinantte  calicem  ftiroris  dr  ruind ,  calicem ,  cjuo  fotati  (umtis ,  do- 
loris  (^  trtbulationis  meracijfim.d)   nondum  ita  potati,  quin 
jmmineat  adhuc  tempus  iUud ,  quo  Babylon  magna  veniet 
in  memoriam  ante  Deum  ^  ut  det  lUi  cahceni  vini  indigna- 
rionis  irxfux.)  ISlobis  quiffe ,  qutbus  non  prius  tuto  creditas  oves 
fuas  futavtt  chrtfltis  (imo  pariim  tuto  creditx  fuiffent  oves 
Alexandris,  fuetisnon  pafcere^  fed  jugulare^  cutimde- 
glubere,  carnes  devorare ,  off^  difpcrgcrc)  nifi  fo/lqtiamite- 
rum  ac  tertib  de  amoris  magnitudine  admoniti  ftmnus  tn  Fetro^p^- 
riim  memores  admonitionis.  Si  enim  Chriftum  Alexandri 
amarent,  ejusmembra  non  occidercnt)  quihus  folis  fknfha- 
rium  ingredi  y  <^  ante  altare  freces  Deo  refrdfentare  concejfum  eji , 
(Vobis^  Alexander,  fohs?  Non  igitur  Chriftus,  verus 
Pontifex  nofter  5  San£tuarium  ingredi  potuit.  EtfiVobis 
fohs  y  cur  ergo  Fratres  &:  Fihos  veftros  ad  orationes  &:  thu- 
ribulum,  hoceft,  preces  Sanftorum  adhortamini?  Blaf- 
phemi  eftis^  Alexander,  &  Chrifto  vero  Pontifici ,  qui 
imtis  femel  intravit  Sanauarium  5  honorem  facrilege  ra- 
ptttritisi)^?^^/^  elabormdumy  n^  irafcatur  Domintis  ^  ^dicat^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  429. 

quxfivi  vinm,  quiinterpeneret  maceriam^  ^  fiaret  ofp^fitus  con^ 
tra  me  fro  terra ,  ne  iifjifarem  eam  j  ^  non  inveni ,  ^  ^ffi^^i'  fa- 
fer  eos  mdignationem.  (Hicne  Vir  Alexander,  Virikngui- 
num  ?  Scilicet  oppolitus  contra  Deum  ^^ut  y  non  ut  Me- 
diator  ,  fed  ut  hoftis  >  non  ut  placaret  iratum ,  fcd  ut  ac- 
cenderet  provocaretque  iram ,  plenis  phialis  quandoque 
inipfum,  eofque,  quifignaturamejushabent^efiunden- 
dam.  quando  dcftruet  eos  Deus ,  qui  terram  deftruxerunt.) 
Hoc  emm  hahct  Divina  ultio ,  ut  tum  maxme  t^itijjimus  fit  exo- 
rahilis ,  c^  ad  lenitatem  y  clementiamque  y  iooc  ejl  y  ad  tngcnium 
fuum  redeat ,  ( 6  te ,  Alexander  y  hsereticum  infignem  i  Itanc 
Deus  puniens  damnatos,  puniens  fidelesin  Chrifto^  ju- 
dicium&:  juftitiamexercens,  ab  ingenio  fuo  deflexit  ?  Aa 
magis  ipfi  lenitas,  clementia  erga  morigeros,  quam  ju- 
ftitia  erga  refraclarios ,  naturaUs  eft  ?  Id  fi  verum  eft ,  cur 
unigenito  filio  fuo  non  pepcrcit  Pater  ?  Non  magis  Theo- 
logus  es  y  Alexander  y  quam  Innocentius  prardeceffbr  tuus. 
Fatere  modo  ing^nue ,  ficut  ingenue  &  afla  voce  pariter 
faflus  eft  ille)  cum  in  hrachiio  forti,  (^  manu  valida  giadium 
exertat,  ut  fertat,  Stnt  pedes  vefiri  fedes  evangeliz^ntium  pacem 
(conciliantium  pacem  inter hoftes Dei ,  ad  fericndos,ju- 
gulandos ,  excruciandos  diriflime  y  unitis  fcflicet  viribus , 
anriicosDei.  hicinterioranimiveftrilenfuseft.  quempro- 
didit  etiam  P.  Ribaldus  Jefuita,  quando  ita  carnificem  hx- 
reticos  maftantem  inftituit : 

£xiiio  portato  y  rogis  imfonito  y  Vontp 
Mergito  y  forcipthus  coedtto  ,  ferto  feris : 

Bnfe  feri  y  necato  fame  y  ferraque  fecato , 
Compede  firinge  pedes ,  fune  iigato  fenes : 

Offa  reveiiito  y  crt^ra  refringito  y  rumpito  membra  y 
Li&or  y  c^  in  piures  feindito  pdrticulas, 

Jjii^rH;  adittmadcrAtesreferatOy  notatooiuc  fihr^ts  ^ 
Cerne  pnifierius  y  d€Xteritifi[ue  iatm. 

Hhh  2  Hi 


428  ECCLESI^  ROMAN^ 

Hi  pedes  fimt  Veftri ,  ciim  pacem  evangelizatis;  ut  conte- 

ratur  arcus  (^  fagitt^ ,  atc^ue  imperet  Deus  ventis ,  &  faciat  trafi- 

quiliitatem  5  c[uam  per  Vos  ajjecj^ui  C6c  cur  non  per  Vos ,  Alexan- 

der:,  foios,  quibus  folis  concefilim  intrare  Sanftuarium  ?J 

vehementer  oftamus ,  Vobijque  AfofloUcam  henedicfionem  (minixs 

nonpoteras.  nunquam  di6lurus  tamen  cum  S,Vctro -,  Au- 

rum  ^'  argentum  non  haheo :  Surge  (^  amhuk.)  feramanter  im- 

fertmur,  Datum  Rom^  apud  Sanciam  Mariam  Majdrem  f quot 

Marias  igitur  ^  Alexander  habuifti  ?  Majorem  ^  Minorem^ 

Medioxumam  ?  Nihil  hi^c  ad  B.  Mariam ,  Matrem  Chri- 

fti  \)fuh  K^nnulo  Vifcatons  (cm  non  hamo  aureo  Ptfcatoris  5  quo. 

Regna  &Opes5  e  Summo  Apoftolatus  faftigio,  peruni- 

verfum  Orbem^  Tuas  videUcet  curas ,  pifcaris?  SciHcet 

quia  pifcati  jam  proTc  aUi^  pridem  ceperunt  Romam  , 

Latium^  ^miham  3  Flamineam,  Regnum  Neapohtanum, 

Sicihamj  ac  pr:Eterea  omnem  poteltatem  in  SpirituaUbus 

&EemporaUbus3  in  Coelo  &:  in  terra.  quanquam  naiTatusl 

nonnihil  confrafta  eft^  &:dilapfi  funtfcom.bri  in  AngUa, 

Scotia,  Hibernia,  Dania^  JNorwegia,  Suecia^  Germa- 

niajGaUiaj,  Hungaria,  Poloniaj  Belgio.  ubi  Ucet*diu 

noftiique  pifcari  pergas  ^,  nihii  3  vel  pariim  pifcai-is  tamen. 

nifi  forte  pifces  Tibi  fuerunthominesiUi,  quos  inPede- 

mojitio  liamo  transiixos  dirum  miferandiimque  in  modum 

difcerpfifti,  aifafti,  torruifti:,  devorafti.)  dtey^.Sept.u^-D: 

c.  LV.  Pontificatusnojlri  K^nno  Trimo,  (Zekis  enimteU  inftar 

femori  meo  defixus  3  diu  latere  non  potuit.  Adefte^Fra- 

tres  piliique  3  cernite  zekim  meum,  quem  primo  ftatim 

Pontificatus  Anno  profero^  prolaturus  in  dies  magis^  dum- 

modojinNepotumfahemmeorum  gratiam,  mukipUca- 

buntur  Anni  Pontificatus  mei  !  Ha^c  meorum  eft^  haec 

veftrorum  quoque  fit  votorum  Summa ! )  Non  puto  inte- 

riorem  BuUae  hujus  fenfum  (amat  quippe  ApoUo  non  Del- 

phicus  duntaxat,fedRomanusetiamj  animi  fui  knhm'- 

vol- 


Ale^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  42.9 

volvere)  GlofTain  acu  non  tetigifle.  Sicubitamen  a  lin^is 
illa  excidit  3  meliora  ,  quas  optaflfemus  utique  ^  alii  di- 
vinent. 

C  C  L  X I X.  Atnpla  nihilominus  ftatim  ex  Suecia  fpo-  ^*  stteaa 
lia  Alexander  retulit.  Anxius  jnempe  metu  3  ne  Regna  &  ^xati^rtor- 
Principatus  perderet ,  Reginam  faltem  &:  Principem  Sue-  tat .  chn^t- 
corum  inclytam  Chriftinamlucratus^  m  fuum,  hoceft^"''^'^  ^''?''  . 
ver;r  fideifmum  traduxit.  llla  enimM.  d.c.  liv.  Regnum  A»;».Jf«;» 
fimul  atque  rehgionem ,  pro  qua  Optimus  Parens  ad  mor-  ^'^jj^^/^^^^'^ 
tem  ufque  pugnaverat^  abdicavitjfucceflbremnaftaCa-n^wr!^'"^* 
rolum  Guftavum ,  Guftavi  Adolphi  e  Sorore  Catharina 
Nepotem  3  Comitem  Palatinum  Rheni,  Bavaria^ ,  8cc.  il- 
lum  ipfum,  quemBulla  fua  truculenter  adeo  Alexander 
impetiit.  Profeftaex  Regno  Chriftina^ahaqueomniafi- 
niulans  ^  per  Daniam  Hamburgum ,  atque  inde  Bruxellas 
concefllt  5  ibidemqucdie  xxi  v.  Decembris  anni  difti  Pon- 
tificiam  Rehgionem  amplexa^  adautumnumufqueanni 
fequentisM.  D.  c.  lv.  hxfit.  Alexandro  vero  Papatumade- 
pto,  Romam  proficifci  ftatuit.  Bruxelhs  proin  defertis 
Oenipontem  ad  Ferdinandum  Archiduccm  migfavit.  E6 
miflTus  ab  Alexandro  Lucas  Holftenius,  Hamburgenfis^ 
Protonotarius  Apoftohcus,  &  Vaticani  BibhothecariuS'3 
Pontificium  Regmx  Breveobtuht.  quoacceptodie  iii. 
Nov.ibidemin  principe  TemploPontificiamrehgionem 
folenniterprofeflTaeft.  IndeperTridentuminJtahampro- 
moto  itinere,  paffimmagnifice,  inftitutisiKiejusgratiam 
celebribus  hidis,  (cujufmodiPefari  fuit  ludus  Hercuhs, 
a  Legato  Pontificio  3  Cardinale  Aloyfio  Homodei  ei  re- 
prsefentatus)  excepta,  Lauretumdie  vii  i.  Dec.  venit.  u- 
bi  in  Domo  B.  Virginis  duas  hora^  agens  >  privatim  pec- 
cata  confefla^  Marise  imagini  Coronam  auream,  hliatis 
floribus  5  pretiofis  unionibus  interftmftis  ^  exornatam  > 
nec  non fceptrum  aureum :,  cujus  manubrium  &  hhum  tre- 

Hhh  :^  cen- 


4^30  ecclesi^  ROMAN^ 

centis  fexaginta  oflro  preticfiflimis  adamantibus ,  &C€n- 
tum  ac  jTexaginta  rubinis  ejufdem  magnitudinis  confitum 
fuit,  Regia  fcilicet  Reginx  Coeli  munera  obtulit.  Cum- 
que  Regia  illa  munera  iua  in  thefaurum  illata  B.  Virginis , 
(equenti  carmine ,  * 

Hanc  tihi  ficrAvit  Jpretam  Regim  Cordnam  ^ 
In  Coelo  trihuas  ut  meliore  fiui -y 
infcripta  vidiflet,  infulfum  Poetam  falserifit^&afej^r^- 
tam  coronam  Marix  Virgini  donatam  negavit,   Demum 
die  XXI I  r.  Decembris  magnificentiflima  pompa  adduda 
Romam  intravit  ^  &  in  S.  Petri  Templo  peraftis  facris , 
ad  Palatium  Pontificis  perrexit.  ubi  ter  incurvata ,  Alexan- 
dri  throno  infidentis  pedes  ofculata ,  &:pofl:abeodem  A- 
lexandro  amplexu  falutata ,  fimulgaudium  fuum,  quod 
in  gremium  Ecclefix  Romana:  recepta  efl!et ,  declaravit, 
fimul  pro  honore  fibi  habiro  gratias  egit.  Refpondit  Pa- 
pa :   Converfimem  Regina  tantum  opiis  effe ,  ut  prdfter  eam  gran" 
dim  inCoelo  fefiumeo  die  agitetur^  quam  ipfainterra  agitari  vi- 
deat,  Poftero  die  Papa  Sacramentum  confirmationiseidem 
impertitus,  nomenei  chrtjlinA  CMari^  K^lexandra  indidit. 
Proximo  Solis  RegaliPontificisconvivio  exceptaeft»  in 
quo  Pontifex  mtnfx  fubUmiorifub  medio  Coelo  feu  Bal- 
dachinofuoj  Regina  humihori ,  fub  partc  extrema  Coe- 
li  (neque  tota  tamen  Coclo  Pontificio  tefta)  accubuerunt. 
orationem  habente  Jefuita  Ofiva ,  quam  fibere  Regina , 
neque  fine  pudore  OHvae  perftrinxit.   Fertur  Alexander 
admodum  Chriftinse  inLiterasc^  Literatos  amoreml3.udiffe. 
Hoc  forteamore  ftimulata  Romam  ad  Regem  Regum> 
Rcgibiifquc  sequiparatos  Literatos  venit  ,   ftabilemque 
cam  fibi  Literatorum  fcihcet  fedem  optavit.   An  amorem 
ftncerum  feriumfte  Ueligion^ls  F^mificia  laudare  merito  Alexan- 
der  potuerit ,  alii  dijudicent.  Admodum  enim  difficile , 
yel  impoflibile  etiam  ei  fuit,  tot  ir^nc^Ltas  fmHs  fui  arti- 

CH- 


PERIODUS  SXPTIMA.  431 

culos  de  Apoftolatu  Sc  Hildebrandina  potentia  ejus,Trans- 
fubftantiatione 3  Purgatorio,  Indulgentiis,Reliquiis,Ju- 
liificatione  Papas  &  Cardinalium  per  merita  operum  y  alia- 
que  ejufmodijSapientiflimx  5  &  TrjoaFa  ^  cTrrazrtf  ocula- 
tx  Reginx  perfuadere.  Velenimtalianunquam,  veldif- 
ficulter  admodum  credidit  >  credetve  unquam. 

C  C  L  X  X.  Quam  pleni  bonne  fpei  per  initia  Papatus  Fjuflem  ^- 
Alexandri  omnes  fuerint,  fore  fcilicet,  ut  temperct  fibi ''^^^''•/^^'/ 
ab  Ecclcfix  bonis  in  Nepotes  &c  confanguineos  profunden-  '""^ ' 
dis^  fupra  aflentatorum  ejus  non  nemo  prodidit.  Facu- 
lam  qumetiam  bonx  fpei  nonnuUam  acccndit  ipfe  Alexan- 
der,  quando  eleftus  Papaconfanguineis,  ne  Romamve- 
nirent  injufl^ufuo^feriointerdixit.  Ferturetiamjuramen- 
to  apud  Crucifixi  imaginem dcpofito  feobligafle,  quod 
nunquam  Nepotes  fuos  Romir  excepturus  fit.  Jamque 
Cardinalis  Pallavicinusmejuslaudeseffiififlimus^  Hifto- 
rias  Concilii  Tridentini  Galeatum  *Prologuni  prxfixcrat , 
quo  Alexandri  ceu  Angcli  d^Tr^ojzaTroXnTclii  heroicum  ifthoc 
neglefti  Nepotifmi  facinus  tertium  ufque  in  Coelum  tu- 
lit.  quem  tamem ,  cum  res  alium  longe  eventum  fortita  ef- 
fet  5  non  fine  pudore  &:  impenfarum  jaftura  (plurima  enim 
folia  5 jam  imprefla  5  laudes  has  fiftitias  ebuccinantia  3  fup- 
primi  debuerunt)  ccuabortivum  foetum,  rollere^&rcum 
nefcio  quoEpilogoOperis,  (quiipfe  tamcn  poft  mortem 
Alexandri,  faltem  in  Latina  cditione  Baptiftx  Giattinio- 
miflTus  etiam  fuit )  commutare  necefle  habuit.  Non  diu 
cnim  Romanorum  credulirati  Alexander  illufit  >  quinimo 
vix  exafto  PontificatusannoNepotibusfuispaterncecha- 
ritatis  finum  ampliirime  pandit.  fimilis  naufrago  3  qui 
merces  fuas  jaftare  fe  fimulans ,  funi  eafdem  alligavit ,  6c 
manu  funem  trahendo  fervavit.  Sic  omnino  Alexander, 
vifus  Nepotes  &  charitates  fiias  Roma  arcere ,  &:  a  reti 
fuo  pifcatorio  procul  amandare,  non  tantum  clanculuni 

pri- 


PalhvkUii 


^32  E CC L E S IJE  R O M A N JE 

primo  tontiniiis  eos  niuneribus  maftavit  3  fed  paulatim  c- 
tiam  ad  honores  fortunafque  fummas  provexit.  Obftite- 
rat  quidemjuramentum  folenne.  Caeterum  Confeflbrius 
f7^/AW>-ejus  Cardnialis  idem  Pallavicinus,  ex  eo  Sodalium  ordi- 
tmdefffbi'  ^^  ^  qui  uovo  linguarum douo pra^diti  callidis interpreta- 
^**^'  tionibus  jurameniorumreligionem  laxare  didicerunt,  fcru- 

pulum  ingeniose  ^  fed  pariim  pie ,  ci  exemit.  Cimi  enim 
mterrogatus  ab  eo  Alexander ,  ob  prisftitum  juramentum 
anxius  nonnihil,  de  conceptis,  quibus  juravitv,  verbis, 
refpondifletj  juraffefeo  quod  Nepotes  (^  proximos  fues  Rom^ 
exciperc  7mnc[uamvelit;  authoreifuit,  utnonRomx^  fed 
tendentes  Komamin  media  via  exciperet.  Ita  Sena  ve- 
nientes  bonis  avibus  proximos  Ncpotulofque  fuos  m  me- 
dia  via  loetus  ovanfque  cxcepit ,  &  ex  Pontifici;^  potefta- 
tis  fux  plenitudine  FratnquidtmOMario  in  admimftratio- 
ne  fumnise  rerum ,  &:  pecuniarum  exquifitiffimo  aucupio 
non  miniis  quam  vel  Urbanus  V 1 1 1.  Barbarinis  fuis  5  vel 
Olympix  Innocentius  indulfit :  Nepotes  vero  qutnque  ^  unum 
ex  Mario  Fratre  Flavium ,  duos  ex  fratre  ante  Papatum 
defunftoj  J\uguftinum  &;  Sigifmundum  ^  &:  duos  exSo- 
rore ,  qux  Senx  in  matrimonio  Nobilis  Bichi  vixerat ,  ita 
•unaos  deUbutofque^  &  dignitatibus  fortunifque  amphf- 
ftmis  auftos  reddidit^  utfimiUs  Nepotifmi  in  Pontificia 
Sede  exemplum  perfeftius  haftenus  nulkmi  extiterit.  Et 
Flavium  quidem  3  hominem  perditiffimum  Cardinalem  Pa- 
tronum  >  Sigi/mundum  feptendecim  annos  natum  primo  Ab- 
batem,  acpoft  etiam  Cardinalem  creavit :  i^ugujlinumy 
futurum  Chifianse  famihse  columen ,  cui  Principis  Borge- 
fii  Neptim  opulentiffimam  Conjugem  5  dote  centum  mil- 
Hum  ducatorum  &:  viginti  infuper  milhbus  dupHonum  lo- 
co  margaritarum  expenfis ,  denique  fexaginta  milhbus  du- 
phonum  in  mamis  ipfms  Sponfi  refignatis  ^  impetravit, 
tantum  non  RegaUbiis  opibus  ex  thefauris  Ecclefise  Hbe- 

ra- 


PERIODUS  SEPTIMA.  433 

ralifllme  depromptis,  madavit :  denique  exSororeNe- 
potes  alterimi  Cardinalem  Ofimum  creavit,  alterum  E- 
quitem  Melitenfem  ^  Sc  navium  Pontificiarum  Generalem 
conftituit.  Prxterea  nec  uxori  Marii  3  D.  Berenicx,  ejiif- 
quefiliabus  defuit,  quibus  fingulis  eleemofynae  titulo  ex 
Petri  patrimonio  tria  millia  duplionum  contulit.  Taceo 
confangumeos  remotiores ,  adquos  non  minus  hofcePa- 
ctoli  fluvios  derivandos ,  munificentilfimiis  ex  alieno ,  eo- 
que  facro  peculio  feu  Pater,  feu  Qiiirinalis  prxdo  ,  pu- 
tavit.  F2t  hic  tamen  rapacillimus  depeculator  patrimonii 
S.  Petri,  &c  theiaurorum  Ecclefix  is  ipfe  eftj,  quipaulo 
ante  Monafterii  fevere  adco  contra  Pacem  Monafterien- 
fem  proteftatus  eft ,  prxcipiiam  ob  caufam ,  quod  in  ea 
abahenationem  bonorum  Ecclefix  indulgeri  putaret. 
Qiiam  ipfam  indulgentiam  neceflltate  extortam  partes  pa- 
cifcentes  cauflati  funt :  cimi  Alexander  nuUa  ncceflitate , 
fed  avaritix  folius  acri  ftimulo,  contra  juramenti  etiam 
rehgionem,  Sc  cum  oflinfione  fumma  omnium  Ecclefix 
bona  dilapidarit. 

C  C  L  X  X I.  Sic  ad  fummum  haud  dubie  gradum  pro-  n^  Pofttifi. 
ve£tus  ab  Alexandro  Nepotifmus ,  ad  animum  mihi ,  ad  ^''''*  ^''ff^' 
apicem  hunc  Simonix  Pontificice  obftupefcenti ,  revoca-  ^IJ^TpcLx- 
vit  vcterem  querelam  Alvari  Pelagii  Johannis  XXII.<?''»  ejt^jdem 
Poenitentiarii ,  quam  de  pUnciuEcdefulib.  11.  arL  15.  con- ''^"^,^'^7^^^ 
fignatam,  ciimNepotifmihujus  xpuTSx  7*  GU()^m$^  Arcam 
^ere  pudenda  m  aprico  collocet ,  heic  totidem  verbis  reprx- 
fentari ,  e  re  maxime  fuerit.  Komani  multi  Pontifices  noflri  hy- 
pocritalis  tmiforis  ^  inquit  ,    cr  j^m  midta  luflra  tranfivertmt  .y 
licetDei  veri  vicarii^  jcfuchriflt  fauferts  'cructfixi^  cr  fucccflo- 
res  Petri  fauferis  fifcatorisy  ma?^u  cr  arte  vicfum  qti£rentis  reti 
(^  navicula  >  fr^divites  Nefotulos  ^  alios  confangiuneos  clericos 
nedum  ad  altas  frdationes  fromovent  diti\flmas  c^  alttjflmas  :  fid 
ttiam  adflattm  Cardinalatustnfcios  totalitcr  ^  indignos\  (jrcom- 

lii  mit- 


4^34  ECCLESI^  ROMAN^ 

mittunt  eisjudtcare  ^  regere  totim  mundum  ^  qui  regere  nejciunt 

Jemetipjos,  MAgtfiri  ftmt  ^  qui  dtjcipuli  non  Juerunt.  ^i  pendchmt 

modo  ad  matrum  ubera  y  Jedent  ad  Dei  Vtcarii  latera.  Conjmgui^ 

neis  auterr^  Secularthus  procurant  aut  emunt ,  nedum  canipos ,  ter- 

ras  (^vineas  ^  (^  fimplicem  militiam^  fed  etiam  haronias  (^  Co- 

mitatm^  MarchionatPt^s  ^  ^  alios  omnes  mundt  potentatus,  Btta- 

les  Fap/z  confangutnei ,  c^ui  ante  ejus  Tapatum  Joli  vagahantur  per 

mtmdtm^  pedtta^^do ,  ntmc  fiipati  milittm  agmimhtu  incedtmt.  ^ui 

ante  cum  mulieribi^s  pkheiis ,  aut  aliis  fttis  partthm  contraxijjent ; 

pofi  cum  ComitiJJis  aut  CMarchioniJJis  ^  aut  Ducifjis  contrahunt.  .Sui 

ante  forfn  byrrho ,  aut  alta  vefie  humili  inducfi  fuijjent ,  pofi  fe- 

ricis  auratis  pdlio  (^*  aliis  fucatis  "uefiihtis  ornati  incedunt.  Et  qui 

ante  hahitabant  in  domibus  patrum  fuorum  aut  mercatorum ,  aut 

agricolarum  ,  atit  artifictm  y  vel  altas  pauperum  defpcciorum  ^  pofi 

'  hahitantindomihus  Regumi^  Imperatortim.  Bt  qui  ante  Papatum 

ftii  confanguinei ,  nati  in  paupere  domo  ^  ttigurio  rufiicam  ^  vix 

milti  c^  cihario  pane  rugientem  ventrem  faturare  poterant  ^  pofi 

fmilam  (jr  mel/a  fafiidiunt.  Cardinales  qutdarn  O'  ^Hi  Vrdati  mul- 

ti  y  talta  a  Romants  Pontificthtis  miiltis  exempla  videntes  y  feqtmn- 

tur  eos  ftc  gratanter  in  carnalthus  htijtifmodt  ^  quocunque  ierint ,  non 

Chrifium  Agntim.  0  quot  nepotes  ^  confanguineos  Frdati  pr^mit- 

ttmt  (^'feqtiuntur  adinferos  ^  ei  beneficia  impetrantes  ^  conferen^ 

tes  ^  quorum  ampliffima  fiipendia  recipient  non  militaturi  in  eis  ^ 

nec  debitum  fernjittum  in  fuis  heneficiis  Domino  impenjuri.  Be  cu* 

ra  anmarttm  non  ctirantes ,  fed  de  hurfa  5  proventus  heneficiorum 

luxuriose  impendentes ,  attt  in  Jttis  pompis ,  poffeffiones  fthi  velfuis 

ementes  y  c^  Ecc/efias  dejraudantes.    ' 

,FrnmijciRo.     C  C  L  X  X 1 1.   Q.ieftus  dc  eodem  Nepotifmi  ftudio 

shemfigc^fa.  jam  olim  etiam  eft  Francifcus  Rothomagenfis ,  deRebus 

'EcdtCixlib.  i,cap.^.  ubi  fic  Pontifices  Nepoturientes  per- 

ftririgit :  J^ua  carnis  funt  ,  fapiunt  ^  (^  fecundum  carnem  am- 

hulant  -t  ac  ecclefiafiica  ,  ut  temporalia  ^  mn  meritis  ^  fed  perjonis 

cmmittunt.  Scilicetfi  Juaque  regere  ^  ac  quidvis  ex  negligentia  age- 


PERIODUS  SEPTIMA.  +35 

re  y  velut  hareduario  jure^  tanquam  Heli  filios,  Tiefotes  fimnt^ 
quod  mdHm  centum  ahhinc  anms  detejiandum  in  modum  ,  ^a- 
'viffime  in  Ecdcfia ,  contra  Ecclefiajiicum  canonem ,  mtiCi<mm  o^- 
poiioitcum  repuiluiat,  Digitum  ille  intendit  ad  Canonem  A- 
pcllolicuin  Lxxvi.  qui  fiG  fonat:  d'71  i  p^gJi  ETntncOTrDi'  t» 
iJ^ACj^jITj  y\  Ta  tj^,  y\  gTEp«  <ruyflvu  '^t^^i/LdjjQv  ei^  t^  (l^i»(JL(L 
4  'Qna-KOTTiii  ^ipo^^yeiy,    ov  fdnM^    KA.6poyoft»f  70:?  t  ^QncrK^TniS 

TTDi^vtcC^    i    iixaUCV  ,   Tct  tS  JiS  -^^CA^OfJ^OV  Tfd^  CuS^CtTWC^,   it  >«^{ 

tLu  th  ^e»  gxx,A))C7i*y  'xl^o  jLAyipovofjLiii  o$eiA<J  7i9er;q*  £1  J^  •ntf 
tSto  'zrotlicjTJ ,  SL^vpoi  /udp  iqzi  y\  ^ipo^^viA ,  a.riroi  ii  *Q:tTiiJLiSrm 
iL<Popi(ifji,Y  J^od  non  oportct  Epijcopum  fiatri  ^  vei  filto  y  vci  alii 
cognato  grattficantcm  y  ad  Eptfiopatus  dtgmtatem  ,  qitem  vult ,  eii^ 
gere.  Epificopatus  emm  hjtredem  fiacere  jufium  non  efi  ^ea»  qu^  Dei 

fitmt ,  httmano  affie^iu  iargimtem.  Hon  emm  iicet  ecciefiam  Dei  in 
hdredes  confierre.  St  qiiis  autem  hoc  fiecerit  ,  irrita  qmdem  eie^iio 
maneaty  tpfie  autem  ficgregatione  muitetur.  Concilium  o^OQ^t  comdiorum 
Toletanum  X.  fic  ram  olim  canone  x.  fanxit:    ^icunaue *f^'^'^'^ ^'^^* 
Fonttpcurn  detnceps  aut  Jangutne  propinquis  5  aut  javore  perjonts 
^uihufiunque  fihi  conjuncits  taiia  ioca  commendare  tentaverit  ad 

fiuum  nefiand^  pr^tfiimptionis  exciditim  y  (jr  qttod  jujfiim  fuertt  y  re- 
vocetur  in  irrittsm ,  dr  qui  ordtnaverit ,  annutt  excommunicattoni 

Juhjaceat.  Sed  ScTridentinum  ac  Bafileenfe  Concilia  ean- 
dem  Nepotifmi  Papalislicentiamcoercentia^JuliusCle- 
mens  Scotus  Not.Saxag,  qtwt.  adverfis Paiiavicintm  pag,  126. 
inducit,  ubi  tamen  recentiores ,  Jefuitas  inprimis ,  invenif- 
fe  modos,  quibus  Beneficiarii ,  &  multo  magis  Summi 
Pontifices ,  utpote  Conciliorum  legibus  foluti ,  beneficia 
fuis  confanguineis  elargiantur ,  obfervat. 

C  C  L  X  X 1 1 1.   Deinceps  Alexander  Deificus  etiam  cansttkMi» 
ad  Apotheofin  fe  convertens,  primo  quidem  ineratiam  ^^"''"^^'^^- 

•Hiipanorum,   1  homam  Vilianovanum,  Auguitmianum?r.u/rtw///y:^ 
Eremitam  &  Valentix  quondam  Archicpifcopum ,  ante^**''*'''""» 
ccntum  annos  dcfunftum ,  &  a  Paulo  V.  Beatis  accenfum , 

lii  z  cu- 


456  ECCLESI^  ROM  AN^ 

cujus  vitam&prodigiofa  fada  feu  miracula  JMicafius  Bx- 
xius  fcripto  prodiditj  in  album  Divorum  die  I.  Nov. 
A.  M.  D.  c.  1.VIII.    retulit.    procuratore  Rege  Philippo 
IV.  quiex  Regno  Valentixadmipetranda&celebranda 
folenniter  illa  facra  grandem  pecuniarum  fummam  con- 
tulit.  Philippus  enim  &:,Valentii,  nifiprius  Sanfto  fuo 
propitii  fuiflent,  latuifletejus  Sanftitas  intra  privatos  la- 
res  y  neque  illi  devotiilimis  cultonbus  fuis  propitio  efle  li- 
ciuiflTet.    Scilicet  ad  eam  folennitatem  veniri  non  folet, 
priusquam  de  pecuniarum  ingenti  fumma  vel  magni  Prin- 
cipis,  vel  communitatis  cujuspiam  impenfis  probe  cau- 
tum  fuerit.  Laterem  vero  plane  lavarent ,  quinon  nume- 
rata  pecunia  Sanftum  fuum  in  Divorum  numerum  referri 
ambirent. 
^irT^^m"     CC L X X I V.  Ne  vero  Hifpanis  gratificando ^emu- 
grlZmGal-  los  Gallos  Alcxander  oftenderet ,  in  eorum  etiam  gratiam , 
lorHm.        commendatum  ab  iifdem  Francifcumde  Sales^  Epifco- 
pum  Gebennenfem ,  feu  Anicienfem ,  in  eundem  Divorum 
chorum  cooptavit.  SummosilleetiamProcuratores,  Re- 
gem  Galliarum,  Reginam  matreni ,  Clerum  univerfum , 
Reginam  Anglix  viduam ,  &:  Cardlum  Emmanuelem  Du- 
cem  naftus  fuerat.  quibus  quo  pafto  refifteret  Papa  ?  Lento 
nihilominus  canomzatio  gradu  procefferat.  Primo  enim 
^^^///;;^eumAlexandernondum  Beatus  declaravit ,  &  ceu 
Confejjorum  Fofitificis  (Chrifti  enim  confeflbr  neutiquam 
fuit)  a  quibusdam  rehgiofe  coli  permifit.  Eam  in  rem  Bul- 
lam  apud  S.Mariam  Majoremfub  Annulo  Pifcatoris  die 
XXVIII.  Dec.  A.  M.  D.  c.  lxi.    Cufam  emifit.    Urgen- 
te  mox  Rege  Apotheofm  ipfam ,  petiit  Papa ,  ut  lUu- 
ftrem  quempiam  Legatum ,  Regis  nominc  negotium  cu- 
raturum ,  Romam  Rex  ablegaret.  MiflTus  Dux  Crequius 
Junio  Anni  m.  d.  c.  lxii  Romos  appulit.  qui  mox  xx. 
Augufti  a  Corfis ,  Prxtorianis  Papae  niilitibus ,  gravem 

con- 


PERIODUS  SEPTIMA  +37 

,  ^  contumeliam  pafTus ,  in  Galliam  re  infefta  rediit.  Duravit 
eam  ob  caufam  Regem  inter  &  Papam  ardentiirniium  diili- 
dium  biennio  integro.  cujus  culpamita  Salefuisillcliiit, 
ut  Sanftificatio  ejus  interea  procedere  non  potuerit.  De- 
mum  A.  M.  D.c.  lxiv.  compofito  Pifx  dillidio  ,  denuo 
Rege  Gallix  Apotheofin  urgente ,  &:  Crequio  eodem  Ro- 
mam  remilTo ,  defiderata  obtinuit.  Namque  die  x  i  x, 
April.  A.  M.  D.  c.  lxv.  non  fine  pompx  fingularis  ma- 
gnificentia  per  auream  munerum  Pontifici  folenniter  a  tri- 
bus  Cardinalibus  oblatorum  fcalani  Sanftorum  chorum  in- 
grefrusefl:.  Vitam&resgefiasnovellihujus  Deaftri  Caro-  ^kfphemx 
lus Auguftus Salefius ,  Ecclefins  Gebcnnenfis  Prxpofitus,  1,^'J^l^^^ 
Francifci  ex  Fratre  nepos ,  pompofe  defcripfit.  Libruni  (^- firfcciiQm 
eum  quisquis  'x^l^oyv^  ^jiaJ^iorYi^ii^  pr^tumida  '^^^^^^^^^^■^  3  ^Xr^/^^Z». 
&novasveUitinovihujus  Francifcicum  Chrifto  Confor-/.y/^ 
mitates  cognofcere  geftit ,  evolvat  hcet.  Inter  afia  Lib.  X, 
^/r^.  457.  patrui  hujus  fui  ctyct/<ta§'ni(jiotf  &:  perfeftionem 
omnibus  numeris  confummatam  ^,  poftquam  refigiofxcu- 
jusdam  foeminx  vifionemjaffirmantis,  fe  inter  co?iternplandam 
Bmpyrei  Coeli  gloriam  San^um  Vr^fulem  Salefiitm  vidijje  DivinA 
Majejlati  intime  unitum^  ojle-nftmc^ue  fihi  ah  ^yingelointer  Se^ 
rafhinos  maximA.  glori^zthronum  y  cum  ftgnificatione ,  eameffe  Se^ 
dem 3  ctuam  Bptfiopo  Gehennenfi  *Dizma  providentia  prxparaverit  > 
narrallet ,  his  verbis  pn^dicat :  Siqnidem  Seraphicus  eraf  Vir 
ille  magnus  ^  qui  nihil  nifi  per  amorem  ^  in  amore  ^  ex  amore^ 
ohamorem  Dei  agehat.  Unde  fkpetefatus  ef  ejus  Confefkrius  Mi* 
chael  Faher  y  nihil  eum  fbrmidine  pcenA ,  vel  fpefklntis  atern^  un- 
e^uam  patravijfe ,  verum  propter  fmplicem  c^  puriffimum  amorem 
Dei  5  ah  omni  mercenaria  confideratione  expurgatum  5  ac  -denic^ue 
ftc  vixit  y  ut  in  fuis  hhris  docuit  ^  ^ut  ex  Bpijlolarum  fttkrum  vo- 
lumine  videre  efl  ^  nulli  vitio  ohnoxius  ,  in  virttuihus  omnihus 
plane  compofitus  -,  qmdqtte  magis  mirere  ^  KE  MINIMAM 
quidem  IMPJBKFECTIONIS  s^rOMVMy  totam  licet 

lii  3  ejm 


438  ECCLESliE  ROMAN^ 

ejusvkamA3  lPSA-,fivis,  CO NCBPTlONB  perfcra- 

teris ,  ammadvertere  poffis  -,  quod  vix  in  reliquis  monaUbus  re* 

fenas.  Adeo  Ccekjhhus  F  R  ^  t^  E  N  T  V  S  fuerat  a  Deo  benedtcHo- 

nihfts ,  d^  adeo  ip(e  tracius  a  Deo  currehat  m  odorem  tmguentorum 

ejus  y  (jrqmfiluxfplendenscrcvitufquetnmertdiem.  Qu32  Chri- 

fto  Salvatori  >  qui  folus  fuit  x6j^«e/«7^<^'@^  iwif  kfjLct^i&ASv 

feparatus  a  puccatorthus  i  Patriarchis,  i.^ropliciis6c  Apoftoiis 

ita  miqua  iunt ,  ut  graviHimam  blalphefhiam  Ipirent, 

Ejnfdem  erga     C  C  L  X  X  V.  Caufam  tamen  non  ommno  nullam  Pon- 

Ecciejuim  Ro  fff^x  habuit ,  ut  Confeflorum  huncce  fuum  in  Poncificium 

r^^rS^tJ^yXS^i^^^-^lorum  fiiorum  Coelum mferret.  Adeoenuiiis  Ko- 

adverfHi  Re-  manx  Scdi  devotus  miUtabat ,  ut  hxreticos  omnes  ad  Ro- 

flit^numrhu  ^^i^i  Pontificis  obedicntiam  redufturus  fedudturufque 

putaretur.  Et  pluresfeduxilTe,  ejusencomialles  comme- 

morat^  ea  fciUcet,  uti  Lib.  1 L  p.GG,  fcnbit,  in  conver- 

fione  Cabalhana  (unde  Cahallii  Kjipoflolus  audit}  methodo  u- 

'     fus,  ut  ,  antecjuam  hareticos  ^  Mimflros  maxime  ,  difputatione 

Aggrederetur  ,  cacoddmmes  exorcifmis  fatigaret  ,  fubmiffa  tamen 

pronuntiatione.  isiam  5  h^reticos  omnes  ajebat  Iranctfcus  ^  eos  ma^ 

xime  ^  qui  docent  (^  prdidicant  ^  aDiaholovel pofjfjos  ^  velobfeffos 

-effe^atqueitaprimum  in  eos  exorcifmorumfulmen  contorcjuendum  effe. 

Isovx,  Miifionariorum Methodi infigne  arcanumi  Pulfo 

enim  cacodaemone  exiguus  in  convertendis  hasreticis  labor 

rehnquitur.  Genevse  prxcipue  ad  caulam  Pontificis  redu- 

cendas ,  &:  focis  potiiis  quam  aris  fuis  ibi  reftituendis ,  Sa- 

lefius  incubuit  5  dicere,  uti  Ith.W.  /'^^.  98.99.  habetur, 

fohtus  5  hac  civitate  domita  non  dubtum  e(fe ,  quin  Buropda  ha- 

refis  vehernenti  deinceps  concufftone  (jr  del^ilitate  lahoraret :  e(l  enim 

fedes  Sathana  ,  ^^  qu£  harefin  per  univerfum  orbem  difpergit. 

Idque  moxfex  capitibus  diducit,  ex  quibus  concludit, 

everfa  Geneva  hasrefin  diffipatum  iri.  Qiio  vero  pafto  e- 

vertipoflit,  confilia  quxdam  fraudulenta  fuggerit.  Qiio- 

modo  etiam  Itb.  VII L  pag.  370.  idem  remedia  ultihflima  , 

qui- 


PERIODUS  SEPTIMA.  4.39 

quibus  Helvetiorum  Reformatorum ,  aliorumque  etiam 

non  religio  duntaxat ,  fed  ftatus  etiam  labefaftari  5c  con- 

cuti  poliit,  excogitaviffe  narratur.  Si  fic^hisverbisejus 

judicmm  defcribitur^  relmo^uarttur  HelvetUy  Ttgtmm^  Ba- 

Jileenfes  >  Bernenfis ,  alttque  fcederati ,  iclemque  de  \^nglia  cjr  a- 

iiis  regtonihus  5  nun(qmrn  convertcntur ,  t?no  vero  Rcligionem  fiiam 

Jiatuijungentes  illam  cum  hoc  Jlabilient  ^  C^  o^uemadmodum  ab  af 

fuetis  mnfitfajfio  ^  it^  ctm  antiquitate  h&refis  lUa  tdtra  qtddem  non 

froficiet  ^  fidc^uodmagnl  eH  momenti  3  tiltra  ctiam  non  dcjicict ,  (^ 

erit  in  nohilijjimis  illis  Etm>p<£partthus  Baralyfis  tncurahilts,  At  vero 

quodnam  rcmedium  ?  Sic  ficum  pcrpe?tdcbat  Salefius,  Et  cjuidern 

remedta  titiltfjtma  cxcogitavit  ^  fcd  qu£  minime promulganda ,  Jpo- 

fiolicus  apud  Screnifiimtiin  Duccm  Nuntiiis  eorum  confictus  facius 

efi.  An  Apofiolics  Sedt  propofita  fttcrint  •,  ignoratttr,  C^tcrum  Sa- 

lefii  manu  propria  fcrtpta  adhuc  extant  y  d^  utinam  ad  ca  veilct 

ApofioUca  Scdes  attendere.  Exhthehuntur  autC7n ,  quotiefitmque  vel. 

4pus  fuerit ,  vci  ipfa  fiihehit  5  neqiic  enim  omnia  vuigo  Hradenda 

fimt,  Pcreant  licet  harc  myfteria  iniquitatis ,  quibus  op- 

ponimus  dulciiTima  illa  Fihi  Dei ,  habentis  clavim  Davi- 

dis  5  quo  aperiente  nemo  claudit ,  &:  claudente  nemo  ape- 

rit,  ad  Angehim  Philadelphienfis  Ecclefix  Apoc.  III.  8. 

Ecce  dedi  coram  te  ofiium  apertttm  y  (jr  ncmo  potcfi  illttd  ciatidcre, 

C  C  L  XXVI.  Alexandro  Pontifice  nova  Jefuitarum  jefHifamm 
dePontificis  Romani  infallibihtate ,  cxquah  cum  mhlli-^f^lfi'' /f"^^'^' 
bihtate  Chrifti  ^  etiam  extra  Concihum  generale ,  in  qux- 1  w/uZiL 
ftionibus  non  juris  duntaxat  ^  fed  etiam  fa^i  y  hxrsefis ,  f^^^f^P^  ^^ 
quas  quarta  iis  fingularis  eft,  in  hicem  emerfit,  arternis  tene-  S/  TluL 
bris dignifllma.  Ab ill is  nempe die x 1 1 .  Dec.  A.  m.  d.  c.  lx i .  ^^* f^ci/egia 
Lutetiac  CoUegio  Claromontano  affixx  &  propugnatx^^^''^^^,.,^^^^^ 
funtthcfes,  quarumduas  SecuiiXjeci,  19.  20.  Conceptas 
iioLl^yih^  heic  repetere  haud  pigebit.  Prior  ita  habet:  Hoc  tan- 
dem  fcctdo  (^decimo)  fihifrna  Photit  tnvalefccns  Gracos  ab  ecclcfiA 
e&pite  dtsjtmxit,  Chrifium  nosita  caput  agnojcirrtus,  ut  ipfiusregi- 

men-s 


•  ^o  ECCLESI^  ROMAN.E 

men ,  dum  tn  Ccclos  ahiit  ^prir/rdm  Petro  y  deindefmcejforihus  com^ 

mfentj    drBANDEM,    JifAM  IPSE     HABEBAT 

INFALLIBILITATEM  concejjerit ^  c[uoties  ex  cathedrd 

loc^tiercntHr,    Fofteribr  vero  ex  priore  dedudla  fic  fonat : 

Vdtur  ergo  in  Ecclefm  Romana  controverfiarumfideijudex  infathhilis^ 

EriAAl  EXTRA  CONCILIFM  G EN E RA L E ,turn 

in  qu^ftwnthus  juris ,  tum  FACTI.  Vnde pojl  Innocentii  X.  ^ 

y^lexandn  VII.  conftitutiones  fide  Di^vtna  credi  poteft,  Ithrum  y 

cuititulus  eft  ^  Auguftiiiusjanfenii^^  Imreticum  ^  (^q^utnquc 

propofittones  ex  eo  deccrptas  ejje  Janfenii ,  ^  infenfu  Janfemi  dam- 

natas.  Ncque  thefes  iUas  novitias  Catholicarum  titulo  ven- 

ditatas ,  Parifiis  duntaxat  defenderunt^  fed  per  emiffarios 

etiam  fuos  easdem,  fimilefque  fpargere  ,  &  aperte  hinc 

inde  propugnare  reHgioni  non  duxerunt. 

A  {amonhHs     C  C  L  X  X  V I L  Nou  paruni  equidem  caftiores  aures 

^'^^'^  ^^'*  portentofx  illce  aftertiones,  occafione  certaminis,  quod 

hfeiiTitrE-  cum  Janfenitis  circa  Propofitiones  ab  Innocentio  X.  &: 

fifcopos  mijfo  Alcxandro  VII.  in  fenfu  etiam  Janfenii  damnatas  ^  an  fcili- 

^mmiata.     ^ec  i\\'X  iu  Jaufcnii  Auguftmo  occurrant,  &  cum  fenfu 

Janfenii  conveniant  3  nec  ne  ?  iis  intercelfit ,  propalatx  of- 

fenderunt.  ftatim  enim  a  fanioribus  Theologis  earum  ad 

imiverfos  Epifcopos  GaUi^e  obnuntiatio  ficta  eft,  Hbello 

in  orbem  emilTo  ^  cui  titulus  eft :  2lova  h^refts  Jefuitarum , 

defenja  ptihlic}  Pariftis-  m  Collegio  Claromontano  die  x  i  i.  Dec. 

M.  D.  c.  Lxi.  quo  his  fere  verbis  univerfx  Ecclefix  exortam 

novam  hirrefm  denuntiant :  .^od  igttur  mtumfit  univer/i 

Ecclefta  :  dies  ^xi  i.  Decemhris  Anni  m.  d.  c.  lxi.  c[tu  primum 

in  lucem  produxit  monftrofam  Jefuitarum  opinionem  y  quam  tot 

jam  annis foverunt ',  dteseji  ^  qua  illivelut  affertionem  Catholicam 

ptihltc}  ftatuerunt :  Papam  quoties  ex  cathcdra  looptdttir ,  eanAem 

hahcre  infallihilitatem  ^  quam  hahtierit  Jefus  chrtftus,  non  foliim 

in  qu^ftionihus  JVRIS,  fedetiam  FACTI  ^  cr  FIDE  D  I- 

Vl2iji  credipojje  :,  cjtnnoitiePropofitioneseJJeJanfenti.  Affertio* 

nem 


PERIODUS  SEPTIMA.  441 

nem  illam  vocant  errorem  non  Jimplkem  ^  nec  vulgarem  h^re- 
fm y  fed  errorum  maxmorum  onginem ,  ^  G ENERALEM 
HjERESINy  qu£  ma?n  reltogwne?n  evertiti  eamque  qua- 
tuorargumentis  graviffimis  confutant,  inde  fcilicet  peti- 
tis ,  quod  novitia  illa  hxrefis ,  ftatuens  rem  non  revela- 
tam  a  Deo ,  nec  Divino  teflimonio  comprobatam ,  qualis 
eit:  2iHm  Vropofitiones  quadam  fmt  reccnttoris  horum  temporum 
authoris?  effe  iidei  Divmx  objeftum,  quia  Papa  diciti 
pro  fidei  fundamento  fubflituat  authoritatem  humanam  , 
adcoque  fidem  evertat:  ex  PapaDeum,  cxverbo  Papx 
verbum  Divmum  faciat :  id  quod  non  hxrcfin  duntaxat , 
fcd  horrendam  impietatem  8c  idololatrix  fpeciem  fapiat : 
quod  plurimum  Pontific!um  infeUcia  fafta  &:  confilia  no- 
tafint:  quod  plures  Pontifices  infafto  notorie  errarint : 
quod  denique  pericuhim  fit ,  ne  GriEci,  ahive  hxretici 
Papx  primatum  negantes,  nova  hac  affertione  nimium 
irritati ,  Ecclefiam  Romanam  magis  magisque  ita  faftidi- 
turi  fint ,  ut  c-onverfionis  illorum  fpes  onmis  deinceps  eva- 
nefcat. 

CCLXXVIII.  Neque  tamen  fic  a  coepto  Jefuitx  fe  Ej^demhAr». 
dimoveri  patiuntur.  Quin  Sorbonam  ipfam  in  partes  fuas  ^^^nipeZ- *' 
pertrahere  moUti  etiam  funt.  Nam  pofl  unius  anni ,  &:  frans,  tbtdem 
quod  excurrit,  intervallum  ,  nimirum  dic  xix.  Jan.  A.j^^^f^^^* 
MD.  c.  LXiii.   difputatio  in  magna  Sorbona,  propu- 
gnante  M.  Gabriele  Drueto ,  Villanovano  Britone,  Theo- 
logias  Baccakureo,  habenda,  affixa  efl.  Ejus  fecunda 
theii  dicebatur :  chrijium  S.  Petrum ,  epifc^uefuccejforesfumma 
fupra  ecclefiam  authoritate  donajfe,  Tertia:  Romanos  K^ntiflites 
privilegta  c^uihufdam  ecclefiis  y  ficut  EcclefiA  GallicanA  ^  impertivijje, 
Oftava:  Concilia  generalia  adextirpandas  hdrejesy  Jchijmata^ 
dlia  tncommoda  tollenda  admodum  ejfe  utilia ,  non  tamen  ahjilute 
neccjfaria.  Hanc  difputationem  Suprema  Curia  Parifienfis^  merceAmt 
citatis  &  auditis  Syndico  Facultatis  Theologicar:,  M.  Vin-  ^^7a7^^* 

Kkk  <:en-^ 


^4.2  E  C  C  L  E  S  I^  R  O  M  A-N^ 

centioMeurfiQ,  Doftore  ejufdemFacultatis  inCoUegio 
Havarreno,  Difputationis  Froefide  deftiuato,  nec  non. 
Drueto,  Relpondefite  defignato  5  haberi  vetuit ,  fuppri- 
iiiendamque  decrevit ,  fimuique  omnibus  Baccalaureis^ 
Licentiatis  &c  Dodoribus,  aliifque  univerfis  interdixit, 
neams^  itaverbadecretidie  xx  i  i.Jan.ejufdemannifa£ti 
fonant ,  fcrihere  ^  Jtfflmcre  5  dtfptitare  ^  docere  vel  exflkare  aa^ 
de$t^  direcfe  velmdirdte  j  inpubltctsfcholts  ^  velullo  dto  loc-o^fimiles 
.7  Tropoftttones ,  aliafc[HC  docirvm  antic^UiZ  ecclefu ,  Smciis  Canontbus , 

decretis  Conciliorurn  Generalium  5  Eccleftd  Galltcan^  LtbertattbuSy 
atque  antiqt^is  Facultatis.Theologic£  Parificnfis  decretis  contrarias  ^ 
cum  interminatione  dehito  modo  m  delincjuentes  animadvertendpy 
Syndico  Facultatis ,  Prsefidi  ^ "  Doftoribus  fimul  interdi- 
cens  3  ne  fermittant ,  ut  ejufmodipropofitiones  ulli  difputationi  in- 
ferantur-y  denique  decernens ,  ut  praefens  fententia  in  Generali . 
Congregatione  dif^^Tacultaits  Theologica  legatur  in  prxfentia  du&^ 
rum  Senatorum  di&a.  Curi^  3  inferaturque  decretum  in  K^5ia  Jk- 
ciiltatis  TheoiogtCA^  atqtie  inde  ad  alias<  Vrdverfitates  mittatur, 
iqua.^orho-   Paulopoft,  annitcntibus  Regibus  Advocatis,  Tateo&: 
sh^laVm     Bignonio  5  Syndicus  Facultatis  Theologicis ,  una  cum 
Taj^adeciam-  fepteiii  aliis  Eacultatis  ejufdcm  Do£t:oribus  Senioribus, 
//«/a^/Mf«r.  ^^  ^^^^^^^  circa  authoritatem  Fap;^  declarationem  Fa?. 
cultatis^.  m  Guria  comparere  juffi,  die  xxx.  Maii  A. 
M.  D.  c,  Lx  1 1 1 .  declarationem  fuam ,  ex  aftis  Facultatis 
extraftam  Curise  obtulerunt. 
snmmntU'        C  C  L  X  X I X.  Sequcntibus  autem  capitibus  Sorbo- 
cUratioms     nx declaratio  comprehenfa  fuit.  i.Facultatis  doffrinam  non 
efje  i  quodSummus  Ponttfex  altqtiam  tntemporaitd  Regts  Chriftia* 
niffmi  authoritatem  habeat:  imo  obfiitiffe  Facultatem  etiam  iis  y 
qui  indire5tamfaitem  authoritatem  iiiam  ejfe  ftatuerunt,  1 1,  Do^ri^ 
nam  Faeuitatis  effcqtwd  Rex  Chrifttaniffimus  nuiium  omnino  agnO" 
fcAt  ncQ  habeat  in  temporaiibus  Superiorum  prdter  Deum ,  eamque 
Amqium  d0^rinam  effe^  aqua  nunquam  recejfurafit.  11 1:  IXf^ 

etri- 


PERIODUS  SEPTIMA.    .        4.^3 

BrinAm  Facultatis  ejfe  ^  c^uodfuhditifidemc^  ohedientiam  Regi 
chnJiiAnijfmo  ita  deheant  ^  ut  abiis  fmllo  fr^textudtjpe^ifari  p&f- 
fmt,  IV.Eandern  Facultatem  nonprohare ,  necjue  unquamfrohfjfe 
frofofitiones  uilas ,   chriftiamjfmi  Regts  authorttati ,   aut  germa" 
msEccLefiA  Galltcarhz  Lthertatthus  ^  (^receftts  in  Regno  Canomhus 
contrartas:  verhi  gratia,  quod  Stmmus  Pontifex  defonere  foffit 
Efijcofos  adverjiis  eofdem  Canones,  V.  Boofrinam  Facultatns  non 
e]je ,  (jtiod  Summiis  Fontifex  ftt  fttfra  Conciltum  Oecumenicum. 
VL  Facultatts  dogma  non  ef]e,  quodSummus  Ponttfex,  mllo  accedente  ^ 
EcclefiA  confenfu ,  ftt  infallthtlis,  Qiix  declaratio    Sorbonx , 
Curix  jiiilLi,  aftis  inferta  ftatim,  &  exemplaria  ejus  ad 
omnes  Dioecefes  &  Univerfitates  publicas  tranfmifTa  funt , 
utillic  comprehenfi  articuli  prxlegantur^  publicentur& 
in  a£ta  referantur.  Hxc  aliaque  ex  ipfo  Parlamenti  Pa- 
rifienfis  ProtocoUo  excerpta ,  &  e  Gallico  in  Latinum  idio- 
ma  a  Thoma  Stegero  converfa ,  in  vulgus  emanarunt. 
'*    C  C  L  X  X  X.  Dillidium  mox  gravius  Sorbonam  in*-^^;-^^^. 
ter  ac  Curiam  Parifienfem,  &:  Jefuitas,  in  nervum  eru- ?<•>;>.«  ii/er 
pit ;  libris  de  eo  adverfam  in  partem  conflictantibus ,  quo-  ^^^'^*"*^»* 

A        ^     ,  .  T  1        tr  ■       K  ^  acCtiYiam 

nimpriorauthore  Jacobo  VernantioA.  m.  d.  c.  lxix.  ter-Piir/y?^»/^a 
tia  vice  Lovanii  editus  5  DeferpftonemFap^^  Cardtnalium  &zQ.*^°y*" '  ^'^' 
alter  Monafterii  A.  m.  d.  c.  lxxi.  excufus  ,    ColkcfionemTmtrlve^fijt 
'variorum  Scriftortim  y  concernentium  cenfuras  Facttltatis  Theologi-^'*^'*^'^^  '^">" 
c^  FariftenfiSy  deHierarchia  EccleftA^  fheologia  CMorali  com-Uen^n^re,  ^^ 
pleftitur,  vulgatum.  Occafio  dillidii  geniina  eft ,  3,Mo'?^^^'^^»^h 
nachis ,  Jefuitis  maxime ,  eorumque  affechs  &c  compli- 
cibus  fuppeditata.  Prior  verfabatur  circa  controverfiam , 
qua^  Paftoribus  Curatis,  feu  Sacerdotibus  ParochiaUbus 
cumMonachisalongojamtempore  interceflerat.  Mona- 
diis  enim  oUm  in  Ecclefia  prsedicare,  aut  ecclefias  curare 
mtegrum  non  fuit.  Ad  Epifcopos ,  Parochos  &c  Paftores 
apud  ecclefiam  refidentes  omnis  ea  cura  pertinuit.  Paula- 
tim  Epifcopis  &  Paftoribus  minifterii  fui  curam  neghgen- 

Kkk  2  ti- 


tt/m 


^  ECCLESI^  ROMAN^ 

tibuSj  Monachi  ecclefiis  obrepere,  &in  iisdem  prirdi* 
candi  miinus  aifeftare  coeperunt.  Ciimque  de  eo  Pailo- 
rumquerelse  ingeminarentur ,  Bonifacius  Vlll.  condita 
Decretali ,  qu^  uiferta  eft  Clementinse  Dudumy  tit.  defcful- 
turis ,  ut  dirimeret  lites  inter  Trddtds  e^  Re^iores ,  feu  Sacer- 
dotes  c^  clericos  Vdrochidium  ecdejurum  fer  diverfas  mundi  Pro- 
vincias  i  cx  una  parte  ^  dr  Frddicatorum  ^  CMinorum  Ordtnum. 
fratres  ex  altera  ^  fufcitatas  fuper  pr^dicattonibus  fidelium  populii:, 
faciendis ,  eorum  confffionibus  audtendis  ^  foenitentiis  tisdem  tnjun- 
gendis  ^  d^  tumulandis  defunciorum  corporibus ,  duor um  liloriim  • 
Ordinum  Monachis  amplam  fatis  dedit  licentiam :,  6c  odto- 
fum-i  uti  glolfa  loquitur, /?rm7(^^/W;^  ^  quofreti  omniailla 
in  ecclefus  &:  locis  eorum  peragerent.  Decretalem  illani 
Benediftus  XI.  revocaverat.  AtClemens  V.  fucceflbrin. 
ConciUo  Viennenfi  innovavit  5  &:  Benedidi  revocatoriam,,. 
Concilio  urgente  ,  antiquavit.   Bonifacii  &  Clementis 
I^ecretalesJohannesXXlI.  in  Extravaganteyr^g'//^^^/^^,  tit.  ' 
de  judiciis  non  foliim  confirmavit,  fed  ad  Auguftinianos . 
etiam  &:  Carmelitas  privilegium  illud  extendit.  Tandem: 
idemprivilegiumEaulus  III.  etiamjcfuitis  indulfic.  Per 
Gpncihum  Tridentinum    privilegium    Monachis    Sefs, 
XXIV.  cap.  4,.  de  Reformat.  ubifinguUex.popuload  paro- 
chiam  fuam  amandantur  >   abrogatum^  Curati  perten- 
derant.  Cumque  Mor\achi  decretum  iUud  eUiderent,  ipfi- 
quse  Eontifices  Curatis  caput  iUud  aUegantibus  con- 
tradicerentj  evenit,  nt  curati  nonnuUi  ui  Papas  ipfius,.. 
ceu  odiofi  privilegii  iUius  &  conditoris  &t  dcfenforis ,  au- 
thoritatem  infurgerent.  Etenim  Curatus  quidam  inGal- 
lia^vGerfoni^  fermonem  BuUiK  AUexandriV.  oppofitum, 
vernacukim  in  idioma  GaUicum  converfimi  edidit.  Sed* 
6c  Francifcus  Bonichon  3  Presbyter  Congregationis  Ora- 
rorii  Andegavenfis ,  Ubro  de  authoritate  Epifcoporum  edito, , 
aflerere  vifus  erat?  Authoxitatem  Curauirum  efe  juris  Divini  y . 

dque 


PERIODUS  SEPTIMA.  445 

^c[uede  authoritatcm  Pap£  ^  Bfifcoporum,  QiiiE  res  adeo  Papx- 
gnachones  ofFendit,  ut  Vernantius  Papa:  defenfionem 
libro  A.  M;  D.  c.  LViii.    Metis  edito,  aperte  fufceptrit. 

Ciimque  in  dcfenfione  illa  Papx  Monarciiiam  fupra  mo- 
dum  extenderit,  Cociliorum  &  Epifcoporum  authoritati. 
palam  detraxerit ,  fadhim  eft ,  ut  Facultas  Theologica  Ba- 
rjifienfis ,  annitentibus  ParochiaUbus  Civitatis  Pidonum, 
in  Vernantium,  ejufque  Propofitiones ,  ceu  Pontificix 
authoritati  nimium  vehficantes  ,  cenfuram  pubhcam 
d.  XXIV.  Mart.  A.  m,d.  c.  lxiv.  ftringeret,  eamquepaulo 
poft  folenniter  confimaret. 

C  C  L  X  X  X I.  Inter  Propofitiones  porro  Vernantii  ^^'  ^orUm 
a  Sorbona  obelo  confixas  fequentes  erant :  quod  Fapa  unius  ^'oullt! pL 
fit  emergentia  circa  fidem  duhia  infallihtlis  veritatis eraculo  tollere  p^^^opofiio- 
^  explanare-,  nccconttnuo  indiEiis adhoc  ipfiim  Conciliis  ^  ^^'^^^-  l^io^couHltt' , 
dicat.  ad  Alex.  VII.  quodPapafitverafideireguUy  pag,  73. 
quhd  Pap£  aliquid  adfalutempertinens  mandanti  parendum  fit ,  ita 
ut  non  inc^mratur  in^  rationem  ejus  ^  quod  facit^  aut  ejus  ^  quod 
ordinat,  pag.  68.  oiuod  Bcclefu  Roman£  oracula  terminent  infal- 
hhtliter  omnes  controverfias ,  qus,  oriuntur  in  Ecclefia ,  ojiia  Papa 
nonpotefterrare  infuis judtcits ,  quando proponit  in  qualitatc  vicarii 
Jefu  chrifti  dogma  fidei  3  ///  rectpiatur  generaliter  a  tota  ecclefia , 
qu£,  non  poffitfalli  in  eo  recipiendo  -y  quia  duplex  fit  fpecies  infalltbi- 
litatis ,  una  acliva ,  alterapajfiva  -,  quarum  illa  ad  Papam ,  quando 
dogma  altquodfidei  in  quaittAteVicarii  Jefii  chrtfii  decidit ,  h(g.c  ve- 
ro  adEcclefiam ,  quando  illa  recipit ejus  dcciftones  5  pertineat  -,  utra^ 
que  authoritatem  hahens  a  verho  Dei^  qui  non  potefi  nos  fallere, 
pag.  14^}..  qtfodPentifexCM^ax.  utpote  authoritate  cerfo  Bivina.'. 
polLens  y  nec  exfideUtm  muhtitttdtne  amplificetur ,  r^c  ex  paticitate  - 
eortim  minuatur,   Dedic.  ad  Alex.  quod  D,  N,  Jefis  chrifitts  - 
S.  Petro  &  ejus  Succefforihus  dederit  omnem  illam  authoritatem  ^ 
quamipfe  recepita  fuo  Patre  ad  guhemandum  fiinmgregem.  pag.,- 
%%,  &;  138.  quod  Papa  fit  depofitarius  thefmrorum  Jcientia  &- 

•  Kkk  3  Sa^ien*  - 


4+6  E  G  C  L  E  S I JE  R  O  M  A  N  ^ 

Sapiehtiji  Jcfu  chrifti ,  &^  (horrefco  referens)  in  ipfi  omnes  the^ 

fiuri  faftentid  (^  jcientiiz  fint  ahfeonditi,  pag.  Sz.Harumfi- 

miliiimque  blasfphemiariim  potiiis  ,  quam  aflertionum 

meritiflimacondemnatioa  Sorbona  fafta  Papam  &"  Sorbo- 

niE,  6c  Curice  Parilienfi  3  partes-Sorbonx  fiiicipienti ,  in- 

fenfum  denuo  reddidit. 

fummvitu       C  C  L  XX  X I L  Pofl:erior  diflidii  occafio  ex  novitix 

rhesiogia     j^heolozi^CMoralis  lefuitarum,  ceu  qmntie  fineularis  eorun- 

fHitarmn,ceu, dcm  hcereleos  non  iimpucis  ,  led  ex  multis  compolitx, 

r*^''^^ '''*'!^^^' poxtcntofis  dogmatibus  nata  efl:.  Dequa.,  occafione  fic  fe 

em  ^rejeos.  ^^^.^^^^  ^  pauca  hcic  diflferenda  fuerint ,  ut  quo  pa£to  non 

in  fidei  duntaxat ,  Xed  morum  etiam  vitxque  dodtrina  Ec- 

clcfia  Romana  in-pejusquotidie  prxcipitaverit,  liquido 

appareat.     Qiiemadmodum   Ecclefia   Romana  pietatis 

fan£tiratifque  morum  in  Decalogo  praefcript^E  fpeciem 

me-ntita ,  ejufdem  vim  abneget ,  &  legem  Divinam.plum- 

beam.regulam.5  nafumqne cereum  faciat,  comparatione 

fingulorum  Decalogi  pnr ceptorum  >  6c  doftrinjK  de  Mori- 

biis  Pontificia^,  ahbi  fufiusofl:enfumett.  Sedidmagis  e- 

tiam  novitia  illa  Morafis  &  Cafuiftica  Jefuitarum  Theo- 

logia,  aNavarro^Toleto^EmmanueleSa,  Azorio,  Dia- 

na  Panormitano  3  Leflio,  Sanchez,  FiUiucio,  Efcoba- 

rioj  Mendoza,  aUis  prodita,  demonftrat.    Hoc  unum 

fatagunto  utpeccatapopuUelevarej  fceleribus  decuma- 

.    namportamaperire,  turpifllma  qusequequxfitis  frivohs 

&  Sophifticis  prcstextibus ,  vehitfuco  Sccerufla  quadam 

obdu5:a-6c  palhata ,  incautis  mentibus  propinare  hc  inftil- 

lare,  denique  fcelera  authoritate  fidei  docere  queant.  Ad- 

c6  quidem  id  verum  eft,  ut  Papifta  quidam  Hallerius, 

in  Bauniumlaxum  Cafuiftam,  memorante  Montaltioin 

Epiftola  Provinciah  quarta  5  detorquere  non  dubitaverit 

verba  illa  Baptift^  de  C  hrifto :  Ecce  qtd  tollit  peccatamundt  ? 

Caramuehs quoqite in  Epiftolaad  Dianam verba haiid  ©- 

.  '  quidem 


PERIODUS  SEPTIMA.  447 

quidem  cedro  digna ,  fed  carbone  notanda  funt :  Bgo  tnge^ 
nium  Dtanx  veneror.  Ejus  indtifiria  rmltas  optnones  evajijje  pro^ 
kahtles  ^  qtm  ante  rwn  erant  ^  invtdus  fit  ,  qtd  non  affirmet.  Si 
jam  fint  probabtles  3  qua  ante  non  erant ,  jam  non  peccant  ^  qui  * 

eas  /equuntur ^  Itcet  antcapeccavertnt,  Ergoft  ejufifiodi  peccata  ab 
orhe  Itterarto  Dtana  fujlultt  ,  meriio  dtcttur  AGNVS  D  EI , 
SJI  SVSrVLir  PECCA rA  cMVND L  Ealento Na-  - 
varrus^^veteres  Cafuifi<£glortamfiiam.  Sunto  leones^  dr  a  rigore 
Acfeverttate  laudantor,  Efio  k^  G  N  VS  tu ,  laudandus  a  hentgni^ 
tate.  Scilicet  illi  le6nes  fuerunt ,  Diana  6c  iequaces  lenones 
dicuntur  merito.  Qiiis  non  leftis  auditifque  talibus  flu- 
pefcat  totusi 

.  -    C  C  L  X  X  X 1 1 L  Lubet  heic  in  fcenam  producefe  c«>/^r/f/- 
praecipua  Theologix  Morahs  Jefuiticx  capita ,  quse  Je-  ^^'*^;M«- 
fuitis  Viri  do£li  in  ipfo  Papatu,  quibus  nondum  plane 
conclamatus  pudor  efl  ^  tanquam  foeda  "^^/^©t  ob- 
jeftarunt,  &  utramque  m  Theologia  illorum  Moraii  & 
Cafuiftica  paginam  faciunt.  Principium  ejus  &  fundamen- 
tum  eft  Vrohahilitas  ,  de  qua  axiomata  illorum  tria  funt,  vehtidepnn'^' 
Frohabilem  fcihcet  opintonem  omnfm  ^  etiam  falfam  c^  legi  2)/.  ^^^'^''^'^:»  • 
vin^  contrariam  a  peccato  coram  Deo  excufare :  E  duahus  opinioni' 
bus probahtlibus  minus prohahilem ,  ^  minus  tutam  ampleefi  licere : 
Prohabilem  optnionem  efie  5  quA  certttudinem  non  habens  y  vel  gra- 
vi  authoritate  ^  qualts  efl  tmius  viri  doBi  cr  probi  j  velnon  modtca 
ratione  nitatur,   Summa  huc  redit,  opinionem  unius  viri 
doili  authoritate,  vcl  ratione  mbdica  nixam  confcientise 
&  aftionum  morahum  regulam  efle.  Pofitoejufmodi  fun^ 
damento  nihil  excogitari  poteft ,  quod  veri  peccati  ratio- 
nem  habeat.  Nunquam  enim  deerit  eofpli  ^k^yux-Mi ^  vel 
probabihs  ratio ,  vel  authoritas  viri  dofti  &  fcelerum  a-  -  .-» 

mantis,  qua  certiflimo  peccato  ahquis  refti  color  indu-  -  "• 

catur.  Sternitque  adeo  Probabilitas  hsec ,  illa  tantopere 
JefuitisdamnataHelena,  expeditiffinum  ad  Atheifmum  ^ 

v^iam>  •> 


^^8  ECGLESIJS  ROMAN^ 

viam,  ut  merito  jarn  olim  Liidovicus  Faber  ,  Ludovfci 
X 1 1 1.  Galliarum  R.egis  Prxceptor ,  rotam  hanc  Cafuifta- 
rumfcientiam  nihilaimd  eiTe,  quam  artem  cum  DcocaviU 

landi  diclitaverit.  DoemaiUud  nefarmm  dc  Probabilitate 

■  t^ 

mfihah  cliu'  excipit  altcrum  ^c  Intcnuone  ^  feu  Methodo  dirigend^  inte72tio^ 

gmUinun-  j^is,  Qiiam  lu  eoCafuiftarillicoUocant,  ut  in  fuis  quifque 

^^*"*'**        aftibus  iicitum  aliqucm  finem intueatur.  Aftus  ipfos  ajunt 

ab  homimbus  expeti :  intentionem  aDeo.  Qui  igitur  re'- 

£tam  intentionem  habent ,  eos  peccare  pernegant.  Doftri- 

nam  eam,  fcelerumfoetammatrem,  Montaltius  Epifto- 

la  Provinciali  Septima  ex  Jefuitarum  plurium  fcriptis  pro- 

mit^  &:  deteftabundus  explicat.  lllud  porroin  eadoftri- 

na  pervertillimum  eft-,  quod  Cafuiftx  illi  intentionem 

eam  non  adDeum  &  gloriam  ejus,  fed  ad  commodum , 

honorem  &:  concupifcentiam  hominum  dirigunt:  quod- 

que  officia  fuapte  natura  mala,  aut  nullis  circumftantiis 

cmendata ,  fola  intentione ,  folo  animi  flcxu ,  qui  in  re- 

bus  ipfis  immutet  mhil,  bona  fieri  contendunt.   Merito 

hic  cum  S,  Auguftino  contra  Ak?idac.  cap.  7.  exclamamus! 

'^uod  Jcelerati^tmtmi  fdcinm  y  quod  turpijfi^num  flagitium  ^  quoi 

impurifflmHm  facrilegium  non  dtCAtur  fieri  Po/Je  recie  atque  jufle ,  fi 

femel  concejfirimm  y  in  emnihm  malis  op^ihus  hominum  ideo  non 

quid  fiat ,  fed  quare  fiat ,  qudrendum ,  ut  qudcunque  propter  hon<^ 

Arte  mHtandt^^^l^  fi^^^  ^'^P^^^tintur  ^  nec  ipfkmala  ejfc  judtce^Hur  ?  Tcrtium 

defimtimes    fuccedit  Cafuifticx  iUius  dogma  3  Ars  nimirum  mutandi  de^ 

■:>virtHtum  ^ finitiones  ^irtutum  <^  vitiorum.  Qiia  artefubtiUquxhbetpec- 

cata  purgantur  racile.  Ita  umonia  iis  non  eft  oblatio  tem- 

poraUs  pro  fpirituali  fimpUciter ,  fed  modo  ,  fitemporali  tan^ 

ti  5  vel  pluris  afiimetur  quam  (pirituale^  (^  alteri^u  cum  altero  pre* 

^ritatiomhut^^^^ <^^^^^tctur.  Qilartum  dogmaeft  de Cogitationihm  honis, 

^OH^,         Negantpeccare  hominem  in  quocunque  opere,  fi  Deus 

gratiam  bonariim  cogitationiim  ,   qua  de  Deo  cogitare, 

peccatum  agnofcere,  eirefiftere,  Sc  filibitum  fit-  iUud 

evi- 


PERIODUS  SEPTIMA.  449 

evitarc  poffit ,  iiDn  fuppeditet.  Id  vero  belle  Epicuraeis , 

aliifque  profligatis  hominibus ,  a  quorum  mentibus  fem- 

per  Deusabeft,  patrocmatur.  Qiuntum  non  minus  pro- (^  ^r/r/V/Vwf 

fanum  dogma  eft  dc  K^ttriuone.   quam  definiunt  illi  im-^^^^' '''«?''*' 

perfeftam  contritionem  5  feu  dolorem  ob  pcccatum,  or- 

tum  expoenarum  metu,  qui  quamvis  deftitutuscharita- 

te  Deij  8cconjun£tus  cum  folo  Sacramcnto  abfolutionis , 

peccatorem  juftificet.  UndecoroUariumifthoc,  faventi-  * 

busjefuitis,  Sirmondo^  Annato^  Pinterello,  Moynio, 

aliis  5  Montaltius  idem  deducit :  Ver  totmi  vttam  fic  peccatA 

elici ,  adeocjue  contingere  foffe ,  ut  pikitem  adififcatur ,  cj^ui  nunquam 

Deum  intotavitadtlexit.  Pauca  hxc  Theologix  hirjusMo- 

rahs  &;CaluifticiEjefuitarumdogmata  5  fpeciminis  &  ve- 

luti  •;rgo>^u^ctl@- loco  5  in  medium  afterre  Ubuit. 

C  C  L  X  X  X I V.  Hinc  igitur  poftcrior  illa ,  quam di-  Guimemio^ 
xi  5  occafio  diffidii  nata  eft.  Etenim  Amadeus  Guimenius ,  ^«/w^f» mm 
Lomarenfis ,  perfonatus Jefuita ^, Opufculum  Latino idio- *tJm^ksorh»' 
mate  confcriptum  edidit ,  quo  probare  fuftinuit,  Theo- «<»  ^^'«'^«- 
logiamillam  Moralem  Jefuitarum,  quxque  illide  prda-fj^/^^"'^'*'' 
btlitatey  intentione^  mutatione  definitionum  ^  (jrc  fcifcunt^ce- 
leberrimorum  ,   Ecclefix  Doftorum  authoritate   neuti- 
quam  deftitui  ,    adeoque  in  numero  fialforum  ,  improhahi' 
lium  y  fcandalofiorum  ^  erroneorum  haberi  non  debere.  Sorbo- 
na  vero  hbri  impietate  commota  d.  1 1 1.  Febr. A.m.  d.  c.  lxv. 
dogma  Probabihtatis  nominatim  y  aUafque  confimiles  Pro- 
pofitiones^  in  Opufculo Amedeicomprehenfas,  tanquam 
fialfias  5  temerarids  ^  lihertati  ecclefii^  Gallicana  5  Yacultatihus  Thea- 
logi^y  Cr  orthodoxis  docUrthus  contrartds ,  folenniter  damnavit 
jugulavitque. 

C  C  L  X  X  X  V.  Videri  equidem  Alexander  ipfe  vo-  ^/«««'^'•V 
luit  perniciociffimaiUa  inTheologiam  moralem  indufta  L^^^^^^'*.'^  ' 
dogmata  penitus  improbarc.  Author  enim  eftVir  doftiffi- 
mus ,  Pbntificia:  Communionis ,  JuUus  Clemens  Scotus , 

.    Lll  in 


450  EeCLESIiE  ROMAN^ 

in  Notis  fuis  adverfus  Pallavicini  Hiiloriam  Concilii  Tri- 

dentini  vuigatis  ^fag.  69.  eum  Patribus  Dominicanis  in  eo- 

rum  Generau  Capitulo  A.  m.  d.  c.  i,v  1 .  Koma:  celebrato ,  a 

Magiftro  Ordmis  illius  Jphanne  Baptifta  Marino  referri 

voluiiie  5  icxdcicBeaUjJtmum  Patrem  tot  ndvarum  opimonum  hoc 

Seado  in  TheologiamCMoralem  inducfarum  y  c^uihtds  dijciflina  £- 

njangeltca  refihttur ,  ac  confctentits  cum  gravi  animarum  periculo 

n  illudttur  y  (^  femaximeveliea  Theologistn  Bccleftd  hoc  morhooc^ 

culto  laborantis  remeditm  ofm  faranex  fevxriori&  tuta  Sari^iif 

ftmi  PrMeftoris  (^Thomae^  do^rina,  c[tio  HJEC  CMORVM 

ET  OPIls^roNVM  L I.C BNT I A y  qu£  in  dies graffatttr y 

atmoxfcive-^^^fi  catiterio  cohtheretur.  Attamen  impietatem  illam,  qua 

rempif.      difciflina  Buangelica  refolvitur  3  ^  confcienttis  cum  gravi  anima' 

rum  fericulo  tlludiW  3  ex  Cathedra  S.  Petri  damnare  non  au » 

fus  3  toleravit  utique ,  qui  officii ,  quod  fibi  arrogavit ,  ra- 

tioile  habita  profcribere  fevere  debuit  >  adeoque  impieta- 

tisejufdemmeritQreusperagitur.  SciUcet  Nepotifmo  fuo 

Theologiam  illam  lenocinari  cum  animadvertiflfet ,  in  fmu 

eam  mox  fovere  coepit.  Monitus  enim  a.  Cardinali  quo- 

piam  3  ne  adeo  efllifus  efTet  in  Nepotes  fuos  divitiis  ac 

Principatibus  augendos,  refpondit:  Dominemi  Cardinalis^ 

'    alios  hahemtis  Theologos  (Cafuirtas  Jcfuitas}  g^/iJ^"  nohis  id  fasefi 

fe  conceduj^t  dc  docent. 

sorhomm         C  C  L  X  X  X  V I.  De  eo  quicquid  fit ,  Alexander  utra- 

Jb^efZn  ^^^^^^y  &priore&pofteriore,  unius  anni  interv^allo  di-^ 

[eHjmam      fparata  Sorbonse  Parifier^is  cenfura  mirum  in  modum 

idemgraviter  Qyx\\cQ,Ydi:t\xs  cft.  Nam  Pace  cum  Rcge  Gallix  ob  violatum 

««« at.       ^  CorfisLegatum  ofFenfo ,  &  armis- jam  infiftente ,  ac  ex- 

trema  quseque  iaterminante  5  interventu  Principis  Flo- 

rentini  A.  m.  d.  c.  lxi  v.  hac  fcilicet  prsecipua  lege  ^  ut€or(is 

ejeBis  Cardinalis  chifius  Lutetiam  Partfiorum  defrecatttm  vemrety 

fancita^  Brevi  ad  Regem  ChriiHaniffimum  Romce  apud 

S.^Petruin  fub  annulo  Pifcatoris  die  v  i  .Aprilis  A.m.d.c.lxv. 

da. 


PERIODUS  SEPTIMA.  451 

dato,  &  per  Nuntium  adeundem  ablegatum,  omniftu- 
dio  obnixeqiie  petiit,  uti  AUthontnte  Regia  prAiflo  ejje  vellct-, 
qnb  Sorbona  tlla  condemmtto  utrAOjue  (^qua  lcilicet  &:  Vcrnan- 
l\i  Propofitiones  de  infallibilitate  Papae,  &  Guimcniili- 
brum,  accum  eo  tetra  illa  Theologicc  Moralis  dogmata 
confixerat}  revocaretur.  Subjungit  Apoftolicum  Breve: 
J:^od  profecfo  ^eramus  de  Jingulari  pietate  tua ,  c^ua  Tropofitioms 
K^pojioltca  Sedi  tam  adverfas  dr  injuriofas  in  Regno  (^  Academia 
tua  toleraremn  poterit.  Hicnempeintimus&  quxfitifllmus 
dolor  animum  Pontificis  ufllt ,  quod  per  Cenfiiras  Sorbo- 
nx  defiuo  prastenfam  infallibilitatem  fuam  tentari  everf i- 
que  3  &  intra  unius  anni  fpatium  duos  libros  ob  afl^ertam 
Papa^  Monarchiam  ad  rigidam  cenfuram  vocari  ccrneret. 

CCLXXXVIL  Cseteriim  dolor  Papas  ,  Ecclefiae Bnvi  pmi' 
Pontificia^  capitis,  confentientem  mcmbrorum  ^^^'^^^'^^^'^^^Xuuum 
heic  non  invenit.  Neque  cnim  Rex  Chriftianiflimus ,  "^Wl- su^rcmACw 
rus  utique,  quantumexMajeftatepeteretur,  fiPapxau-*''^!^''?/^''''* 
thoritas  infaUibilis  dedarata  foret,  gratificandum  Ponti-       '^'^*'^' 
ficiis  defideriis  cenfuit.  Providit  quippe ,  fi  infallibilis  Pa- 
pa  pronuntietur ,  futurum  ^  ut ,  ceu  InFallibiUs  Judex , 
Reges  pro  lubitu  excommunicarc  3  regnis  &  vita  fpoliare,  ^ 

regna  auferre ,  donare  aliis ,  denique  abfoUitum^Monar^ 
chaam  totius  Orbis  Romano-CathoUci  inprimis  3  &  in  fa- 
cris  &  in  CiviUbus  fe  iterum  gerere,  ita  ut  inMonarchi!i 
hac  impleatur  iUud :  D/x/V,  o'}^^^^  ^Ji;  Dominabitur  a  mari  ad 
mare ,  ^  Regni  ejm  finis  non  erit ;  animum  inducat :  quandiu 
vero  faUibiUs  haberetur  3  poteftatem  ejus  tanquam  frocno 
conftriftam  intra  modeftix  canceUos  coerceri,  decreta  ejus 
tanquam  erronearejici,  fuUiien  excommunicationiscon- 
tra  Reges  (Henricum  1 1 L  &  I V.)  tanquam  brutum  fper- 
fti,  ipfiimque  Papam  ConciUo  in  doftrina ,  vita  &:mori'- 
bus  3  manentibus  raUiberrimis  decretis  6c  antiquiflimis  re- 
gulisiftis:  fapafalli,  errare  potejl ,  Comilio  fuhjaGet'^  corri- 
-^  Lil  2  gen- 


^5^  ECCLESI^  ROMANA 

gendum  fubjici  pofle.  Statim  igitur  atque  Rex  Pontifi- 
cium  Breve  Parlamento  examinandum  obtulit ,  illud  pro- 
lixo  5  efficaci :,  multifque  rationibus  munito  refponfo  de- 
monftravit,  Regemfine  loefione  jurium  Coron£  ^  fu^que  nuthoru 
tatii  non  fojfe  ajjentiri  pflukto  Vontificis,  Et  cum  Sententi^  Facul- 
iatis  Theologicd  in  cenfims  exprefik  ejidem  fint  ^  qua  Patrum  (jr 
Conciltorum ,  S.  Sedis  ^  omnium  Parlamentorum  (^  Vniverfitatum 
Regni  y  tantum  ahejje  y  ut  condemnari  ilU  debeant ,  ut  fotius  FacuL 
tas  deheat  valide  excitari  ad  perfeverandum  in  illis,    Extatque 
Confilium  Parlamentiintegruminlibro,  o^oColleBio  va- 
riorum  firiptorum  in  Cenfiras  Facultatis  Theologica  Parifienfis  de 
Hierarchia  Ecclefid  dr  Theologia  Morali  continetur. 
%)m  c»nfi'        C  C  L  X  X  X  V 1 1 1.  In  eo  Confilio  agnofcit  Suprema 
l^iiil^^li^^fl^Cvixbi i  Papam,  utpote Epifcopum  primum ,  eflecaput 
opfofttum      ecclefias ;  idque  per  Galliam ,  6c  in  omnibus  Scholis  Facul- 
gravijfmnm,  ^^^j^^  Tlicologicae  fcmpcr  receptum  fuifle  profitetur.  Hanc 
\:^oxli^  6c  pr:srogativam  diferte  negat  eo  valere  ^  ut  Pa- 
pa  infallibilis  3  8cCanonibusnonfubje£tusftatuatur.  Gal- 
liam  porro,  nonobftante  concordia,  quam  femper  cum 
Romana  fede  coluerit  ^  a  Curise  Romanx  illegitimis  ufur- 
pationibus  fibi  caviflefemper,  omnemque  EccIefiiEGal- 
licanae  libertatem  duobus  his  magnis  principiis  inniti ,  quod 
Pafa  fuhjecfm  fit  decretis  Conciliorum  >  e^  o[uod  ejus  authoritas  non 
fit  Monarchia ,  fed  authoritate  ecclefu  inferior.  Poft  infallibili- 
tatem  Papse  pluribus  exemplis  oppugnat  &  convellit  -,  ve- 
luti  Sixti  V,  cujus  Biblia  &  BuIIam  editionem  eorumap- 
probantem  Clemens  VIII.  fupprefl^erit >  Pauli  IV.  Prse- 
deceflbrum  fuorum  fallibilitatem  in  pleno  Confiftorio  a- 
gnofcentis)  K^drianiVLc^xim  I  V.Sententiarumlibrum, 
etiam  in  fecunda  editione,  ejus  jamPontificis  jufliipro- 
curata,  afla  vocefcripfit,pIuresRomanosPontificeshae- 
reticos  fuifle  5  Gregorii  XI.  in  Teftamento  revocantis  &  de- 
teftantis  ea ,  in  quibus  erravit  >  Johannis  XIL  negantis  y  ani- 

mas 


PERIODUS  SEPTIMA.  453 

mas  mortuorum  ante  unionem  cum  Corporibus  Coe^Io 

frui^  Bdmfaeii  VIII.  in  Extravagante  Vnam  Sanfhm^  ceu 

articulum  fidei  definientis ,  quod  Reges  in  temporalibus 

a  Sede  Romana  dependeant)  Inmcentti  11 1.  qui  Serm,  2. 

de  confecrat»  fatetur,  fe  propter  peccatum  ,  quod  in  fide 

committit,  abEcclefia  judicaripoflcj  VafchalvsIL  quiin- 

veftiturse  privilegium ,  primo  concedens ,  poft.  fe  errafl^e 

falfus  in  Concilio  Lateranenfe  veniam  petiit  >  Honorii  1. 

Monotheletas  >   Vigtlii  condemnationem  trium  Gapitulo- 

rum  prohibentis  5  GeUfttt  I.  Leonis  L  &"  Stricii  agncfccntium , 

quod  Concilio  inferiores  fint.  Ex  quibus  Fontificum  Ai- 

ftis  faftifque  hoc  adextremum  (jviiTii^criicL  Curiae  Afl!ef- 

fores  formant :  .Quando  fenttntia  funt  oppofit£y  oportet  utalte^ 

YHtra  pars  erret.  ^am  vero  tnter  Vontifces  veteres  omnes  fere  agno- 

verunt  fe  fallihiles  ^  Conciltis  inferiores.  Recentiores  contra  prxten- 

dunt  y  quod  errare  non  pojjtnt ,  o*  g'^^^  ^^^^  eccle/ia  fumme  ah  illo- 

rum  imperio  dependeat.  Oportet  ergo  ut  alterutri  errarint ,  ac  proin 

ut  infallihilitai  nonfit  infeparahilis pr^rogativa  faprema.  illorum  di- 

gnitatis.  Pontificum  didis  factifque  Conftantienfis  &:  Ba- 

fileenfis  Conciliorum  5  quorum  eam  in  rem  decreta  tudn- 

tur ,  definitiones  fubjiciunt ;  diftinftionem  Papx  ut  priva- 

XX  &  publici  Doftoris ,  nec  non  pra^judicium  obrcceptas 

InnocentiiX.  Bullas  Anti-Janfeniticas  ^,  difcutiunt>  tan- 

demque  concludunt  Papam  haud  duhfe  pr^occupatum  ^  pep- 

me  informatum  Cenfurarum  revocationem  exegtffi.  Effe  multa  ex  ad- 

verfo  y  de  quihu^  alti  jufi^e  €onquera?7tur ,  veluti  quod  fingulis  an- 

nis  KomA  puhlicetur  Bulla ,  difia  in  Ccena  Domi?n  5  Summis  Pote^ 

flatihm  iniqua :  quod  nuper  iterum  typis  imprcjfum  fit  Decretum  In- 

quifitienis ,  quo  condemnetur  Senatusconfultum  factum  contra  Jo- 

h/innem  Caflellum, 

CCLXXXIX.  Alexandri  juflli  A.  m.  d.  c.  lx  i  v.  pro-  'fj^^'  ^'^^'^.^ 

diit  novus  Index  Librorum  Prohibitorum ,  una  cum  ejuf-  ^o^Hm  Zu- ' 

dem  eam  in  rem  BuUa  die  v.  Martii  eiufdem  anni  edita.  Vi-  *''7^*''  ^^(f*^ 

Lll  3  ^^_w,.,.., 


45*  ^CCLESI^  ROMAN^ 

deire  ibi  inter  alia  eft  Indicem  Decretorum  y  qiise  vel  a  Ma- 
giftro  facri  Paiatii,  velab  iplis  Congrcgationibus  Saoris 
'P9nt'ificum ,  Xndicis  &:-.S.Oificii  emanarunt.    Anniiadveriionem  mere- 
^%afJe%-^^'^  nonnullam,  quod  in  folo  Decreto  ixvii.  d.  x.  Jun. 
brosexpur'    A.  M.  D.  c.  lvij  I.  condito  a  Sacri  Indicis  Congregatione  \i- 
^i^itts ,         ^^^  fequentes ,  Pontificii  omnes ,  ne  exceptis  quidem  ipib- 
rum  Pontificum  fummorum ,  Urbani  V  1 1 1.  &:  Innocen- 
tiiX.  Bullis,  prohibiti  profcriptique  funt.  /.  K^nonymiOr 
fupiltiml  quod.injinhiturA,S,C.  Biffertano  fro  Francifi  Snarez, 
de  gratia  dtgro  offrejjo  coikta  per  Ahfolutionem  k  Sacerdote  fr^fmte 
impenfam  ,  frAvia  feccatorum  exfofitione  Bfiftolari,    IL  Magni 
Bullarii  Romani  Tomm  quartus  ^S,  rontificum  Vrhani  VIIL  (^Jn- 
nocenttt  X,  Confiitutiones  comfieUenSi  Dmec  exfurgetur  ab  ad)ecfis, 
Exfurgari  autem  debet  ,  ut  fccfuitHr,  k^uferatur  Conftitutio  25. 
incifiens :  SacrifanfU  RomanA  Ecciefm.  KfAuferantur  fr^terea  /ex 
faginA  a  faginafgnata  289.  ufjiie  ad  faginam  ftgnatam  500. 
1 1 1,  Domti^  Safientid  5  quamfeftem  fufjiUta  fer  aiiegoriam  co- 
lumnis  Fr.Lucas.a  Monteforti:,  OHari^  cuitorihus  novtjjme ddifi- 
cavit.  1 V,  Lihri  omnes  imfrefjt-i  &  qui  inconfulta  S,  Congregatto- 
ne  imfrimentur ,  tra^tantes  controverftam  de  vera  (jr  non  interrH" 
pa  fucceftone  fiiiorum  S,Trancifciy  ^  de  vera  forma  cafutii  ejuf 
dem,  V.  Eienclous iihrorum  omntum  frohihitorum ah  A.iG^i^G.ufi 
que  adA,  1655.  ordine  f^ifhahetico  fer  F,  Thomam  dei^ugufti- 
nis  digeftu6 ,  ^c,    VI.  Eetri  Picherelli  Ofufc.  Theoiog,  Dijfert,  de 
Miffky  item  de  imaginiht^s ,  hahita  ad  fanum  Germani  coram  Re^ 
gina  matre,  Affendtx  ad  Dijjert.  de  Mijja ,  (^  Maidonati  Vrde^io 
»  in  ffal  I  i  o.  Dentque  VI I. '  Vera  e^  d/iucida  exf&ftio prdfentis  fta- 

tus  totim  Serafhkd  F.  F.  Mtrtortim  Reiigionis  a  S.^  magno  Fran- 
itfco  Vatriarcha  iftciito  y  Ntmine  Divi?w  injfirmte  fundata^  fer 
^p^M^^^  5^;^^///;'//  ComhaJJon.  Unde  de  mifera  fcrvitute  eorum , 

p^ft, ""  ^^"  qi-^i  Pontifici  Romano  fubfunt ,  quin  &  lubrica  forte  Bul- 
krum  &:  Definitionum  Papalium  rn  ipfo  Papatu,  judicium 
ferri  poteft. 

CCXC.  Scd 


PERIODUS  SEPTIMA.  ^ff 

G  C  X  C.  Sed  &  in  alio  decreto ,  quod  numero  lxxi  i  .  Ejufdfm  cen^ 
cft ,  d. X II .  Tan.  A.  m.  d.  c. lx i . edito 2;raviHime  Alexander ^Z^rr Vt"* 
m  quoidam/;?  Regna^^  Gaui£  perdtttonis  jiuos  ^  tn  permctem  am- man.  GaiUh 
marum  mfvttatthm  Jiudentes ,  c^  Ecclefiajltcas  fan&tones  ac  praxin^^*^*^ 
contemnentes  mvehitur  >  queftus  fcilicet ,  ad  eam  nuper  vx- 
faniam  cos  pervenifTe  ,  ut  MiJJale  Romanum  Latino  idioma- 
te  tot  Seculorum  ufu  in  Ecclelia  probato  confcriptum ,  ad^ 
Callicam  v/^lgarem  linguam  (^proh  {cclus  l  ^  convertere  ,  ficque 
converfum  typisevulgare,  &adcujufvis  ordinis  &  fexus 
perfonas  tranfmittere  aufi  fuerint,  &  ita  Sacro-fan^i  Ritus 
majejiatem  Latinis  voctbu6comprehenf4m(yitmajejlatemomnzvct 
rituum  Romanorum  &  facrt  myjlerii  dignitatem  in  ignota  ma- 
jori  longe  Ecclefise  parti  L^/i;^/.!^/^ ,  adeoque  in -z/^rte  ^  non 
inrebus  confiftere  inde  conftet.  quod  magiam  fapiatnec 
ne,  judicet,  quivolet}  dejicere  ^  proterere  ^  ac  facrorum  my* 
Jleriorum  dignitatem  vulgo  exponere  temerario  conatu  tenta- 
verint.  Eam  novitatem  ait  Alexander  fe  ahhorrere  &  detejlari , 
CQM  perpetui  ecclefiA  decoris .  deformatricem ,  inobedienti&^  temeri- 
tatis  5  audaciA  ^  Jhditionts^  fchtfmatis  ^  aliorumcpue  plurium  malo- 
rumfacile  produciricem.  Deinceps  contra  librum  eum  fenten- 
tiam  ferthis  verbis:  Mifjale  pr^dictum  Galltco  idtomaPe  a  quo- 
cunc^ue  conjcriptum^  vel  inpojlerum  alias  quomodoltbet  confertben* 
dum  (^  evulgandum  ;  Motu  proprio  ^  ^  ex  certa  fcientia  ac  matu- 
ra  deliherattone  nojiris  ^  pcrpetuo  damnamus  y  reprobamus  dr  in- 
terdtcimus ,  ac  pro  dammto ,  reprohato  ^  interdiSia  haberi  volU" 
mus  y  ejtijque  impreftonem  ,  lecitonem  &  retentionem  univerfts  (jr 
Jingulis  utriufque  fexus  Chrijlt  fidelibus^  cujufcunque  gradus  ^  ordi* 
nis ,  condittonis  ^  dignitatis  5  honoris  &  pr^eeminentia  ^  Itcet  de  ilHs 
fpecialis  ej^  individua  mentio  foret ,  exijiat  ^fuh  poena  excommuni"  - 
cationis  latd  fententia ,  ipjo  pireincurrendA ,  perpetuo  prohibemuSo  - 
tJMandtintcs  5  quod  fiatim ,  cpuicune\ue  illud  hahuerint ,  vel  in  fu^  • 
turum  cpuandocpue  habehunt  ,  realiter  cjr  cum  ejfecfu  exhibeant  & 
tradttntlocorum  ordinariis  vel  Inc^uifitoribuSs^  cj^ui  nullainterpofita 

mo"" 


456  ECCLESI^  ROMAN^ 

x.elHm  pr«U'  ^OTA  exemfUrio,  igne  comhurmt  ^  ^  comhurifmmt,  En  ferven- 
ttmtatear'  tcm  Alcxandri  pro  Latmitate  fua^  zelum,  qui  eo  ipfo  fc 
^*'^'  ?^Arum  IrenxielTej  manifefte  prodit! 

vaiiavicifii  C  C  X  C I.  An  Ecclefia  Romana  quoad  mores  faltemj 
^juUicie-   procedente  tempore  5  6c  poft  Tridentmum  inprimis  Con- 

ment/sScet/     r  r  -^         l  .  •  ,V       ^ 

de  Eccieftn  cilmm  melior ,  an  deterior  evalent ,  noc  pbtillimunvtem- 
pontfficm  /»pore,  editis  a  Julio  Clemente  Scoto  ,  Italo,  Viro  do- 
1'iTte  cmen-  ftiflimo  j  A.  M.  D.  c.  lxiv.  iu  Pallavicini  Hiftoriam  Triden- 
'"^*  tini  Concilii  Notis ,  difceptari  in  ipfa  Ecclefia  Romana 

cocoit.  Dixerat  Suave  Polanus ,  Mundum  recentem  vitiis 
deteriorem  elfe^  quam  antiquum'.  Ei  Pallavicinus  regef- 
fit,  Comoedorum  hoc  efle  proverbium^  &:  vulgiquere- 
lam.  Suavi  patrocinatus  Julius  Clemens  artic.^i,  perten- 
dit  y  affertionem  ifthanc  repugnare  tum  Pelagio  Papae , 
c.  Irntern,  d.  43 .  dicenti :  ^luia  defecfus  nojlri  temporis  y  quihus 
non  folum  merita ,  fed  corfora  iffa  hominum  defecerunt  y  diflri^io^ 
nis  illius  non  patitur  manere  cenfuram:  tum  Innocentiof.  10. 
de  hdret.  cujus  initium  :  Vergentis  in  fenium  Seculi  corrupte- 
lamy  Scc.  Addit  invalefcentis  corrupiionis  ^argumentum  3 
quod  antiquiores  phirimi  canones  propter  rigorem ,  quem 
ndehum  pofteriorum  animi  vifi  fmt  haud  abfque  falutis 
difpendio  ferre  pofte  ^  mutati  &z  aboHti  fmt.  Neque  aham 
ob  caufim  Adrianum  V  L  antiqiium  Canonum  Pocniten- 
tiahum  ufum ,  a  multis jam  Secuhs  infuetum  revocare  co- 
natum  efle.  Infirmitatem  quinetiam  horum  temporum  in- 
de  arguit ,  quod  in  locum  poenx  pcccatis  debita!  fuccef- 
fernit  indulgentiis  5  quas  Pontifices  Summi  fuperiori  &: 
hoc  Seculo  amphllimas  conceflerunt.  ^//i  indtcant  ^,  qua- 
fi ,  inquit  ^  tot  leges  multiplicat^  a  pofleriorihus  Pcntificihus  5  qu£ 
dr  in  dies  mu/tiplicantur ,  ita  ut  Ponttficid  BuiU  hifce  duohus  Secu- 
Its  conditA  amplifima  duo  volumina  conpciant  -^  cum  tamenvixH- 
num  conficiant  parvum  BulU  quatuordecim  Secults  conditdt  ?  An- 
mn  tot  Reformationrs  decreta  a  Concilii  Tridentini  Patrthus  pro- 

muL 


PERIODUS  SEPTIMA.  457 

mulgata  Jummam  in  Bcclefiajam  morum  deformitatem  indicant? 
Oblervaverat  autem  jamante^^r//^:.  16.  leges  Concilii  Tri- 
dentini  ad  Rcformationem  Ipeftantes  ^  argiuire  deforma- 
tam  vehementiflime  Chriftianam  Rempiibhcam  fuiflean- 
te  Concihum  Tndentinum ,  imo  N  U  N  QJJ  A  M  M  A- 
G  1 S  deformatam  :  in  qno ,  mquit  3  accufmtur  Vontifices  Sum- 
mi  anteriores  cuncii  fofl  MartinumV,  in  Concilio  Conflanticnfiele- 
thtm  A,  141 7.  Novembr.  11.  qm  morum  hujujmodi  deformitates 
r  fmnma  in  proprio  nmnere  incuria  permiferunt  y  negotiis  aliis  a  Pd' 
florali  altenis  cura  inprimis  difle?iti, 

CCXCll.  Poft  Concihum  vero  Tridentinum  con-  poftcmct- 
ccdit  equidem  Authoridem^  in  plurimis  Tridentinas  lc- ^"'"'  Tr/Vr^- 
ges  ecclefiam  rcformalTe,  nec  adcomanifefta  confpiciin//.,m  p*«///i- 
Eccleliafticis 5  acpotiilimum  inanimarumPaftoribus,  vi-*^'"''» ''''"'" 
tia ,  nominatim  carnaha ,  ficut  ante illud  Concihum.  Ad-  !tZ^e\^id!^ 
dit  tamen ,  reprehenfionem  non  magnopere  meruifte  Sua-  ?«^'«*  ^^f- 
Ycm 'y  cimi dixit ,  pofl Concilium  Tridentinum idem evenijfe , quod*^'ffJ^„l 
ante,  Nam  ut  omittatur,  ahquot ,  &:nonexigui  ponde- ^^/"««/^^--^r 
ris  Tridentini  Concihi  decreta  non  fervari ,  veluti  de  le- 
ftioneS.  Scripturx,  cujusloco  alia,  prircipue  apud  Re- 
gulares^  repofita  fint^  deadmittcndisad  facrosinprimis 
ordmes,  Ecclefiafticafque  dignitatcs^  demunere  fuoex-  ^ 
plcndo  a  conftitutis  in  Minoribus ,  de  Conciliis  Provin^ 
ciahbusacDioecefanis,  de  Difpenfationibus ,  &c.  infirper 
obfcrvari  a  nonnuUis  monet  ,  poft  Tridentinum  Conci- 
hum  defeftus  ingentes  3  veluti  i.  Veneratio-nirEcclefiarum.in 
qua  CathoIicispIuribuspra:ftentnon  tantijmGrarcifchif- 
maticij  veriim  etiam  Hebrari  ac  Turcx  ipfirnet.  Utmi- 
randum  nonfit,  fi  Chnftus  inde  irritatus  permittat  potius 
in  Temphs  jam  Chriftianorum  loco  fuo  adorari  Mahume- 
tem,  ac  honorem  potiiis  Diaboli  propagari  inhasrctico- 
riim  fiinis.  2.  Humilitatis  chrifliana,  Narn  plurimos  nlerca- 
ri  etiam  titulos  5  ut  aliis  fintpares  vcl  fliperior€S>  velcos 

M  m  m  fu- 


458  ECCLESI^  ROMAN:.f: 

fupra  conditionem  fuam  exigere^  quserere  nonnuUa  ob- 
fervantiiK  ac  venerationis  fu;^  fignafibi  exhiberi  olimin- 
fueta  y  vel  non  debita ,  quce  nill  exhibeantur  ^  acrker  eos 
indignari,  nec  non  indignationis  argumenta  pracbere  3  in 
cundbis  motibus  corporis  faftum  quendam  prx  fe  ferre  cx- 
teris  odiofum^  prseferre  fe  aliis  vel  in  nobilitate,  vel  in 
doftrina,  vel  in  pietate  ^  aut  etiam  in  his  omnibus.  Idque 
etiammagisdetettabileelle>  fifentiant,  elle  potiushumi- 
litSLtis  fpeciem ,  Communitatem  fuam  cxteris  omnibus  an- 
teferre ,  ac  re  ipfa  prxferre  ;  nihil  non  fibi  deberi  arbi- 
trenturs  fupra  alios  honores ,  prxrogativas>privilegiafi- 
bi  acquirere  fatagant  3  fere  toti  fint  in  fuis  &  communita.- 
tis.  fux  laudibus  extoUendis ,  ac  interdum  falfis  3  prxdi- 
cent>aliqua  afe  prxclare  gefta ,  quandoque  mentientes, 
vel  exaggerantes  -,  humanam  duntaxat  gloriam  in  aftioni- 
bus  carteroquin  piis,  ut  in  xdificandis  ecclefiis ,  donanda 
fupplectile  facra  &cc,  propofitam habeant 5  nedumin-iis,. 
qux  circa  proximorum  falutem  agunt.  3.  Dkrum  feftorum 
Ahfervatioms.  Ciim  enim  illi  fint  iadifti  prirfertim  ad  Dei 
^ultum,  plerofque  dxmonem  potius  colere ,  indulgentes 
Veneriy  gulse  &  ludis.  4.  Simflicitatis  chrifiam  kChriiio 
coinmendat;^  Matth.  cap.  iq.  non  foliim  in  vcftitu  &  viftu, 
v.eriim  in  verbis  etiam  Sc  fa&is.  Atque  defedlum  eum  ait 
a  tion  paucisadfcribi  fekUcntix  hoc  Seculo  propagatx  dc 
Rejlriclione  Mentaliy  caufifque  eautendi,  additoetiam  ju- 
ramento  deea  non  adhibenda ,  juxta  Sanchezium.  Inde 
-fcikcet  fieri ,  ut  perraro  ullus  poflit  efle  tutus  de  uUius  pro- 
•mifl;ione  3  aut  certo  credere  pofllt ,  eum ,  qui  nonnulla  fcri- 
bit  autedit,  itainteriiis  fentire.  Apud  aliquos  induftam 
hinc  eflfe  opinionem,  quod  liceat  publicum  &:  religiofum 
cultum  exhibere  idolo ,  eidem  offtrre  incenfum  3  flores  6cc. 
ijli  fecrificantibiis  miniftrare  5  dummodo  crucem  vel  in 
manu  geftaret,  vel  inter  flores^  autfupra  pedusrepofi- 


PERIODUS  SEPTIMA.  459 

tam  qtiis  haberet.   Infelix  hoc  efle  Seculum  ,  quod  illa 
fenrentiwi  tot ,  Sz  quofdam  prsecipue ,  fortita  fit  affertores. 
Similiter  quot ,  inquit ,  fmiulationes  in  vultu ;,  geftu  ^  aliif- 
que  motibus  corporis  3  itautfaepiflime,  qui  nonnuUis  ar^ 
ndent  prxfentibus,  abfentespolleairrideant.  Simplicita- 
ti  porro  calliditatem ,  fallacianij  fmceritati  adulationem 
fiicceffiiTe,  ita  ut  complures  mftar  Gnathonisin  omnibus 
plane  ad  quorundam  Magnatum  voluntatem  feu  volu- 
ptatem  loquantur  &c  agant  5  quin  etiam  omnia  eorum  ge- 
fta,  etiamminiisreaacommendent.  Affinehuic  efte  hy- 
pocrifeos  vitium,  Sicut  enim  fub  fpecie  pietatis  ha^refes 
ferme  omnesin  Ecclefiam  indufta^  funt,  ita  quoque  pra- 
vas  multorum  cupiditates  eadem  fpecie  obtegi.  5 .  Prnden^ 
iU  chrtfliam :  qux  diftat  y  nunquam  xternam  falutem  poft- 
habendam  commodis  quibuflibet  temporaUbus.  Ejus  lo- 
cum  fubiifle  Politicam  qu^nd3.m  fa/Jam  ^cEthnicam,  diftan-* 
tem,  dummodoquistemporalem,  vel  ftatus  fuifelicita- 
tem  aflequatur ,  nuUam  juris  Divini  ^  imo  nec  naturalis  ra- 
tionem  habendam ,  ita  ut  illa  fit  omnium  prorfus  fuprema 
lex ,  quam  ample£tantur  inprimis  illi  (horum ,  inquit  3  NB, 
hoc  Seculo  maxime  cenfetur  major  numerus ,  quam  ut  fic  Luthera- 
norum ,  Cahiniftarum  c^c.)  qui  a  quibufdam  Politici  etiam 
poft  ConciUum  Tridentinum  appeUantur,  Atheifmo  com- 
muniter  infefti  5  five  hic  fit  ille  3  qui  eft  infipientium ,  nul- 
lum  plane  Deum ,  feu  nullam  plane  incorpoream  agno- 
fcens  fubftantiam  >  five  fit  ille ,  qui  dicitur  AriftoteUcus 
a  quibufdam,  admittens  primam  caufam  faltemfinalem 
rerum  3  omni  materia  carentem ,  curis  tamen  rerum  infe- 
riorum,  feu  Providentix  expertem.  Cui  fententix  con- 
nexam  ait  illam  de  animx  rationalis  mortalitate.  qua  hx- 
refi  nulla  fit  perniciofior  vel  animabus  noftris  5  vel  bonis 
moribus.    Quod,  inquit,  Seculum  protulit  totex  omni 
genere  fcriptores  de  Politicis ,  ficut  noftrum  ?  Qiiofdam 

Mmm  2  ex 


46o  £  C  C  L  E  S 1  ^  R O  M  A  N^ 

ex  Ecclcfiafticis  etiam  majorifibi  tribuere  laudiait,fidi-. 

cantur  vel  exillimentur  Magni  Politici,  aut  in  Politicis 

veriatiilimi 5  quam  fiegregie  probi  &:doai.  Et  utinam,. 

inquitj  nonhoc  nomine  EcclefialliciE  Dignitates,  etiam 

primarise  compluribus  deferantur !  6.  C-^^n/^//>.  cujus  de- 

feftum  varie  arguens,  confiftere  eum  docet  Tum  iniioa 

erogandis  paupenbus  vere  fuperfluis ,  &:  qua:  a  tineis  ^ 

muribus  fxpe  comeduntur.  quod  in  Ecclefiafticis  bcnefi- 

ciis  fruentibusm.axime  vituperandum  monet ,  qui  fiero- 

garent  liberaliiis  5  non  tot  pauperes  ac  mendicos  fore  in^ 

urbibus,  tot  honeftas  familias  ad  incitas  redailas  pudo- 

rem  minorem  pafiuras,  nectot  mexetricium  qua^ftum  fa- 

fturas  5  quibus  noxiani  dicit  opinionem  a  recentioribus 

Theoiogis  &  Canoniftis  probatam  ,  qmd  ecclefiajlict  e  foln 

charitate  3  non  ex  jufma  ad  (hperfluortm  erogationem  teneantur  5 . 

reprehenfa  etiam  eorum  deteitabtli  avaritia ,  qui  in  opcn- 

bus  piis  inproximorum  fahitem  non  reapfequijeruntani- 

mas  Deohicrari,  verDeo  acceptiores  reddere,  fed  mar- 

fupiajibi  5  ac  domefticam  fuppelleftilem  auftiorem  red- 

dere  -,  nee  non  opera  quxdam  fpirituaha  excogitant  potif- 

fimiimj  ut  inde  lucra  fibi,  vel  fuis  reportent-,  atque  in 

ipfamet  Sacramentorum  adminiftratione  ^  vel  in  Rehquia- 

rum.propofitione,  vel  ejufmodi  ahispecunix  exhibitio- 

nemintendunt^  quinunquam  fatis  efle  dicerent,  quam- 

vis  copiGfiirimosreditushaberent,  excufantes  fe,  quoil- 

hs  abundantiores  forent,  hoc  amphorem  numerum  Ec- 

clefiafticorum feu Rehgioforum alendumeife :  l^um in bel- 

hs  inter  Principes  injuftis  :  "Tum  in  inimicitiis  perpetuis 

nonraro  inter  prxcipuas in  civitatibus  famihas>  necnon 

difcordiis  domefticis :  Tum  in  odiis  complurium  immorta- 

hbus  5  etiam  inter  Ecclefiafticos  &  Regulares ,  controver- 

fras  farpe  acerbiflimas  cum  ahis  quasrentes ,  Pacis  ofores , 

fcjriptis  hbrifque  nonraro  fe  invicem  lacerarites.  Ejufmo- 

di 


PERIODUS  SEPTIMA.  46^ 

di  aiitem  diflenfiones  inter  Regna ,  faniilias,  Ecclefiafti- 
cos ,  Religiofos  etiani  Romana^  Cunx  vigere  queritur ,  ut 
verendum  fit,  ne  ficut  Gentiles  prifcis  Ecclelix  Scculis 
mutuam  Chriftianorum  charitatem  attcndcntes ,  &  admi- 
rantes  exclamabant  j,  tefte  Tertulliano  Apolog.  cap.  29. 
O  quanttm  Je  diliguitt  chrtfliaf^i  1  merito  nunccumlachrymis 
exclamari  queat  a  Catholicis  j)iiffimis ,  6c  harum  diifen- 
fionum  confciis  :  Oqumttim  fe  oderunt  chrifiimil  Deinceps 
invehitur  in  homicidia ,  quae  in  aliqua  Chriftiana  regione 
plura  3  quam  in  Imperio  Turcico  patrari  innuit :  in  detra- 
ftores  famce  adeo  frequentes  ^  ut  nuUum  vitium  lit  com- 
munius.  Ubi  Patres  inprimis  Societatis  Jefu  criminis  ejus 
reos  convincit  teftimouio  P.  Mutii  Vitellefci  5  in  libro  ad 
Vniv.  Societ.  qui  prolata  querimonia  B.  Francifci  Borgix , 
Societatis  ilhus  Generahs ,  quodmulti  ad  Societatem  vemant  y, 
ut  fiant  dttiores  y  pauci^  ut  fiant  meltor^s-^  fubjungit :  Nequdfi 
nohis ,  Vatres ,  Fratrefi[ue  hlandtamur.    Non  pauct  hoc  in  genere 
(^de t ra£tionis  v  itio}  valido  frmo  indigent.  Nomini  parcunt  ^  m- 
mia  agunt  Ithertate  (jr  licentia ,  nonfine  gravi  charitatis  jtfiiti^que 
interdtim  injuria  >  dtim  ahena  fcu  dicia  y  feu  facia  ntmc  amplifica- 
ta  augent  y  modo  ultro  citroq^ue  renuntiant ,  nunc  in  deteriorem  par- 
tem  accipimit'y  ad  mott^s  animi ,  ato^ue  confilia  Deo  rcfervata  dijti- 
dicanda  progrediimtttr -y  haudfcio -i  an  diccndum  fit ,  resneque  gc- 

flas  unqtiam ,  neque  per  fomntum  quidem  ohlatiU  commintfcuntur 
(^jaciant.  Equidcm  mihi  perfuadeo  ^  co?tfulto  ac  dedtta  opera  non 
delinqtd ,  qtu  fciam ,  quantus  Dci  timor  tpfo  adjuvante ,  in  Socie- 
tate  vigeat.  Vcrum  afifirmo  inconfiidcrantiam ,  indiltgcntiam ,  iu- 
hricitatem  hac  in  re  maltm  cffe  bnge  gravififimuryi  >  atque  utinam 
interdum  Divina  Majcfias  mhilo  magis  ^  qtiam  leviter  Iwdatur  ^  ea- 
que  perictdofiius  ,  quo  minus  inde  conficientia  onerari  alicui  fortaffi 
videhitur.  Ego  vero ,  qtioniam  exonerare  meam  [latui ,  mthique 
fcrftLideo^  i?mumera  hir^  hona  nohis  intercludi  ^  atque  ex  hoc  fon- 

i  t€  inprimis ,  c^  tmivers}  derivari  mala ,  quA  aquijftrm  Domini  ju- 

Mmm  3  S- 


^6z  ECCLESI^  ROM  AN^ 

dkid  tolerxmus  ^  ex  intimis  cordis  meivifceribm  obtejlor  ^  Examen^^ 

quod  vocmm ,  ParticuUre ,  accttrattim  fer  hofce  diesin  hoc  vitium 

infiituant 5   quandoo^uidem  LATIVS  quam opus effet 3  tUud SER^ 

TEKB  per  Societatem  DBPLO  RAMFS    OMNES^fkte- 

mtirque ,  vmenojk  hujus  atque  EXCRABILIS  flanta fibris 

evulfis ,  terrefirem  quendam  Varadtfum  illam  ftauram,  Addir  te- 

ftimonium  ejufdem  Societatis  Generalis  Aquavivx,  cui 

ciun  indicalTent  Patres  Congregationis  Romanx,  detra- 

£tionis  ifthoc  vitiumScloquendilibertatemitainSocieta- 

te  ea  crelcere  ^  tit  non  panci  videanttir  id  fme  fcrtipdo  facere  ^  dr 

quidem  in  materiis  dr  rebt^  non  levibm ,  fic  ille  reipondit :  Ma- 

gno  noftro  dolore  videmus  ^  propofitionem  hanc  veramejje.  Etab 

hac  Societatepofthac  manaffe  ifthoc  dctrahendi  cacoethes 

ad  alios ,  ac  potiHimum  Clauftrales ,  Author  idem  mox 

graviter  quiritatur.  Quin  ^  Pallavicinum ,  qui  Suavis  de 

corruptione  crefccnte  Ecclefine  affertionem  inter  Comoe- 

dorum  Proverbia  retuht ,  teftimonio  etiam  Urbani  V 1 1 L 

&:  Alexandri  inprimis  VIL  affirmantis,  per  novas^pinio- 

ms  hec  Seculo  in  Theologiam  moralem  induBas  difciptinam  Euan- 

gelicam  refolvi ,  CT  conjcientiis  ctm  gravi  animarum  periculo  illti- 

di  j   morumque  ^  opinionum  licentiam  in  dies  grajjari  convicit, 

Denique  hcetconcedatur,  minora  vitiatumcontracafti- 

tatem ,  tum  contra  temperantiam  patrari  nunc  in  Eccie- 

fia  5  ab  Ecclefiafticis  inprimis ,  poft  Concihum  Tridenti- 

num  quam  ante  ^  non  minus  tamen  fpirituahbus  vitiis ,  fu- 

perbice  ^  avaritise  5  invidix ,  detraftioni ,  fufurrationi  5  do- 

lofse  fimulationi  ^  fidei  datas  violationi ,  malevolentise ,  hy- 

pocrifi  3  ahifque  fimihbus  deditos  effe  Cathohcorum  ani- 

mos^moxfuseibidemcomprobat}  totamque  ea  de  re  dif- 

fertationcm  claudit  S.Bernhardi  in  verba  iila  EfajiEcap, 

XXXVIII.  Ecce  in pace  amaritudo  mea  a?narijftma  ,  commen- 

tatione ^ o^vxferm.  T^^^.in  Cantic,  cjufmodi extat :  Amaraprius 

in  nece  Martyrum :  Amarior  pofi  in  confiich  hdreticorum :  Afnarif- 

fimainmortbmdomefiici>rum.  CCXCIIL  Si- 


PERIODUS  SEPTIMA.  463 

CCXCIII.    Silentio  prxtereundum  non  cd  hujus Epifcopi  cer- 
potiflimum  temporis  aiS^po^^)\ov  ^   Epljcop^  fcilicct  ^'^^^^^*  *"^u'lZ7ii^' 
Epifcopi  cnim  nonnuili,  quorum  munus  fuerat  attende- 1 j»/. 
re  gregi  fuo,  Sz  pafcere  ecclefiam  Dei  fanguine  ejuspro- 
prio  redemptam  5  in  Germania  cum  primis ,  itrenue  Ma- 
vorti  litantes,   novo  etiam  &  infolito  armorum  fo^tore 
tantum  non  obvias  enecantium  genere  y  ad  ferrum  &:  flam- 
mam  omnia  vocabant.  Qtiorum  in  cenfu  Chriftophorus 
Bernhardus  a  Galerr^  Monafterienfis  Epifcopus ,  verus  Se- 
cuU  noftri  Cyclops,  qui  inter  arma  adolevit  >  Sc  confe- 
nuit ,  nominari  cumprimis  meretur.    Non  tantum  enim 
urbem  celebrem  Monafterienfem  Weftphahx  armis  fuis 
domitam  fub  jugum  mifit,  &  poft  in  Bello  Elungarico- 
Turcico,  Irnperiahs  Mihtiae  Direftorem  fegefllt:  fede- 
tiam  auro  promifcue  3  modo  Anghas  ,  modo  GaUiarum 
Regis  5  conduci  fe  ad  ferenda  infefta  figna  paflus  3  Tcts  t^^o- 
..<I)ol^  eiOjOaj^  ep^ein  gx.  rS  ^SoCpopHvy  qu^Jlumumm  hahemcxmi^ 
luia^uti  Piiilippus  Macedo  apud  Didorum  Sicul.//^.xvi  11. 
mercenarios  mihtes  defcnbit  y  bis  Belgis  Foederatis  atro- 
GiflTmium  behum  intuht  vurbes  florentiffimas  dirum  in  mo- 
dum  quafl^avit,   coedibus  omnia  mifcuit  ,  &c  a  Turcico 
mihte  Janitzaro  nihil  admodum  difcrepans,  vi  &:  dolo 
graflatus  ubiqueeft>  deniquein  eleftioneCoadjutoris  A. 
-M.  D.  c.  Lxvii.  viftus  fuftragiis  fpretoque  Eleftore  Colo- 
nienfe  ^  cui  phira  vota  favebant ,  armis  placitum  fibi  ob- 
trufit.  Utnon  huic  miniis ,  quam  cuiquam  flamini  ahi  il- 
lud  Pahngenii  quadret: 

Ponttfices  nunc  helU  juvant ,  /unt  attera  nuga, 
TantifqueindehciispuUum  hunccc  fuum  Alexanderha* 
buit  5  iit  Roma  ipfi  gladium  facratum ,  coedis  impune  pa- 
trandae  auftoramentum  fubmiferit,  virtutemqueejusmi- 
litarem  non  femel  impensc  coUaudaverit. 

C  C  X  C I V.  Poftukt  heic  occafio,  ut  de  Ecclefix  Ro-  ^f^i^'^J-^ 

ma-         ^ 


^64  ECCLESI^  ROMAN^ 

rHmcammm  matise  Epifcoporum  Bellatorum  iniquitate  nonnihil  diffe- 

ttdverfns 'E-'  j-amus.  ut  vel mdc  conftet,  plus  recentiores  Epifcoposa 

/^f£^/i?^        &:  veteribus  diiFerre  5  quamfimiapurpura  mciuta  ab 

homine  ,   mus  fanna  afperfus  a  piftrini  dcmino  difFert. 

Qiiam  fevere  Chriftus  Regnum  fuum ,  cujus  fe  Miniftros 

profitentur  Epifcopi,  a  Regnishujusmundi,  qua^armis 

non  raro  parantur  retinenturque  ^  difparaverit ,  nonjam 

dicam.  AbundeidcxMatth.xx.  25.  xxvi.  5  2.Joh.vi  11. 

36.  I  Cor.  IV.  9.  &vC.  liquet.  Canon  certe  ApoftoUcus  Pau- 

linus  Epifcopum  ^Jjxt^  percujforem  efle  difcrte  vetat.  Scd 

&  Canon  ApoftoUcus  alter  5  huic  conformis  ;,   numero 

Lxxxi  II.  jam  olim Ecclefiafticis mifitiam  his  verbis  inter- 

dixit  :    ETri^DcoTr©^ ,    y\  Trg^o-SuT?/)©^  ,  r\  ^/^'jcov©-  ,    qpaleicd. 

fvpXi^Ody  ^    H^  lhi\oiLdp(^  kfxCpQTi^  XCLTIX^V^    PufJLOLi)tlcu  ctg- 

;^!to,  >c.  k^Tiy^tcu  JtoiKWi')  ytcL^captitSfa'  Td  ^<zg  jtowozx^©*'  xocl- 

ffjx^'  KceJi  rd  rS  JeS,  rJ  Ji^'  Fftjcopm ,  AUt  Presbyter ,  aut  Dia- 

contu  5  exercitui  vacans ,  ^  utraqtte  ohtinere  v&lens ,  Romanum  Ma- 

giflrattm  c^  Sacerdotalem  adminifirationem  ,  deponaiur.  ^u^Jiint 

enim  Cdtfaris  ^,  Cdfari\  ^- c^u^  funt  Dei  ^  Deo.  Ubi  per  ^rp^rticL 

5^oAa^ov!ct  five  cum  Bahamone,  Zonara  ,  Harmenopulo 

militantem ,  vel  militarem  rcm  admijlrantem  -,  five  cum  Doftifs. 

Beveregio  civile  quodvis  offcium  adminiflrantem  intellexeris  > 

Bellatores  Epifcopos  feriri  palam  eft.  Proxima  etiam  x- 

tas  tantiim  abeft ,  ut  Epifcoporum  mihtiam  probaverit :,  ut 

quadam  etiam  ctfteleJfJ  *?  ocvSoAjcvI^  etiam  quamvis  mihtiam, 

faltem ,  qualis  eo  tempore  in  ufu  fuit  5  improbaverit.  Pri- 

mus  Gregorius  Cappadox  Arianus  mihtari  manu,  pulfo 

Athanafio  5  Alexandrinam  Sedem  occupavit.   Damafi  &: 

*Urficinitragocdiam  fupra  narravimus.  Sed  iftha:c  per  tu- 

multum  contigit.  At  quarto  adhuc  Seculo  Ambrofius  ora- 

tione  contra  Auxentium  ;  Non  pila  j  inquit ,  qu^runt  ferrea , 

non  arma  chrijlimilitts.  CoaBm  repignare  non  novi:  fed  dolor  y 

fletus  ^  orationes,  UchryWd -fuerunt  mthi  arma  ad^terfus^nfHites. 

.  '  •  Ta- 


PERIODUS  SEPTIMA.  465 

"TdiAemm  funt mtmimentA Sacerdotk,  K^liternec  deheo^  nec  fof 
fum  refijlere,  Sequente  quinto  Seculo  Concilium  Chalcedo- 
nenfe  canone  VII.  decrevit ,  Bos j  qui  femel  in  clero  taxati 
fuerint ,  five  in  Monaflerio  deputati ,  jj.yi^t^  ^Qhi  <^0LliiaLy  5  f/.m  ^Cid 
cL^iOLv  XQj^i^ch  ǤX^*=^  >  neque  ad  mUitiam ,  neque  ad  honores  Se- 
cuiares  vemre  debere,  Eos  vero ,  qut  hoc  aufi  fuerint  facere ,  ^ 
non  ejus  rei  pcenitere  maluerint ,  ut  ad  hoc  idem  revertantur  3  quod 
antc  obtentu  Dei  fibi  propofuermt  5  a7tathemattz,ari  convemre,  Se- 
culo  Septimo  circumferturvulgaris  gnome  Gregorii  M.  E- 
pifcopi  Romani ,  (\wxlib.  vi  i.  Epi^.  i.  ad  Sahimanum  con- 
tinetur.  Si ,  inquiebat  ille  ^  in  mortem  Lon^hardorum  me  im^ 
mifcere  voluijfem  y  hodie  Longobardorftm  gensnec  Regem  necBu- 
cem  haheret.  Sed  quiatimeo  Deum  3  inmortem  ctijujquamhomtnis 
me  mifcere  formido.  Vel  igitur  Gregorius  eainre  nontime- 
bat  Deum ,  vel  recentiores  Pontifices  &:  Epifcopi  Bellato- 
rcs  Deum  non  timent.  Invenitur  equidem  inter  Epiftolas 
Gregoriialia ,  cujus  fragmentum  in r.  2.  x.  deimmunit.  EccL 
extat,  ex  qua  communiterCanoniftGEConcludunt,  tem- 
pore  neceflitatis  ipfos  etiam  clericosnon  excufari  a  cufto- 
dia  civitatis.  Sed  quid  cuftodire  civitatem ,  ftareinexcu* 
biis  5  neceffitatis  tempore ,  quod  probi  civis  cujiiflibet  of- 
iicium  eft,  commune  habetcumeo,  quod  Epifcopi  Bel- 
latores  abaliquot  inde  Seculis  fecerunt?  Taceo,  quod, 
notante  Auguftino  Barbofa  add.c.  2.  Modernus  obferva- 
vit,  nonloquitextum  illumde  Clericis,  fed  dehomini- 
bus  Ecclefise ,  qui  immunitate  Ecclefix  gaudebant.  Sane 
eodem  Seculb  in  Concilio  Toletano  iv.  can.44.  ftatutum 
eft,  iU  Clerici  in  qttacunqtte  faBione  arma  vokntes  fumere  ^  amif 
fo  ordinis  fti  gradu  in  CMonaflerio  pcenitentia  tradantur.  Infignc 
€tiam  verx  ouTihoixctx^oLS  SacerdotalisexcmpIumBeda  Hi- 
flor.Eccl.lih.I Li.  narratj  Monachos  videlicet  eMonafte- 
xio  Mancor  magno  numero  feorfim  ftantes  ,  &  adverfus 
Regem  Edilfridum  nonarmis  corporalibus ,  fed  jejuniis 

Nnji  & 


^66  ECCLESI^  ROMAN^ 

&:  precibiis  pugnantes.  Oftavo  adhuc  S*eculo  Zacharias; 
Papa  Epiftola  ad  Epifcopum  Moguntinum  Bonifacium , 
de  Sacerdotibus  queritur  ^  quod  Deum  ad  iram  provocan- 
tes  majoracommittant  facinora ,  dum  proprm  mmthus  chri- 
ftianos  at.o[ue  faganos  necant  i  &c.  Epift.  3.  ^alis  ^  inquitji;/- 
ciona  datur ,  ubi  Sacerdotes  una  hora  Dominica  pertentant  myjic- 
ria  y  &  chriftianis  Dominicumforrtgunt  corpus  fro  Jiiarum  amma' 
rum  redcmfttone  ,  ^  propter  chrtftianos  ,  qmbus  hoc  mmi(hay£ 
debuerant  j  aut  faganos  ^  quihtis  Chriftum  fr^dicare ,  fropriis  Jk- 
crilegijque  mamhusnecant,  MiUtum  porro  &  Sacerdotum  of- 
iicia  iic  idem  Zacharias  Bptft.  7 .  ad  Pipinum  Regem  diftin- 
guit :  rrincipes  ^  Seculares  homincs  atc^ue  hellatores  convemt  cu- 
TAm  hahere  ^-  folicitudinem  contra  inimicorum  ajlutiam -,  atcjue 
Vrovincicz  defenftonem.  Pr^fdthus  vero  ^  Sacerdotthus  atque  Det  fer- 
vis  pertinet  falutarihus  conjiliis  atque  orationihus  vacare ,  ut  vohis 
oranttbus  (^tllis  hellantihus  ^  Deo.prdijlante  •^  Vrovincia  falva  per- 
fjiat.  Caroli.  M.  :;etate  crevit  equidem  nonpariimejufdem 
indulgentia  5c  hberahtate  poteftas  Epifcoporum.  Neque 
tamen  Sacefdotibus  bellare  permiffum  eil  >   quinpotius 
non  obfcure  id  in  Conciho  Meldenfi  A.d.  ccc.xlv.  habito 
canone  3  7 .  interdicitu r  his  verbis :  .SmcuncjJie  ex  ckro  viden- 
tur  ejje  r  arma  militaria:  non  fumant  .^^  nec  armati  incedant  5  fed 
profiJfJonis  fu  vocahulum  religiofts  morihtis ,  ^  rehgioft)  hahttu  pra- 
heant.  .Suod  (i  contempferint ,  ta^tqttam  facrorum  canonum  contem- 
ptores,  ^  Bccleftafiia&  authoritatis  profianatores  ,  proprii  gradus 
amiffione  midBentur ,  quta  non  pofiunt  fitmul  Deo  c^  Seculo  milita' 
r^.  Inter  Capitulaquoque  Coroh&:  Ludovjci  Impp.Z/^, 
Vl.  num.  61 .  ejufmodi  habetur  conftitutio :  St  quisBptfcopm , 
Preshyter  aut  Diaconus  vel  fihdiaconus  ad  hellum  procejferit  ^  (^ 
arma  hellica  induttis  fiuerit  ad  helligerandum ,  ah  omni  ojjicio  depo- 
natur^  in  tantum  ^  utnec  laicam  communionem  habeat.  Qiiin  & 
Leo  iv.Papa  homiLdecura  Pafiorali  Clericos  fui  temporis 
ita  alloquitur  :  Ntilks  vefirum  arma  fierat  in  fcdttione  y  quiaar- 


PERIODUS  SEPTIMA.  467 

mA  "vejlra  fpmtualta  efje  dehent.  Qiianquam  non  temperavit 
fibi  Leo,  quo  minusfaceretidjquodaliisprohibuit)  di- 
micans  ipfe  fortiter  adverfus  Saracenos ,  fi  vera  funt ,  quae 
de  ipfo  Platina  fcripfit.  Nicolaus  i.  referente  Gratiano 
c.Clertcum  (>.dtJi,^o,  Cum  dtfcretifmty  inquit,  milttes fectiltk 
milttihus  eccleft^  y  non  convenit  mtlttthus  Ecclefid  militare  feculo  y 
per  qttodad  ejfhfionem  fanguinis  necefle  fit  pervenire.  In  Con- 
cilio  quoque  Triburienfi  A. d.ccc. xcv.  celebrato  cap.  ij. 
ejufmodidecretum  extat:  Semel  tnclero  deputati  nec  ad  miU- 
tiam^  nec  ad  aliqtiam  veniant  dtgnitatem  mundanam ,  uti  tn  Syn$' 
do  Chalcedonenfi  flatutum  efl  3  ne  tales  fint ,  ftcut  S,  iftdorus  loqui- 
ttir,  ftmtles  hippocentauris  ^  qui  nec  equi  nec  homines  ,  fed  quaft 
hruta  antmdta  Ithertate  ac  defiderio  fuo  feruntur,  Pro  Clerico 
quinetiam  in  bello  mortuo  vetat  Concilium  idem  vel  in 
Matione  velinoratione  poflulari.  Seculo  demum  Z)^f/>?/^ ,  quo 
tempbralis  poteftatis  incrementa  Pontifices  ceperuntj,  a 
veterum  Pontificum  pietate  etiam  hic  degeneratum  Sabel- 
hcus  Ennead.  ix.  Ith.  2 .  queritur  his  verbis :  ////  (veteres  Pon- 
tifices}  fito  fanguine  Ponttfictim  dectts  auxerunt  3  hi  aucium  ccedi- 
hus  c^  rapinis  prophanarunt :  donariis  illt  templa^  dttarunt ,  hi  ff 
crtlegiis  exuerunt  ^  &c.  Jaftaque  alea  bellandi  libido  ita  pro- 
ceflitj  ut  A.  M.  Li  1 1.  Leo  ix. primus  Romanorum  Pontifi- 
cum  contra  Normannos  in  ApuHa  &:  Calabria  Sicifiaque 
imperium  aufpicantes  exercitum  nebulonum  potius  quam 
militum  eduxerit  3  profligatum  a  Normannis  occulto  Deiju- 
dicio^  uti  Hcrmannus  Contraftus  pie  '^x-eive^^  quiatan- 
tum  Sacerdotem  fptrttualis  pottus  y  quam  pro  cadtms  rehus  carnalis 
pugna  decehat.  Reprehenfumque  inpruiiis  eft  a  Petro  Damia- 
ni  Cardinale  0^^^^^//^./^.  £///?.  9.  ifthocLeonisfacinus, 
univerfaque  cleri  beUigerantis  audacia  feveris  verbis  pcr- 
ftriAa.  Vita^  inquit,  quamServatornofler  geffitincarne,  non 
minpis  quam  prddtcatio  Euangeltca  nohts  efl  propoftta  tenenda  iinca 
dtfctpltnA,  Sicut  ergo  ipfe  cttncia  mundi  furentis  ohftacula  non  per 

Nnn  2  di' 


468  ECCLESI^  ROMAN^ 

dijiriffi  examinis  ultionem  ^  fed  per  invicUm  fuperavit  inconcuJf& 
fatientu  CMajeftatem:  ita.docetmmtdi  rahiem  fotiu^s  aquanimtter 
ferre  ^  quam  vel  arma  corripere^  vel  lcedenti  leefiomhus  rejponde^ 
re  ^  prdfertim  cum  inter  Regnum  ^  Sacerdotium  propria  cujufoj^ue 
dijiinguantnr  officia  ^  ut^  Rex  armis  utatur  Seculi  ^  (^  Sacerdos  ac- 
cmgatur  gladio  Jpiritus y  o[ui  eji  verbum  Dei^  &cc,  Deiiiceps  fa- 
ctiim  Leonis  cum  peccato  Davidis  Sc  Petri  abnega-tione. 
GrpgorHvn.  comparat.  Mox  Gregorius  V  I L  in  Didatibus  fuis  retu- 
%ijictn!'  ^^^^  ^^^  Pontifici  Romano  Imperialia  ornamenta  ^  adeo(^ue  gladium 
trartt  dicLi-  ctiam  geflare liceat :  6c  Bonifacius  V 1 1 L  definivit  ^  tnBccle^ 
m.  fia  ejje  dues  gladios  ^  unum  proecclefia^i  altertm  abecclefta  exercen- 

dum-y  illumcpue  htnc  fubejje  -,  quin  ^  Fetyo  temporalem  gladium 
Jkijfe,  Qiioa  igitur  antehac  invitio  merito  fuit,  iddein^ 
ceps  poftquam  jurifdiftione  temporali  ^  &  feudorum  do- 
minio  Principum  fuperftitio  &  mcuria  Pontificcs  &:  Epi- 
fcopos  maftavitj^invirtutem  &  pietatem  vertere  coepit. 
Sacra  inprimis  feu  cruciata  militia  in  Coneilio  Claromon- 
tano  ab  Urbano  IL  decreta^,  Epifcopis  Sacerdotibus  & 
Monachis  traftare  arma  aftiietis.  Eoque  ventum  demen- 
tix  3 ut  tefte  chopf. lib.  IL S.  Volit,  tit,  i .  num.  7.  Epifcopi  non- 
nuUi  facra  facientes  fupra  altare  fufpenfum  gladium,  vi* 
^^immim  cV  tx  nccifqueindicem  cuftodiantjucundum  qum  etiam  fpe- 
JnfcfShi-^'  ftaculum  Ximenius  5  Archiepifcopus  Toletanus ,  Gome-- 
poria.         tio  tefte  y  Hifpanis  prsebuit ,  cernentibus  Goncaldum  Fer- 
nandum,  cuitotviftorix -4^^^;^/Z)m>  nomenpepererant, 
in  abdito  feceifu  facris  operantem,  &  orationibus  vacan- 
tem )  Ximenium  contra  inter  miUtes ,  lorica  indutum  ^  fe- 
rocientem.  Digniflimus  inprimis Uidibrio  omnium  habitus. 
eft  PhiUppus  BeUmacenfis  Epifcopus ,  qui  Auth.  HeUnsh. 
in Chron, Rich.  i.  nec non Guilhelmo  Neubrigenfi  Ker.Anglici 
lib.V.  22.  contra  Richardi  AngUx  Regis  exercitum  A. m^ 
D.  XGv  U".  infeftum  miUtem  duftans  5  acie  captus  eft;  Qiien> 
aiim  donari  fxbi  tanquam  Blium  Pontifex  expetiiffet ,  Ri- 

•  '  char- 


PERIODUS  SEPTIMA.       ,,469 

cliardus  Romam  arma  Epifcopi  mifit  ^  cimi  lepida  denun- 

tiacione :  Vide  ^  Beatifftme  Pater  y  num  hac  Jtt  tunica  Filii  tuil 

De  Gallorum  confuetudine  fic  joh.  Tilius  KcrumGdlicAth. 

1 1.  refert :  ^iano^uam  ScripturiZ  Sacra  armis  toti  ckro  tnterdi- 

■  cant  5  tamen  K^niijlttes  Pares  Ga/ii^  pro  dignitate  Varttiyn  temfora" 

ria  tenentur  Regthus  minifirare ,  c^  eos  fec^ii{  cum  equitum  ac  mili' 

ttim  juorum  comitatu ,  (i  quando  Reges  ipji  in  hellum  procejferint :- 

•  quod  offcttmi  a  o[f4thuJdam  aliis  ^  qtd  Pares  non  fitnt ,  Epifcopis  dehe- 

hatftr,  t^^ideo  Gallta  in  his  condttionihus  rem  rnilitarem  ^flimavit 

magni.    Eam  vero  confuetudinem  Baronius  ad  A.  d.  ccc; 

.  txxxv  III.  his  verbis  detefl:atur :  Bxecrandum  plane  dtu  tfiitif 

modt  facinus  ("ut  Epifcopi  armati  adbella  procederentj /;i?e?- 

kvit  in  Galliis  5  &:c.  Sed  eo  deterius  y  quod  tidem  etiam  ah  ejus  tem- 

poris  fcriptorthus  laudati  reperitmtur  nomine  hellicA  fortttudinis : 

cum  tanqulm  (^NB.^  facrortim  canonttm  vialatores ,  ^'  inuneris  Pa^- 

fiordlisacnomtms  defertores  detefiandi  fuijfent.  Tales  igitur ,  Ba^ 

ronio  ipfojudice  ^  Pontificcs  6c  Epifcopi  Polemarchi  om- 

nes  fuerint.  Saltem  ex  irs ,  quse  attuhmus ,  ad  hquidum 

perduci  poteft,  Pontifices&Epifcopos^  quipoftHilde- 

brandum  bella  gerere  fibi  fas  piiimque  du^cerunt ,  immane 

quantum  a  veris  &•  veteribus  Epifcopis  difterre  ,  ncque 

grandis  iftius  nominis  menfuram  ullatenus  implere. 

C  C  X  C  V.  Liceat  aiitem  turpitudinem  iftam  Epifco-  tcdefraftco-' 
porum  TT^yiJCTa^  Erafmi  etiam  &  Wicehi  verbis  ^ccAa  g(ttCj)ct- ''«'«  miUtan^ 
li^Si^  prodere.  Sic  autem  Erafmus  Dedicatione  ad  Franci-  ^ll^flffrhil'^^ 
fcum  Regem  Paraphrafi  in  Marcum  prxfixa ,  fcribit :  T>U'  rctfmi  ^  Wt^ 
plex  e[i  gladit  genti6  y  duplexefi  Regni  gemts.  Hahent  ^  Sacerdo-'^^^'*^^^'^^^ 
t-es  fimm  ■gladium:  hahent  fimm  Regnum.  Vroc^ue  diadematihus  o* 
galeis  hahent  mitras  ^pro  fceptropedum ,  hahent  loricam ,  halthetim  : 
deniopue  totarn  panopliam ,  cpuam  illis  non  tmo  in  loco  (Irentius  ilk 
hellator  Vauhsdefcrihit.  Reges  Euangelici  Paflores  dicuntur.  Sedi^ 
profani  Reges  Homero  dicuntur  Paflores  populi.  Idem  agunt  utrique , 
tametfi  diverfa.  efi  fun^to  y  cjuemadmodum  in  fahuli^  iijdem  alias 

Nnn  3  dit 


^yo  ECCLESm  ROMAN^ 

aIiI  partes  agunt.  ,Suod  fi  fuum  utVK^ue  gladium  femfer  haherent 
exveditum ,  hocejl ,  poteflate  tradtta ,  fcu^  oportet  ^  uterentur  \non 
tottes  i  opinor -i  Chrtflianiy  c^uiojocamur  potiiis  ^  .c^uam  fumid^s  ^  in 
Jratrum  vifcera  gladtum  imptum  ftringeremt^s.  Porro  dum  utri^te . 
f(0  munere  neglecio  ^  ojuodefl  alienum ,  affeciant  ^neutri  fatis  tuen' 
tu^r  nec^ue  dtgnitatem  fimn ,  neque  trano^ttillitatcm.  ^uando  Rex 
plm  habet  Regii£  C^lajefiatis  ^  qudm  cim  in  Judiciis  fedens  dtctat 
jm :,  cohercettnjuriasy  dtrimit  Ittes  ^  fublevat  opprejjos :  aut  quum  ■ 
in  cenftltisfedens  prajpicit  Reip.  commodis  ?  C^terum  Bptfopus  quan- 
do  plus  habet  dtgnitatis  fu£  y  quam  cum  €  fuggefo  docet  Euayrgeli^ 
cam  rhtlofophiam?  Ttim  emm  vere  in  folio  fiw  efl  Rex  Euangeli^ 
cus.  ^am  vero  Neroni  fmt  indecerum  in  theatro  certare  aut  cum 
phontfcis  y  (jr  citharcedis  i  atu  tncirco  cumaurigis:  tamindecorum 
efl  Regi  in  humilihus  ac  fordtdis  negotiis  verfari ,  qtu  pertinent  ad 
privatos  affeatus  tpfius ,  c^  ofjiciunt  tncolumitati  Reip.  ^rfum  cpuam 
mdecorum  efjet ,  fi  philofophus  cum  pallio  c^  harha  fahulam  Jaltaret 
an  profcenio  y  autin  harena  falcem  teneret  ac  rete  ,  gladiatoriam 
canens  cantionem  ^  non  te  peto ,  pijcem  peto ,  quid  ?ne  ftigis  galle? 
tam  indecorum  ejl  Eua?igeitcum  regem  heiligerari,  aut  nundtnari, 
ne  quid  dicam  Jnhoneflius.   ,^ur  nunc  invenitur  Epifeopus  ^  qtd 
fihi  pulchritts  ducit  ^  trecentos  equites  haliflis  ^  lanceis  achomhardis 
inflrucios  fecum  ducere  y  quam  piis  (^  erudttis  diaconis  comitatum 
facros  libros  fecum  circumferre  r*  ,^ur  earum  rerum  oftentatione 
fihi  magni  videntur  y   quarum  contemptu  magni  fuerunt  iiii^  in 
quortim  iocum feiccejjerunt f  .^ur  iiiis  duicius  fonant  tt^b^c^^cor- 
mia ,  quam  facra  leciio  ?  Age ,  qtddftRex  prodiademate  (^  trahea 
fiht  tmponat  ?nitram  cr  infuiam :  contra  pro  mitra  (Jr  tnfuia  fihi  dia- 
dema  (^  trabeam  femat  Epifcopus  ,  7tm?ie portenti  fimtie  videhitur  ? 
i^deo  mdvent  i?tverfa  inftgnia ,  ctir  non  magis  movet  inverfa  fun- 
ciio?  8cc.  SedScGeorgius  WiceliiiSjFerdinandil.  Impe- 
j-atoris  Confiliarius ,  in  libello  nomine  vid  Regia  fcripto, 
fic  inter  alia  loquitur  :  Magnopereprohamiu  tfihoc  difecrimenftcut 
Aifecrimen  ponimm  inter  ^ocium(J^  terram.  Yoteflas^  eccieftaflica  de 


uJVi  ^- 


PERIODUS  SEPTIMA.  471 

Co^lo  efl y  at politicade  terrd.  Vtramo^uevcro in  uno  eodemqu^ho" 
mine  ^onjungi  fojje^  dtffutent  dii^  c^uifolent  ohficere  de  gemino 
dffAri : 

Nonbcne  conveniimt  ^  necinunn  fede  morantur. 
Verum  dtffutctur  advtvum  inveftgandd  veritatis  crgo :  Vtrtm  idem 
exiftere  poffit  Pajlor  Jpiritttalts  ^  &  miles  plus  o^uam  carnalis?  i^c 
iurene  gcflet  altcra  manu  pedum  Pontificale  ^feu  Epifiopale,  ^  fi- 
mul  altera  enfem  crucntHm,galcamthoracemqueLMartialcmf  Ve- 
rum  hac  facra  non  aliter  conflant  l  tanto  dtjfctltus  efl  contra  tra^tim 
fluminis  niti ,  ^  cum  fuo  depugnartSeculo,  Altoqut  cjnm  provoca^- 
ri  potcrat  ad Bcclefl£ principiay.quando  tam  Pontificcs  qtikm Epi- 
fcopi  tmi  vacahant  potcftati  ecclcflaflicd , .  in  timore  (^  trcmore  Do- 
mtnum  Juum audtcntes :  VOS  N0  2^SI  C,  ,^in (^ cum  Bern- 
hardo  qu^ri  poterat :  Sicne  fecit  Petrus  ?  Sicne  Paulus  ?  Tar 
lia  geftavit  arma  Linus?  TalemZonam  Clemens?  6c  E- 
pilcopij  Dionyfius,  Ignatius,  Auguftinus,  Ambrofius, 
&  infiniti  horum  fimiles  ?  Sedeftoalius^  &:  alii  hominum 
mores'5  &  tempora  periculofa  npn  inftant  jam ,  fed  extant. 
H^c  Bernhardtis,  Attamcn  nihilo  fegnius  fatendum  id ,  quod  res  cfl, 
Nimirum  Ponttfices  5  Eptfiopos ,  Cardinalcs ,  Patriarchas  primam 
emnitim  ctiram  ac  opcram  tmpcndere  ^portere  in  co  ^  qud  folius  Bci 
funt  j  mcmorcs  mand&ti  P aiilt  ^  cpuando  inquit :  Dicite  Archip- 
po  : "  Vidc  miftiflerium ,  quod  acccpifli  tn  Domino ,  ut  illudimplcas, 
c^od  mun-us  proprie  futm  fl  fmcere  ohicrint  vclhicnnium  fenflm , 
crede  mthi  ^  7iaufeahunt  ad  ficularta.  Scmcl  flatuant  ,  potcflatcm 
ecckftaflicam  i  qua  Epijcopt  flint  ^  ormino  cxceUere ,  ^longe  infc- 
norem  effe  potcftatem  y  qiia  Principes  funt,  ^od  cum  ftt  irrefra' 
gahtle  atque  immotum  ^  tamen  gaudent  tantum  adirc  Prtneipcs  y  cr 
propcmodum  pudet  Epifcopos  dtci,  Imo  illorum  aula  non  fuflinct  fa- 
ticntcr  audire  3  ft  quts  roget ,  uhi  Rev,  Epiflopus  flt :  pr^cis}  dicen- 
dum  efl  5  uht  rcperiam  meum  glorioftftmum  Dominum  ^  Princi- 
pcm.  Sin  fectis  ^  ad  fujpicionem  malam  protinus  rapientur,    Cujm 
retforjan  caufaefl^  quodmalint  efje  reipfa  Principes  ^quam  Epijco- 


47*  ECCLESIiE  ROMAN^ 

■pi  -y  '^  propenjiores  Jint  ad  rrincipatum  cjmm  Bpifcopatnm.  Si  qm 
'     -tales  extfiimt  ^  ipfi  confiitmmt  femet  Bptfiopi  nomine  ultra*modiim 

indignos.  Sedhocpa&-ononfiubtcrftigitmttram've?tttiram.\i2.&:t- 

nus  \\\i. 
ctntroveypa       C  G  X  C  V I.   Certatum  hoc  tempore  potiilimiim  in 
dejttrhwms  ^q\^q\'^  Pontificia  intcr  Thcbloo;os  acriter  eil :  An tlla  attri- 

effiauia  ]:tn.     .  ^  i         ^  >     i  t 

fcnttasC3"je-tto  ^  qu£  cQ7Utptttir  ex  metu  gehcfin^  ^  excludens  zwumtatem  pec- 
femas  mtr  candt  cum  Jpe  veni^  ad  tnipetrandum  gratiam  m  Saeramento  pa" 
^^^^^ '  mtenti^  ,  recpuirat  infitiper  alic^uem  aclum  dtlecUonis  Dei  ?  Affere- 

bant  id  Janfenii  fequaces  ^  negaban^efuitx  potiirimiim 
Sirmondus  ^  Annatus  ^  Pinterellus  ,  Moynius  ,  ahi  -,  ex 
quorum  fcntentia  Montaltius  Epiftola  Provinciah  decima 
hoc  porifma  elicuit:  Fertotamvitamficpeccataelici^adeoque 
contifigere pojfe  ^  ut  fialutem  adipificattir ,  o^tii  nuno^uam  T>eum  in  vi- 
ta  dtlexerit.  Et  Sirmondus  quidem  in  hbello,  quem  vtrtti- 
tis  defienfitonem  infcriplit ,  Pontificiorum  de  neceffitate  amo- 
ris  Divini  opinionesad  calculos  revocathis  verbis:  Btlt- 
gendi  Bei  prMpto  homines  ohltgari  ajfirmat  S.  Th&mlts  fiatim  ab 
ufiu  rationis.  Htu  tam  cito^  Scotus  fitngtdis  Dominicis.  fnde  peti' 
tum  ?  Alii  cum  ttrget  tentatio.  Re^^e  ,  fit  no»  alia  efifet  via  ejfugien- 
ddt  tentationis,  Scotus  po^  accepttm  beneficitim,  Xjrati  cpuidem  ani- 
mi  ifiud  indicitmi  efi,  ^Stfidaminmortis  articulo.  Nimis  firtimefi. 
Ne  cpuidem  quoties  recipittir  Sacramentum  alifiod  ^  eam  obltgatio- 
nem  urgere  exifiimem.  Sujfictt  ernm  attritio  cttm  confiejfione ,  //  com- 
tnode  fieri  pojfit.  ^^lic^uo  tempore  teneri ,  cenjet  Suarez».  \^t  quo  ? 
Tuo  judicio  remittit :  ipfeneficit.  At  qtiod  ilte  nefciuit  ^  qutsfeiat.^ 
neficio.  QLud  vero  in  euripo  hoc  opinionum  Sirmondus  ipfe? 
Concludit ,  eum  qui  nullo  Deum  alFeftu  dihgat ,  nec  vo- 
luntatem  fuamad  ipfum  convertat ,  dummodo  eum  non 
oderit ,  8c  coeteris  mandatis  obfequatur ,  legi  Divinse  fa- 
tisfacere.  Itac^ue,  verbaejusfunt,  qu^  miranda  efi  i?z  homines 
i^nttits  Dei  ^  non  tam  amorem  fui  prmpit  ^  quhn  oditim  njetat, 
Ahbi  impudentiffimum  os  eftutit ,  hoc  Euangehcx  legis 
#'  ^  fu- 


PERIODUS  SEPTIMA.  473 

-fupra  Judaicam  prxcipuum  efle  privilcgium ,  quod  nunc 
ab  amandi  Dei  prxcepto  Chnftiani  immuncs  iint.  JEqm- 
tatiy  inquit,  cmfentaneum  fuit  y  inlege  gratia  ^  ?{ovi  Tefla- 
menti  illud durum (^ dtffctle  exercenddtad  ohtrtiendam  juftificatio- 
nem  perfecia  centritionis  ^  id  ejl  ^  charttatU  acii4^  frAcefttimrefoU 
vi :  Ac^uum  ,  inc^uam ,  fuit ,  inflitm  facramenta ,  cjua  charitatis 
defccium  fppleant  y  nectam  arduam  ammi  affeciionem  requirerent : 
alioqut  chrtfltani.,  quifiliifmty  nihilo  factltusVatris  jui  gratiant 
fihi  reconctltarent  ^  cjuam  fudd^  ofui  tantum  fervierunt ,  (^  D»- 
niint  fui  mifencordiam  impetrahant. 

C  C  X  C  V 1 1.  Hxc  fexta  fingularis  jefuitarum  de  at-  V"'^'^'-«w 
tritionis  efficacia ;,  &  nuUa  diligcndi  Deum  in  hac  vita  ad  tttfomhlre' 
faUitem  neceilltate,  hxrefis  eft,  quam  Montaltii  potius/V^»g«/ar/^ 
Doftoris  Pontificii,  quam  meis  verbis  deteftabor.   Vah  J'^*^' 
ita  ille  eadem  Provinciali  Epiftola  exclamat  y  in  apertum  to^ 
iitis  Euangelicx,  legis  excidium  profana  quidvis  audendi  licentia  graf 
fatur,  VioLatur  magnum  illttdniandatum ,  undelex  pendet  dr  Vro- 
phetA :  cor  ipfum  pietatis  attentatnr  :  expulfo  inde  fpiritu  vivificante 
■inane  pietatts  fimulachrum  relinquitur  :  pofiremo  negatur  ■^  ad  fa^ 
Ititem  neceffarium  ejje ,  Dcum  diltgere.  .^id  reflat  amplius ,  nifiut 
non  amandi  Dei  privilegium  a  chriflo  hominihus  allatum  pr&dice^ 
tur,  Hoc  etiam  veflri  Qe{ukx^priedicarunt.  Crefcere  jam  non  po^ 
teflimpietas.  Ad  fummum  peruenit  l  Nequetamen  Alexander  AUxdmhi 
Papa  hxrefeos  iftius  irnpietatem  muflare ,  nedum  fulmi-  ^''^'•' '  "if*- 
ne  Papali  ferire  aufus  eft.  Qiiin  jpotiiis  eadem  impietate  r^^^/w/'^ 
fe  alligavit ,  edita  &:  d.  v  1 1 .  Maii  A.  m.  d.  c.  lxv  i  i  .  ad  val-  ''"/^^  '^^^^h 
vas  Baffticse  Petri  -,  &  in  acie  Campi  Florx ,  aliifque  io- 
cis  affixa,  pubhcataque  BuUa ,  qua  ille(verba  BuUaere- 
feram^  cupiens  pacis  vinculum  inter  fideles  fervari  ,  omnemo^ue 
fciffura  fomitem  extingui  ^  atiditis  votis  Eminentijpmorum  ^  Re- 
verendij^.  D,  D.  Cardtnalium  adverfus  h^reticam  pravitatem  Gene- 
ralium  Inquifttorum -,  necnon  D.D.  Confultortm  c^  ^alificato- 
rum  Sac,  Congregationis  eflfdem  Generalis  Inquifetionis ,  in  virtute 

Ooo  fan-- 


4,74  ECCLESI^  ROMAN^       ^ 

fanfU  ohedkntm  r  &  Jub  fcena  excommunicationis  lat^  fententU 
Sanchz  Sedi  refervatA ,  altijo^ue  foems  ejufdem  \Sancf£  Sedis  arbttrio 
taxandtSi  praecipit  cuncUs  &  Jingults  fideltbus  qtmuno^ue  grndu 
ac  dignitMe  etian>Epifcopaliy  d^'  mami^  imb  ^  Cardmalttta  fui' 
^enttbti^  ,  utft  detnceps  de  materta  K^ttritionis  prdfatdi  Jcribent  y 
vei  itbros  aut  fcrtpttirits  edent  y  'vei  docebunt  ^  vei  prfdtcabunt  ^ 
atit  aito  o[uovts  modo  pcenitentes  aut  fclooiares  ^co^terofue  erudtent , 
non  audeant  aii.cujus  TloeoiogicA  cenjurdi  ,  aiteriujve  tnjuri^  ,  aut  • 
conturaelU  nota  taxare  aiterutram  fententtam  ^  Jive  negantem  ne-.  * 
ceflitatem  aUqualis  dileaioiiis  Dei  in  prisfata  Attritione 
ex  metu  gehennx  concepta  ^  qu^  Joodie  inter  Schoiaflicos  coryi-- 
munior  videtur  ;ftve  ajferentem  diftse  dileftionis  neceffitatem  y 
donec  ab  Iom  San5ia  Sede  fuerit  aiiciuid  loac  in  re  defi?utum ,  6cc... 
Sic  Alexander  iterum  Therfitem  fe  gerit^  nefcio  annon   ' 
Ethnico  quovis  deterior ,  qui  non  tantum  impiam  illam 
fententiam  negantem,  hodie  iciXiQztinter  Schoiafttcos comrm-^ 
niorem  (^peffimaenim  quxque  hodie  'm^^i^p^Ltu commtmiora: 
funt}  du*is  configere  aufus  non  eft ,  fed  in  gratiam  Jefui- 
tarum  fuorum ,  Pallavicini  inprimis ,  ocelh  fui ,  negantem 
aiiquaiemnecejftatem  dtieciionis  T>ei  in  attrttione  ex  metu  gehennx 
coyicepta ,  cenfurx , injuria^ ,  contumeUx  nota  taxare  vetuit> 
donecaUquid  aSanftaiUaSede  (quce  aUqualem  neccffita- 
tem  dileftionis  Dei  afferere  &:  dennire  inpr.xfentiarum  du- 
bitavit}  hac  in  re  defi^nitum  fuerit.  Qiiid  fi  igitur  vel  nun- 
quam  San£ta  iUa  Sedes  hac  in  re  aUquid  definiverit  (^nam 
haftenus  quidem  definitione  ceflatum  eft}  vel  pro  more 
fententiam  deteriorem  >  negantem  fcihcet  y  definiverit  ^  an 
iic  perpetim  nefasfueritr  cenfur^e^  injuri^e^contumeUx 
nota  taxare  eum ,  qui  aUqualem  dileftibnis  Dci  neceflita- 
tem  negaverit  ?  Apage  impietatem  intolerandam  !  Certe 
impunc  non  tulerit  is ,  qui  aUqualem  dileftionis  Papoe  ne- 
eeflltatem  in  dubium  vocaverit.    Et  aufus  eft  Papa  cen- 
furiJe  ,  contumeUae,  injuria^  notam  amovere  ab  eo^  qui 

2X1T 


PERIOPUS  SEPTIMA.  475 

aliqualem  dileftionis  Dei  neceflitatem  non  in  dubium 
revocat  ^  fed  aperte  negat !  Crimineab  uno  nofcite  omnes  .' 

CCXCVIII.  Cygnea  haec  fcilicet  cantio  fuit  Ale-  ^iexmdn 
xandri ,  aliqualem  diledtionis  Dei  necellitatem  a  cenfura  3  ^*^''^^' 
injuria,  contumelia  vindicantis.  Nam  qmnto  &  decimo  ' 

poft  editam  beftialemillaniBullam  die,  nimirum  xxii. 
Maii  A. M.  D. c.LXvii.  fpiritumexhalavit^  6cquamipfem 
terra  fufpendit  de  neceilitate  dileftionis  Y)ci  deiinitivam , 
coram  tremendo  tribunaU  Dei  tremebundus  haud  dubie 
perccpit.   Mortc  ejus  propalata  paHim  ingens  gaudium 
obortum.  eft ,  &  quam  furiofa  plebs  adverfus  Pontilicem 
vivum  exercere  vmdidamnon  potuit,  exercuit  adverfus 
defun£ti  Confanguineos ,  fratrem  Marium  &  Cardinalem 
Chifmm,  quorum  palatia  fme  mora  perfrafta  &:conutu- 
lata  turpitcr  violavit.    Novi  Pontificis  electio  agitata  iw 
cpnclavi  eft  per  o£todecim  dics  ^  inde  a  xx  1 1 1 .  Maii  ad  x. 
ufquejunii.  Prodiitque  tandem  JuUus  RofpigUofus ,  pa- -e^.  V/«f /?*- 
tria  Piftojenfis  Florcntinus  ,  Tituh  S.  Sixti  Cardinahs  Jciemfml\x. 
annum  jam  rttatis  agens  feptuagefmium  fecundum ,  qui  '^o»'i"<^  i^A 
Clementis  I X.  nomen  fumpfit.  Non  aUa  re  infignis ,  quam  f^j^J^^eTt'' 
quod  in  numeruniDivoruniBeatosBeatafque  quofdam ,  A  y?^/cf?/w 
nimirum  Ludovicum  Beltramc  Hifpanum  ex  Dominica-  "•'^^^"^^* 
norum  ordine  >  Petrum  de  Alcantara  Hifpanum ,  ex  Fran- 
cifcanorum  fe£ta ,  Sz  Magdalenam  di  Paley  Florentinam , 
retulit :  Juda:os ,  exceptis  paucis  5  Roma  exegit ,  per  re- 
liquas  Pontificis  ditiones  difperfos :  pro  confervanda  Can- 
dia  pervigil  excubavit :  denique  diflbluto  Alphonfi  Por- 
tugallix  Regis  &  Coajugis  Marix  Francifcis  Ifabelli^e 
Sabaudx  matrimonio ,  nuptias  inter  eandem  Sabaudam  & 
Alphonfi  Fratrem  Pctrum  Portugallix  Infantcm  &  Re- 
gentem,  ratas  firmafque  habuit.  ^^^^    ^      ' 

C  C  X  C  I X.  Sic  Clemens  duobus  &:  dimidio  annis  in  mUtttsjitie- 
Papatu  exaftis  d.  xxix.Nov.  A.  m.  o.c.  LXix.obiit.Die  deci-  '"''^  J^^cu- 

vJoo  2  ma;»/>. 


^je  ECCLESI^  ROMAN^ 

ma  DeGembris  ejufdem  anni  Cardinales  Conclave  ingrefii. 
in  eo  quatuor  poene  nrenfes  integros  commorati  ^  &  faftio-^ 
nibus  quatuor ,  Barbarma,  Chifia^  RofpigliofaScvolan- 
te^  quibusfeHifpanica&  Gallicaimmifcuere,  ad  defpe- 
rationem  ufque  eligendi  Pontificis  novi  ,4iftrafti ,  rejeilo. 
tandem  Cardmale  Vidone ,  pro  quo  ^  populo  invifo  Ucet ,. 
fa£tio  Chiiia,  Volaiis  GaUica  &  Hifpaniea  confentientes 
diu  fruftra  nitebantur^  &  confpirantibus  tribusfaftioni- 
bus  Chifia^  Barbarina  8c  RofpigUofa,  quinquaginta  5c  ofto 
fuffragiis  ^mihus  Altieri,  Romanus,  decrepitus  fenex,. 
©ftageiimum  quippe  setatis  annum  jam  agens,  Papatum 
adeptus  eft.  qui  ftatim  eleftus  Clementis  X.  nomen  fibi 
aptavit.  Elephantinum  hunece  partumftatimatqueenixt 
Cardinales  funt,  populo  omnem  de  Papanovofpemjam 
abjicienti ,  his  verbis  Cardinahs  Maldachinus  eleftioneni 
ex  feneftra  proclamavit :  ^^Annuntio  vohis  gmdium  magnum  > 
Rapam  habemm.  Bminenujjlmm  ^  Reverendtjftmus  T>.  JEmiltus^ 
S.  R.  B.  rreshyter.  Cardinalis  ^lteierius  elecius  ejl  in.  Summurn 
Po?Ptificem ,  c[ui  fihi  nomen  imfofuit  Clemens  X. 
mniatkMis     Q  Q  Q^  Ncque  tamcn  Clemens  ille  Xty>(j^@*  clemen- 
fateiiTes%o! '^^^  admoduiTi  fc  crga  Ecclefiam  Dei  gefiit ,   quam  per 
everfere  ^^i^^- fubomatos  &  fatelhtes  faos  pervertcre  non  miniis,  quani 
^^'*  Inclemeates  omnes  3  laboravit.  TeftisinprimiseftEccle- 

fia  Hungarica,  cujus  immanis  perfecutio  una  eum  Cle- 
mente  Pontifice  fafto^  Jefuitismaximeannitentibus,  x- 
flaiare  coepit.  de  qua  nonnihil  diflerere  haud  abs  refue- 
rit  5  ciim'  fi  ufpiam  ahbi  y  hic  certe  fallacise  eaufx  regnenti 
8cHungaricos  motuS;,  periculaquc  a  Turcis  Hungari;^  3^ 
Chriftiani  orbis  munimento  vahdifllmo  ^  imminentia^,  per-^ 
duelhoni  civium  imputare  Lojohtae  aufi  fuerint,  qux  inex- 
piabiU  Vatinianoque  erga  Rehgionem  EuangeKcam  odia 
uni  fohque ,  adeoque  in  fohdum  imputanda  foerant.  Rem. 
ab  ovo,  quatenus  quidem  ad  notitiam  noftram  pervenit  > . 
4$  (juKhnQUu  recenfere  conabimur.  GC  Cl,  Di-- 


PERIODUS  SEPTIMA.  477 

CCCI.    Dira  adverfus  Euangelicam  religionem  ^n-Bmngeiicain 
mitus  profeffos  decreta  ^  fuafu  Cleri  ,  Ludovicus  Hun-  f^^^^g'*.^'^  *'*- 
garise  Kex  condiderat , q^uibus igni adjudicati funt , quot- JHh^^Regtim 
quot  religionem  Pontiiiciam  dcleruillcnt  >  etiaminaudi-  Ludovicoy. 
ti  indefenfique,  uti  ex  Ludovici  II.  Decretis  A.m.  d.  xx i  i  i. 
art,  54.  &  A.  M.  D.  XXV.  art.ult,  coUigitur.  Sequente  llatim 
anno  m.  d.  xxvi.Ludovicus  ab  Epifcopis ad  bellum  Tur- 
eicum ,  non  expeftatis  Germanorum ,  quce  m  procmftit 
crant,  auxiliaribus  copiis ,  ineundum  induftus  ,  ScDivi- 
nam  ob  fanguinarium  decrctum ,  attentatamque  in  con- 
fcientias  tyrannidem ,  Nemefmexpertus ,  in  Mohacficn- 
fibus  campis  a  Turcis  coefus ,  fine  mafcula  prole  occubuit. 
Mox  Regni  ProceresaliiquidemJohannemdeZapolya,  jehamej, 
Stcphani  Scepufienfis  Filium ,  Tranffylvani^e  Vayoadam  >  ^^poiya  e? 
ahi  Ferdinandum I.  Regem  Pannonix  elegerunt.  Ferdi- ^hlferllt^^' 
nandus  poft  mortem  Johannis  folus  Regno  potitus ,  tum  ra*ttHr, 
quinque  Hungaria:  Superioris  Civitatibus  Liberis ,  CafTo- 
vienfi  5  Bartphenfi  ^  Eperiefienfi ,  Leuchovicnfi ,  &c  Cr- 
binienfi3  oppidis  item  Sepufii  tredecim  ^  tum  Hungarix 
inferioris ,  Civitatibus  Pufbnienfi ,  Sopronienfi ,  &:c.  ut  de 
caeteris  Regni  Proceribus  nihil  dicam ,  hberum  rchgionis 
exercitium  conceflit.  Ciim  vero  varii  nihilominus  ob  reh-  Pacificati&' 
gionis  hbertatcm  motus  Hungariam  diufatis  excrcerent,^'''*""'/^'*:. 
demum  Secuh  hujus  anno  fexto  Pacificationi  Viennenfif,''/'^    ^*^^' 
Imperatorem  Regemque  Hungarise  Rodolphum  inter  & 
Stephanum  Bothskai  Kis-Maria  infertus  articulus  primus 
ita^habct:  JSj^antum  acl  negctium  reltgionis  attinet ,  non  ohflam 
tihus  5  pro  tempore ,  friorihus  cmftitutionihm  fublicis ,  pd  nec  artu 
culo  poftremo  A.  m.  d.  c.  i  v.  deliheratum  eft  ^  ut  juxta  Sacr^  CAft- 
reA  Regi^que  Majejlatis  priorem  Refolutionem^  ad  quam  fi  Regnr- 
coU  in  fua  Replicatione  referunt  ,  nimirum  quod  omnes  ^  Jin^ 
gulifatfis  C^  Ordines  intra  amhitum  folum  exijientes  ,  tam  Ma- 
gnates  Nohiles^  qukm  Liheras  Civitates  c^  Oppida  privilegiatajmt^ 

Ooa  j  vkt' 


478  ECCLESI^  ROMAN^ 

mediaie  ad  Coranxm  ffeHmtU  ,  item  in  Confiniis  c^uoque  Regm^ 

CAiilites  Htmgaros  m  jm  reltgione  ^  confejfione  nujq^uam  c^-  ^iun- 

■  quam  turhabtt  y  necper  altos  turhari  cr  impedin  finet ,  Verum  omni- 

bm  fr^diciis  Statihm  i^  Ordimhus  liher  reltgtonis  tpfortm^  ufas  ^ 

exerctttum  permittetur,  ahfo^te  tamen  pr^judtcto  Catholic^  Roman^ 

reltgionis 'y  (^ut  Clertis  ^  TempUy  O"  Eccle/t^  Catholicortm  inta- 

6ia  cr  illihata  permaneant  y  atque  ea,  qu^  hoc  dtflurhiortim  tem- 

,    ^y  jtnf,p,f^^^  t^trinque  occupata  fuere  ^   rur/um  etfdcm  .refttuantur.  Poft 

MAtihiaJ    Imperator  &:  Rex  xVlatthias  ita  articulum  hunc  pubHco  di- 

plomate  interpretatus  eft  ,  ut  verba  illa  ^  .ahfque  tamen  pra- 

Judicio  Catholtc£  Roman^  religtonis ,  bona  fide  adjefta  effe  ^  hoc 

fcihcet  fenfu ,  ut  utraque  pars  in  religione ,  f/W  exercitio  (^-  Te^n- 

plis  nonturhctur  5  declaraverit.  A.  m.  d.  c.  v  i  1  i  .  eadem  libcr- 

tas  non  confirmata  duntaxat ,  fed  ad  oppida  etiam ,  villas 

rufticofque  extenfa  eft.  Idem  articukis  tcmpore  Corona- 

Terimm^    tionis  Fcrdmandi  11.  conditionibus  Diplomatis  Regii 

mm.G.art,2,  infertus,  ac  deinceps  non  femel,  putacon- 

nitente  Gabriele  Bethlenio  A.  m.  d.  c. xvi  1 1.  art.  77.  A.  m. 

D.  c.xxv.  ^r^.  22.  A.  M.  D.c,  XXX.  ^r/.  33.A.M.  d.  c.  XXXV,  art. 

.  29.  A.M. D.  c.  xxxviii.^r^.  i.cmd.6.  renovatus  eft.  Sed  &: 

A.M.D.  c.XLVii.  art,^,  condit.4,.  Imperator  &  RexFerdi- 

nandus  II I.  occafione  pacis  cum  Georgio  Rackozio, 

Tranflylvanix  Principe  initse ,  ficmentem  fuam  declara- 

vit :  ^^^fiiones  circa  gra^vamina  negotium  reltgionis  c^  occupatio- 

nis  Templorum  concernentes  5  tam  qud  inA.u.D.c.  xxxv  1 1 1  .ft£ 

Majeftati  exhihita  funt  ^  o[uam  pofi  fuhfecuta  3  in  futura  primitm 

celehranda  Dtceta ,  propter  Regni  tranc^uilliorem  permanftonem  5  U' 

'  nionemo[ue  animorum  5  ut  vel  amicabili  Dominorum  Regntcolarum 

compofittone  fopiantur  y  vel  authoritate  fu^  Majeftatis  complanen- 

tur  cum  fatisfaciione  Euangelicorum.  ^fAc  pro  quihus  ufos  Templo- 

rum  determinahitur  ^  prove?ttus  Parochiarum  quodad  eofdem  per- 

tineat ,  nec  ultra  occupationes  Temflortim  fiant.  Ba  autem  Templa , 

q^ud  diflurhtDrum  tempore  utrinopie  occupat^  fuerunt  5  flatim  pofl 

per- 


niaia. 


PERIODUS  SEPTIMA.  479 

^ermHtationem  Diplomatumpr^dtohs  Euangeltcts  reflituantur  yprouti 
etiam  Catholicis.  Gravamtna  autem  futuris  quoque  temvortbm  in 
eodem  negotto  Reltgtoms  emergentta  ^  tam  Cathoitcorum ,  quam  E- 
vangeltcoi  religioms  ho?mnim :  quam  etiam  a/ta  Gravamtna  Regni' 
colarum  ^  tam  EuangeUcorum  cjuam  Catholtcorttm ,  Jktmdum  17. 
Conditiones  fisa  CMajeJlas  flngulis  Bioetis  plenarte  compUnabtt  ab- 
Cque  injuria  Euangelic&rum.  Denique  idem  articulus  per  mo-  nec  tto^t  uo- 
dernum  quoque  Imperatorem  &:  Hungarix  Regem  Leo- ^^^-^"'^'^J^^ 
poldum  A.  M.  D.  c.  L V.  tempore  coronationis  ^  &:  quidem  'm  "  ' ' 
race  non  Hungarii  tantiim  ,  fedtotiusetiamlmpeni^r^. 
1 1 .  condtt.  6.  confirmatus  eft.  Diplomatis  Re^ii  fexta  con- 
ditio  Ilis  verbis  concepta  eft.  ^od  Reltgtonis  negotium  inter 
univerjes  flattis  ^  Ordines  Hungari^  ^  milittbu^  Hungaris  3  pro- 
pter  Regnt  tranquilltorem  permanjionem  ^juxta  Conflittttionem  Vien- 
nenjem  >  ^  articulos  ante  coronattonem  edttos  ^  maneat  liberum  > 
ilUfum  cr  illtbatum.^    ita  videltcet  y  ut  Reltgionis  exercitium  tam 
Barontbus^  Magnatihtt^  ^  Nebiltbus  ^  quam  liberis  etiam  civitati^ 
bt^s  5  univerftfque  StatHous  c^  Ordinibm  Regni  Hungart£ ,  nec  non 
Opptdis  c^  villts  5  illud  fponte  ac  Itber}  acceptare  volentibt^  ^  tibique 
Itberum  relinoj-uatur  5  netcpiifqiiam  cujufcuno^ue  flatus  ^  conditionis 
extftens  ^  in  Ubero  ejufdem  uju  ae  exercitto  Religionis  a  Serenitate 
fia  cr  aitis qutbufvts Domtnis terreflribr^s ,  ^VOVl S  MOBOy 
atit  SJVOVIS  PRJETEXrV  tmpedtattir.  Concliiditurau- 
tem  liis  verbis :  ISlositaqueprdidi^a  univerjbrum  Siatuttm  ^  Or- 
dtnum  tnclytt  Regni  Hungari^  c^  partium  eiftbjecJarttm  inffantia , 
benigne  admijji  j  pro  benigna  animi  noflri  propenftone  ^  ipfifquebe- 
nigne  gratificandi  voluntate ,  prAinfertos  VNIVEKSO  S  artictt- 
bs  ^  ac  omnia  ^  ftngtda  in  tis  contenta^  rata  ,  grata  ^  acceptk 
habentes ,  eifdem  noflrum  confenfum  benevolum  pariter  c^  affenflim 
prabuirmis ,  ac  illos ,  ^  qudvis  in  iis  contenta  acceptavimus  ^  pro^ 
mtttentcs  dr  aj/ecurantes  Stattis  ^  Ordines  verbo  nofiro  ^  qtiod  pr^- 
mtffa  omnia^  tam  nos  ipfl^  quam  Regiminis  noflri  tempere  obfer- 


imus 5  qu^am per altos fideles fubditos noflros , cujufcunque condi-. 


jf$o  ECCLESI^  ROMAN^ 

mms  &  (latus  exiflant»  obfervari  faciemus  ^  uti  vigore  hujus  no^ 
Jlri  dtpbmatis  acceptamus  ^  afprobAmus  5  ratificamus ,  confirmamus 
atque  fremitHmus.  In  cujus  fidem  c^  tefiimarnum  literas  has  ma" 
m  proprta  Juhfcnpfimus  ^^  figilli  noflri  trnpre(fione  mumrifecimus, 
In  arce  Regia  Pofomenfi  dte  xxv.  Junii  A.  m.  d,  c.  lv. 
nAUrum  reif-     C  C  C  1 1.  Expreffiffima  hcEC  liberi  in  Hungaria  Reli- 
iioms  exerci- ^[^^[^  exercitii  decreta  quo  minus  HavAx  Sc  Sacrofanfta 
/rrTA.^/r^  nianerent ,  efficereClcrusPontificiuSa  Epifcopi  6c  Jefui- 
pa^ftm,  Geor  i^^  inprimis  j  Regnorum  evertendorum  architedti  ^  potue-  ^ 
rTradZ^l'"'^^^^'   Neque  id  ampUiis  diffimular^^Clerus  iple  potuit. 
Epifcopui ,  li-  jSTam  fub  noviffimx  perfecutionis  initia  A.m  d.  c.  lxx  i  .  pro- 
^^ff^'''^^]*diit  Viennx  Claffico  facri  belliSciopianohauddiffimilis 
l^at.  libellus  ^  llc  infcriptus :  Veritas  toti  mundo  declarata  ,  argumen- 

to  triplici  oflmdens  3  Sac.  C^f  Regiamo^ue  Majefiatem  non  obligari 
t9lerarein  Hungaria  Lutheranam  ^  Calvinianam  fe^tam.  ^Suam 
CatholicA  Reltgionis  z.elo  condnnavit  G.  B.  E.  V,  P.  S.  S.  C  R.  M.  C.C. 
feu^  utiiEnigma  facile  rerum  hominumque  gnari  extrica- 
runt,  Georgius  Barzon ,  Bpi/copus  (^titularis}  Varadienfis  ^  Prcs- 
hyter  Societatis  ,  Sacr^  CdfareA  Rfgidcj^ue  CM^aiefiatis  Confiltarius. 
Tradationi  praemifit  S.  Auguftmi  in  illud  Pfal.  5  7.  Admhi- 
lum  devenient  tano[uam  ao[ua  decurrens 'y  verbaifthiTc:  Nonnos 
t£rreant  y  FratreSy  quidam  fluvii  ^,  c^uidicuntur  torrentes.  Decur- 
ritaqua ,  ad  tempus  perftrepit ,  mox  cefjahit.  Diu  flare  non  pofjunt. 
Multd  hdrefes  )am  emortUA  funt  ^  cucurrerunt  in  rivis  fltis ,  quan- 
tum  potuerunt  >  decurrerunt  5  ftcuti  funt  rivi ,  vix  eorum  memO' 
ria  reperitur.  Ita  non  tam  zelo  pro  CathoHca  religione  ^  feu 
aris,  quam  pro  focis  fuis  commotus ,  animum  fuum  cer- 
ta  fpe  implevit ,  fore  fcilicet  brevi ,  ut  Jefuitarum  artibus 
EuangeUca  reHgio  ex  toto  Hungariae  Regno  ehminata 
plorare  cogatur,Quos  vero  ille  tot  Regiis  edidis  promiffif- 
que  omni  exceptione  majoribus ,  concuticndis ,  arietes  ad- 
movit  ?  Triplcx  fcihcet  argumentum  ceu  ^s  triplex  circa 
peftus  male  munitum ,  quod  ad  incudem  obiter  vocatum 
Authoris  pejfidiam  prodet.  CCCIIL  Prt^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  +81 

C  C  C 1 1 1.  Frimum  igitur  argumentum  a  tribus  Pacifi-  Tripitx  ejuf 
cationis  Viennenfis  conditionibus ,  fub  quibus  liberum  re-  '^''«  '":r«- 
ligionis  exercitium  paftum  eft  ,   Barzonius  ille  ^rccQdt.^ZTs^^vo^-a- 
ConcelTum  fcilicet ,  illud  efle ,  frmo  abjque  pr^judkio  Ca-  ^«''•- 
tholicd  Romand  f  qudi  cum  fit  impophtlis  ^  pro  non  adjecia  hahenda 
fit :  fecundo ,  Mt  Clerm ,  •Templa  ^  EccLefu  Catholicorurn  Roma-' 
norum  intacia  o'  libera  permaneant  -^  ■cjiucondittovtolataah  itsfity 
quifib  Bethlento  cjr  Raiozio  Templa  hominej^ue  Pontificios  vtola- 
rint:  tertio  ut  occupata  dtfiurhiorum  illorum  tempore  refiituantur  \ 
ojiod  nunquam  Buangeltct  prxfiitertnt.  Cujus  argumenti  vani- 
tatem  vel  inde  agnofcere  licet ,  quod ,  fi  conditio  impof- 
fibilis  pro  non  adjefta  habetur ,  non  iccirco  padtum  &:  pro- 
miHio  nutat,  fed  conditioceu  inutilis,  falvo  pafto,  re- 
fcindi  debet:  quod  conditionem  illam  ,  utlthertas  conceda- 
tur  ahfque  prmdtcio  CatholicA  Reltgionis,  Imperator  Matthias 
i      ftatim  ita  interpretatuseft,  ut  aperte  negaverit ,  adever- 
|.    tendam  libertatem  reljgionis  trahendam  efle :  quod  non 
obftantibus  iis ,  qux  fub  Bethlenio  &  Rackozio  afta  funt , 
-deinceps  etiam  Regiis  Pacificationibus  6<:  diplomatis  rc- 
ligionis  hbertas  confirmaca  6c obfignata eft :  qu6d,fiqui 
I     a  clero  Pontificio  graviter  irritati,  defenfionis  &:  vindiftiE 
'     modum  antehac  excefferunt ,  innocentes  id  luerc  non  de- 
buerint/  cum  noxa  fequatur  caput :  quod  deniquepafta 
reftitutio  eorurai,  quae  dtfiurhiortm  tempore  occupata  funt  3  non 
ad  reftitutionem  Templorum  pridem  poffefforum ,  fed  eo- 
rum ,  qux  ad  Regem  forfitah  Hungarix  pertincntia  a  Ste- 
phano  Botzkajooccupatafunt,  obftrinxerit.  Nequeplus 
candoris  vel  fohditatis  habet  y?r/^W«w  argumentum ,  inde 
petitum  5  cpuod  articuli ,  c^uihus  Ithertas  religionis promittitur ,  non 
fint  conditi  confenfu  i^  unanmi  voto  Statuum  quatuor  Regni  ^  puta 
Pr^latorum^  Baronum  y  Magnatum  (^Nohiltum,  utpote  adquos 
antiquo  jttre  pertinuerit  y  Rege  confentiente  (^..  confir?yi,/;Lnte ,  leges 
condere.  Contradisifife  enim  Prdatos  omnes  ^  Barones ,  Magnat.es 

Ppp  ^ 


^i  ^CCLESI^  ROMAN^ 

^  NtSiks  Pontfficios.  cUm  igttm  njiokntum  nullum  durahik  ftt  y 
nrticnios  tUos  abolendo,s  meriio  ejje,  Qiiod  argumentum  ad  ium^ 
mam  Regum  Hungarise ,  Iraperatorum  &:  Regum  Rodol- 
phi  1 1.  Matthise ,  Ferdinandi  I L  III.  &  Leopoldi ,  quo% 
rum  confenfu ,  authoritate  6c  fidejuramento  obftricto  j,  ar- 
ticuli  confirmati  receptique  funt^  ignominiam  pertinet. 
Qiiafi  vel  nonxque  illis,  aclnfulato  huicTitulari,  hoc 
ell  Scenico  Epifcopo  ,  Hungari:^  jura  cognita  fuerint  > 
vel  adverfus  eadem  jura  ea  in  re  pra^varicati  fuermt.  De 
coetero  conftat  fatis ,  quemadmodum  negotium  hoc  in  Pa- 
cificarione  faltem  Lintzenfi  A.  m.i>.  c.xlv.  conclufa^  & 
Georgio  Rakozio  exhibita  y  geftum  fuerit.  Ex  primo  Or- 
dinis  Ecclefiaftici  ftatu  contradixerat  omnino  Archiepi- 
fcopus  Strigonienfis  5  Georgius  Lippai ,  eique  Seculares 
nonnuUiy  Ladiflaus  Csakus,  Francifcus  Revai ,  6c  Fran- 
cifcus  Balaffus  aftipulati  funt.  At  contradicenti  fortiffime 
Comes  Faulm  Palfy.  Curise  Regix  Judex  ,  coeterique 
non  Euangehci  duntaxat ,  kd  Pontificii  etiam  Proceres 
teclamarunt.  Deinceps  poft  graviliimas  cum  Clerocon- 
tentiones,  Status  Euangehci  in  eo  effe  coeperunt ,  utper 
Georgium  Barna  ad  Regem  tota  caufa  devolveretur.  Tum 
igitur  Archiepifcopus  ,  eique  adhserentes  nonnulli  aUi , 
Euangdicortrm  Statuum  fupplicationem  ad  Regem  im- 
pediverunt  anteverteruntque  ejufmodi  refponfo  :  Ne  for- 
tijjimum  hoc  antemurak  chrijiiani  orhis  cum  uni^uerfali  rmm  in 
manus  Turcarum  perveniret  ^  facikque  univer/am  Nationem  dek- 
ri  contingeret ,  ad  ea  evitanda  primum in  A.  m.  d.  c.  vi.  Pacifica'' 
timis  Viennenfis  \^rticuk\.  Ithertatemreligionis  convedi  oportuit -, 
qu£  quidem  concejjio priks  tantum  Statihus  ^  Ordinihus ,  oppidis  item 
privikgiatis  ^  militibus  fa^a.in  A.  m.  d.  c.  v  1 1 1 .  ad  viUas  quoqm 
^  oppida  extenfafuit.  Porro  e^dem  concejfones  inA,  m.  d.  c.  XVI  i  i  . 
ampliatAyfoJimodumveroA.u.'D.c.y.%\i.art.G.  Dipkmati  Re^ 
gio  injert£  fuefum  i  acdeinceps  cjuihufuis  ferc  Comitiis  additoai^- 

ti' 


PERIODtJS  SEPTIMA.  4S3 

tkulo  confirmau.  ^ibus  mn  agmfcunt  CAtholki  fefe  contravenif 
y?5  aut occafwnem  turhand^  c^inetts  facif^ue  fuhlicAexhihntffe.ne-' 
c^ue  concefi^nes  frnelfachs  extinguere  ntut  aholere  conatos ;  cpin 
fotiiis  KfArticults  frdfertim  Pactficatioms  Viennenfts  ,  c^Uii  funda" 
mentum  efl  ac  rohur  totius  fiatus  admijf^  reltgtonts  ^  pr^dtcits  arPi" 
culis  3  atc^ue  adce  fr^feruis  Diplomatts  Regti  art.  i .  ffe  accomodare 
fiuduerunt.  Sic  Uiploma  tradatus  Lintzenfis  a  Statibus  Re- 
gni  univerfis  5  cum  folenni  hac  claufi.ila  >  Contradiciionihus 
Cleri  y  aliortimque  Secularium  non  ohflantihus ,  imd  iijdem  in  per* 
petuum  nullum  'vigorem  hahentihus  ^  confentiente  Rege ,  rati- 
habitum,  articulifque  Anni  m.  d.  c.  xlvii.  infertum  eft. 
Qiiod  fi  Titularis  ille  in  manifefta  luce  adhuc  dum  cxcu- 
tit  5  Pacificationis  Viennenfis  ab  liniverfis  Statibus  Eccle- 
fiafticis  &  Politicis  fubfcriptx ,  claufulam ,  qurE  fic  fonat : 
Nos  itac^ue  fuhfcrifti  nunc  invicem  concordati  nomine  omniumSta^ 
tuum  ^Ordtnum  inclyti  Regni  Htmgarid^  Partium  fthiannexa'- 
Yum^  lihere  d^  Jpontanee  ^  animoque  hene  Aeliherato  Jpondemus  ^ 
promittimus  ^recipimus  ^  &cc.  expendat ,  &  perfidias  fux  te- 
la  amentata  agnofcat.  Tertium  argumentum  manifeftam 
Authoris  ejufdem  fraudem  propalat.  Inde  enim  petitum 
cft,  quod.  fiomnim  tolerandi  Bttangeliciin  Uungaria  effent  ^  Cal- 
vinifix,  tolerandi  ferent  ^  quatenus  Confeftonem  Helveticam-y  Lu- 
therard  verb ,  quatenus  Augtfianam  profitentur.  x^tcjui^  Calvi*' 
nifias  ah  Helvetica ,  ^'  Lutherams  ah  Augufiana  Confefione  defei^ 
vijfe,  Et  Calvinifias  quidem  ah  Helvetica ,  c^uia  ciim  hdc  cap.  x  l . 
profiteatur ,  fe  comprehenja  fymholis  ac  fententiisquatuor  frimarurn 
(^  prizfianttfiimarum  Symdorum ,  cekhratarum  Nic^x,  Confianti*- 
mpoii^  Ephefi  ^  Chalcedone  .^  corde  (imero  credere  ;  ilUtontrit 
pertendant  Pr4mb ,  higamum  clericum  ejfe  pojje ,  cjuodNicdnam  Sy- 
nodum  vetuijfe ^  Jfifiiniantts  Novell.  123.  e.  i.ii.i^.(^K^m- 
hroftiis  Epi/i.  8  2 .  teflenttir ;  Sectmdb ,  Epijcopum  iRomarmm  mnefje 
Principem  omnium  Patrianhartm,  cjnodrpfiim  tnmen  CmcHium  ^^ 
cmum  Canme  3  9 .  ex  ArahicO  per  Ptfanum  converfo ,  hcc  non  Chit- 

Ppp  2  ce- 


^84  ECCLESI^  ROMANiE 

cedonenfis  Concilii Patres  Act  3 .  in rektione  Concilii ,  definiverint: 

Tertih  negmt  Sacerdotern  inBuchariJlia  offerrccorpus  Chrijii  5  qtwd 

i^fum  cjuooiue  Canone  i6.  Conciitt  Nicmt  difnitum  fit  :  Suarta 

Ordtionesfro mortuis Canone 65 .  ArahicofrohatAS ^rejtciant : ^lutn- 

to  Efijcopi  Romani  in  Conctltis  fr^ftdentiam  in  Concilio  Bphefino  ta- 

men  exemflo  confrmatAm  imfrobent  :  Sexto  denique  CMonacha^ 

ttim  Comtlii  chakedonenfts  Acti^,  Can.  iG.Jlahtlttum  damnent. 

Sed  &:  Lutheranos  defecifle  ab  Augiiftana  Confcffione, 

inde  Gomprobat  ^,  o^iibdifft  t^iVr^fatione lihri  Concordi^  eam,  va-- 

rtatarri  fojteriorem  rejiciant ;  contra  invariatam  autem  profiteantur  y 

Primo^contra  artictilim  10.  chrifumin  Cosna  Domtni  nonefje (uh 

fpeciehtis  panis.  ^vim:  Secundo  corttraArt.  2i.  CMiJfam  abolen^ 

dam  ejjey  Tertio  contra  ari.  i.  Bpifcopos  controverftarum^  7wn  e([e 

Judices.  Long;^  funt  ambages  ^  injuri^r  vero  fraudefque  lori- 

giiTimx:  Taceo>  quod  Diplomata ,  quibus  liberumreli- 

gionis  exercitium  Euangelicis  -in  Hungaria  conceditur  > 

Helveticx  &;  Auguftan;?  Confefllonis  ne  uno  quideui  api- 

cc  meminerint  ^  nedum  Euangelico.s  ad  alterutram  reftrin- 

xerint.  Qiia  vero  fide  fcriplit  Barzonius  y  .-Helveticam 

Confeflionem  c^y^.xi.comprehcnfa  fymbolis  aefententiis 

quatuor  primarum  &  pri^eftantillimarum  Synodorum,  fim- 

^pliciter  fcilicet  &  in  univerfLmi  recepifle  ^  ciim  tamen  ver- 

ba  cqnfefliQnisi  non  de  quibuflibet  Synodorumillarum  fen- 

.te^tiis ,  fed  de  iis  duutaxat ,  (]}\xde  incarnationis  Domini  no^ 

Jiri  Jeju-Chrijiimyfierio  loquuntiir^iidpronunti^LYCtit,  Qiiid 

vero  ad  myfterium  illud  fententia^  ex  Conciliis  a  Barzo- 

j^io  eitat^e?  ItanotoriiE  fraudis  coram  toto  orbeillereus 

eft.  Qiud.quod  fimiU  etiam  fraude  non  ex  veris  &:  yyyiaiois , 

fed  fuppofltiis ,  Arabicis  inprimis  Concilii  Njcxni ,   nec 

a  Gelafio>  nec  a  Juftello^  neca  Petro  deMarca,  nec  a 

quoquam  Antiquitatum  Ecclefiafticarum:  perito  agnitis , 

fed  4  M4chitis  &:  Neftorianis  ^  uti  Doftifl:',  Beveregius  An- 

m, inConciL  Canones pag.  2 1  z.  probat  >  confiftis  canonibus, 

fen- 


PERIODUS  SEPTIMA  485; 

fententiarum  fuarum  quifquilias  collegit :  quod  infuper 
Novellam  123.  citat^  qux  Concilii  Nicacni  ne  qUidem  me- 
minit,  Imperatori  JulHniano  affingers,  quod  ex  glofia 
nefcio  qua  arripuit :  atque  etiam  Canonibus  Concilii  E- 
phefini  fupponit  id ,  quod  de  Concilio  Pontificius  forte 
impoftor  aliquis  fcripfit  ?  Par  ratio  eorum  eft ,  qux  Lu- 
theranis  objicit,  utpotequi  invariatse  Confeflloniadhce- 
rentes,  vel  Art,  10.  pcrjpeaes  nuda  accidentia  defignari: 
vel  ^/^  nomine  facrificium  incruentum  venire :  vel  Epi- 
fcopis  in  Confeffione  infaUibile  6c  fupremum  controverfia- 
rum  potius,  quamminifterialejudiciumtribui,  conftan^ 
ter  meritoque.haftenus  negarunt.  Annon  igitur  in  re  feria 
gravifque  momenti  publici  impoftoris  notam  perfonatus 
lile  Epifcopus  meruerit,  peritirerum  judicent-    . 

C  C  CI  V.    Sicut  vero-  Barzonius  ille  Hungaricarum  ^^*^'  Pfintffi- 
Ecclefiarum  privilegia  teftatifiima  in  apertaluce ,  futiliffi-  ^"^J^^'^^^^^^   • 
mis  ratiuncuhs  5  perfidia:  cleri  horrendx  certiflimistefti- 'b»;^,'^^/^*- 
bus,  oppugnare  non  dubitavit :  ita  nunquam  non  Clerus- "^''';^^]^'^^'^ ' 
in  Hungaria  Pontificius  eo  confilia  fuaapudPrincipes  coe^ 
tera  optimosdirexit,  ut  Tranfaftiones  univerfr  verbis  fpe- 
ciofx,  re  inanes ,  imo  fubdolis  deprehenderentur.   Ete- 
nim  nunquam  fere  pa£tis  potentiores  fteterunt.  Hinc  adeo 
Pacis  A. M.D.c.  vi.conditiones,  Botskajo urgente ,  initx 
mox  ita  violatx  impune  fraflrarque  funt^ut  A.  m.  d.  c.xv i  i  i. 
Bethlenius  magno  iabore  eafdem  redintegrare  necefliim 
habuerit.  Redintegratas  denuo  ita  Pontificius  clerus  lar 
ceflivit  infinitis  modis  temeravitque,  ut  A.  m.  d.  c.  xlvi  i. 
Georgius  Rakotzius,  Tranflylvania:  Princeps,    ingenti 
labore  reftituere ,  nonagiiita  Templis ,  qua:  vi  erepta  fue- 
rant,  recuperatis,  coaftus  fuerit.  Qiiantoigitur  fangui- 
ne  Hungaris  Euangelica libertas  conftiterit,  judicabunt, 
quibus  res  geftir  obiter  compertiE  funt.  Veriim  neque  fic  * 
alma  pax  &:  libertas  Ecclefix  in  tuto  navigavit.  DenucK 

Ppp  3  quip^- 


486  ECCLESI^  UOMAN^ 

}Def}!i9  Eoie- quipipc  evcrfis  ,  qux  Pacificatio  reddiderat  ,   Templis, 
/^  f^^^zf"^'^  anerrx  perfecutiones  ubiqiie  per  Terreftres  Doniinos,quos 
D^m/W; />.fr- adverl us  publica  pacta  coniurgentes  coerceri  par  erat^ 
fecntimem     graffari  coeperunL   Comes  Franeifcus  Nadafti,  Divindi 
pattmt4r.     ^^^^  vindi6tx  virgulam  paffiis ,  in  Comitatu  Caftriferrei , 
Sopronienfi,  Nitrenfi,  ferro  flammaquecunftamifcere: 
alter  P!iulus  Efterhazuis  ^    a  Pontifice  Romano  nuptias 
vcum  germani  filiainceftas  indulgente^  ad  perfequendos 
Euangclicos  voto  obftriftus ,  in  Comitatibus  Vefprimien- 
fi  5  Pofonienfi ,  nec  non  diftriftu  lacus  Torto,  adverfus  E- 
vangelicos  carceribus ,  profcriptionibus  diris ,  fuppliciis 
fxvire.  Tefteshodieque  funtEccIefiiEoIimflorentiffirttcE^ 
Gapenfis ,  Szencienfis ,  Cheitenfis  \  Chepregienfis ,  rqux 
multorum  fidelium  in  ipfis  Templi  penetralibus  intern^- 
cionem,  aliorum  ex  turri  prarcipitationem  perpeffa  eft} 
innumerxque  aline.  Secuti  Archiepifcopi  &:Epifcopi,  in 
fuis  quique  ditionibus ,  in  infula  prarfertim  Challokotz  5 
in  cocteris  etiam  locis  Barones  Nobilefque  ad  fummaiti 
crudelitatem  nil  faccre  reliquL 
civitaM  mox     C  C  C  V.  Immuncs  tamen  hadenus  Regias  3  liberxque 
^^'''^/^'.?''«   Civftates  5  a  folo  Rege  dependentes  5  manferaBt.  Inventa 
tamen  eafdem  infeftandi  ratio  eft ,  quando  occafione  quo- 
rundam  Procerum Pontificiorum  5  Nadafti ,  Serini ,  Fran- 
gipaniy  aliorum  5   Francifco  Rackotzio  adhaerentium  5 
quorum  privata  ftudiaeo  protervix  delapfa  funt,  latar- 
mis  Regiam  Majeftatem  impetere  non  dubitaverint ,  A.  m. 
D.  c.  ixx.  miles  Auftriacus  in  Hungariam  introdu£his ,  vi- 
#T'eV/7/?«^«w^ticia  ubique  fere  arma  circumtulit.  Tum  enim  Archie- 
r^w/)/*f.  ^tf-pifcopi,  Epifcopi&rjefuitae,  inturbido  pifcaturi,  mili- 
i^ileplji^^  ^^^^  illiusoperaubique  fere  Templa  occuparCj  verbi  Di- 
bu^,  »nM-  vini  Miniftros  alios  expellere ,  alios  in  carceres  compinge- 
dnntur,        ^^  ^  ^j-^^  trucidare  :  plebel^  vi  &:  mul£lis  ad  ampleftendas 
Cerimonias  Pontificias  cogere ,  Nobilibus  aliifqtie  Euan- 

ge- 


PERIODUS  SEPTIMA.  487 

gelicis  milites  obtrudere  ,  tributa  imponere  ,  atque  his 
pluribufque  violentix  contra  jus  &:  fas  attentatse  modis , 
fraftos  partibus  fuis  adjungere  aufi ,  Euangelicx  Religio- 
nis  in  Regno  ifthoc  myo^gSeicty  mohti  funt.  Mihtari  bra- 
chio  fuccinfti  ^  Georgius  Betzeni ,  Archiepifcopus  Colo- 
thenfis,  Jaurinoj  Comarinoy  Owarinojuniverfaquere- 
gione  circumjacente :  Leopoldus  a  Colonitfch,  Epifco- 
pus  Nepftadienfis ,  infernalis  furia ,  Pofonio  :  Johannes 
Pangratz  ^  Epifcopus  Vacienfis ,  Tirnavia :  ahi  Patakino ,  . 
Rivahno,  Tokajo,  Berentzino,  Modino,  Tolyaino, 
Tarzahno ,  Lizkaino  ^  Bopfmo  ^  Uriguarino ,  Berexazi- 
no^  Chremnitio  ,  Neofoho,  Eperiefino  >  Regiomon- 
to,  &:c.  imoextotiusfereHungarisefuperiorisScinferio-' 
ris  omnibus  fere  oppidis  &  vilhs  verbi  Divini  Miniftros , 
ahis  fupphcio  mortis  afteftis ,  ahis  carcerum  fqualore  ma- 
ceratis ,  alus  in-  triftilhmum  exihum  abaftis ,  exegerunt. 
Adverfus  Benizenfes  5  Pakovienfes,  &:Jurahikenfesdiris 
modis  fevitum ,  &C  poft  occifos  phirimos ,  nofmuUos  etiam. 
•  ad  Temph  valvas  fufpenfos  ,  civitates  ipfx  ignimcenfxj 
tantum  non  folo  adxquatsc  funt.  Ecclefise  Reformat;^  Ee- 
chenfis  Paftor  Johannes  Baki ,  una  cum  vidua  Laurentii 
Surii  y  Ecckfix  quondam  Comarienfis  Miniftri ,  ille  vi- 
vicomburio ,  hsec  gladio  Comarini  vitam  finierunt.  Taceo 
innumeros  hinc  inde,  Caflbvise  inprimis&:  Pofonii,  ex 
omni  hominum  ftatu ,  aetate  3  fexu ,  indivta  caufii ,  diver- 
fifquefatis,  adnoviffimafupphcia  raptos,  exihovemul- 
tatos,  quos  inter  Comes  etiam  Stephanus  Cotskai,  in- 
clytorum  Hungarix  vindicum  nobihffima  propago  ,  ^ 
gente  Sc  mente  inclytus,  Claudiopoh  in  exiho  mortcm 
oppetut.  • 

C  C  C  V I.  Ne  vero  juris  quodam  prxtextu  crudeHtas ,  TrihutiiU  Po- 
&  cahdiffima  caUidiflimaque  evertendac  rehrionis  confi--^'"!!'*^'''; 
lia  deftituerentur  j  Pofoniiextraordinarium  tribunal,  ju-,fx,»£«jj,^e^ 

di. 


4?8  ECCLESIJE  ROMANiS 

-ikosMrg>u.  dicibus  conftans  Partim  Ecclefiafticis ,  partim  Politicis, 
-fes  pUres     Pontificiis  6c juratis  Euangelii hoftibus omnibus ,  erigere, 
evtr.it,       ^tquepo  ad  dicendam  objedliE  miro  aftu  pcrduellionis  cau- 
fam^  fpeSbatillimos  quolque  citare  placuit.   Initium  fa- 
dtum  eftabovibus,  Politicis  Magnatibus ,  aliifque,quos 
faciiiiis  perverti  poffe  y  perluafum  hoftes  habuere.  Qiii  in- 
nocentice  fux  confilivadimoniumprompteobiverunt,  iU 
U  pierique  contra  juraRegni^  "etiam  non  auditi,  convi- 
.   6ti  5  in  carceres  abrepti  ^  arreftis  detenti ,  impenfis  graviili- 
mis  exiiaufti ,  ad  mutandam  denique  rehgignem  ^  fiberta- 
te  promifla,  invitati  pelle£tique  funt.  Qiiorum  adverfus 
apoftafiarri  pectora  fatis  munita  deprehenderunt ,  iis  prce- 
textu  fideUtatis  obligandar  5  oblati  funt  libelli  (reverfio- 
nalcs  di£ti;  quibus  fi.ibfignatis  proteftionem  Paftorum  fuo- 
rum  ejurarent^   promitterentque ,  -non  impedituros  fe, 
quo  miriiis  lacrificuli  Templa  occupare  &  Pontificia  iis 
facra  inferre  poflent ,  donec  fcilicet  accedente  illuminatio- 
ne  Spiritus 'S.  &:  ipfi  a  facrificulis  meliora  edo£ti ,  abdica- 
ta  hiierefi  fua,  Pontificias  cerimonias  ample£terentur.  Ita 
Magnates ,  Nobiles ,  plebeii  coram  Phalaridis  tauro  illo 
comparentes  innumeri  3  pars  in  carceribus ,  aliifque  modis 
vita  orbati,  pars  horrendum  inmodum  exagitati  divexa- 
tique  3  pars  denique  carnis  imbecillitate  fubafti ,  fidei  in 
graviffima  illatempeftatenaufragium  pafll,  quam  Chri- 
fto&  Etuangelio  €jus  fidem  debuerunt,  reclamante  con- 
fcientia,  fregerunt. 
vafieribm         C  C  C  V 1 1.  Scd  gravior  &  flagrantior  vis  incubuit  Ec- 
ci'ioqm  eodem  clefiarum  Paftoribus ,  in  quorum ,  in  irruptione  ftantium, 
KeneldiLiu^'^^^^^^  cardinem  verti  incolumitatistotEcclefiarum,  per- 
qHoqt4e  tribu^  fecutorcs  nou  ignoravcrant.  Qiii  proin  rebellium ,  invefti- 
wVi  /v/^rg^ridorum  praetextu^judiciorum  extraordinariorum  faciil- 
wicofiflmta', tatem  nuUo  negotio impetrarunt.  Tria igitur ejufmodi ju- 
dicia  conftituere  placuit  5  unum  Tirnavi;:e  5  cui  fe  Pofo- 

nien- 

.  I 


PERIODUS  SEPTIMA.  489 

nienfes :  duo  Pofonii ,  quibu5  fe  reliqui  per  Hungariam 
Miniftri  fifterent.  Nequetamen  primo  ftatim  coetucun- 
ftos  citaree  re  vifum,  fed  paucos  duntaxat ,  eofqueAu- 
guftani€  Confellioni  addiftos  3  ut  ex  paucorum  luccefru , 
quid  de  reliquis  fpei  aff^ulgeat ,  periculum  facere  integrum 
foret.  Giimque  firmum  ratiimque  habuerint^  rebellionis 
objeftcX  calumnia  religionem  univerfam  abolere^  mortis 
metu  libellos  fubfignandos  obtrudcre  extremis  viribu^  ^^'  lcnpT!!!*^' 
nati  funt.  Summalibellorum  capita  erant:  ut  cJ^//;^//?n£- ^«^»«'"''^/"- 
vangelici  utrtufo^ne  Confejjtonis ,  Schoiamm  Reciores ,  cantorcs  ^ftu-  "^tUtHnfHh' 
diofi  ^  aditm  (L)  i^ut  mimferium  omne  five  eccicfiafticum  -i  fi-  jcubemts,t>H- 
ve  fchdafticum  y  ad  €vitandum  fententias  iudictaies  ^^  fihi  profter*^^^^^"''^'^^' 
ohjeoium  reheiitonis  crimen  immiJientes ,  propria  fuhfriptione  figii'  exiUum  fp»- 
iornunita  penitus  ahdicent  ^  neque  partcm uiixm  jiveciam  five  pa-  ^'^"^^^^y  ^'<?'j 
iam  exercere  ampltus  jujtineant  ^  ac  de  ccetero  ccu  pdeies  Regts  fubdt"  ^romutertnt, 
ti  vitam  c^uietam  pacifcamque  tn  Regno  tranfigant  ^  capitis  fippiicio 
tttrhantihus  vei  ievtjftme  ^  t?idtcio :   (1 L)  ifAut  fpontaneum  exi- 
Utlm  5  ceu rei  mortts  y  ffcipiant  ^chitgat^  Itheiio  propria  mmu  fuh- 
fcripto  y  ftgiiloque  mtmtto ,  fide  ^  quod  nunquamin  patriamrever- 
ftm  nec^ue  etiam  vei  h^reStartas  Regis  Provincias  y  vei  Imperiaies, 
Ttedum  hoftiies  ditienes  adituri  ftnt:  Q  Ilf)  ^ut  ^  quod  pracce" 
teris  grattim  fihi  acceptimc^ue  futurum  ftt  ,  Reiigionem  Romanam 
Cathoitcam  amplecianttir.  Et  priora  quidem  duo  palam  in  ju- 
diciisurgebantur.  Tcrtium  vero  prora  puppifque  confi- 
liorum  omnium  xueia»^  intentum  fuit. 

C  C  C  V 1 1 1.  Ita  prima  dies  paucis  nonnuUis  x  x  v»  '^^-^^^i^ji  , 
Sept.  A.  M.  D.  Lxxi  1 1.  difta ,  qua  le  Pofonii  fifterent;  dele-  ^riinTva^o- 
gatis  judicibuSj  impa£bi  atrocillimi  criminis  caufam  di-  ^«^«-^W^^j- 
fturi.  Comparent  Fratrestriginta  duo  Auguftance,  &:u-  'msTqmcom' 
nicus ,  Carponenfis  Ecclefix  Minifter ,  Helveticiie  Confef-  ^'^renusmaic 
fioniaddiai,  haudpoftreminominisplerique.  His  a  Fi- f^J;;;;;';^, 
fcoRegio  &:  Archiepifcopo  StrigonienfiGeorgio  Szelep-/?w«/. 
zeni,  mira  arteinduftriaquepr^emonitis,  matureconfu- 

Q.qq  li- 


490  ECCLESI^  ROMAN^ 

litur,  ne  fententiam  mortis  contra  fe  pronuntiandam  ope- 

riri)  quam  faluti  fux  libellis  exhibitis  confulere  malint, 

Ita  mortis  citatis ,  aft  mauditis ,  mdefenfifque  indiftis  me- 

tu  perculli ,  neque  latis  iibeilorum  virus  cum  animo  ex- 

pendentes ,   nimia  certe  in  primo  ifthoc  ferocilllmoque 

impetu  infirmitate  carnis ,  pars  Eccleliaftico  Scliolaftico- 

que  munere  omni  juxta  praefcnptam  hbelii  formam  {c{c 

abdicant :    pars  hcet  rebelhoms  rei  nullo  modo  peradli , 

reatumtamen  falso  confefli ,  exihum  ehgunt :  unusetiam 

infigni  levitate  rehgionem ,  &:  cum  ea  bonam  mentem  eje- 

rat. 

cifatio  /r-        C  C  C I X.  Cum  nou  male  fe  dediffe'  citationis  initia 

veMiZm-  hoftes  animadvertiflent  i  &:  plures jam  metu  potiiis  >quam 

nmm  per      criminis  ulhus  confcientia  vi6ti  hbellos  obtuliflent  ,  •  in^ 

m»gariam  ftantc  Fifco  Re^io  5  Nicolao  Mailath  y  ad  univerfalem 

r«wM/«//?rfl  omnium  rehquorumper  totamHungariam,  etiamtnbu'- 

«•«w,  tariam,  Ecclefix  Sciiolxque  Miniftrorum  ,  quorundam 

etiam  ante  ex  Ecclefiis  fuis  exturbatorum ;  nec  non  can- 

torum ,  ftudioforum  ^  ccdituorum ,  in  menfem  Februarium 

Anni  fequentis  m.d.  c.  lxxiv.  procelfumeft.  Citatori;:e  h- 

terx  Georgii  Szelepzeni:,  Archiepifcopi  Strigonienfis ,  ceii 

vicariam  Regis  in  HungariiK  Regno  poteftatem ,  defun- 

fto  pridem  Regni  Palatmo  ,  Ordmibus  invitis  obtmenris> 

c»»«/'//*M;. manu  fubfcriptx^  ligilloque  munitse  fuerant.  Citati  alii 

rejroybrn-  q^idem  >  in  tributanis  maxime  Regni  partibus,  a  Supe- 

rioribus  fuis  comparere  diferte  prohibiti  funt:  aliiadver- 

fariorum  fraudes  foepius  experti  3  atque  etiamnum  fubo- 

doratij  nondumforteitapericlitantibusecclefiis  fuis^fu- 

aiiiparent,  ga  occultationeque  faluti  fux  confuluerunt :  alii  Deo  & 

gr^vrbH<  ra  Q2i\\{:z  confifi  ,  non  obftante  iudicuformapIanefufpe£t:a^ 

dMiii,  utpote  quae  non  ta»m  convincendis  puniendiique  maligne 

intentati  criminis  reis  3  quam  evertendx  tot  Eccleliarum 

libertati  ^  aucupandoque  tot  violentiis  praetextui  infervie- 

bat> 


PERIODUS  SEPTIMA.  491 

bat,  Pofoniicoramjudiceinfenriirimo,  juratiflim6que  fe 
(iftere  ftatuerunt ,  partim  quod  fub  fiditio  prxtextu  cau- 
fam  Dci  Sc  Chrifti  verti  penitius  cognovillent ,  quamab 
univeriis  deferi  Deo  contumeliofum  rebantur  merito  3  par- 
tim  quodmftansa  facrificulis  jamjam  fubrepere  paratis, 
graviliimum  Eccleiiarum  penculumideftlagitafrets  par- 
tim  uttotimundo  conftaretdeinnoccntiaFaftorum,  qui 
capitali  criminearcelliti,  (i  non  comparuilfent,  gravem 
haud  dubie  patrati  fufpicionem  mcurnfient  j  partim  quod 
obedientiam  Magiftratui  teftificandam  cenfuiflenti  par- 
tim  denique  quod  coniiliis  ,  precibus  ^  obteftationibus 
Eccleiiarum,  prudentioriimque  judiciis  fe ad  comparen- 
dumurgeri  mtellexifTent.  Memoratu  haudindignumeft, 
quod  procedente  ea  citadone  Georgius  Getfeni:,  abauliE 
famiharibus  interrogatus ,  quid  fibi  tot  Paftorum  ,  de  quo- 
rum  innocentia  conftet  omnibus,  citatio  vellet  ?  refpon- 
dit :  Ftimculttm  Emngdicts  Hungaris  texuimm ,  c^uem  ft  collo  eo» 
rum  implicare  fotenmm  3  nuno^mm  fe  deinceps  in  pedes  eorundem 
religto  eriget.  Si  njcroidnon  ejjecerimus^  nohis  ^  ttonvohis  ^  inu" 
tilem  molejiiam  facejfiverimus, 

.     CCCX.  Comparueruntigitur  fecunda  citatione  i^-y^umerui 
hac  non  exieuo  numeroPaftores,  aliiqucEcclefiarum&:'''^/""''''- 
bcholarum  Mmiitri^  ultra  ducentos  quinquaginta,  quo-^«<.  mtfij^it^ 
rum  plerique  Auguftanx  Confeflioni ,  quinquaginta  fe-  '^'^- 
ptem  veroReformata^addifti  fuerunt.  Singulorum  illo- ^,7;,;,;V/^. 
rum  aftiones ,  diverfa  fata  ,  exitiifque  defcribere,  infti-^'«'/^^''^^*- 
tutse  traftationis  brevitas  haud  patitur.  Summatamenca-^^^^^^*^;^^ 
pita ,  quando  res  eft  omnis  pofteritatis  memoria  longe  di-  f^/^/M. 
gnillima,  obiterut  deUbemj  ante  omnia  ad  tribunal  feu 
'Excelfam-^  utivocabant,  ^'^^^^«jprovocatisextantonume- 
ro  fex  tantiim ,  (ex  quorum  ore  reUquos  omnes ,  atque 
eos  etiam,  quorum  ipfi  nomina  ignoraverant ,  &rplerof^ 
que  etiam  adeo  locis  diflltos ,  ut  fe  invicem  pauci  nove- 

Qjqq  z  rint. 


4^92  ECCLESIiE  ROMAN^ 

rint,  judicare  ftatuerant)  per  Regium  Hfcum  aftioejuf- 
modi  intentatur ,  quod  jaltcet  foflfojito  Dei  homimmque  tmo- 
re  totum  HungarU  Statum  Romam-Catholtcum  ,  i^fumque  adeo- 
Regem  idololatria  infimulare  y  contra  B.  Virginem  C^fartam  y  San- 
fhs  demortuos ,  eorumque  ^  chrijli  imaginespra  concionihm  adfO'- 
tulum  hahitis  gravtjftme  dehacchari ,  Venerahtle  Sacramentum  con- 
culcare  jceleratis  rehellihus  ,  Sua  CMaieJiatis  hojithm  ^  confenfu ,  ofe 
(^  commeatu  fitccurrere  ^  earum  adventu  gaudere  y  Turcis  ad  occu- 
fandum  BungariA  Regnum  viam  aperire  non  reformidajfent ,  cri- 
mimfque  adeo  Ufa  Bivindi.  (^  human^  .CMajefiatis  caftttfque  ^  ho- 
norum  omnium  amittendortm  reosfe  fecijfent.  Hic  reorum  quif- 
que  pro  fe  pertendere,  utaccufatio,  quoadea,  quxre- 
ligioni  Euangelicx  in  reliquo  orbe  Chriftiano  rcGeptse 
conimunianon  funtj  homines  notet ,  crimina  argumenta 
probet,  teftibus.coniirmet.  Palam  enim  ex  accufationis 
plerifque  capitibus  fierijnontamrebeUionem^eujuscau-. 
Accufatomm  f^  citati  fmt  >  fpeftari ,  quam  rehgionem  peti.  Longum 
fir(^Zy*^  vero  eflet  Aftoris  6c  judicum  adverfus  reos  fe  defendentes 
mafcule,  in  obtrudeadis  procuratoribus,,  ferendisprxju-^ 
diciis  5  dechnando  legitimis  probationis  onre ,  fuadendo 
per  fubornatos  Forgatfium,  ahofque  ante  latam  fenten- 
tiam ,  ad  evitandum  fupplicium  ,  quod  effligituri  nun- 
quamfint,  fubfcriptione  hbelbrum  >  &  fpontanei  exiUi  ^. 
traditionifque  Bafihcarum  eleftione,  ftrophas  pertexere» 
perMeliknis  Ccrte  fifto  immauis  criminis  perdueHionis  adverfus  Re- 
7lT  l^'^'*^'*^'Z^^  5  prxtextucaufam  Chrifti  &  Euangelii  ejus  oppugna- 
pagHmtihm^^^  cfTe >,  argumenta planc  (pg/^oi^/jca^arguuntivekitiquod 
^gnmemis.  jam  ante  fine  uUo  rebeUionis  pr^^textu  phires  Ecclefiis  fuis 
moti  funt :  quod  ne  unius  quidem  Paftoris  comparentis 
rebeUio  idoneo  five  tefte  unieo  five  teftimonio  probari  po- 
tuit:  quodPaftorumEuangeUcorum,  fiquidem  rebellio- 
,..  nis  complices.  fuifTent  3  vitseJudicesPontificiinonmagis 

uticjue  quam  Magnatibus  Pontificiis  parcituri ,  neque  r.ei 

fGe- 


PERIODUS  SEPTIMA.  493 

fGelus  adeo  horrendiim  Regi  Regnoque  perniciofifllmum, 
exilio  vel  muneris  abdiGatione  fpontanea  luituri  fuerint : 
quod  Pontifieii  faniorcs  in  Hungaria,  nominatim  etiam 
Forgatfius  PriE fes  Judicii,  Sc  Zitzius  ejufdem  AfleflTor, 
innocenti:s  eorumquoadrebellionem  teltimonium  perhi- 
buerunt ,  non  aUud  quam  cotitumaciam  in  fubfignandis 
libelhs  iifdem  exprobrantes ,  &  folam  hanccarcerumve- 
xationiimque  caufam  allegantes :  quod  Rex  Hungariam 
univerfam  ad  unitatem  fidei  reducere ,  6c  hoerefeos  pefl:em 
extirpare  fl:atucrit:  quod  jamante  Barzoniuseditolibel- 
lo  cleri  Hungarici  propofitum  aperuerit ,  priufquam  in 
Minifl?ris  ullam  rebelhonis  noxam ,  vel  ejufdem  fpeciem 
invenire  hofl:es  potuere :  quod  Judices  Delegati  omnes 
Pontificii,  partiumftudio  dufti,  Romanoque  Pontifici 
fingulariter  obrioxii  fuerunt.  Qtii  enim  aderant  Pohtici , 
Pontificii  erantomnes^.  cleri  prxfentismancipia  v&apocarcb^ 
ja,  ne  hifcere  quidem adverfus  Purpuratos ^ufi.  Forga- 
thfius  certe  Rima-Szombathenfibus  3  pro  Pafl:oribus  fuis 
intercedentibus 3  fic  refpondit :  No/ite,  perDeum,  niemole- 
fiare  5  g^/zM  ^  fic  me  Dchs  adjuvet ,  ne  ipje  quidem  fecurus  fum.  Si' 
*vel  hifam ,  rehellem  me  dicent ,  ^  in>  carcerem  abriptent,  Igitur 
honi  Pafiores  fuhjcrihant ,  c^'  vias  fuas  abeant,  Eccleliafl^ici  vero 
erant  Arcfiiepifcopus  Szlepzenius^nec  non  Epifcopi  Hun- 
garice  praecipui ,  qui  Romano  Pontifici  „  irque  ac  ahi  Epi- 
fcopi,  juxta  Pontificale  Romanum  Pii  V.  fic  inter  aha 
Conceptis  verbis  jurarunt :  H^reticos  etiam  y  omnefque  rehelles 
Fontificiy  extreme  me  perfecuturum ,  acmfeftaturum^juro.  De- 
nique  non  rebelhonem  ,  fedr^hgionem  crimini  a  Judici- 
bus  ilhsdatam  eflTe ,  e!ariflimo  indicio  efl: ,  quod  coniiho- 
rum  omnium  principium  8r  finisnon  fuit  nififubfcriptio 
libellorum ,  quibus  fe  tradituros  ecclefias ,  vel  exulaturos 
reciperent.    Qiiibus  aliifque  etiam  argumentis  pr.Tgnan- 
tiffimis  fretuslIlufl:risPra":potentium  UnitaruminBelgio 

dqq  j  Pro^ 


494  ECCLESL^  ROMAN^ 

l^rovinciarum  ad  Aulam  Cxfaream  Legatus,  Gerhardus 
Llammcl  Bruininx,  libello  Earundem  Provuiciarum  no- 
mine  C;rfareiE  Majeftaii  A.  m.d.c.  lxxv.  oblato  ^  inter  alia 
demonllravit ,  Pojomcnfis  'judtciiVrocejJum  mn  Rebellionis  y  Jed 
..Reltgioms  Enangeltcdperfeq^uendd  caufa  injtitutitmfutjfe ,  atc^ue  juh-et 
ohreptiomhm  oftimum  fallt  Frincifem  -,    Non^  convtcios  ,    verum 
.  tmocentes  e(fe  Pr^dtcantes  EuangeLtcos ,  quotquot  A,  m.  d.  c.  lxx  l  v. 
ad  furgandam  tuendamque  innocentium  citattom  parendo ,  m  Pofo* 
nienft  pidicto  comparuerunt  ^  m  proinde  tniqtujjime  ad  Reverjaltum 
Jubjcrtpttonem  Pr^dtcantes  urgeri.  Neque  aliani  obcaufam  in 
Comitiis  Sopronieniibus  axxviii.  Maji  adxxiii.Dee. 
A.  M.  D.  c-  lxxxi.  celebratis  Judicia  illa  Extraordinaria ad- 
verfus  Euangelicarum  Ecclefiarum  Mmiftros  inde  ab  A  Mv 
D.  c.  Lxx.  Tn*navine  Sc  Pofonii  celebrata ,  a  Statibus  Regni 
revocata^  libellique  etiim  ,   quos  Meverjwnales  nuncup^-' 
pant  3  in  iifdem  judiciis  extorti  ,   in  perpetuum  aboiiti 
•     funt. 
jccufafi  h-       C  C  C  XI.  Adverfus  innocentes  Paftores  &  inauditos 
njcfff^es  d,i-  etiam  plerofqus  polt  libellos  dm  fatis  ,  mira  minarum  pro- 
miirioniimque  (nam  fubfcripturis  in  exilium  fmgulis  a  Co^ 
lonitzio  exHungaricaCameraquinquagintafioreni,  via- 
tici  loco  promilii  funt ,}  mixtura  ^  fruftra  obtrufos  3  fe- 
ralis  iententia  mortis  diro  carmine  d.  iv.  Aprilis  A.  m  d.  c« 
Lxxiv.  6c  triduo  poft  eadem  adverfus  Reftores  Scholarum 
lata  5  &:  a  damnatis  omnibus  imperterrito  loetoque  animo, 
paratis  haftenus  propter  Chriftum  vita  fortunifque omni- 
bus  exui  y  excepta  eft.  Atque  utinam  ,  qui  tanto  animi 
prxfentiftimi  robore  fententiam  mortis  exceperunt ,  omnes 
temporis  moraa  Judicibus  deinduftria  euminfinem  de- 
lefta,  conftantiam  fuam  frangi  5  feque  ^  metii  mortis  pau- 
latim  praccordia  fubeunte  ,  ad  Judicum  nutum  inflefti , 
paili  nonfuiffent!  Gloriofiiis  certe  de  hoftibus  fuis  trium- 
phaflent  omnes.  Sed  en  Judicum  confiliis  iuis  de  everten- 

da 


mKaniur 


PERIODUS  SEPTIMA.  495 

da  religioneunineinfiftentium  rcchnas!  Poft  fcntentiam 
mortis  latam  Regius  Procurator  ab  Archiepifcopo  iJcIe' 
gato  Judice  demum  fubmonitus,  abExcella  Sedeunpe- 
tratj  ut  damnatos  ad  tempus  executionis  uique  carceri- 
bus  mancipare  Uceat.  Cumque  neque  hoc  terrore  damnati  C^ '«  Hf^^rs 
moverentur  quicquam  3  in  hbcram  laxamque  cuftodiam  ,  JJ*/////*^^ 
ex  quanon  invitis  Jiidicibusquifque,  dummodo  Chrifti  damenfMr, 
I     caufam  prodere  anmius  eftet  ,  fugam  capeflere  poterat, 
i     traditi,  ineadem  omnes,  (exceptis  Papenfi,  Fileckien- 
fi ,  Vefprimienfi ,  Levenfique  Paftoribus  Praefidiariis  Re- 
formatis  ,   ad  terrendos  coeteros  die  v.  Maii,    adeoque 
quinta  demum  a  damnatione  hebdomada  y  ferro  apud  do- 
[     mum  LeopoldiColonitziivinftis,  &:in  arcem  Pofonien- 

fem  abdudlis}  ofto  hebdomadas  integras  exegerant.  Quo  var,isartihm 
.     temporis  intcrvallo  exquifitillimas  quafque  artes  denuo  ^^MJ^"-/: 
f  '  Judices  ipu,  mprmiis  Archiepilcopus  Dzeepzemus^  &Ciorumpeiiech. 
immanis  iUa  Tigris  Colonitfchius  5  pervertendis  Sc  ad  fub- 
fcriptionem  libellorum ,  quam  folam  redimend^e  vitce ,  & 
pretii  etiam  impetrandi  conditionem  prsefigebant,  fubi- 
gendis  explicuerant.  Modo  exUbera  cuftodia  excedere, 
fugam  arnpere  jufti:  modo  verbenbusad  fanguincmuf- 
que,  ipfius  etiam  Colonitfchii  manu  ,  coefi :  modo  no- - 
vis  inquifitionibus  vexati  :    modo  tnremium  propofito 
metu  ad  facienda  defiderata  invitati  funt.  Forti  animo  ten-  - 
tationes  omnes  fuperarunt  haftenus.   Ad  extremum  die 
XXV.  Maii  Fratres  Auguftanos  a  Reformatis  fepararij  &: 
iUosquidemad  autam  Archiepifcopalemfevocariplacuit*  ^ 
Hoc  demum  artificio  nonnihil  perfecutores  efficiunt.Nam  ^^ ^J«^«^T- 
feparatis  ita  Auguftanis  ab  Archiepifcopo,  Golbnitfchio  ^^ /m/r/ittx 
&  Hoff^kif chero  >  nuUum  non  ad  labefaftandam  eorum  "'"  ^'"''"' * 
conftantiam  lapidem  moventibus  ,    optio  tandem  datur 
vel  fubfcribendi  ,  five  ad  abdicationem  muneris  fponta-- 
neam  >  five  ad  exUium ,  five  ad  ampleftenda  Pontificia  fa- 

cra  ^. 


^96  ECCLESI^  ROMANiE 

cra  5  libellis  >  vel  carceres  fubeundi.  Subfcriptionem  eli- 
gunt  nonpauci,  carnis  infirmitate  vifti :  carceres  reliqui 
iiumero  quadraginta  fex ,  una  cum  duobus  Reformatis , 
qui  eventum  ipeculaturi  fe  Auguftanis  mifcuerant.   lUi 
ffliqmincay-  imguli  cuui  mcrcede  quinquaginta  florenorum  dimifli :  hi 
i^ereiVArios    in  carccrcs  ablegati  >  mde  polt  horas  ahquot  protrafti ,  & 
'''■^'''^^'^'''^'•circa  tertiamejusdieij  ahinavibusin  Danubio,  ahicur- 
ribus  impofiti,  ex  urbe  fuburbiifque  in  diverfa  Regni  for- 
tahtia  vedi ,  novendecim  5  quibus  Reformatus  unus  ac- 
ceflit  3  Comarinum :  o£lo  Sarwarinum :  o£to  Berenthfchi- 
num:  o£todecim,  quibus  itidem  Reformatus  unus  accef- 
Xit  3  Leopoldopohn  deportati ,  ferro  conflirifti  omnes ,  & 
foediflimis  carceribus  mclufi  funt.  Et  poftremis  quidem 
^oftodecim  additus  hftor  una  cum  reftibus ,  proxime  pati- 
bulum  incampofufpendiumminatus,  nihil  terrore  iithoc 
apud  obfirmatos,  6cpro  Ciirifto  mortem  quamvi^  oppe- 
Reformati,  xcxc  paratos ,  promovit.    Qui  Pofonii  fupererant  Refor- 
dHobu^.exce.  rnati,  feparatorum  a  fe  Fratrum  ahorum  quidem  incon- 
^ftllfcnft^to-    ftantiam  fummo  cum  dolore,  ahorum  vero  conftantiam 
nemco^aH'  pari cum loetitia fpe£tantes ,  feDeodevovebanttotos,  ea- 
tera  ^'*'^^^^>  ^^^  gratia  prxclarum  agonem  ad  uhimum  fpiritumuf- 
quecertaturi.  Vocatis  igitur  ad  eandem  Archiepifcopi  au- 
lam  Thomx  Palfy  ,  Epifcopi  Nitrienfis  ,  Regise  Aulx 
CanceUarii ,  Epiitola  pra:legitur ,  cujus  fumma  erat ,  Ma- 
jeftatu  Regidi  dc  ¥r./f>dtcmtihm  contumacihm ,  eo  quod  Tofonii  con^ 
njenticuU  cekhrent ,  (^  forte  etiam  jdcramenta  adminiftrent ,  at- 
que  adverfus  tot  Bfifcoforum  monita  pr^fra&um  ohflinatumque  ani^ 
mum  frodant  3  (en  decreti  caufas  !}  ultimam  fententiam  ejfe ,  ut 
..in njaridfortalitia  diflrihuti  mortificcntur.  Tum  Archiepifcopus 
fimulata  de  Colonitfchii  ^  quem  rufi  militis  convitio  afper- 
gere  folebat,  crudehtate  6c  fanguinariis  ,  quse  continue 
advef fus  Paftores  agitet ,  confihis ,   querimonia  eofdem 
demulcens  j  itcrum  iterumque  fublcrip  tionem  fuadet ,  ceu^ 

re- 


PERrODUS  SEPTIMA.  497 

Tcmedium  imiciim  y  quo  non  tam  fuo ,  quam  efFerato  Co- 
lonitfchii  animo  fatisfieri ,  ejiifque  tyrannica  libido  repri- 
xni  pollit.  Sed  obfurduerant  pridem  ad  Sirciies  hafce  ca- 
ftiilimiE  fervorum  Chrifti  aures.  Denuo  igitur  iifdem ,  qui 
Xupra  5  in  Archiepifcopi  aulacoadis ,  Colonitfchius ,  Hoft- 
knxherus ,  Lapfankius ,  una  cum  Archiepifcopo  dirilftma 
quaequc  intermmati,  interaha  Regice  Majeftatiftarefen- 
tentiam  immotam,  atqueafenunc  Ejusnominepromul- 
gari ,  ne  Ub:mm  Religtonis  EuaKgelicx  e>cefcitium  in  Regno  Hunga' 
rix  ampluis  exerceatur ,  afterunt.  Excipientibus  Paftoribus , 
Jc  non  intelligere ,  o^uemadmodmi  Rex  nondum  -a  facramento  jura- 
•menti ,  c^uod  Regni  Statibus  prd:Jltterit  y  filutus  ^  fintentiam  qufi 
modi  per  Miniftros  fuos  promulgare  voluerit ,  iracundi,  nonhic 
locum  ejfe  difputandi ,  regerunt.  Sine  mora  Miniftris  quadra- '.''.  '^'^^''' 
ginta  Scuni,  Reformatis  omnibus  (rehqui  enim  fedecim '"  ""''''i^''> 
ex  numero  univerfo  quinquaginta  feptem,  Pofoniicom- 
parentium,  partimjam  in  carceres  detrufi  erant,  partim 
fe  mature  antelatam  fententiam,  non  fubfcriptis  hbelhs 
uUis  ,  fe  fubducentes  ad  Ecclefias  fuas ,  defenfi  a  terrcftri- 
-bus  dominis ,  redierant ,  duobus  duntaxat  ex  omni  Refor- 
matorum  choro ,  Paftore  uno ,  &  Ludimagiftro  altero  5  a 
terreftri  fuo  Domino ,  Judicii  Affeflbre  ad  muneris  fui  ab- 
dicationem  fcduftis ;}  in  vincula  raptis  obnuntiatum ,  ad 
triremes  illis  eundum ,  ubifenes  etiam  addifcere  linguam  Italicam  de^ 
beant ,  futuriimqtte  fit ,  ut  lac  etiam  maternum  illis  amarefcat  -,  A  r- 
chiepifcopo  ipfo  animam  fuam  Diabohs  difcerpendam  de- 
vovente ,  fi  ulli,  etiam  rehgionis  mutationem  pofthac  pro- 
mifliiro,  unquam  liberatio  inde  obtigerit.  Exeotempo- 
renon  amphiis  fubfcriptio  hbellorum,  fed  mutatio  YtXi- ^f^*' ^*'^^ 
gionis  unice urgebatur.  Et ex carcere produ6ti eodem  die [Zffw*HuH. 
viginti,  curribus  teftis  impofiti,  profequentibusfuriofisf^nVf ;»»»/- 
militibus ,  aho  deportati  funt  >  Sarwarinum  feptem  j  Ka-  *l\'VfJ'^'^*' 
j)uwarinum  totidcm,  Eberhardinum  caftellum  fex.  ubi     ""^' 

Rrr  ca- 


498  ECCLESI^  ROMAN^ 

catenis  onerofiflimis  conftrifti ,  in  carcerefque  teterrimos. 
conjeftij  omneludibriorum  &:calamitatumgenus,  inter 
elFcratos  in  extremam  rabiem  hoftcs,  Jefuitas  cumprimis 
certatim  affluentes  ^  Sc  ad  apoftafiam  captivos  folicitantes  „ 
forti  animo  intef  preces  affiduas ,  hymnofque  ceu  loetum 
Pxana,  tolerarunt.  Reliquiviginti^cunuselapfa  hebdo- 
made  eodem  carcere  Pofonienle  foluti  ^  curribus ,  miUtum 
infolentiHimorum  catervis ftipati ,  &  vertniientis  honettio- 
ribus  5  ahifque  >  qnx  refidua  fecum  ferebant  y  Golonitfchii 
juflfu  ftipati^  LeopoldopoUn  avedi ,  atqueibiincarceres 
iterum  obfcuros  profundiftimofqueabjeai  funt. 
rex.ttiohr-       C  C  C  X I L  Ita  in  diverforum  locorum  diriftlma  capti-^ 
rendafra-     yitatc  infaudumln  modum  vexati  cruciatique ,  documen- 
%Zitn'r^' ^^^"^  dederunt^  quid  expe£tari  a  Romanis  illis Draconi- 
bus  3  (Pontificium  clerum  inteUigo}  ficubi  iis  fux  fatis  vi- 
res  placent ,  debeat.  Pauca  recenferi  haud  abs  re  fuerit.. 
Qiii  Pofonio  Berenthjchmm  a{port:iti  ^  atque  ibi  bini  atque 
binifubjugo,  bouminftarj  conftriftij  inarcemdedufti, 
&  carcereejufdemabfconditifuerant  j  quatuor  Reforma- 
ti,  (atqueintereosunus  prxcipux  dignitatis  &  authori- 
tatis}  &  Auguftanus  unus  tam  flriftis  compedibus ,  veftes 
ferreos  &:  quadrangulos  acuminatos ,  tranfverfim  utrofque 
pedes  lancinantes ,  habentibus  conftrifti  funt ,  ut  neque 
incedere ,  nequcab  attritu  earum  y  ferro  tranfverfim  inter 
utrofque  pedes  immiffo  >  calceos  omnemque  veftem  pedi-- 
bus  fuperinduftam  corrodente ,   pedes  defendere  poflent. 
Carcer  ipfe  ^  in  quem  abtrufi  fuerant ,  tenebricofus ,  ex- 
crementis  foedifllme  fcatens  y  extrema  fuppKcia  paflliris 
deftinatus,  qui  peranguftum  foramen  fubiri  nifia  geni- 
bus  palmifque  innixis  non  poterat  >  infeftorum  inftiper 
tanta  copia  refertus  erat  ^  ut  eorum  mor fibus  5  ahifque  in- 
commodis  infeftati  3  noftes  plerafque  infomnes  captivi  du* 
cere  coafti  fueriat,  Ciimque  Pra^feftus  ipfe  Arcis  Colonit- 

fchio 


PERIODUS  SEPTIMA.  499 

fchio  flgnificaret ,  captivos  ob  debilitatem  corporum  to- 
lerandis  malisiftisimpares  efle,  refpondit  ille:  Farumre- 
ferre  ^  tumultimque  forte  in  agro  toto  repertum  iri ,  in  quo  mijertii 
tllis  confecii  fcpcltantur,  Prolubiti  inliiper  lub  poenacentum 
&  ampliiis  baculorum  ,  nec  non  Turcicorum  verberum 
captivi  funt  ,  ne  de  fua  captiVitate  quicquam  cuiquam 
communicent.  Jefuita  nefcio  quo  urgente,  ngidillima  hye- 
me  5  captivi  hgna  in  ufum  prxfidii  ailata ,  in  fuperioris  ar- 
cis  aream  deportare ,  &:  aquam  ex  profundillimo  puteo  ex-  ^ 
haurire  coaiti  funt.  C^A;^^r/>//^;i^addu£tiviginti,  Refgrma- 
tus  unus  &:  Auguftani  novendecirn  ,  poftquam  eodem  cum 
Turcis  carcere  claufi,  compertoque,  a  Reformato  con- 
fefllDre  magnanimo  non  pariim  rehquos  confirmari  5  ita  fe- 
parati  fiint^  utReformatus  Turcicis  compedibiis  iUiga- 
tus,  areUquorum  confortio  divulfus,  in  Cwicere  peculia- 
ri,  eoqucfoedifilmofolus  delitefcere  quinque  menfes  in- 
tegros  coaftus  fucnt :  reliqui  vero  exceptis  duobus,  omnes, 
Sclavonicx  gentis  5  toedio  fqualoris  carcerum  vexationiim- 
que  vicii ,  fubfcriptionem  de  abdicandis  fponte  muneribus 
fuis  ,  fruftra  obtulerunt.  Pra:fe£to  enim  apud  Colonitzium 
intercedente ,  ut  ea  conditionc  liberentur ,  refponfum  eft, 
fero  nimis ,  finito  jam  grati^  tcmportr  lihellos  ojferri.  Ncque  alta 
jam  conditione  liberari  cos  pofje  ^  quam  fi  rcligioite  /olcnniter  eiura- 
ta^  Pontificia  facra  amplcc^iercntur,  Sic  male  confulti,  poft 
quatuor  fere  menfium  patientiam ,  horribiliapoftafia^ju- 
rantes  inverbainfolentifllma  nov:E  fidei  noviflimisHun- 
garia^  Cathohcis  prarfcriptx  5  carcerum  moleftias ,  mor- 
tifquemetum  redemerunt  ,  &  impietatis  fuce  plusquam 
Bileamicae  mercedem ,  alii  quinquaginta  5  aUi  pauciores 
florenos ,  prout  dignitas  vel  meritum  perfonx  poftlilare  vi- 
fum  eft,  retulerunt.  Sed  paulo  poft^  vifa  Leopoldopo- 
li  reliquorum  conftantia ,  confcientias  furiis  ita  agitati  funt, 
uteorum  nonnulli  diei  nativitatis  fux  maledixerint.  Qiu 

Rrr  2  ve- 


500  ECCLESIvE  ROTvfANiE 

vero  Comarini  fupererant  tresconfeflroresconftantiillmi, 
ad  fordidiflimos  quofque  labores ,  quibus  Turcas  &:  Ziga- 
ros  caprivosihi  adftrmgi  mos  eft,.  ab  ortu  Soiisadocca- 
fum  ufqucj.  nullo^ftusofrigoris,.  hiemis,  c^ftatis  difcri- 
mine>  exantlandos  coafti  ^  Deo.illibatam  fidemconftan- 
Eherbardi-  tcr  fervarunt.  In  carcere  Bbcrhardmo  Archiepifcopus  jam 
««'«>  oftogenarius  propriis  manibus,,  malleorum  fubfidio,  ita 

captivos  contudit  >  ut  membra  etiam  Ronnullorum  luxiita 
ofhcjodefungiampliiisnequiverint:  eofdem  convivis  fuis 
iUudendos ,  exagirandos  expofuit ,  tandemque  in  eorum  . 
confpedtu  ad  labores  fordidiftimos  relegavit*,  &c  fe  ahifque 
prccfentibus,  rifu  contumehifque.  omne  genus  eos  profe* 
queniibuso  'Xd  fangmnem  ufque  defudare  fubegit.  Hor- 
rendum  cum  primis  in  modum  divexati  funt  ii,.  quiZf^t 
^  Leopoidc-poldopoti  in  czrccnhus  du-ifTimis  attinebantur ,  numerotriT 
^^iwrfp^^i^^-  gintz  novem,  Auguftani  feptendecim  ,  &:  Keformati  vi-r  ^ 
gmti  duo.  ex  quorura  cenfu  Auguftani  tres  &:  Reforma- 
tus  unus  (refipiliens  tamen  ihco)  unius  &:  altefius  diei  ine^ 
dia^  laboribuSj  compedibus  frafti  defecerunt,  Rehquos 
Jefuita  Nicolaus  Keho,  quo  homiae  monftrum  crudehus 
vix  Sol  viditj  his  verbis  fahitavit :  Ego  ratione  tum  officii  y 
ttm  ffecidis  manddti  vos  'uifito  ^  fimulo[ue  vobis  demntio  ,  gra,^    .] 
'viifma  vohis  ^.  nift  jujfa  feceritis  5.  imminere.   Pane  nigerimo  mili-^ 
tari  ^aqua^y  ferreis  compedibus  vincii  5  omnihufc^ue  miferiis  fuhje^. 
cli  3  vitjtm  morte  trjfiorem  tolerabitis,    Tah  Euangeho  con- 
vertere  miferosprimo  impetu  fatagerat.  Quosubiadob* 
nuntiationem  ejufmodi  iijiperterritps  videt^fme  mora  com* 
pedibus  praefens  fcnes  juvenefqu?^  Jirmos-iafirmofque 
juxta  conftringi  Turcicomore,  curat,  Deinnocentiafua 
proteftantibus  refpondit :  Eqmdem  duplkis  rehellwnis  ecclefa^ 
Jiicji  adverfm  Bcclefiam,  ^  ?olmc£  adverfm  Regem  ^  crimina  la- 
boraUs.  Smd  fi  maxime  politic^e  rehelles  non  effetis  y  uti  credo  i    | 
plures  vefm  de  rehelliQm  ne  cogitajfe  quidern :  tanm  ob  rehellia^  .| 
.     .  ^  nemh  I 


PERIODUS  SEPTIMA;:  ^oi. 

nem  ecclejiajlicam  omne  gems  paenarum  commermflis,    Laborcs 
plus  quam  ferviles  &:nunquam5  fubmde  ne  diebus  qui- 
dem  Dominicis  interruptos,  obfcoeniflima  quxque  loca. 
intdnfiffimo  ceftu  expurgandi  ,  carceres  aggercfque  effb- 
diendi,  fortalitii  aream ,  uligine  madidam ,  lapidibus^c 
arenis  obdueendi  ,aggeres  circa  muros  congerendi ,  nivcs 
denfas  ventilabris  avehendi ,.  profligatiiiimorum  dcnique 
mancipiorum  occupationibus  fuetis  defimgendi ,  ita  exa- 
ftores  furibimdi  milites,  mercede  ad  fxviendum  condu- 
£ti,  fummo  ggypJtajck  Kellionejperpetuisverberibus^ad-» 
hibitis  etiam  haftis ,  fclopetis  ^  &:  reftibus  aqua  madefa- 
ftis,  induratis^  &  in  nodos  coUigatis  5  conculcationc  per. 
pedes ,  capillorum  evulfione  y  ahifque  diriflimis  fxvitix 
modis  exafperarunt ,  ut  fimile  quid  vix  ulla  hiftoriarum  - 
monumentaadverfusviUffimamundi  xct^ctjiuct^  patratum 
commemorent.  Ciim  carcer  efFodiendus  eifet ,  his  verbis 
haud  poftremus  inter  Paftores ,  Virprxcipuaauthoritate 
fyeftabihs  5  apud Jefuitas  prasfentes  operis  proteftabatur : 
Coram  Beo ,  Angelis-  ^  hominihus  froteflamur  ^  quod  crudeliiis: 
hnge  nobifcum  agatis^  c[uam  olim  cum  Apojlolis  crudelijftmi  perjecu- 
tores  egerunt,  Apojloli  enim  fuerunt  in  carcere :  Jed  carcerem  ftht^ 
effoderenunquam  coacii  funt.  Nos  Apaflolorum  difcipult  non  folum 
in  carcere  fumii^ ,  Jed  etiam  inaudito  exemplo  carcerem  nohis  ejfo- 
dere  cogimur,  Sjj^amohrem  ut  vos  ^  ceuatithorescrudelitatistant^, 
inexcuJcLhtles  reddamus ,  en  primtis  egoclavuminfgam,  Rifupro-^ 
fufo  hxc  Jefuitx  excipientes ,  refponderunt  :  Lahorahitls 
ergo  tanto  alacrius  5  quia  caufas  impuifiva^s  tam  graves  hahetis.  La- 
bores  iftos  durillimos  &pcene  intolerabiles  fubeuntibus^ 
panis  nigri  exiguumdemenfum,  tertioquoque  die,.ubi 
optimeeumiisaftumeft,  hbumquaaior  hbrarum  pra^bi-- 
tum  eft>  noftu  vero  in  carcere  degenttbus  nunquam  aqux 
tanta  copia  facla  ^  ut  fitim  ex  diurnis.iaboribus  contra- 
ftam  ievarc  pc^ent.  Interdidtuminfupexoinnibus,  neii,^ 

Rrr  :j  ia-* 


^oi  EeCLESI^  ROMAN^ 

*  interdiu  extra  carcercm  occupatis  y  vel  in  carcere  etiam  a- 
gjitantibus,  five  clam,  five  palam  vel  minimus  cibus  po- 
tiifque  offerretunQiiod  interdidum  violantes  ex  QVfjLivx^uA^ 
,  a:ftu  quodam ,  tum  vir  coepas  mifero  offerens  3  una  Gum 
accipiente,  infliftis  verbenbus  pluribu5  graviilimifque , 
tum  muliercula  carnis  &  panis  nonnihil  gy  mpoSat  porri- 
gens,  a  Jefuitis  deprehenfa,  coUum  maniifque  numelhs 
*  •  meretricum  inclufa,  &  pubhce  per  compita,  intenfiffi- 
mo  frigore  circumducta ,  nefas  expiarunt.  Veftimenta  Sc 
calceamenta  femel  attrita  non  reparabantur  a  quoquam , 
ita  ut  nudis  pedes ,  fcminudifque  rehquum  corpus ,  in 
confpeftu  omnium  mandatis  laboribus  defungendum  fue- 
rit.  In  carceribus  anguftiffimis  ,  pluviis  nivibiifque  per- 
viis  5  inter  homines  maleficos  ob  capitaha  dehfta  captos, 
malediftis  continuis  facro  cuitu  defungentibus  obftrepcn- 
tes  5  non  raro  f  um  ferpentibus  &c  bufonibus  conflidtan- 
dum  fuerat:  a  rehquis  vero  infeftis  identidem ,  quiesfo- 
mnufque  turbati.  Etiam  in  carceribus  verbera  horrenda 
iftufque  inflifti  non  raro ,  ob  caufas  leviflimas,  Captivus 
enim ,  Vir  egregius  doftiflimiifque ,  ex  carcere  ad  amicum 
de  calamitatibus  fuis  nonnihil  fcripfiffe  compertus ,  hanc> 
prxfente  &di£tantejefuita  Kehione,  poenam  fubiit ,  ut 
in  terram  projeftus,  a  novem  militibus  percutientibus, 
bacuhs  fpiffis  &  nodofis  ita  cocfus ,  &  Prxfefti  calcibus 
horribihter  ita  impetitus  conculcatiifque  fuerit  ,  ut  pro 
mortuo  fublatus ,  ac  mox  refpirans  in  novum  carccrem  fo- 
lus  5  &  enfe  ftrifto  cuftoditus ,  fine  ulla  corporis  fangui- 
ne  foedati  dilaniatique  cura ,  conjeftus  fuerit. 
rtoientiHin  C  C  C  X 1 1 1.  Innumerse  certe  concatenatrcque  cala- 
^aiZdtum  ^itates  fuerunt ,  quas  captivi ,  incredibili  robore  ex  alto 
PAuacet  Na-  inftrufti  5  fortilTimc  fuftinuerunt ;  quarumque  apud  po- 
mvntsMtbf  ftcritatem  fides  propemodum  laborabit.  Singulas  vero 
cvim  profequi ,  inftitutas  brevitatis  ratione  cohibitis  non 


PERIODUS  SEPTIMA.  505 

liceat:  omittere  tamen  id  unum  adhiic  ^  quod  impietatis , 
nifi  falfor,  &c  crudelitatis  numeros  omnes  implet  ,  non 
pofTumus.  Cum  nec  authoritate  fua  ^  ncc  fuafionum  illece- 
bris  uUis^  nec  promifTorum  melle:,  nec  commmationum 
cruciatuiimque  omnium  felle  id  hoftes  impetrare  a  con- 
fefToribus  conftantillimis  poffent^  utvel  fponte  muneri-^ 
bus  fiiis  abirent  y  vel  exiUum  deligerent ,  vel  rehgionem 
mutarent  ^  aham  quercum  excutiendam  rati ,  captivos  ad 
Templa  aliaveloca,  quibus  Panaceum  Numen  veloftt- 
rebatur  a  lacrificulis ,  vel  adorandum  oftentabatur ,  vio- 
lenter  pertraxerunt.  Vidifles  ibi  contentionem  furiofam 
impelientium  cogentiiimque  ,  8c  ex  adverfo  certamina 
Confeflbrum  f^ex^  ouptcti^^  ad  fingumem  ufqiie  reluftan- 
tium!  Singuhs  fere  diebus  Solis,  feftis  ,  &:  jejuniorum 
temporibus  ^  KeUio  per  armatos  miUtes,  veluti  procliuni 
inituros  ,  captivos  feu  extra  carceres  laborantes  feu  in  car- 
ceribus  deUtefcentesadoriri  folitus,  in  Templi  aream  com- 
pellere  conatus  eft.  Reftitantes  omnibus  viribus ,  ex  car- 
ccribus  raptatos  bipennium  &  fclopetorum  iftibus  plagif- 
que  horrendis,  tantoquandoque  impetu,  utunoimpul- 
fu  ad  fecundam  ufque  5  quce  atrii  carceris  erat ,  januam 
jaftarentur,  protrufoseo  redegerunt,uthumumproftra- 
ti  terrx  fe  affigerent.  Mox  igitur  capiUis  ereftos  ftantef- 
que  fclopetorum  ftimuUs  lateri  dorfoque  infixis ,  compun- 
gebant  5  propeUebant  ^  raptabant  iterum ,  ita  ut  totum  ift- 
hoc  Temphmi  verfustragicumiternonahud^quamcon- 
tinua  quxdam  cadentium  5  a^gre  furgentium  ^  ac  denuo 
in  terram  propulforum  miferabihs  jaftatio  &  provolutio 
fuerit.  Demum  feralium  iftorum  raptuum  pertocfi,  con- 
filioinitocaptiviconfentiunt,  fedeincepsjufTos,  nonex- 
pe£tata  amplius  jaftatione  ,  Templum  intraturos  ^  con- 
ciones  audituros ,  preces  pias  ad  Deuni  fufuros ,  ea  tamerr 
lcgc^ut  mortempotiiTSpra^fcntiflimam  fubire ,  quam  vel 

mi- 


504  E  C<^  L  E  S I M  R  O  M  A  N  iE 

minimam  partem  cultus  illiciti  obire  malint.  Ita  atrium 
Templi  ingrefli  ,    blafphemas  Jefuitarum  conciones  au- 
^diun.t^  &:  hoftibus  adakare  ufque  eos  trahere,  -atque  ad 
cultum  Dei  Maozim  cogere  moHeritibus,  &c  tantumnon 
ejus  rei caufa  in  atrio  Templibellumcum  iis  gerentibus, 
adeo  fortiter,  mortemetiam  oppetere  parati ,  refiftunt^ 
ut  violenta  hoftium  molimina  umverfa  irrita  ceciderint. 
In  feftolgnatiij  utxrafus  tragicos  plures,^  quiinnumera- 
to  funt,5  recenfereomittam,  fummo  manecaptivi  adla- 
bores  fordidos  expulfi ,  inftanteMifta,  interruptis  labori- 
bus  Templumadire  jubentur.  Obfirmant  illi  animumeo 
potiflimiim  die ,  quo  fe  ad  vetitum  cultum  adaftum  iri 
majori  contentione,  metuebant  merito ;  Temphimquefe 
ingrefluros  fimphciter  negant.  Obloquitur  KeUio :  Bane 
hom  Pajiores^  vim  metuitu  f  Atc^ui  ckm  d£?mmum  haheatis ,  hikt 
mn  alio  modo  y  exfclli  iliud  dehet,   Accerfuntur  mihtes ,  qui 
propere  aUos  bacuhs  feriunt ,  aUos  fclopetis  urgent^  ahos 
ftriftis  enfibus ,  bipennibus  ahos  propellunt ,  &:  inftrumen- 
ta  ejufmodi  indorfis  obnitentium  frangunt,  tandemque 
fefli,  &crudehtatis  fub  dio,  infpedtante  hominummul- 
titudine  ingenti*^  patrati  pertoefi ,  abfiftentes  ulteriori  fe- 
rocia.,  Jefuitas  deftituunt.  TumKellio,  in  furorem  con- 
verfus ,  duos  venerandos  fencs  corripi  jubet ,  qui  a  facrifi- 
culofubornatoverberibusplagifque  contufi,  &  femimor- 
tui  5  nuUis  ad  refiftendum  vinbus  refiduis,  unus  ad  atrium 
Temph,  altervero  ad altare  ufque  rapti,,  pedibus  bacu- 
lifque  promifcux  niultitudinis  calcandi  proterendique 
objiciuntur.  quibumi,  dum  Mifla  celebrabatur  ^  jacen- 
tes,  &:  poeneexanimes-5  finitaMiflaa  rchquis  captivis  in 
carcerem  deportati ,  nunquam  pofthac  valetudinem  recu- 
perarunt,  continuifque  artuum  doloribus  frafti ,  piasani- 
mas,  alter  Neapoh,  Curia^  Rhetorum  alter,  Deo  Re- 
4emptQrifuoreddiderunt.  Prxterea,  ne unquam  arifa fjE- 

vien- 


PERIODUS  SEPTIM A,  505 

viendi  deeffet  3  facrificuli  cum  Sacramento  ad  a:grosper- 
gentes  3  ea  plerunque  loca ,  quibus  laboribus  fuis  mfudan- 
tes  captivi  deprehenderentur ,  tranfibant.  Atque  tuni  ite- 
rumadverfuseoscultumPanaceoNumini  negantes  brutis 
verberibus  ,  imo  ardentibus  quandoque  etiam  facibus  (x^ 
vitum,  nequeceflatum  anteeftj  quambipennes,  enfe^, 
fclopeti  confrafti )  &c  captivi ,  ceu  animalia  madariora  de- 
ftinata ,  in  terram  proftrati ,  cernuique ,  in  languinc  fuo 
volutati  miferc  funtj  facrificio  incruento,  quod  KelJio- 
ni  unus  fanguine  madens  nunriari  p'etiit ,  in  cruentum  con- 
verfo  V  &  Pilatis  illis  facrificia  fua  innocentum  fanguine 
permifcentibus ,  cruentantibiifque.  Sic  fmgulos,  quibus 
ad  laborandum  protrafti  funt ,  dies  fupremos  fibi  iUuxifle 
rati^  reditum  in  carceres  pro  beneficio  ingenti  deputabant  > 
neque  precarium  inter  tot  mala  fpiritum  traxerant  >  nifi  in 
infirmitate  illorum  Divina  potentia  perfici,  8c  velut  trium- 
phare  coram  toto  mundo  geftiviflTct. 

C  C  C  X I V.  Qiiis  vero  taUa  fando  audivit  unquam  ?  ^/?'*'''«  Aj'/- 
Caret  exemplis  diritatis  immanitatifque  tanta^omnis  ^^-^cZilLlfht 
tro antiquitas ,  in qua  perfecutores etiam  fa:viHimos,  veri ^'«'^//j/^^^/ie 
etiam  Deiprorfus  expertes,  flao;itiolx  ejufmodicrudeli-''*^"^'!^ 
tatis  pudumet.  Et  puduit  tandem  ixvitix  iplum  etiam  f^tivh  prajn- 
KeUionem ,  poftquam  eius  crudeUtas  calamitate innocen-  '^> ^^''/^^w 

^    r     '  n  r  •     10  ^        txtorqmntts, 

tum  utcunque  latiataeft,  atque  fi  non  vmdictam  prrsfen- 
tem  Dei,  atinfamiam  certe  apudhomines,  quibuspau- 
latim  facinora  hoec  innotuerant ,  extimefcere  coepit.  Tum 
enim  ad  ftropham  ^TCciDi^yiix,  Jefuitica  dignam  fe  conver- 
tens ,  tot  malefaftis  fimulata  quxdam  beneficia  mifcuit. 
Nam  &:amicos  quofdam  captivorum  aUquando  admifit , 
tc  munera  nonnuUa  iUis  confecrata  adminiftravit  in  fpe-" 
ciem  j  at  peflima  reverafide,  partem  majorem  miUtibus 
aUifquc  diripiendam  reUnquens ,  utipoftea  captiviscom- 
pertum  eft.  Utigitur  apudexteros  fucum  quendam  cru- 

Sff  de- 


^o&  ECCLESI^  ROMAN^ 

delitati  fuse  obdiiceret ,  a  captivis  die  xv.  Febr.  A.  m.  d.  g. 

Lxxv.  confeffionem  beneficiorum  illorum  propria  fingulo- 

rum  manu  fignatam  petiit.  Suboluit  fatis  captivis  ^  quo 

tentatio  illa  tenderet.  Neque  tamen  poft  longam  gravem- 

que.  Gum  Jefuita  difceptationem  ,  re  mature  deliberata ,. 

teftimonumi  ejufmodi  dcnegandum  pleriquc  faltem  duxe- 

runt,  veriti  fcilicet  5  neiarelicita  repulfam  ferens  fxvi^ 

ret  atrociiis ,  ciim  atrociter  adeo  fxvierit  haftenus  adver- 

fus  detredlantes  obfequium  in  rebus  illicitis.  Apochas  igi- 

tur  manu  propria  fignatas  exhibent^   quibus  teftantur,. 

grato^s  fe  agnofiere ,  quod  R,  P.  Kellio  ■fecunioUm  k  Cuis  fuhmijjam 

admimjlraiKrit :  quandoque etiam cihosabenevolis  juppeditMos difi 

pe7ifaverit ,  denique  adventantes  propinquos  fuhinde  ad  colloquiafuA 

admifrit.  circumftantiis  temporis  perfonarumque  additis, 

Acceptisejufmodi  dinftioitis  apochis  iaiinu  gaudens  im- 

poftor^  non  tantimi  eas  pro  kibitu  interpolavit ,  fedfta- 

tim  etiam  divulgavit  y  fimul  fidem  detraftaturus  famse  > 

quas  ejus  barbaram  crudeUtatem  ^  &:  fervorum  Chrifti  hor^ 

rendas  calamitates  in  mundo  propalaverat :  fimul  gratix 

&:  commiferationis  apud  Regem  &:  bonos  omnes  fontem 

vaferima  ifthac  technaobftrii£turus.  Certe  vix  fafta  ipfi 

apocharum  ejufmodi  copiaeft,  cimi  ad  priftinam  crude- 

htatem  reverfus>  atrociiis,  quam  uaquam  antehac^  mi- 

feros  afBigere  perrexit. 

DamHatiom-     C  C  C  X  Y.  Ncc  dum  tameu  perfecutionis  adverfus 

y  Fajiomm ,  tot  Ecclefiarum  Paftores ,  imo  in  eorum  perfonis  adverfus 

crJe^hjfiml  uuivcrfam  EcclefiamHungarise.Euangelicam,  irftus  de- 

adtriremes,  tumuit.  quiuimo  effferbuit  m  dies  magis.  Ciim  enim  hoftes- 

parum  adhuc  apud  conftantiffimos  Chrifti  Confefibres 

diverfis  cruciaruum  calamitatumque  generibus  fe  profe* 

cifl^e  fentirentj  jam  eos  seternis  triremium  Hifpanicarum  ^ 

quarum  toties  terrore  miferos  percuterant^  carceribus  man-^ 

cipare  ftatuunt.  Tantaque  Clerum  Hungaricum  impro- 

bi- 


PERIODUS  SEPTIMA.  507 

bitas  &  audacia  transverfum  abripuit ,  ut  horrendam  illam 
ad  triremes  damnationem  deportationemque  non  tantiim 
Rege  mlcio,  fedcontra  mandatum  etiam  Regium  fufce- 
perint.  Etenmi  captivorum  Patroni  jam  a  Clementiflimo 
Rege  mandatum  ad  Colonitzium  obtinuerant ,  quo  is  ca- 
ptivos  dimitterejuflTus  eft.  Mandatum  ifthoc  Thomas  Pal- 
ty,  Epifcopus  Nitrienfis,  Cancellarius  Regni  ,  Judicii 
Pofonienfis  Afleflbr  y  Colonitzio  exhibere  jufliis ,  ita  adul- 
teravitj  utintergo  ejus  adfcnptis  vcrbis,  ut  orare  (fcili* 
cet  intriremibus  difcant}infinuaverit,  mentem  Regis  ef- 
fe,  utad  triremes  eaptivi  ablegentur.  cum  tamen  omnia 
&  fingula  mandati  illius  Regii  verba  nonnifi  gratiam  h- 
berationemque  Ipiraverint.  Colonitzius  qui  non  femel  an- 
tchac  Pofonii  Paftoribus  in  faciem  dixerat :  Fos  multum  Re- 
gis  vejlra  clementU  corrfiditis,  fed  nihil  'vohis  ea  froderit,  Si  enim 
*vel  decies  ckmentijfima  de  vohis  mandata  exhihmrit ,  ego  centies 
tadem  mutaho  j  accepto  mandato  Regio  5  non  dimillionem  ^ 
fed  ablegationem  ad  triremes  eo  contineri  pertendebat. 
Cumque  eo  ipfo  tempore  cohortes  ahquot  in  Hungaria 
Auftriaque  confcriptx ,  in  fubfidium  Regis  HifpaniiE  ad- 
verfus  Melhnenfes  mittendce ,  in  procinftu  itineris  ftetif- 
fent ,  occafione  ea  ufus ,  die  xv  1 1 1 .  Martii  A.  m.  d.  c.  lxxv. 
triginta  fex  (duo  enim  ob  infirmitatem  ex  vexationibus 
contraftam  redditi  inhabiles  ad  iter ,  rehfti  funt}  ex  me- 
diis  laboribusfub  vefperam  abreptos ,  &peroccuhumfo- 
ramen  quoddam  Arcis  Leopoldopohtanse  eduftos ,  mih- 
tise  Auftriacae  duftori  Neapohn  deportandos ,  ibique  cer- 
to  pretio  vendendos ,  atque  in  triremium  fervitutem  redi- 
gendos  tradidit.  Ita  ftipati  cohortibus  equitum  quadrin- 
gentorum  circiter ,  totidemque  peditum  3  curribus  impo- 
fiti,  per  avia&ambages  praeter  urbes&  oppidaHunga- 
rix  5  Moraviam  verfus  ,  circumvefti ,  Sotviennse  tandem 
cum  captivis  quinque  Berentfchino  allatis  in  amplexus 

Sff  2  mu- 


50»  ECCLESr^  ROMAN^ 

inutuos  lanientabiliter  ruentes ,  tot  miferias  patienterto- 

leratas  fibi  gratulantes ,  &c  ad  conftantiam  invi£tam  invi- 

cem  animantesj  conjunguntur.    Reliquum  iter  pedites, 

compedibus  gravifllmis  utroque  fmgulipede  onufti^in^ 

ter  furiofos  milites ,  perpetuisverberibuSjenfmm&fclo» 

petorum  iftibus  eos,  fmenctatis,  virium,  viarumculta- 

rum  incultarumque  &:afperarumdifcrimineullo5adpro- 

movendum  iter  impellentes ,  malediftifque  contmuis  eos 

obriientes  lancinantefque ,  Scobviorum  quorumque  hor- 

rendis  ludibriis  exponentes ,  adoram  ufque  Maris  Adria- 

tici  emetiuntur.  Tanta  fuit  afperitasitineris^tantamife- 

rabile  ifthoc  agmen  cingentium  &  abigentium  crudelitaSj 

ut  captivi  hiantia  pedum  nudatorum  vulnera  circumfe- 

rentes ,  ubique  veftigia  fanguine  fuo  cruentaverint.  Ut 

pedes  exulceratos  &c  intumeicentes  Tergefti  curare  ipfi  ut-- 

cunque  poflent,  coafti  funt  ipfi  faxorumSc  cultellorum 

adminiculo  fuos  invicem  compedes  perfringere,  quodfi- 

ne  cruentis  vulneribus ,  Sc  diftraftis  carnium  fruftulis  fie- 

ri  non  potuit.  Depr^edatio  ibidem  miferorum ,  qui  non- 

nifi  laceras  veftes  ^,  &  forte  abfconditas  pecuniolas ,  rsgre 

haftenus  a  ruina  defenfas  habebant^  adeo  exquifita  fuitj 

ut  truculentiflimi  milites  fcrutandis  partibus ,  quas  natura 

ertibefcit  y  non  pepercerint.  Demum  naturce  Sc  gentis  il- 

lius  tJTnamentis ,  capillis  barbifque  &:  myftacibus  violenter 

privati,   fGediflimequc  tonfi ,   trifte  atque  lachrymabile 

fpeftaculum  prxbuerunt  5  adeo  doformatisillis^.utfein- 

vicem  nifi  exlingua  novaquevelut  confuetudine  nofcere 

ampliiis  non  poflent.   Accefllt  dira  fames  ,  a:gre  impe- 

trantibus  ;miferis ,  quantumadtrahendumpreGariumfpi- 

rituniy  nedumad  iter  adco  exercitum,  totque  malitum 

plus^ quam  Scythica  Sc  barbarica  ferocitate  adverfus juve- 

nes  fenefve ,  firmos  6c  infirmos  graflantium ,  vexationi- 

bu^infeftimi  conficiendum,  fatis  eifet.  Singulorumdie^ 

rum.i 


PERIODUS  SEPTIMA  509 

rum  ftipendium  tres  terunciierant.  fubinde  etiam  nihil  o- 
mnino  datum.   Noftu  pecorum  inftar  in  ftabula  aliaquc 
loca  fordida  coaftis,  vix  quietem  uUam  ob  cruciantia  pe- 
dum  3  totiiifquc  corporis  vulnera  capefTere  licuit.   Duo 
nonpoflremi,  pietate&doftrinainfignes^  tot  vexationi^ 
bus  illis  confedti  in  itinere  mortui ,  &:  canum  inftar ,  femi- 
nudi  infcpultique  5  abjedlifiint.  Prior  fenex  ciimpergerc 
ampliiis  nonpoflet,  incudisinftar,  horrendis  verberibus 
coefus  &c  contulus,  moribundus  a  captivis  duobus  iter  cum 
eo  continuantibus ,  &:  altera  manu  ferrum ,  altera  a:grum 
fuftinentibus ,  utrinqne  a  latere  fuffultus ,  &:  a  lapfu  ali- 
quandiu  prohibitus^  in  prxcipiti  loco ,  neutro  auxiliato^ 
rum  fuftmere  valente ,  in  terram  prolapfiis  expiravit.  At 
ter  plauftro  injeftus ,  Sc  mortuus  ex  eodem  fme  mora  abi- 
jcftus  eft.  Acceflerat  poene  tertius  ,    vir  fpeftatifllmus, 
&  captivorum  princeps,  qui  afello  impofitus,   cimi  ob 
tardiorem  ejus  greflaim  fubfequi  reliquos  hon  valeret ,  pla- 
gis  adeo  prxgnantibus  maftatus  eft ,  ut  ex  confraftisna- 
ribus  copiofiflimo  fanguine  profufo  ,  toto  corpore  ma- 
dens ;,  pariuB  a  mortuo  abfuerit.  Acceflit  ad  crudelitatis 
cumulum,  quod  captivi  iidem  jumentis  ob  defatigatio- 
nem  nimiam  progredi  non  valentibus^impofiti,  }umen*" 
toruni  loco  coefi  ,   &  fic  ad  propellenda  jumcnta  adafti 
funt.  Sex  itidem  fratres  malis  his  prorfus  enervati  frafti- 
que,  in  carcere  TheatinoreHftifunt  j  ex  quorum  nume- 
ro  quatuor  piasanimasineodemexhalarunt;  duoreliqui 
poft  diram  famem  ^  aliaque  mala^  tolerata ,  fub  ipfum  li- 
berationis  tempus  NeapoUn  deportati  funt.  Qiiis  vero  ta*- 
lia  y  &-  pkira  etiam  non  miniis  atrocia  fando 

'C^Tyrrmdomm  3  Felopumve  y  ^  durimilesVfyJJly 

Ternferet  l  lachrymis? 
CC C  X  V I.   Antea  vero  quam  triremium  prxfeftis  Tentntioms- 
manciparentur,  tentationem  novam ,  ad  incitasjam  ferc  "''««^^wpi»*- 

Sff  3  rcr 


510  ECCLESI^  ROMANi^ 

fnithUnsmcftrcddiQ:!,  fubeimt.  Duftor  copiarum,  cui  a  Colonitzio 
denf  yforttter  commcndati  fuerant ,  fignificaverat ,  Regem  Cokmtz^io  de  ca^ 
^cujja»  .piruis  Jlatuendt  quidlthet  flemm  arbitrium  concejjijje.  Hunc  vero 
cofiarmn  colonello  fubgravi  omtttendorum  homrum  fortunarumc^ue 
omnium  foena  inju7ixtjfe  ^  utinea  locaeos  deducat  y  £X  quibmnul' 
lus  unquam  liberari ,  nedum  in  Bunganam  redire  fojftt.  Hac  au^ 
tem  mala  uno  modo  evitari  fojje  ^  fi  nomina  /ua  miltti^  Hijfa7ii- 
C(Z  dare  vellent,  Hoc  demum  modo  miferos ,  tot jam  exantla- 
tis  calamitatibus ,  penitus  extingui ,  6c  asterna  oblivione 
fepeliri ,  vel  certe  majori  .vi  ad  Papatum  cogi  poffe ,  Co- 
lonitzius,  ex  cujus  pracfcripto  cunfta  gerebantur,  arbi- 
tratus  eft.  Sed  captivi  tot  malis  obruti  licet ,  &majoribus 
jtipX  obruendi  3  cordate  refponderunt ,  in  militiamejuf- 
modi  i  utpote  a  munere  &  vocatione ,  quin  6c  virium  fua- 
rura  facultate  prorfus  alienam  ,  nec  ullo  modo  futuram 
Regi  fuo  vel  utilem  vel  honorificam  ,  fe  confentire  neu- 
tiquam  poffe.  Captivi  vefiri ,  inquiebant ,  Jumus,  Statuendi 
^de  rwbis  cjuidvis  plenavobis  poteftasejl.  Statuite  pro  lubitu.  Mili- 
tidi  vejir^  nomen  dabimm  nullt.  Sic  repugnantes  excipiunt 
verbera ,  correptufque  unus  ex  robuftioribus  militaribus 
veftibus  invitus  induitur.  qui  mox  eafdem  exuens ,  ab  ipfo 
Capitaneo  calcibus  feritur  ,  pedibus  truditur,  fuftibus 
pulfatur,  militibiifque  exquifitiirimis  modis  divexandus 
objicitur.  In  ftabulum  vero  relegati  omnestridui  integri 
fpatio  cibi  potiifve  ufura  omni  privantur ,  &  tantiim  non 
inedia  enecantur.  Theatx  primum  coloneUus  m  confpe- 
£tum  eorum  prodiens  interrogat :  Vultis  ejfe  catholici  ?  Da- 
hiturfc  optio  vobis  eligendi  flatum  Jeu  ecclefiajiicum  y  feu  fecula- 
rem^  feumilitarcm.  Tacentibus  omnibus ,  verberum  metu, 
pergit :  Nondum  meliores  ergo  eftis  ?  Vropediem  triremes  vos  •,  quid 
fit  Jides  Catholica^  docehunt.  Tumjuvenis,  parcens  feniori- 
bus,  rehquorum  loco  refpondit,  &  fymbolo  Athanafia- 
no  aliegato ,  qux  fit  fides  Catholica ,  explicavit.  Rifu  ex- 

ce- 


PERIODUS  SEPTIMA  ^ir 

ceptus  a  Jefuita  aftante  ^  denuo  interrogatus  eft :  ^id  ve^ 
ro  de  Papa  fentitis  ?  R.efpondit  idem :  De  eo  fapius  mentem  no- 
firam  expltcavimt^.  nihtl  inpr/cjenttarum  addittin ,  c^uia  ferro  pe- 
dibtts  conftrtchrum  linguarn  ettam  confriciam  ejje  oportcL  Prop  ul-  r  ttHtto  eo- 
fi  igitur  ampliiis ,  die  v  1 1 .  Maii  Neapoli  ex  numero  qua- »"«"'  «^  '"''*" 
draginta  &:  unius  ,  refidui  triginta  (nam  duo  in  itinere*"'^' 
mortui  coelcftem  patriam  cum  immmentibus  horribilibus 
triremibus  commutarunt,  fexobinfirmitateniTheatxre- 
lifti  fuerant,  trescommoditateoblataa  Caprocottam  in- 
ter  &  Capuam  aufugerant}  femimortui,  utpote  quorum^ 
vix  ofTacutis  ampUus  fuftmebat ,  appeUunt,  ubifequen- 
ti  die  pretio  quinquaginta  fcutatorum  in  fingulorum  ca- 
pitaerogato,  ad  triremes  vendunturj  mox  denuo  tonfi 
palatia  Officiahum  Maritimorum ,  bini  atque  bini  catenis 
Gonftrifti  fubeunt,  &hbro  captivorum,  feu  Mortis  po- 
tiuscertisin  corpore,  capite  potillimum  notis  compun^ 
£ti,  neque  exprefta,  uti  ahasfieri  folet,  captivitatistri- 
remium  caufa ,  infcribuntur ,  in  variafque  triremes  diftri- 
buuntur.  Ciimque  tardius  venditionis  pretium  folveretur, . 
Germanicx  mihtiae  Duces  die  xx.  Juhi  fanguinolentum 
confihum  iniverant  captivorum  fimul  omnumi  repeten- 
dorum  ^,  &:  lclopetis  configendorum.  Repetierantque  & 
confixerant  mifere ,  nifi  aPro-Rege  Neapohtano,  Petro 
Alvarezio  prohibiti,  nemeditatum  fcelus  exequerentur , 
fuiffent.  Nihilhicde  horrendis  ,  quas  in  triremibus  per^'^-»^^"'* *!'.'•- 
novem  menies  mtegros ,  graviores  etiam  us ,  quas  l  urcae  , 
-^thiopes;,  Mauri  bello  capti>  Decnonmaleficinotorii, 
legitime  convifti,  8ccapitedamnatiin  iifdem  triremibus 
fubire  folent  i  fortiflimo  &  conftantiflimo  animofuftinue- 
runt,  calamitatibus  &  miferiis  5  quibus  frafti  quatuor  fub 
ipfo  triremium  jugo  expirarunt :  nihil  de  Divinis,  qui- 
bus  feafl^ci  fenferuntconfolationibus:  nihil  de  Evergeta- 
rum  nonnuUorum  >  quos  inter  unus  ^  cujusnomeninCce- 

lo 


■^Tt   '       E  G  C  E  E  S I  ^  R  O  M  A  N  M 

lo  fcriptum^  chartis  hifceillinere  fupcrfedemus,  priiicf- 

pem  locum  obtinebat  >  charitate  erga  captivos  incredibiU^* 

^ex  iifdem  ^y\y[\  deniquc  de  Divina  vere ,  &:  miraculo  proxima  eo- 

r^afioy  ^'   rundem  ex fovea  leonum ,  fornace  Babylonica ,  &:utero 

ceti  per  incomparabilem  Heroem  ^  Michaelem  de  Ruyter, 

alterum  Belgii  inviftum  Pericien ,  feu  maiumus  dicere  ^ 

Gedeonem ,  vindicatorum ,  Uberatione  dicam.  Taha  enira 

fmgula  h;rc  funt  5  ut  paucis  dici  nequeant  >  dignillimae- 

tiam :,  quarfpiilioriqucndamvolumineconfignatai  adfe- 

ram  pofteritatem  ,  perfecutionis  inauditse  ,  &  patientise 

plus  quam  adamantinsE  exen^pla  cumfacro  horrorequo- 

dam  admiraturam ,  tranfmittantun 

Mtprh  reii'     C  C  C  X  V I L  Atquc  hsec  feries  eft  affliftionum ,  hic 

^^''J^^"  f';*^  ev  Pofonio  Berentzi- 

ti.tHcafce-  num^  Cornarinum,  Eberhardinum ,  Leopoldin  ^  actan- 

inbusSiirVfiir, ^Q^^ Neapohnad infames triremes deportatorum.  Neque 

TerlefHCs'  ^^^^  mitioribus  fatis  reUqui  viginti ,  tredecim  fciUcet  Re- 

Bmcaris  iH-    fomiati  ^  &  Au^uftaui  fcptem ,  in  carceribus  Sarwar ,  Ka- 

""^lZrZn!'  puwar ,  Tergefti  Iftrix ,  &  Buccaris  Dalmatix  nefanda  & 

plufquam  Scytiiica  crudehtate  prefli ,  &  nonnuUi  etiam  fi- 

ve  morte  mgica  corporaU ,  five  fpirituaU  etiam ,  pertri- 

fte  naufragium  fidei ,  oppreffi ,  urgebantur.  Et  Pofonien- 

fi  qnidem  carcere  extrafti ,  poftquam  imperatam  a  Colo- 

nitzio  fubfcriptionem  abnuerunt  >  conftringendi  ftatim  re- 

ftibus  3  ipfomet  Colonitzio  numerata  pecunia  eas  compa- 

rante,  edufti,  &  pars  Sarwarinum ,  pars  Kapuwarinum 

rapti  3  ibidemque  Turcicis  compcdibus  conftrifti ,  in  car- 

ceres  ftercoreos,  foricibus,  ranis^  bufonibus  ^  ferpenti- 

bus  fcatentes  5  detrufi,  fameifiti^frigore,  laboribusdu- 

riffimis ,  indigniffimis ,  fordidifllmis  ^  -contumeUifque  ne- 

fariis  ita  difcruciati  funt^  ut  &  fuperiorum  &:  horum  con- 

feftbrum  affliftiones  ab  uno  eodemque  Phalaride  diftatas 

efle  Jiquido  cognofci  potuerit.  Indc  d.  i  JuUi  A.m.d.c.lxxv. 

^  ,  pro- 


PERIODUS  SEPTIMA.  ^ij 

produfti  triremiiimque ,  dummodo  emptores  inveniri  po- 
tuillent,  (nam&  Veneti,  &novus  Pro-Rex  Neapolita- 
nus,  <:ui  pra:decej[rorisemptiodifplicuit5Compellati,.di- 
fcrte  negarunt,  fetot  jam  miferiis  confeftos  &:  forte  in- 
nocentes  mercari  velle}  fervituti  deftinati ,  poftqua^qua- 
tuor  mille ,  adeoque  pro  fmgulis  ducentos  florenos-,  ca  le- 
ge  oblatos,  ut  libellis  fubfcnberent ,  refpuiflent  >  dudore 
Gabriele  Kover^  Golonitziani  furoris  fatellite ,  campana- 
rum,  quocunque  veniflTent ,  pulfu,  ceuDxmoniaci^uti 
latrones  illiproclamaverant,  excepti ,  ludibrioque  habiti  j 
Tergeftum,  in  litore  Maris  Adriatici  fitum ,  addu£ti,  at- 
que  ibi  primoharis  &  ftabulis  inclufi  funt.  Ibipropteru- 
nius  fugam ,  coeteris  infciis  arreptam  ,  innumeris  plagis 
excarnificantur  5  barbifque  &  myftacibus  ,  quin  &c  pihs 
omnibus  violenter,  non  fine  menti  Ixftone ,  evulfis^  pri- 
vantur  cunfti  >  &  fugitivus  ex  fuga  reduiS:i.TS  ,cum  exqui- 
fitis  quxftionibus&tormentisfubditus,  ut  reliquos  fugx 
confcios  fuiflie  confiteretur,  induci  non  potuilleti  ipfo- 
rum  fratrum  captivorum  verberibus  itaobjicitur,  utcar- 
nificum inftar fmgulis diebus bis fratrem fuum,  paflionum 
haftenus  confortem,  percutere,  multarum  atrociiimquc, 
plagarum  renuentibus  infli6tarum  metu,  coafti  fuerint. 
Non  fatis  crat  harpyis  iftis ,  miferos  turpiter  fpoliare  omni- 
bus,  &feminudos,  unicolongiori  indufioetelacrafllfll- 
ma  prxparato  teftos ,  relinquere.  Etiam  alios  conim<:au- 
fa  expilandi  libido  eos  incefllt.  Pa£tum  enim  cum  capti- 
vis  iniverant ,  quo  quinque  illorum  mille  &  centum ;  quin- 
decim  vero  mille  quingcntorum  Imperialium  lytro  foluto 
fe  liberaturos  receperant.  Mittitur  captivorum  uniis  Vien- 
nam,  comitibus  nonnuUis,  qui  pro  liberandis  juxta  pa- 
£tum  captivis  quinque  lytron  ,  mille  &  centum  Imperia- 
liam  ab  amicis  impetrat ,  folvitque.  Nequetamen  nifiu- 
nus  iile,  quimiflTus,  abamicisutnonTergeftum,  fcdin 

Ttt  Hun- 


pj^         ECGLESm  RQMAN^ 

Hungariam  reverteretur  ,  monitus  eft>  non  tam  volenti- 
bus  hoftibus,  quam  confulentibus  amicis,liberatur.  Re- 
liqiu  etiam  foluto  pretio  in  carcere  plorant.  Miflus  etiam 
captivorum  alius  eft  Venetias ,  qui  opera  Viri  Clarillimi, 
&  decaptivismeritiffimiNicolai  Zaffii  m^Kxx.cteiW5  di- 
dimidiam  lytri  partem  acquirit ,  eamque  fpe  certa  refiduae 
partis  moxab  amicis  impetrandx ,  Duciofixrt.  Ipfequi- 
dem  miftus^  at  folus  liberatur>  reliqui  vero  in  carcere^, 
perinde  acfinihxlomnino  folutum  effet,  attinentur,  di- 
riufque  etiam  exercentur.  Tergefto  menfe  Oftobri  anni 
ejufdem ,  militibus  Croatis  cindli ,  per  prxrupta  faxa ,  nu- 
dis  pedibus,  diuno£tuque  inter  continuaa  tergo&late- 
ribus  verbera  &:  iftus,  non.  tam  erefti  ambulantes,  quam 
humi  proftrati;,  manibus  pedibiifque  reptantes  ,  Bucca- 
rim  3  Dalmatiae  caftellum  >  ad  mare  Adriaticum  fitum  ^  in- 
de jugo  triremium  Melitenfuim  mox  fubjiciendi ,  aveliun-  - 
tur ,  ibique  Andrese  Gpdermanno ,  homini  truculenti(Il% 
mo  omnuim ,  mancipati >  incarcerem  fordidiilimiun  ,  ut- 
pote  qui  non  tam  carcer  erat ,  quam  contigui  carceris  cloa- 
ca  5  ftercoribus  humanis  inde  a  quinquaginta  annis  nun- 
quam  expurgatis  y  ex,  quibus  etiam  panem  injedtum  ^  Sc 
foetore  eorum  jam  infe&um  toUere,  Sc  comedere  coafti 
fimt,  refertaycompinguntur.  Tam  foedrs  cuftodise  tradi- 
ti  5  fine  mora  tredecim  numellis  ferreis ,  quibus  ob  latitu- 
dinem  mentum  furfum  fublatum  inclinare  prohibebantur^,^, 
per  catenas  duriffimas ,  quibus  vel  onerati  currus  in  pr^ci- 
pitio  fuftentari  poterant ,  ordine  conftri£bi  >&:  miferis  mo- 
dis  coUigati  >  reliqiii  vero  cippis  ligneis ,  Scmanieis  fer- 
reis  fnpini  coarftati,  &c  per triginta  novem  diesintegros  in 
miferabili  hoc  ftatu  detenti  funt.  Atque  ita  concatenati ,, 
horribile  fpeaaculumy.  nonnunquam  extra  carcerem  edu- 
fti  5  ludibrioque  protcrvorum  quorumque  expofiti  funt. 
occafionem  fic  captantibus  nonnuUis ,  Monachis  inprimis, 

apo^ 


PERIODUS  SEPTIMA.  515 

apoftafiam ,  ob  mala  tum  prarfentia ,  tum  imminentia  fua- 
dendi.  Neque  omnino  irntx  Ibafiones  ceciderant.  Nam 
decem  numero,  feptem  Auguftani  6c  cres  Reformati  per- 
fuafi  5  totque  inauditis  calamitatibus  fraflii  die  xx  n .  Dec. 
nomina  libellis  dederunt ,  &  liberatione  nihilominus  pro- 
craftinata ,  fequentis  infuper  anni ,  menfis  Februarii  die 
XIX.  triftiflimum  fidei  naufragium  pafli  ,  vinculis  equi- 
^emcorporis  fefe  exfolverunt ,  at  gravioribus  longe  ani- 
mx  intncarunt.  Ex  fuperftitum  conftantillimorum  nume-  ^«w/m  j^an 
ro ,  duo  5  feptimo  decembris ,  hora  odava  eadem ,  con-  ^''cj^triperfi- 
-fummato  mihtise  &  patientise  fuxcurfu,  pie  in  Domino  ^,7mXJ > 
obdormiverunt ,  6c  a  captivis  reliquis ,  efFoffo  propriis  eo- 
Tum  manibus  inlitore  maris  fepulchro,  &:  decantato  ad 
tumulum  Pfalmi  lxxxvi  1 1.  threno,humati funt.Die  xi  1 1. 
JFebr.  A.M. D.c.LXXVi.fuperftites  fex  denuo  m  priusillud 
fordidifllmum  &  obfcurriflimnm  ergaftulum ,  ex  quo ,  ofa 
prxfentifllm^  mortis  periculum  flongioribus  fcflicet  mi- 
ieriis  eos  macerare  placuit}  aliquandiu  reJaxati  fuerant, 
detrufi  funt:,  tantacum  fxvitia,  ut  captivorum  fuperfti- 
tum  unus ,  morti  proximus ,  fohs  fufpiriis ,  cum  ne  ver- 
bum  quidem  proloqui  ampliiis  poflTet ,  ex  imo  peftore  ge- 
mebundam  animam  trahens ,  violentis  hdorum  manibus 
•correptus,  perdiftortos  gradus  faxa&hgna,  anguftum- 
que  carceris  foramen  ita  raptatus  fuerit ,  ut  ex  nudo  mo- 
riturientiscorporecutis&carnis  frufta,  copiofo  cum  fan- 
^uine ,  detrita  lapidibus  hxferint.  qui  paulo  poft  in  car- 
«cre  foetidifHmo  pie  defunftus ,  omni  fepultura  caruit.  Re-  parsadextre- 
liquis  qiiinque  in  cloaca  illa  denuo  uti  prius ,  compeditis ,  ^^^jfe, 
&  cum intolerabiU  foetore,  infeftis,  fame,  fiti  certanti- «r/ , 
bus,  obnuntiaturrigide,  fore  ut  in  fterquiHniis  iftis  mife- 
re  ita  concatenaticomputrefcant ,  nifi  tandem  apofl:atarum 
€xemplo  EuangeUcam  reUgionemejurent.  Refpondenti- 
hviS  confeflroribuSjfeproChfiftoUbenterfubituros,  quic- 

Ttt  2  quid 


5i6  EGCLESI^  ROMAN^ 

quid  impofituin  fuerit,  panis  haftenus  ufitatus  commit- 

tatur  in  panem  ex  milio  &:  furfure  codum ,  eiimque  mo- 

dicum,  quem  a,  puerulis  pex  angufl-um  earcerisforamea. 

injedumj.  pedibus  manibiifque  proreptantes  ,  denuo  ex 

ftercoribus  aliifque  immunditiis  toUere  neceflum  habue- 

runt.  Additum  parumper  aqux  y  fed  turbidrE  3  quando^ 

que  etiamnihil.  ita  ut  panem  duriflimum,  quo  comedi 

poflTet ,  urina  fuamacerare  coa£ti  fuerint.  In.  ftatu.ifthoc, 

continuifque  tenebris  5  manferunt  dies  oftoginta ,  ita  in- 

terea  toto  corpore  corrupti ,  ut  jam  vix  loqui  ^ vel  loquenr 

tes  invicemintelligcre  potuerint :  fanguis  6c  aqua  continuo 

ex  ore  eorum  >  nihil  etiam  comedentium  vel  bibentium  > 

quodque  ampliii(S  claudere  non  poterant  >   copiose  pror 

fluxerit  3  gingiviE  Sc-  fauces  putredinem  totx  contraxerint-> 

dentes  non.  fentientihus  cum  fputo  exciderint ,  denique  os 

maxillare  &  hnguas  vitiofis  humoribus  tantiim  non  con- 

fumptse  fuerint.  Proteftantibus  contrainauditam  tyranni- 

dem  captivis,  quantum  fari  poterant ,  de  fuainnocentia 

&  Chrifti  caufa ,  Viee-Ercefe£tus  Stanko  refpondit :  Ja- 

cetis  equidem  in  umhm  mortis , ,  doleique  ego.  vicem  veflram,  Sed  vtl 

trivitus  hM  facio ,,  quia  fuh  foem  cafitis  >   u4  facerem  ,  a,  Goder- 

manno  mihi  •  injun^um  •eft :  huic  vero  fkh  eadem  capitis  foena  man^^ 

^vkmaJMm  <^^tum  aColcnitzioefl ^ut hisfotipmitmmodi^vosexcruciet.  Dum 

mrti  i$i,era-Ycxo  m  mcdio  omnis  munditiei.profunde  demerfi  ,  mi- 

^^**  fereque  concatenati , .  in  fanguine  ftio  ,  fputo  &"  fimo  vokt- 

tabantur,  non  amphils.fe  inhanc  vel  illam  parteminch- 

nare,  vel  capita  extoUere  valentes  5  atque  ita  mortis  hora 

non  procul  abefle  vifaxft :  nuntium  liberationis ,  intercef- 

fione  III.  Legati  Belgici  impetratse  allatum  eft.  quodtan- 

tiim  npn  agonizantibus  pariim  profuturum  credebatur.  Ex 

carcere  nihilominus  ,  compedihus  &  numelhs  fokiti,  a 

fanguine  inquinamentifque  purgati,  a  miktibus ,  ciim  ob 

i^firmitateni  incedere  non  poflTent ,  in  honeftius  domid- 

-   ^^  ;*  kum» 


PEKIODUS  SEPTIMA.  fi,; 

Kum  deportantur  ,  leftifque  puris  linteaminibus  ftratis 
impofiti ,  Sofpitatori  fuo ,  cadavera  potiiis  quam  homi- 
nes  die  ii.  Maii  m.  d.  clxxvi.  traduntur.  Ciimque  poft 
quindecim  dicrum-inediam ,  cibi  ofterrentur ,  obexulce- 
ratas  fauces  vefciiis,  nifi  ingeftis  leniter,  nonpoterantj 
jufculi  velvini  guttis  injeftis  ita.fauces  urentibus,  ut  X' 
gerime  cibum  potumque  admiferint.  Exquifitiilimaacer- 
biflimaque  medicina  illis  a  Medicis  Eontificiis  Johanne 
Nonno  Anconitano,  &  FrancifcoRinaldi^  qui  propria 
etiammanu,  jurejurandointerpofito,  teftati  funt,  ua/a* 
kefaclatos^  "umhm  dejlttutos  ^  ohfalfis  acrefqiie  humeres  m  fvetU 
diftrno  carcere  ex  capite  defcendentes  ^  caloremc^ue  internum  conf- 
cientes ,  in  ore ,  palato ,  Imgua  ,  faucihm  exulceratos  liheratos  fe 
invenijje^  utmorituros  potius  quam  convalituros  crediderint-,  ad- 
hibita,  quatuor per Dei  gratiam,  ftigmata  fua^  etiam  a 
menoafme  horrorevifa^  inexilio  circumferentes ,  con- 
valuerant:  quintus^vxro  die  xxlv.  Maii  Venetiis^b- de- 
ploratam  valetudinem ,  mortaUtatis  legem  implevit. 

C  C  C  X  V I II.  Fruftra  vero  inauditam  ,  omnique  di-  ^^'«ww  ex* 
ritateimmaniorem  tyrannidem  fuam  coram  mundo  utcun-  'aalTTyrna- 
que tegi poffe  y  Colonitzius ,  &  furoris  ejufdem.fufcepto-  vtaedttt,qH9 
res pelTimi  Jefuitas >  fperarunt.  Eercrcbuit mature  fatisin Zltiirfrec 
univerfo  orbe5,&  architedis  fuis  non  apud  Euangelicos«^r^/,Xy?^' 
duntaxat,  fed ipfos etiam  mehoris  notx  Eontificiosinfa-J"" ''*''' ''^^^- 
miam  incredibilem  conciliavit.  Hanc  vero  infamii^  notam  ofremomm 
ut  abftergerent  5  fimulque  cornicum  oculos  configeTrent^^/^V''^'"'' 
ferocifiimi  omnium  tyranni  iUi,  Tyrnavix  imprimi  cu-^,JJJ'^^I  - 
rant  HbeUum  famofum,  cuminfcriptioneejufmodi:.  Suc^^^lf'' 
tinBus  dr  verax  Judicialis  Bxtra^iu^  3  quo  clanffme  demonflratur^ 
Fajlores  Hmtgaridt  Acatholicos  non  oh  reltgtonem ,  fed  ob  rehellionern 
depojitos  Regnociue  eje&os-y  ftngulofo[ue.eos  iudictaliter  convi^os  ^  jw 
Jieque  damnatos  efje  j  Belegato  Regio  Judicio  Pofonienfi  accenJUs  ^  (^ 
ffr  eiufd^m  Secretarium  y  qui  ratione  officii  rehtis  omnihfis  tnt£rfutt, , 

Ttt  3  «  omniar-- 


5 18  E  C  C  L  E  S I M  R  O  M  A  N  JE 

ommaque  calamo  fideliter  tradidit^   cmfignatus.  Erat  equidem 

in  Judicio  Pofonienfi  Secretanus  RegiseTabulxJohannes 

Labfantzky,  Forte  etiam  foetui  huic  edendo  obltetricatus 

eft.  Sed  Jefuitas ;,  Kellionem  inprimis,-  cjus  authores  fuif- 

fe,  verifnnile  prorfus  eft.  Larvam  moxfcripto  illidetra- 

xit  captivorum  unus,  qui  ad  triremes  duftus  fuga  faluti 

fuse  confukiir,  cdit^  funda  Davidis  contra  Goliathum^  qiia  tri- 

ginta  craflimoruni  mendaciorum  reum  perfonatum  illum 

Labfantzky,  folidiflim^  peregit.  Excepitpaul6poft<^- 

fologia  Mintfirorum  EuangeUcorum  Hungari^^  adtnnocentimifuam 

orhi  Chrifiiano  dcclarandsm ,  ojfofita  Judicio  Trihunalis  Vofomen- 

^Jis  i  a  c^uo  fcrdudlionis  crimine  contra  Regiam  Mdf^ftatem  iniquif 

fime  accufatt  (^  condemnati  y  mn-fmdo  toto  Regno  frofcrifti  junt ^ 

fedexemplo  apetate  ^manfuetudine  chrifiiana  prorfits  alienOy  mor 

gnam  partem  ad  triremes  Hijpamcas  damnati.  Oper^  pretitim 

autem  fuerit,  perfonati  illius  Labzanky  argumenta ,  qui- 

bus  Paftorcs  rcbellionis  legitime  convidtos  damnatofque 

eflfe,  probarefuflinuit^  adincudemrevocare,  eademquc 

x)pera  Paftorum  innocentiam  ad  liquidum  perducere.  Et 

primo  quidem  occafionem  rebellandi  fumpfifl^e  Paftores  ar- 

guitinde,  quod  ftipendia  a  Rackozio  in  ejufdemditio- 

iie ,  Saros-Patakienfi  maxime ,  fibi  fubtra<9:a  animo  xge- 

rimo  tulerint^  imo  Paftorum  nonnemo,  compofitione  a 

Zerinio  Rakozii  Socero  tentata  dixerit:  Hodie  Rakoziusk- 

tus  fmm  'viciesmille  acinacihus  vinxit,  Refponderunt  Paftores 

fuse  ad  ifthoc  e73c>\jfjtta.  Summa  huc  redit :  Cautumx:um 

fuerit  Regio  diplomate,  ne  proventus  reales  adScholas 

8c  Parochias  Euangelicorum ,  ab  antiqua  fundatione  per 

Patronos  Euangelicos  fafta ,  pertinentes  a  quoquam  oc- 

cupari  pofllt ,  Francifcum  Rakozium  apoftatam,  una  cum 

matre  violenter  illos  occupaflc  >  ea  occafione  Rakozianos 

inter  6c  Proceres  Euarigelicos  fubortam  controverfiam  ef- 

fe>  quam  cimi  Rex  componere  necpotuerit,  necvolue- 


PERTODUS  SEPTIMA:  fiy 

rit,  ZeriniusRakoziiSoceraiithoritate  fua,  jiixta  teno- 
rem  articulorum  Pofonienfium ,   interpofita,  fopiverit. 
Porro  Paftores  injuria  afFeftos  3  jure  fuo  controverfiam  mo- 
viffe  nonRegi,  contra  quemfiat  rebcllio,  fed  Rakozio^ 
raptori :  tiirbas  eo  nomine  moviffe  nullas ,  Patronis  Euan- 
gelicis  jura  eorum  defendentibus :  poft  tranfactionem  ni- 
hil  unquam  cum  ZeriniovelNadaftio^  Euangehi  perfe- 
cutoribus  acerimis  5  commerciiiis  fuifle:  Paftorumillum 
mnneminem  fuiffe  nemk^m :  fi  cnim  nonnemo  fuiffct ,  nomen 
ejus  editurum fuifle  perfonatum  illum  haud  dubie,  non 
parcentem  aUas  nominibus :  denique  id  omne  pertinuifl^e 
ad  Paftores  Hungariac  noa  omnes,  fed  paucos,  &c  qui- 
dem  ad  tales ,  qui  pridem  ante  citationem  violenter  expul- 
fi  fint  y  nemine  eorum  Pofonium  citato  ^  vel  ibi  comparen- 
te  unquam.  Sic  defperatiE  caufx  indicium  initio  ftatim  tur- 
piflime  Extra£tum  iUum  prodidifl^e  ,  liquet.  SecH?ido  alle-  - 
gat  perfonatus  Hteras  hieroglyphieaii  Stephani  Wittnye- 
dy,  NadaftiiSecretariieo  tempore  defunfti^  eafquege- 
minas ,  priores  ad  Ambrofium  Kozerum ,  pofteriores  ad 
NicoIaumBethlenexarataSy  &aminiftro  Rebellis  cujuf- 
dam^  Paftoris  Hungarici  filio,  prctio  raille  Imperialium 
condufto,  QxTranflylvaniaallatas,  quarum  tenor  fuerit, 
fe  Paftores  in  utraqueHungariaadmovendosauditorum 
ad  conciendam  rebellionem  animos  rire  prarparaffe.  Atque 
in  his  literisPofonienfesjudices  judicii  fui  proram  pup-- 
pimque  collocaverant.    Tametfi  vero  Judices  illi  lite- 
rarum  iUarum  yvmioTt^^  fimpliciter  credi  (^uoda  judice 
jufto  alienifllmum  eftj  prxceperant :  adulterinas  tamen 
fuifre^non  Paftores  duntaxat  Pofonii  coram  tribunali  com- 
parentes ,  fiifpicati  funt  merito  y  fed  poftea  etiam  plane 
pleneque  compertum  eft ,  poftquam  Nicolaus  Bethlen  in 
Tranftylvania  Sedis-  Siculicalis  Uduarhelyenfis  fupremus 
Gapitaneus,  ad  quem  pofteriores  fcript^e  ferebantur ,  fu- 

per^ 


520  E  G  G  L  E  S I  iE  R  O  M A N  J£ 

perftes  adhuc,  easpenitius  excuffit ,  &:-fuppofititias  effe^ 
irrefragibilibus  argumentis,  publico  fcripto  afTeruit.  Sed 
fuerint  etiam  literse  illx  5  vere  a  Witnyedio  fcriptae.  Itane 
vero  aduniu6,  Scquidem  jam  tum  demortui  teftis  tefti- 
monium,  tot  homines  Pofonii  comparentes ,  qiiorum  nc 
unus  quidem  in  tcftimonio  illo  nomm*  fuo  expreflbs  fuit , 
rebellionis  criminearcefli",  nedumcondemnari  potuerunt? 
Atquitum  Divina  lcx  unius  teftis  teftimoniumDeut.xix. 
i^.diferte  rejicit,  duonimque  vel  trium  teftium  osexi- 
git :  tiim  civilis  ctiam  hominis  mortui  allegationem ,  adeo- 
queteftimoniumadverfus  viventem  ratum  haberi ,  2,^Parf, 
tit,  23.  vetat.    Tertm  crimina  horrenda  Paftorum  ,  velut 
quod  fuerint  incendiarii ,  coedium  patratores ,  ftercora  fua 
Pontificiorum  infantibus  devoranda  *dederint ,  Sacerdo- 
tcs  Turcisvendiderint,  iifdem  munimenta  praccipua  tra- 
dereconati  fuerint:,  aliique  nefanda ,  perfonatus  allegat. 
Sed  Diabolicis  mendaciis  innocentium  famamabeo  pro- 
fciflam  elTe,  fatisconftat.  Aliud  enim  cerie  ^  Cicerone  fa- 
pienter  obfervante ,  efl  rmledicere ,  alindaccufire.  nedum  con- 
demnare.  CMalediSio  nihil  hahet  fropoflti ,  frdter  contumeliam. 
K^ccufitio  vero  crimm  defiderat  ^  rem  ut  definiat  ^  hominem  ut  m- 
tet  5  argumento  frdhet ,  tefte  conflrnpet.  Tu  vero^  perfonate , 
accufator  fratrum ,  quos  homines  notafti  5  quo  argumen- 
to  probafti,  qtio  tefte  confirmafti  ?  Quin  potiiis  centum- 
cubitalia,  a  Diabolo  in  inferno  cufa  efle ,  qxiseprotulifti, 
mendacia,  accufati  pertendunt.  Siaccufafl^efufficit^quis 
innocens  erit  ?  Suarto  fugiflfe  Paftores ,  alios  in  TranflTyl- 
vaniam^  in  Xurciam  aUos  ,  ciim  Coppius  in  Superiore 
Hungaria  acie  cum  rebeUibus  confligens ,  fuperior  evafit , 
perfonatusait,  atque  inde  rebelles  fuifle  infcrt.  Egregia, 
fi  quaalia^prolatio!  RebeUis  igitur  David ,  quifurorem 
fanguinarii  SauHs  evitaturus  ad  Regem  Achis  aufugit :  re- 
bellis  ipleChriftus  (abfit  difto  blafphemia)  qui  audiens 

cap- 


I 


PERIODUS  SEPTaMA^  521 

captivitatemjohannis,  exJudarainGaliixamfugit,  fue- 
rit.  Tot  Apoftolos  5  Sanftofque  Patres  omitto.  Siquiigi- 
tur  Paftorum  fugerunt,  non  id  fceleris  coiifcientia,  fed 
perfecutorum  immanitate  adadti  fecerunt  ,  ante  omnem 
quippe  citationem ,  6c  contra  omniajura ,  fedibus  fuis  ex- 
turbati ,  bonis  privati ,  folum  vertere  coa£ti  majorem  apud 
ethnicos ,  quam  apud  profefTos  Chriftianos  catholicos  hu-  • 
manitatem  experti.  An  vero  iUi ,  adverfus  quos  ferro  liam- 
maque  fxvitumeft  ^expeftarecitationem,  hoc  eft,  oves 
fugatx  &c  diflipati^e,  lupurum  citantium  judicium  ultro 
fubire  debuerunt?  Aliietiam^necitationiparerentjapo- 
teftate  legitima  prohibiri  funt :  alios  veftigia  nimis  proh 
dolorifan^uinolenraterruerunt.  Sed  fuenr  levis  caufa  fu- 
gientium :  quid  vero  id  omne  faciet  adverfus  eos ,  qui  non 
fugerunt  5  fed  comparuerunt ,  non  aUam  ob  caufam ,  quam 
quia  comparuerunt ,  crudeliter  opprefll  ^  Sed  Achilles  per- 
fonati  eft ,  quod  ror  Paftores  UbeUis  fubfcribentes  ultro  re- 
beUionis  crimen  confeili  fuerint.   Atqui  ut  prsejudicium 
nonnullum  imo[meticu/ofi  illi  y  qui  metu  nimio fubafti  nc- 
mina  fuahbeUis  fubfignarunt,  bonic  caufic  creavermt  j  at 
at  reos  fuiflle  eofdem  rebeUionis  5  neutiquam  confequitur. 
Neque  enim  aUis  arg-umentis  vel  teftimoniis  rebeUionis  rei 
pera^ti  funt ,  quam  quibus  eos  etiam ,  qui  ad  finem  ufque 
conftantes  permanferunt ,  ejufdem  criminis  convincere  ho- 
ftes  tentaverant.  Ci^im  vero  invaUda  prorfus  hxc  fuifl^e ,  ha- 
ftenus  oftenfum  fit ,  invaUda  quoque  iUa  fuifle ,  confici- 
tur  merito.    Non  igitur  rebeUes  fuerunt  LibeUatici  iUi, 
feu,  utivocantur,  ReverfionaUftx ,  fed  meticulofi  >  ex- 
terno  hominum  perfecutorum ,  non  interno  confcientisc 
ob  crimenobjeftumaccufantis,  terrore  perculfi ;  tam  le- 
ves  plerique,  utnecdumauditiscontrafe  accufationibus 
ex  prsefcriptocleri  quidvis  fubfcripferint  •,  inprimis  cum 
fubicribentibus  etiam  merces ,  pr^Efcntanex  pecunia:  pa- 

Vvv  '    ra- 


^tt  ECCLESI^  ROMAN^ 

ratx  fiierint.  Accedit,  quod  venenatae  formulse  libelli,.   , 
quam  Extraftus  recitat ,  quenquam  comparentium  fub- 
fcripfifle^  fcelefte  perfonatusin  apertalucementiriauiusi 
eft.  Omnes  equidem  libellatici  quodammodoadverlariis 
criminandi  anfam  dederunt.  Etformulxlibelloruminpri-  . 
ma  citatione  oblatorum  duriores  fane  fuerunt.  At  in  po-- ' 
fteriori  citatione  formulx  inferta  plerunque  a  fubfcriben- 
tibus  funt  verba:  o^mmvu  non  Jimm  reheltiofa  complicitatu:  no-: 
his  confcii,  Qua  denique  confcientia  faltem  Reformatis  in 
Hungaria  Paftoribus  libellaticos  ejufmodi  perfonatus  ob- 
jecit  ?  In  tanto  enim  libellaticorum  ducentorum  triginta 
fex  5  quos  ille  allegat ,  numero ,  non  ultra  duos  Reforma- 
tos  reperire  eft,  qui  five  in  priore ,  five  in  pofteriore  ter- 
mino  citationis  5  munus  fuum  fe  abdicaturos  fubfcripfe- 
rint.  Conftantioribus  quinetiam  Auguftanis  inconftante^. 
jure  pritjudicare  non  potuerimt.  Si  qui  enim  inconftan- 
tium  adverfus  conftantes  tcftimonium  perhibuiflent  y  m 
Tudicio  hauddubie  allegatum,  iifdemqueobjeftumfuif- 
fet.  Ciim  igitur  jam  fupra  idoneis  argumehtis  Paftorum. 
innocentiam  comprobaverimus  3  atque  etiamnum  perfo;* 
uatus  ille  adverfus  innocentiam  eandem  imbeUibus  calu- 
mniarum  potius>  exputeoabyffi  extracfarim,  quampro- 
bationum  telis  pugnaverit :  Paftores  eofdem  non  perduel-    ^ 
lionis  ulhus  meritOy  fedpuro  puto  religionis  odio^  noii; 
aliam  fcilicetobcaufam^  quam  quia  exemplo  DiviAm-  . 
brofii,  Mediolanenfis  Epifcopi ,  ficutilleBafilicas  furio- 
fo  Auxentio,  fic  hi  Ecclefias  >  Bafilicas  fuas  ,  ob  folius- 
Dei  timorem^furiofiffimoColonitziotradererecufaruntj 
atrociffimam  tempefl^tem  ifthanc  fubivifle  y  concludimusi     \ 
cpnciHditur^      C  C  C  X I X,   Lougiiis ,  fatcor,  Hungaricie  perfeciK.    ] 
^utZl^HHnl  ^ionis  hiftorijE ,  faltitarium  documentoruni  feracifllmse  5  & 
^«r/V*.        patientix  conftanticeque ,  fi  quando  fimihs  tempeftas  fi- 
4eles  Dei  fervos  premet  >  (c][uid  enim  inveteratis  odiis ,  & 

cxe- 


PERIODUS  SEPTIMA:  ^25 

crefcente  in  dies  hoftium  Ecclefix  faevitia,  mitius  nobis 
promittere  aufimus  ?)  acerimum  ftimulum  infixurce  per- 
texendx,  xftus  quidamcalamumhuncceprovexit^quod 
ihterefle  pofteritatis ,  nc  triftes  memorabilefque  imprimis 
€Jufmodi  ecclefix  cafus  ignoret ,  dubitaverim  omnino  nul-  • 

lus.  In  viam  ut  revertamur ,  eodem  Clemente  Pontifice , 
in  ipfo  Papatu  veritas  circa  B.  Virginis  Marix  &imagi- 
iium  cultum  nonnihilerumperevifa,  atmoxinherbaite-     , 
rum  fuitocata  eft. 

C  C  C  X  X.  Etenim  quoad  B.  Mariae  cultum ,  Lova-  ^^^^'>^^  '^ 
vanii  quarta  viceedita  funt  Monka  fdlutariaB^V.CMarU  4^/4/^  J- 
cultores  fuos  indijcretos.  Juxtaleges  Ecclefix  PontificirEpri- ''/^'^^;^»^,  «^ 
mum  A. M.  D. c.  txxi 1 1. prodierant munita facultate & ap- ^■'^',  '^tlrum\ 
probatione  Cenforis  Ordinarii ,  J.  Gillemans,  S.  ^\v^o\.ctrcacHitum 
L.Ecclefix  Cathedrahs  Gandavenfis  Canonici  &  Archi- f:^^''<^^*'^ 
presbyteri.  Cumque  in  manus  cecidifl^nt  quorundam^  qui, 
verba  Authoris  rcferam  ,  Monita  illa  velnon  intelligeraes ,  vel 
mlentes  inteUigere ,  in  fravmn  fenfum ,  im)>  ^  h^reticum ,  fror- 
fm  contra  mentem  Authoris  ^  animum  coMi  funt  torquer^ ,  atc[ue 
ita  vulgo  fuffecla  6^'  exofa  reddere ,  pro  illorum  defenfione  fub- 
fidiariis  copiis  &  approbationibus  utendum  ratus ,  quartse 
editioni  praefixit  approbationem  P.  de  Walenburg ,  Epi- 
fcopi  Myfienfis ,  &  Suftiaganei  Colonienfis ;  PauhAuffe- 
mii  Vicarii  in  Spirituahbus ,  Generahs  ejufdem  Archidioe- 
cefis>  Francifci  Francken,  S.TheoLD.&adSS.Apofto- 
ios  Decani  >  Henrici  Patricii ,  SS.  Theol.  D.  &  Prof.  Co- 
lonienfisi  &JohannisPolch,  PaftorisadS.Cunibertum. 
Tametfi  vero  in  Monitis  ilhs  non  omnem  prorfus  illegiti^ 
mum  fuicultumB.  Virgo,  qux  inducitur ,  Mariaprohi- 
bet:  improbattamen,  rejicitque  S.Scriptura^teftimoniis^ 
perpetuis  unice  freta,  plurimos  colendae  0eo7zJx.^  modos> 
qui  partim  ohm  a  Mariolatris  prsefcripti ,  partim  hodie- 
qrue  in  praxipubhca  paflim  receptifunt.  ita  ut  tum  vete- 

Vvv  2  res 


52,4  ECCLESI^  ROMAN^ 

res  illos  novofqne  Mariolatras ,  quos  indifcretos  Jm  cultores 

Maria  vocat  >  partim  praxin  ipfam  Lcclelise  Pontifieise 

oblique  feriri  &:  perftringi ,  manifeftum  fit.   Utquemoni- 

tis  nonnullis  huc  tranflatis  fidem  faciam  ^  teftatur  monet- 

que  Maria  ^    Se  y  quos  anutores  vult  y  imitatores  cupere :    Non 

omni  Jpiritui  credendum  y  necfacile  rectfienda^  omnes  c^  quafvis  hi- 

floriu/nculits ,  quA  de  fuis  apparitiombus  5  aut  revelationihm ,  aut 

heneficiis  c^  pnvilegm  promifcue  circumferuntur  :  Nemini  confr 

dendum  y  fe  cultores  fuos  extnferno  ad  pamtentiam  revocare  ^  aut 

fropter  aridas  alio[uas  devotiuncula^  in  judicio  defendere :  neminem 

cultum  ftbi  exhibentem ,  fi  chantatem  ?ion  habeat ,  pradefnnatum 

ejfe :  Non  ejfe  privilegium  ullum  peccatori  impoenitenti  concefjum , 

ut  Aternum  non  patiatur  incendium  5  opuantumvis  fe  colere  prdfum- 

pferit  5  nec  quicquam  tales  adjuturas  formulas  cjr  precatiunculas ,  aut 

figna  c^  injirumenta  pietatis  y  o[U£  gejiaverit ,   nec  confraternita- 

tes  ^  Sodaiitates  i  qmhusnomen  dederit:  Cavendum  effe  alac^ueo 

Diaboli  ^  quifuh  prditextu  facilis  externa  pietatis  fecuritatem  pecca- 

torihus  fiiadet ,  ut  poenitentiam  differant ,  prafitmentes  de  Divina 

mifericordia ,  (^fua  intercejftone  illis  non  defutura :  Non  compati 

vel  collachrymari  Je  illis  ^  qui  a  Fiiio  fuo  damnantur :  Bacuium  ejfc 

tirundinum  y  putantium  y  quod  pietas  externa  fuficiat :  Laudem  ^ 

qu£  fibi ,  ut  ftbi  defertur  y  vanam  efje :  Se  ante  pedes  Agni  mitte' 

re  coronam  fuam  y  ^confervam  noflram  effe:  Nolie  fe  quidquam 

Beo  /i^btrahere  y  vel  cum  illo  dividere:  Nonfe  ita  colendam,  ae 

fi  nonfiiJficeretT>eus:  jlSluilo  alio,  quam  Deo  nosindigere  y  c^in 

ipjo  habere  omnia:  Non  dejperandum  ei^  qui  Je  non  habeat  y  fed 

confidendum  ejfe  chrijio  :  JS{on  ita  fe  colendam  5  ac  ftnondaretur  fi- 

ne  fe  aditus  ad  Deum  per  Chriflum :  Non  fe  coiendam ,  qua(i  Deam 

■  fubalternam :  Non  fe  Mediatricem  vei  Advocatam  ejfe  eo  fenfu ,  quo 

Fiiius  efl  Mediator  cjr  K^dvocatus  :  Cavendtim  ,  ne  per  hyperho' 

len  veizelum  immoderatum  quidquam  fihitrihuatur  5  quod  foii  DeOy 

vel  Chriflo  dehetur :  Non  ejfe  fe  omnipotentem  y  Saivatricem  y  Cor- 

redemptriccm.  i^  tribunali  Divino  ad  fuum  appellari  mnpoffe: 

Nok 


PERIODUS  SEPTIMA.  525 

Nolle  fe  exceffiva  encomia,^  velvanas  aduUtiones :  Dicendumnon 
ejje  j  quod  chrifius  Jit  'Judex  Jeverus  ^  Maria  mater  mijertcordia  : 
Accedendum  cumjiducia  adthronumgratix  ^  nec  trepidandum ;  tre- 
pdantes  tamenje  ad  illum  ducturam :  Non  plus  temporis  aut  precum 
fihi  y  quam  Deo  tmpendendum  :  Sibi  ^  ceu  medto  ad  Deum ,  non  Ji- 
ni ,  non  nimium  inharendum :  Cum  homines  Jua  mancipia  nonfmt , 
ahjlinendum  efje  fervtlihus  tttutis  C/'  figms  tnamhus  ^  aultcts  fuh- 
mtfftonihus :  Se  c^  fanctos  cultu  dutt^  ^  ftve  ditc^ttonis  ^  Jocietatis  ^ 
fotum  Deum  cuttu  tatri^  c&tendum:  ISlonrecte  fe  dittgi  ^  f  Jlatua 
fux,  pretiojls  vejiihus  &  monitibus  futgeant  ^  chrifus  vero  inpaupe-* 
rthus  futs  egeat:    Tion  fihi  ptacere  y  quod  Jptendeant  tuminarihus 
imagines  Ju^ 'y  dum  jtixta  tttas  Jquatcnt  receptacuta  corports  chrijti: 
Nuttam  (latuis  vet  imagimhus  Jlits  virtutem  inejfe :  Non  exiftiman' 
dum  y  fe  fujcam  aut  nigram -,  atit  o^titco^uam  momenti  in  cotoref- 
tum  ejfe :  Non  atiam  fe  ejje  hic  ^  atiam  ihi  \  attam  tn  Monteferra- 
to  y  atiamin  Monte-acuto :  Non  contendendum  ejfe  pro  hac  vet  itta 
fgura^  hoc  vet  itto  loco:  Circadotes  (^  pr^rogattvas  fuas  conten- 
dendum  non  ejje  :  Beatum  ejfe  y  qui  cum  Apofloto  fe  mhtt  judicatfci- 
re ,  qttam  Jejum  chri(tum ,  ^  tmnc  crucijixum,  Qiiamvis  vero 
limplices  adeo  ftoliclique  non  fiimus  5  quin  fiftulam  dulce 
canentem  agnofcamus  ultro ;  Hypothefes  hafce  &:  ^^JtJicLS 
^^cLSy  quivolet,  conferatUcet  cum  iis,  qux  B.  Virgmi 
MaricE  attribuerunt  Scriptores  veteres  &:  recentiores ,  in- 
primis  Pelbartide  Temefwar,  Bernardini  de  Senis ,  &  de 
Buftis,  Jacobi  de  Voragine^  Ccsfarii,  Antonini,  Alani 
de  Rupe^  Salazares,  PozXy  Cofteri,  Mendoza:,  alii: 
cum  praxi  inprimis  Papatus  5  in  cultu  B*  Virginis  Mari^ 
totius  reUgionisChriftiancTarcemcollocantis.  NuUocer- 
tenegotio,  qui  id  tentaverit^  Papatum  ectv^^lifxeepij^ov  ^ 
adeoque  oiii'5'«'fitS?cei>('Si'  deprehenderit.  Oppugnatus  equi- 
dem  libellus  eft  tum  ab  Epifcopo  Rhodenfi ,  Ludovico 
Abelly^  tum  a  Jefuita  Johanne  Craffeto.   Neque  t^men 
ei  deienfores  &  hyperafpiftx  defuerunt.  quos  .inter  E- 

Vvv  3  pi- 


.5^5  ECCLESI^  ROMAN^ 

pifcopus  Tornacenfis  editis  literis  Paftoralibus  eminet. 
;mc  mn  vtm-  C  C  C  X  X  L  Scd  &  circa  cultum  imaginum  doftorum 
ratwnem  t-  jjj^  Papatu  difcordia  glifcere  coepit.  Exjefuitarum  offici- 
.mcigmum ,  ^^^  prodierat  liber  Mamiburgii,  adverfus  Iconoclaftas  y  quo 
imaginum  cultum  ab  antiquitate  ejufdem  commendare o- 
perose  fuftinuit-,  pro  more  gravillime  vsx  detreftatores  cul- 
tus  illius  inveftus.  Ei  fe  Pontiiicius  Doftor  haud  incelebris 
oppofuit,  edito  adverfariofcripto,  in  quo  pailim  Maim- 
burgium  caftigans ,  folide  efficaciterque  probat  ,  tribus 
primis  Seculis  in  Eccleiiis  &  Profeuchis  nuUas  omnino  i- 
magines  expoiitas ,  nedum  cultas  effe  ^  quarto  Seculo  a 
plurimis  adhuc  Ecclefiis  imagines  abfuiffe  3  initioquinti 
non  ad  cultum ,  fed  ad  ornamentum  &  memoriam  Marty- 
rum  erigi  hincinde  easccepiffej  cultum  vero  earundem 
feriiis  in  Ecclefiam  irrepfifle ,  ac  demum  in  Conciho  fepti- 
mo  ftabiUtum  efle.De  Caroli  M.  hbris  adverfus  ConciUum 
Nicsenum  fecundum ,  &  Concilio  Francofurtenfi  ita  ad- 
verfus  Maimburgium  eundem  Author  doftiflirnus  difpu- 
tat,  ut  hbros illos  juffu ,  authoritate,  confeniu,  quinSc 
opera  coUocata  Caroli  M.  fcriptos,  &  ad  PontificemA- 
drianum  miffoseffe,  clariffime  demonftret.  Coeterumli- 
ber  doftiflimus  ciim  rationibus  refutari  ampUiis  non  po- 
tuerit,  authoritate,  nififallor,  profcriptus , paucis , qux 
in  manus  noftras inciderunt , exemplaribus  exceptis ,.tene- 
bris  damnatus  eft. 
ciemmu  X.  C  C  C  X  X 1 1.  Clenifenti  X.  die x  i  i.  Jul.  A.  m.  d.  c. 
fucccdn  iH^  Lxxvi.  defunfto,  Cardinahs  Benediftus  Odefchalci  Co- 
menfis  natus ,  &  in  Conciavi  Cardinahum  a  celebri  prx- 
cone  Papae,  Recannati,  Capucino,  effuse  laudatus ,  die 
x.  Sept.  ejufdem  anni  GalHs  prae  coeteris  annitentibus  fuc- 
ceffit  i  Benedifti  nomenin  Baptifmo  acceptum ,  in  nomen 
InQocentii  X I.  in  gratam  Innocentii  X.  a  quo  in  Cardina- 
lium  numerum  alleftus  eft ,  memoriam ,  commutans.  Ha- 

ae^ 


nocentim  XI, 


PERIODUS  SEPTIMA.  x^i^ 

ftenus  qiiidem  ita  fe  geflit,  iit  laude  Pontificisinpofl:e-f//>//?//^/«», 
riorum  iUorum  numero  optimi ,  cum  Adriano  forte  &  ^^^JJ/'''^', 
Marcello paria facientis ,  defraudandusnon videatur^  fu- vilrliulty' 
turus  etiam  fervus  Dei  revera  bonus ,  fi  Afx^  Jofaphati /^'^'^'^«^*' 
Jofia!  5  Ezechix  exemplo ,  excelfa  abolere ,  quod  tamen  '"'^* 
fi;;yf5  /-tocMov^  y\iXr^^  i<n.y  conatus  quandoque  fuerit.  Li- 
Yio  Odofchalchi  iNeponfuo,  ne  inpubUcocompareret, 
vel  munera  acciperet^  neu  fpe  ulla  promotionis  altioris  ani- 
mum  fuum  laftaret  ^  pnxcepit.  Mox  equidem  NobiUs  Ve- 
netus  renuntiatus ,  &  Dux  Ceri  creatus  efl:.  Ad  altiora  ta^ 
menut  promoveret  Nepotem  huncce,  &velGeneralem 
Ecclefix-5  velNepotem,  more  hadenus  recepto,  decla- 
raret,  nullisvelNepotisipfius,  vel  aliorum  precibus  in- 
duci  haftenus  fe  paflJiis  eft:  ,  exemplo  laude  digniflimo 
Prxdeceirorum  fuorum  nimia  erga  Nepotes  fl:udia  da- 
mnans.  Abolito  Cardinalis  Patroni  nomine ,  Cardinalem 
Cibo  Secretarium  fl:atus  &  Superintendentem  deelaravit. 
Millis  in.  Galliam ,  Hifpaniam ,  Poloniam  &  Portugalliam 
nuntiis,  pacemfuafit.  Judaebrum  Romae  commorantium. 
numerum  ad  quinquemille  contraxit,  iifdemque  urbem 
Romam  a  fordibus  purgandam  commifit ,  &  foenore  ini- 
quo interdixit.  Epifcopos Roma facefl^ere juflbs ^ad Dioe- 
cefes  fuas  relegavit,  &:  nonnifi  idoneos ,  probeque  explo- 
ratoSj  &examini  rigido  fubjeftos  pofthac  eligere  confti- 
tuit ,  edita  etiam  lege ,  ne  nifi  literati  Sacerdotes  ad  obcun- 
das  funftiones  promoveantur.  Reformandorum  ecclefi^ 
abufuum  negotium  quatuor  Theologis  ^  quos  inter  Recan- 
nati  eminebat>  dedit.  Advocatis  pauperibus  eleemofy- 
nam  difpertitus  eftliberalem,  tanta  confluentium,  invi- 
cemque  premcntium  multitudine  ,  ut  feptem  mulieres,. 
duove  pueri  opprefll  extinftiqiie  fuerint.  Cameram  Apo- 
ftolicam  pecuniismire  exhauftamcum  vidifltt^  adfemi- 
liaarcs  fuosdixiflfe  fertur>  mncjHam  fe  creMijfe  ^  S,  Vetri  vi- 


^28  ECCLESI^  ROMAN^ 

mm  tardoperevajlatam  ejfe.  Utigiturfplendidiffimeeadem 
locupletetur ,  6c  S,  Petrus  Apoltolus  auri  &  argenti  mops , 
in  Cri^fum  Craffiimque  quempiam  convertacur,  nuUum 
non  lapidem ,  artis  chryfo-poeiices  haud  indoftus  ^  movit , 
movetque.  Altieriis  Roma  difceffuris ,  ut  fubfifterent  ul- 
teriiis  ,  mandavit ,  ne  ahbi  locorum  artes  expilandi  ante- 
hac  Romx  ab  lUis  exerceri  foUtas ,  hberiiis  exercerent.  Ke- 
giniK  Chriftmx  reditus  annuos  duodecies  mille  coronato- 
rum  decrevit ,  ea  tamen  lege ,  ut  Cardinahhus  ampliorem 
pofthac  honorem  haberet.  Ita  vero  minora  nonnuUa  refor- 
mare  occoepk,  ut  faniorum  judicio  ,  magis  neceffaria, 
npn  tam  fua  forte  y  quam  ahorum ,  quibus  reformatio  Ejc- 
clefix  fudes  in  ocuhs  eft,  ardorem  ejus  fufflaminantium 
culpa,  omiferitj  luporuminprimisdentes,  quibusinno- 
cuum  gregem  lacerare  foleant  ^  frangere  &:  excutere  negle- 
xerit  'y  Recannati  inter  aha  pro  fuggeftu  pronuntiante , 
(ideo  tard^s  ejfe  e)us  cmcepttones  i  ut  metuendum  fit ,  neahortusfe^ 
c[uantur.  Quem  ahas  etiam  Papam  pro  iuggeftu  eodem jno- 
nentem^  ut  mfceleratosfeveriiisanimadvertat,  &  Mini- 
ftrosdehgat  non  jumores,  fed  adultiores ,  idemPapala- 
chrymabundus  audiviffe  fertur.  Bullam  contraNepotif- 
mum  y  quem  inde  a  Clemente  V 1 1 1.  ad  fua  ufque  tem- 
pora  feptendecim  auri  milhonibus  Cameram  Apoftohcam 
emunxiffe,  rationibus  initis^  fubduftifque  calcuhs,  de- 
prehenditj  adornari  curavit.  quxtamen,  reclamantibus 
Cardinahbus  pluribus,  iis  maxime ,  qui  ad  Papale  fohum 
quandoque  fe  confurre£turos ,  fpem  animo  conceptam  te- 
nebant ,  promulgata  non  eft ,  fruftra  identidem  monito- 
riis  fuis  confenfum  eorum  fohcitante  Pontifice.  In  Janfe- 
nitarum  partes  propenfior ,  Arnaldo,  nec  non  Epifcopo 
Gratianopohtano  5  Janfenitx  utrique,  hteras  humanim- 
mas  perfcripfit.  Bellarminum  quoque  in  Divorum  nume- 
rum  relaturus  fuerat  ^  nifi  propofitq  Cardmales  non  pau- 


cx 


PERIODUS  SEPTIMA:  525 

xi  intcrceffifrent.  Fruftra  quin  etiam  Monachos  ad  legem 
'^KoivoQioskxUo  ^  feuvitam  communem  revocare  magno  nifu 
xonatus  eft,  adverfantibusinftitutoejus,  prxter  Francif- 
^anos,  omnibus. 

C  C  C  X  X I II.  Geftivit  vero  admodum  Pontifici  huic  iM^e?tf,4s 
animits  5  officia  nonnuUa ,  indulgentiafque ,  quas  fuper-  ^'^^'"/jw^/^: 
•iluas  rebatur,  abolere.   dicere  veriffime  folitus,  brevcm^""    ''' 
orationem  penetrare  Coelum ,  &c  ex  indulgentiarum  mul- 
titudine  confufionem  in  Ecclefia  obortam  efle.  Die  igitur 
XV 11.  Febr.  A.m.d.c.lxxviii.  Raimundus  Capifuccus, 
ficri  Palatii  Apoftolici  Magifter ,  dt;  mandatv  Jpeciali  Sanciif- 
fimi  Domini  Innoce^itii^  Pdp^XL  uti  verba  Decreti  fonantj 
edito  eodem  decretoJibeUuminfcriptum:  officiumimmar 
<uUt^  coyiceftioni^  SanBijfma  virgims  mflr^^Domim  ^  approbatum 
vt  Summo  Pontifice  Patdo  V.  c^t(o  devote  illud  recitantihus  centum  die- 
rum  indulgentiat  fromittuntur  y  ficut  apparet  ex  Brevi  ejusx,  JuL 
^A,u,i>,c,Yy, Mediolani  irrfrejfo ',  itaprohibuit,  utnemocu- 
jufcunque  ordinis ,  gradus  &:  conditionis  exiftat  5  Officium  - 
illud  apud  fe  retinere ,  legere ,  imprimere ,  vel  imprimi 
curare  audeat ,  fed  ftatim  a  decreti  illius  notitia ,  quicun- 
quc  illud  habuerit ,  locorum  ordinariis  y  aut  inquifitoribus 
tradere,  fub  pocnis  in  Indice  librofum  prohibitorum  con- 
tentis  teneatur.  Paulo  pofl',  die  nimirum  vii.  MartiiA. 
M.  D.  c.LXxviii.  Congregatio  Sacra  indulgentiis ,  facrif- 
que  reliquiis  prsepoHta  5  cun^iafuaSan^itcLteprohante^  ^in' 
"violat^fervari  juhente ,  decretum  prxgnantius ,  cui  Aloyfius 
Cardinaiis  Homo-Deus ,  &  Michael  Angelus  Riccius  Se- 
cretarius  fubfcripferunt ,  die  x  1 1 .  Martii  ejufdem  anni  ad 
valvas  Curix,  &  in  acie  Campi  Florae ,  ahifque  folitis  ur- 
bis  locis  aifixum  pubhcatiimque ,  edidit ,  quo  indulgen- 
tiarum  magnam  farraginem  fuppreffit.  Delatct,  itaDecre- 
tum  prsefatur ,  fafius  fuere  adfacram  Congregationem ,  indul- 
gentiis  j  facrfc^ue  reliquiis  prdfofitam ,  Indulgenti^  c^Uiidam  confi^ 

Xxx  ^7^ 


^3^  ECCLESI^  ROMAN^ 

B&^  omnino  falji^  qud  fer  diverjas  orbis  chriJliAni  partes  cir'- 
cumferuntar  j  alm  vero  examinandiZ  ^  qud  adhtbito  Jludio  inventa 
£fnt  vel^pocryph^  ,  vela  B^manis  Pontificibus  revocatdi ,  velnul' 
Uy  quod  datum  iis  temfus  pr^tentffet'.  ojuarum  quidem- plurim^  ^ 
ehm  non  factlem  cognittonem  habeant  ChrtJH  fideles ,  harumrerum 
nnnusferitos  fallunt  y  qui  fpe  tndulgentta  remijpontfque  fcccatorum 
fuorum  confecjuend£  fruftrantur.  S^amobremeadem  JacraCongre- 
gatio  vehementer  cfipiem  huicmalo  magts  tn  dies  Jirpenti  occurrc^ 
re^  animarum  frofectuiy  (^  indulgentiarum  dtgnitati  confulere  ^ 
plures  ilUrum  finguLari  diligentia  colligir  c^  in  tndicem  referri  cu^ 
ravit.   Mox  referuntur  prolixa  lerie  indulgentix  variiE  ^ 
concefTiE  a  Pontificibus  Johanne  1 1.  Sixto  I  V.  Urbano  II. 
Eugenio  1 1 1.  Innoceatio  1 1 1.  Bonifacio  1 X.  Johanne 
XXII.  AlexandroVI.LeoneX.Pio  IV.Clemente  VIIL 
Paulo  V.  Gregorio  XV.  Urbano  VIIL  Clemente  X.  Sub^ 
jiciiintur  etiam  aUse  a  nonnulUs  Romanis  Pontificibus  tri^ 
buto^y  ut  ajunt,  coronis  myfteriorum  paflionis  Chriftij 
qux  magno  numero  recenfentur :  demum  omnes  indulgen- 
tix concefTis ante decretum  Clementis  VIII.  rofariis, gra- 
nis,  feucalculis,  crucibu5&  imaginibus  facris^  vel  ante 
JBreve  PauU  V.  quod  incipit :  Romanus  Pontifex  &c.  editum 
xxm.Maii  A. M. D.  c.  VI.  perfonis  Regularibus  quarum- 
cunque  reUgionum  Sc  Ordinum  ,  etiam  mendicantium  y 
velante  Gonflitutionem  cxv.  Clementis  Vlll.  Sc  lxxvi  i  i. 
Pauli  V.  habitas  per  aggregationem  5  velaliamcommuni* 
cationem  ab  Archiconfraternitate  ulla ,  Ordine ,  Congre- 
gatione ,  Societate  etiam  Jefu ,  Capitulo  vel  coetu  quo- 
curique>  vel  ab  eorum  Omciahbus ,  Superioribus ,  aliif- 
que  perfonis:  tum  Summaria  indulgentiarum  pro  Con- 
gregationibus  doftrinae   Chriftianae  ,   confraternitatibus 
S.  Trinitatis  &:  Redemptionis  Captivorum  nominis  Dei  >. 
Rofarii  B.  Mariae ,  Scc.  Tandem  indulgentias  ftationum 
nthisy  quaraRomanis  PontificibusfingulaHquodam|be. 

ne- 


PERIODUS  SEPTIMA.  ^31 

ncficio  velcommiinicatxfunt,  velcommunicabunturin* 
terdum  aliquibus  locis ,  ordinibus ,  aut  perfonis  >  dicbus 
tantum  ftationuminMiflaliRomanodefcriptis,  fuffraga- 
ri  pofTe;  Semel  autem  duntaxat  in  die  plcnariamindul- 
gentiam  in  certos  dies  Ecclefiam  vifitantibus  y  conceflam, 
vel  aliud  pium  opus  peragentibus  lucrifieri.  Utrique  huic 
decreto  varix  Conciliorum^Patrum  &  Theologorum  gno- 
mxy  quibus  decretiilUusxquitas  defenditur,  fubjiciun- 
tur.  Memorabihs  inter  ahas  eft  illa  Innocentii  1 1 1.  lik  i. 
£pifl.  ad  Cantuarienfem  (^  alios  Vfifcopos  ^  ubi  ficiUe:  Sicutea^ 
qu.2  a  Frddecejforibus  nojiris  provtd^  fucrmt  deliheratiojte  Jlatuta  9 
nullatenus  irntari  volumus  velinfringi:  ftcea,  qu£  al?  eis  Junt  per 
obreptionern  ohtcnta  in  honejlatis  hcckfiaflicA  detrimentum  corrigi 
volumus ,  ^  in  Jlatum  redigi  meliorem,  Sed  &:  BuUa  Sabbathi- 
na  ibidem  critico  Theologorum  Parifienfium  ClaudiiBloi- 
ni  5  Natahs  Vareti ,  &  Natahs  de  Bretigneres ,  veru  con^ 
fodiuntur.  Deniqueclauduntur  decreta  ifthsec  verbis  Pe- 
tri  Damiani  Vrdifat.  vit,  i .  Mauri  defen.  Epifeopi ,  qu^  ejufmo- 
di  funt :  Contcmnendus  pincerna  efe  ^  qui  dum  vini  copiam  ja^at^ 
fwcem  quoque  punicnda  temeritate  propinat.  Conftat  fatis  decre- 
ta  ifthisc ,  non  malo  certe  animo  condita  5  adeo  diverfis 
animorum  motibus  excepta  eflx^ ,  ut  non  defuerint  hodier- 
ni  Papatus  magni  Atlantes ,  qui ,  Jefuitarum ,  quibus  mo* 
derni  Pontificis  candor  dilphcere  videtur ,  haud  dubie  in- 
ftinftu,  afl^avoceafleverarent,  plus  illa  Papatui  nocere, 
quam  Euangehci  quinquaginta  annorum  intervallo  noce- 
reintegro  Regnocuipiampotuerint.  cUri  ponuji^ 

C  C  C  X  Xl  V.  Qiiantopere  Pontificius  Clerus  Angha^  ctt^eftiita- 
Regnum  ad Romani  Pontificis  obedientiam  pofthminio ^J^erjus^Re^- 
reducere  non  femel  conatus  fuerit,  fupra  non  tmo  \oco  g'^'^  r^^z^*"^  > 
narravimus.  Et  magnis  quidem  aufis  3  quse  Dei  3  fidi  Ifrae-  ^iJ^-ft^lZ  «- 
hs  cuftodis ,  ineffabihs  bonitas  eft ,  nunquam  non  excidit.  mverfnm 
Qiiiefcere  equidera  pertinaces  infidix  poft  pulverariam  ^f/^^XrJ- 

Xxx  2  con- ti9. 


53^  BCCLESriE  ROMAN^ 

confpirationem  vifefunt.  quanquam  in  triftiflima  tragce*.^ 
dia  illa ,  qua  Carolus  Jacobi  Eilius  dinilimo  &:  inauditc^ 
exemplo  e  medio  fublatus  eft  ^  haud  poftremas  partes ,  ac- 
cendendis  intendendifqae  faltem  partium  exulceratarum 
odiis  y ,  traftafle  Pontificios ,  non  defunt  ^  qui  exquifitis  rcr 
rum  documentis  comprobent.  Coeterum  infidiarum  ma- 
.chinationumque  perpetuaruui  ignem  fub  dolofo  cinere  la* 
tiufl^e,  quin  &:  fseviifl.e  fme  intermifiione_ulla ,  fidemfacit 
novifllmg,  confpiratio  adverfus  moderni  AngUx  Regis  vi- 
tam  5  Regni  ftatum ,  &:  ReUgionem  in  eo  Euangehcam  y, 
qux  diu  ante  concepta  ^   demum  Oftobri  Anni  m.  d.  c. 
E.XXVIII,  indicio  accuratiflimo  Titi  Oatis  ,  Bedlovii  &: 
Franceju.ratorum  teftuimj  nec.non  Edmundi  Berry.Goth-r 
frey ,  ad.cognQfcenda,m  conjurationis  ab  Oate  primum  de- 
tedx  caufam  delegati  judicis  primarii  fubitanea  &  clan- 
cularia  coede,  nec  nonreorumnonimius  generis^  Cole^ 
rnaani  mprimis  Secjretarii,.  cui  nomen  Langshornii erat ^ 
&c  Jefuitar  um  ahquo  t  cpn  viftione  3  confenfuque  Earlamen-^ 
titotius,  patefafta  &  comprobata  eft.  Confpirationis  ar- 
chitefti  denuo Jefuitx  5  parricidiorum  doftores  duftoref- 
que  3  fuerunt  3  Ohva  inprimis ,  eoru m  Generahs ,  qui  of- 
iicia  fuacpnjuratis,  etiamexercitui  ingenti  confcribendo 
diftribuit  >  nec  non  Jefuitx  Angh ,  Thomas  Whitebrand 
Sc  Richardus  Strong^  Provinciales  ,  Ahsly^  Harcourtj 
Jennifon ,  Keines , ,  Wright'^  ahique  Hifpanietiam  com-* 
.phiresj  quibus  alii  quoque  tum  Monachi  Angh,  Bene- 
diftini ,  Carmehtx ,  Francifcani  &  Dominicani  >  tum  Sa- 
cerdotes^quorumfingulorum,  ut&aUorumcomphcum, 
nomina  in  Aftis  y  Parlamenti  Anghcani  juflli  vulgatis  y  e-    I 
dita  videre  eft  5  fuppetiastulerunt.  BuUam  equidem ,  qua 
nova  Papahs  ^  quam  in  Angham  introdueere  conjurati  me- 
ditabantur,  tum  Hierarchia,  tum  regiminis  Pohtici  for- 
jna  prxfcripta  contineba,tur  5  conj  iirati  iidcm ,  ceu  a  Pon- 


PERIODUS  SEPTIMA  533, 

tifice  ipfo  profeftam  venditaverant.  qiiam  tamen  a Jefuitis 
potiiis  confidtam  fuifie,  fanioresjudicarunt.  Deeoqiiic- 
quid  fit,  id  c-crtum  eft^LondmiinConcilioJefuitarum, 
Sathanico  oeftro  percitoriuTi ,  Regem  capitaliter  accufa- 
tum  damnatiimque  efle  3  &  damnatione  eadem  etiam  Re- 
gis  fratrem,  fiquidem  coronam  Regni,  ceu  beneficiuni 
Papas  accipere ,  novam  hierarchiam  tueri ,  in  Regis  fra* 
tris  5  &c  fubditorum  Proteftantium  dirifiimam  necem ,  ur- 
bifque  Londmenfis&aUarummcendium  confentire,  de- 
nique  univerfa  Proteftantium  facra  abolcre ,  &c  Papatum 
invehererecufaverit,  nec  non  Principem  Araufionenfem  , 
utpote  Stuartorum  propaginem,  comprehenfos  fuiflre.  Ste- 
teratque  fcntentia ,  Regem  quidem  per  Monachos  Benedi- 
ftinos  Anglos, Andertonum&Coniers,  nec  nonalle£tos 
in  focietatem  facinorisHibernosquatuor^gladio  feucul- 
tro  oblongo ;  atque  fi  id  non  fuccederet ,  per  Pickeringium 
&Graves5  fclopeto>  demum ,  fi  &  hicconatus  irritus  ca- 
deret,  opera  Georgii  Wakemanni  ,   Reginae  Archiatri  ^ 
quindecim  mille  hbrarum  mercede ,  Doftore  Forgathy  Sc 
Golemanno  cum  eo  conti;a£turis  ,  conducendi,  veneno 
propinato :  Fratrem  Regis  3  fiquidem  fpem  de  fe  conceptam 
fefellerit ,  aliis  dinfque  etiam  modis :  denique  Principem 
Armfionenfem ,  duodecim  Jefuitis  in  Hollandiam  ablegan- 
dis,   fanguinaria  adverfus  eum  confilia  machinaturis,  e 
medio  tollere  ^  atque  fic  Regnatricem  domum  Stuartorum 
radicitus  extirpare.  Gccupatiovero  8c  fubjugatioRegno- 
rum  Anglise ,  Scotise  &:  Hibernia^  ejufmodi  decreta  &:  con- 
clufa  eft ,  ut  Hibernia  quidem  tum  inteft:inis  motibus ,  poft 
coedem  Dacis  Ormontii,  per  quatuor  ficarios  Hibernos 
defignatosj  patrandam ,  excitatis  >  tum  peregrinorum  ar- 
morum  vi  5  fuppetias  Hibernis  ab  Epifcopo  &  Clero  Du- 
blinenfi  a  fidelitatis  juramento  Regi  prseftito  relaxandis , 
Uturaa  in  poteftatem  redigatur:  Anglia  vero  ficScotia, 

fpar- 


53+  ECCLESI^  ROMAN^ 

fparfis  in  utraque  per  Jefuitas  Presbyterianorum  perfonas 
mentientes ,  6c  fub  hac  larva  populum  adverfus  Epifco- 
pos,  inScotiacumprimis,  concitantes^  difcordix  femi- 
nibus ,  int^rnis  diilidiis  coUifiS ,  dcbilitata: ,  6z  poft  vio- 
lentam  mortem  Regis ,  confurgente  exercitu  triguita  miU 
lium  Pontificiorum  5  occultje,  ducibus  cum  Provinciali 
Anglix  imperia  dillribuente  5  ardlo  foedere  colligatis ,  dif- 
poiito  j,  &  cum  fuperveniente  exotica  poteftate  conjunfto, 
tirbibufque  etiam  pra:cipuis  incendio  fubito  deftinatis , 
occupatx  fubverfxque,  fub  jugum  Romani  Pontificis  mit- 
tantur.  Novi  etiam  illius ,  quod  meditabantur ,  Regni  ad- 
miniftros  in  anteceflum  defignari  placuit  Nominatim  au- 
tem  Jefuitx  Provinciali  Whitebrando  dignitas  Sc  munus 
Archiepifcopi  Cantuarienfis  5  Calcari  Epifcopi  Londinen- 
iiSj  Bellafi,  Generalisj  Comiti  Arundehi ,  Cancellarii, 
Powes,  Archithefaurarii;  Wilhelmo  Godolphin ,  Secre- 
ti  Sigilli  Cuftodisj  StafForto,  QuasftoriSi  Colemanno, 
Secretarii  Status  >  aliis  aha  raunera  dignitatefve  deftinatx 
fuerant. 
deteaa  per  C  C  C  X  X  V.  Cum  coufquQconfilia  conjuratorum  pro- 
TitHmoatem  mota  fuiflfent ,  ut res propediem  in  nervum eruptura  vide- 
retur,  Deus  Unfti  &  Ecclefi^e  fux  pervigil  cuftos  y  qui  in 
Co^lo  habitans  hoftium  Regni  fui  confiha  ridere  &  fub- 
fannare  folet ,  quique  toties  Anglicanam  Ecclcfiam  e  prx- 
fentiflimo  difcrimine  liberavit,  eandem  etiamnum  fibi ,  pro 
ineffabili  gratia  &  bonitate  fua ,  cuf x  efl"e ,  teftificatus  eft. 
Movit  cmm  cor  conjuratorum  non  poftremi ,  Titi  Oatis, 
qui  nefarir^  focietatis  ilhus  Secretarius,  minima  quxque 
calamo  confignaverat  5  utmeditati  fceleris.,  jam  jampa- 
trandi ,  horrore  perculfus ,  &  pia  poenitudine  duftus ,  im- 
pia  confilia  detegere  animum  fuum  induxerit.  Et  primo 
quidem  illa  in  Tongii ,  Thcologi  Angli ,  quem  Jefuitis  ob 
privatas  fimultates  dc  infenfum  &  invifum  cflTe  cognove- 

rat , 


PERIODUS  SEPTIMA.  535 

m  y  finum  efFundere  placuit.  Mox  vero  circa  initium 
()£tobris  A.  M.  D.  c.LXXviii.  tota  conjurationis  feries  ex 
Ephemeridibus  ejufdcm  Oatis,  Regiis  prodita  eft.  Ab- 
feiite  Rege  fme  mora  nonnulli  in  vincula  rapti ,  judicefque 
iis ,  qui  caufam  cognofcerent ,  dati  funt.  Inter  eos  haud 
poftremus  Edmondus  Berry  Gothfrey  die xi  i .  Oftobr.  in 
fecretum  conclave  5  eo  prxtextu,  quodconjurationis  ar- 
cana  nonnulla  detegenda  ei  fint  ^  feduftus,  confciisjefui* 
tis  tribus ,  per  Robertum  Grien ,  Laurentium  Hill ,  aliof- 
quenefarie  ftrangulatus,  &cadaverejus  pugione  confof- 
fum  in  foveam  projeftumeft.  Conjuratinon  pauci  con-  ^  ff^jfHeih 
vifti  y  damnatique  legitime  ,.  tragica  morte  conceptum  ['atljhaT^"^ 
animo  nefas  expiarunt.  quos  inter  Colemannus  ex  pro- 
priis  fcriptis  teftibufque  pluribus  conviftus  licet ,  pertina- 
citer  crimen  diffiteri  non  defiit.  Eadempertinaciajefuitce 
&c  facerdotes  Whitebrandus  Provinciafis  ,  Harcourtus, 
Fenwikius ,  Gavanus  &c  Turnerus  d.  xx.  JuniiM.D.c.  lxxix. 
ad  fupphcium  dudi ,  crimina ,  quorum  legitime  convifti 
funt,  morientium  fide  inficiari,De6quefic&:hominibus 
illudere  non  erubuerunt.  quod  juxta  receptam  cequivoca- 
tionum  doftrinam  illos  apud  fuos  quidem  excufate  facere 
potuiflTej  libro  pubUca  authoritate  Londini  eodemanno 
cdito,  clariffime  probatumeft.  Coeteriim  univerfx  con- 
fpirationis  ilHus  facerimse  y  a  noviflimis  Cyclopibus ,  Re- 
gni  Pontificii  propagandi  fervore  fideratis,  inftitutiE  hi- 
ftoriam,  Parlamenti  AngUcani  authoritatc  puHici  juris- 
faftam ,  proHxiiis  repetere fuperfedemus ,  Deo  T.  O.  M. 
quas  debemus,  maximas  &  immortales  gratias  perfolven- 
tes  merito ,  quod  a  cervice  Regis  ^  Regni  &  Ecclefix ,  in- 
primis  fuae  iterum  exquifitifllmas  hoftium  infidias  ^  exi- 
tiiimque  prxfentiflimum ,  clemcnter  adeo  potent^rque  a^ 
verruncavit. 

C  C  C  X  X  V I.  Magnis  conatibiis  in  Anglia  ciim  fic  ^(^''«^ '«  ^* 


^36.  ECCLESI.E  ROMAN^ 

wifihti^exct.  Ecclefu^  RomancE  clerus  exciderit:,  impctum  poftliac  o- 
dtns,  «^/<^-mnem  in  Hugenotos  Gallice,   feu  Ecclefias  Proteftantes 
^t^'  ^efva-  Gallicanas ,  maj ore  haaenus  triftiorique ,  Deo  permittcn- 
■te»das  fefe    tc ,  &:  fuam  inibi  famiUam  longx  pacis  ufura  corruptam  ^ 
ccmHrtit.     yei  explorante^velcaftigantCi  fucceffu-3  <:onvertit.  For- 
te  etiam  Jefuita  prxcipuae  in  Gallia  authoritatis ,  qui  in 
Anglicanx  confpirationis  ulcere  ungues  fuos  nimium  de- 
merfos  habuiffe  ferebatur ,  fi ve  attentati  criminis  reus  fuit , 
five  nuIIoXuo  merito  delatus  eft,  vindiftam  fpirans ,  in- 
litopnxterea  adverfusrProteftantesodio,  noviillmse  per- 
fecutionis  ^eftum  non  parum  auxit,  animofque  exulcera- 
tos  ad  meditandam  -TffityoXtGdiay  amplius  exafperavit.   In- 
vitus  .equidem  5  fat-eor,  nec  fine  gravi  doloreanimi,  ad 
memorandas  noviflimasEccIcfixillius  afflidtiones ,  attin^ 
gendamque  adeo  nigerrimam  illam  nubem ,  qim  Coelum 
hodie  Gallicanum  afperatur  5c  contriftatur ,  accedo  ^  ciim 
talibm  rndis ,  uti  S.  Auguftinus  Bpft,  122.  loquitur  3  non  tam 
prolm  lihri  ^  qmm  froltxi  fletu^  ^  gemitm  deheantur,  Qiiia  ta- 
menxesgravis  momentivifaeft,  modiifque  peffecutionis 
non  tamnovus  qiiam  renovatus  ejufmodielt,  ut  fimula- 
tionum  involucris  violentiam  fu^m  tegat ,  eique  vela  qux- 
dam  obtendens ,  dum  vim  diftert ,  mille  Gbiiquarum  &: 
Sinoniarum  artium  doloriimque  vafritie  incautos  homi- 
num  animos  premat  &tantum  non  opprimat  3  omittere 
non  poffum,  qum  reitotius  feriem  paucis  pandam,  ea- 
demque  opera  piorum  cnKvyiimiih  ardentifllmum  provo- 
cem.  Exquifitas  vero  perfecutionis  illius  culpam  in  doli 
machinatore  Ecclefix  Romanse  3   cujus  folius  hiftoriam 
profequimur,  dero  fimulata  pietate  inpotentum  animis 
regnante,  unice  refidcre ,  res  ipfa  certe  clamat. 
Emimmte-     C  C  C  X  X  V 1 1.  Quam  fasrvis  cum  tempeftatibus  Ec- 
'^&jlZn  'cl^fi^  Gallicana  puriorcmDeicultumampIexayfiiperiore 
caiifcamm    SecuIoXonfliftata  fuerit ,  in  loco  ahunde  expofeiimus.  Pri- 
.,  •   ^  mus 


rta  narrafa. 


PERIODUS  SEPTIMA.  557. 

mus  Henricus  IV.  U^agm  nomen  promeritus,  poft  diO- RefUertM 
mitum  in  Reeno  toto  Heaoticx  fa6tionis  monftrum ,  non  "'^''''''' ^'^** 
alia  ratione  Kegno  pacem  &  quietem  loiidam  conftare  poi- 
fe  cenfuit ,  quam  i\  poft  varia  edicta  Praedeceflbrum ,  mi- 
niis  ad  ftabilem  concorduim  proficua,  legem  concordias 
inter  partes  haftenus  diitr.-^itascivilibusbdlisperpetuam 
&  irrefragabilem ,  folenn.  Jie  modo ,  fanciret.  AuditU  ita- 
que  ,  uti  ipfe  Rex  loquitui ,  Catholtco^Romamrum  qaerclis  dc 
-cultu  Jico  non  ubtque  per  Regnuh  cxercitO;  Rcformatorum  uero  de 
'vtolata  edictorum  pracedenttum  pde ,  deqtie  tts ,  qua  ad  exercititim 
religionis  ftiA  addt  petebant  ^  liheri^fte  conjcientiarum  ,  ferfonarum 
i^forttmarum  fectmtate  ,  cdlatis  ^  r-r.ognitts fr^cedentthm  edtciis  -, 
Edi£tum  A.  M.  D .  xc.  V 1 1- 1 .  cona.c  .r ,  quod  a  loco  Nanres, 
qubconditum  eft,  Nannetenje  dicitur.  Componendi  ejus 
negotium  Viris  ex  utraque  religione  fapientia&  modcra- 
tione  maxime  confpicuis,  Schombergio,  Thuano,  Vi- 
co  &:  Calignoni  datum  eft.  Scopus  edifti  erat ,  ut  ft  non- 
Aum  ea  forrna  reltgionis  fermififfet  fe  coli  a  fuhdttis ,  eadcm  fakcm 
^  intentione  id  fieret  ^  ^  taii  cumregula ,  ut  nihil  religionis  caufatU'» 
multuum  aut  turharum  in  Regno  exijleret ,  uto[ue  ftc  culttis  Dei  fie- 
ret  ah  omnibtis  fubditis  ^  interque  eos  firma  cjr  durahilis  pax  Jtatti- 
minaretur ,  ablata  caufa  turbarum  ^  (^UdL  ob  religionem  accidere  fof 
fint,  Poft  Rex  Deum  precatur ,  omnibtu  is  perfttadeat  firmi- 
ter ,  in  legis  hujus  obfirvantia  ,  /w/?  officium  erga  T>eum  (^  Regem 
pofitum  ejje  pr^cipuum  unionis  (jr  concordidfundamentum ,  r^Jlitu^ 
tionemque  totius  Jlatus  in^prijiinum  Jplendorem  ,  rohur  atque  opu^ 
lentiam,  Addit :  7{ecefjarium  judicavimus  omnihus  fubditis  hac 
de  caufa  ponere  legem  generalem ,  cUram ,  difertam  (^  abfolutam , 
per  quam  regantttr  in  omnibus  controverftis  religionts  caufa  (jr^atis 
C^  najcituris  y  inquautriqueconjentiant.  Itcm:  H-ocediBo  perpe- 
tuo(ir  irrevocabili  Jiatuimus ,  &c,  Pkiraejufmodi  in  prrefatio- 
ne  edifti  legere  eft.  Ex  quibus  liquet ,  conditoris  decreti , 
quod  a  Rege  jam  Pontificio  >  eotempore,  quo  bellaper 

Yyy  re- 


558.  E  CC  L  E  S  I^  R  O  M  A  N  M 

religionis  Gaufam  antehac  mota  quiefcebanf,  adeoqueli-' 
berima  fponte^  nulloJDaetUj  vinulla  adafto,  profe£tum> 
eft,  eam  mentem  fuiffej  ut  Ediftum  ifthocjNannetehfe 
lex  ^t^ni  fundamentalis  ,  generalis  y  clara.y  dijerta.y  ahfilutay- 
regula  controuerfiarum  oh  diverfitatem  yeltgionis  ohorienthm ,  ir- 
revocahilis ,  &:c.  habeatur  ab  omnibus.  Eadem  neceffitatis  y 
utiUtatis  ad  fakitem  Regni ,  eandem  k^jhtTicu  Sc  perpetui-^ 
tatem  Edido  lUi  Fihus  Ludovicus  XIII.  declararione 
'i.MaiiA.M.  D. c.x.edita,  quadeclarat,  licetedtciumhoc fit^ 
jferpetuum  ^irrefiagahile^  ut  confirmatione  p£r  novam  declaratio^ 
nem  non  indigeat  5  Se  tamen  ex  fententia  fua  Vrincifumque  Sangui^- 
nis  y  Parium^  ofiiciariorum  CorondL,  fiatuere  ^  ut  edichm  tllud 
inomnihtis  capitihm  ^articulis  ^  unamm  decretis  (^  fiatutis  fiper- 
interfretatione  ^.  executione  ejus  faSis  ^  invioUtum  fervetur  ^  ^'- 
cdntraeuntes  y .  ceu  puhlic^  quietis  perturhatores ,  fivere  puniantur  y 
attribuit.  Et  ne  Reformati  ob  motus  ^  quibus  Duce  Ro- 
hanio  nonnulU  impUciti  fuerant ,   Ubertate  per  ediftum^ 
iUiid  ftabiUta  cxcidiffe  viderentur^,.  idem  Rex  novocdi-- 
fto ,  menfe  JuUo  A.  m.  d.  c.  xxix.  Nemaufi  promulgato  ean- 
dem  Gonfirmavit  his  verbis :  Folumusy  ut  Reformdti  per  amnia. 
fiuantur  Edi^e  Nannetenfi  ^  ^  aliis  edictis  ^  ArticuUs  y  BrevihuSy 
Declarationihus  ina^a  Farkmentorumrelatis ,  (^  propterea  haheant- 
liherum.  exercitmmdicfareligionis  in  omnihus  locis  5.  ukipax  illa  con' 
ceditur,  Nibil  de  moderni  Regis  Chriftianiffimi  benigniffi- 
inis  declarationibus,  d.  vi  1 1.  JuUi  A.  m.  d.  c.xli  i  i.nec  non^ 
XX I .  Maii  A.  m.  d.  c.  l  1 1 .  editis  >  quibiis  Uiculentifllme  CLim 
Ediftum  Nannetcnfe , .  tum  aUa  etiamin  gratiam  Refor- 
matorum  condita ,  confirmantur ,  dicam.  Edifti  porro  il-^ 
lius  Pontificiorum  maxime  r>efpeftu  utiUtatem  lUuftris 
Vir  PetrusBeUojusy  ConfiUarius  Regius,  &  Advoeatus 
in  Parlamento  Tholofano  Generalis ,  pubUcafcripro  ^tiec 
non  Petrus  Matthrcus  H^/?^?^.  Henrici  1 V,  lih.  //.  demonftra-f 
tmt  Pr^terquam  enim  quod^vi  Edifti  ilHps  Reformat^ 


FERIODUS  SEPTIMA.  ^39 

in  quibufdam  duntaxat  locis ,  at  Pontificiis  promifcue  m 
omnibus  ,  hberum  religionis  exercitium  conceflum  eft; 
grande  etiam  emolumentum  ex  eoad  Clerum  Pontificium 
rcdundavit,  ciim  per  iUud  praeter  alia  bona  ecclefiaftica , 
quibus  antea  privati  fuerant ,  etiam  decimarum  penfiones, 
quas  Reformati  iis,  qui  eorumPaftoresnon  erant,  antc 
Edictiim  illud  non  debuerant ,  ei  redditae  fuerint.  Statue- 
rat  quidem  folennidiplomateHenricusI  V.  utReforma- 
tis  in  compenfationem  decimarum,  quasclero  Romano 
pendere  cogebantur ,  ex  serario  Regio  quotannis  ,  in  fum- 
ptus  alendis  Paftoribus  neceflarios ,  centum  triginta  quin- 
que  millia  librarum  erogentur.  Diu  tamen  eft ,  quod  fum- 
mam  eam  fibl ,  legi  obtemperantibus  ,  decimafque  pen- 
dentibus  licet,  non  perfolvi  ampliiis  iidem  conqueruntur. 

C  C  C  X  X  V 1 1 1.  Non  obftante  falutari  Edida  quod  ^,,^,,,^  ^^^ 
ex  conditorum  mente  irrefragabile  &  facrofanftum  efleA«//««'^^ 
debueratj  inde  ab  annis  potiflimiim  viginti ,  &  quodex-^'^'/^/'^^^^ 
ciirrit,  Clerus  Pontificius  ,  continuis  machinationibus ,  f«r. 
infidiis,  interpretationibus  fubdolis,  aliifque  artibusva- 
ferimis  eo  fere  rem  deduxit,  ut  ejus  cardmes  6c  funda- 
menta  pleraque  convulfa  jam  fint ,  &  convellantur  indies. 
Ciim  enim  ejus  prxcipua  capita ,  Euangelicos  concernen-- 
tia ,  circa  libertatem  c6nfcienti:E ,  confolationem  segrotan- 
tium  &  affliaorum ,  educationem  liberorum ,  loca^xerci- 
tiorum  &  Scholarum  publicarum ,  difciplini^  Ecclefiafti*. 
cae  liberum  exercitium,  Camerarum  Ediftalium  tfibuna- 
lia,  Juftitix  kTr^oazom^^iiTRcci  adminiftrandx  ergo inftituta>   .  •- 
admiflionem  Reformatorum  ad  pares  pr;]erogativas,omnes 
artes ,  prdfefliones  &c  munera  publica ,  verfentur  >  fingu- 
la  iftha^c  labefaftata  efle  nimium ,  &labefaftariquotidie, 
experientia  triftis  nimium  proh  dolori  nimiiimque  com- 
probat. 

C  C  C  X  X I X.  Etenim  quo^dMhemum con/cienpi^^tim''"'^'''''^''^  *« 

Yyy  2  tum"'^"'^"''^ 


^4G  ECCLESI^  ROMANiE 

eerniftfihus    tuiTi  eft  Edifti  articulo  Generali  fexto  5  ut  Reformatis  ae- 
Lysrtaum     que  ac  Pontificiis  liberum  fit  vivere  &:  habitare  in  omni* 
confaeKtia'^    bus  urbibus  &  locis  Rcgui  y  ita,  ut  non  inc^tiirmtm ,  non  vexm-^ 
tur  >  molcfliA  nulta  afficiantur  y  nec  confiringantur  quicquam  facere 
in  religionis  caufa  contra  co?zfcientiam  Juam  y  nec  ^rofter  illam  qud^ 
flionem  ullam  patiantur  in  domihus  &  locis ,  uhi  hahitare  voLunt. 
Articulo  quin  etiam  decimo  nono  fancitur ,  ne  Reformati  uU 
h  modo  adjiringantuy  y  autmaneant  ohligati  ratio7ie  al^uraiionum^ 
fromijfionum ,  aut  iuramentorum  antehac  pr^jiitorum ,  aut  cantio^ 
num  ^  fide  jufionum  per  eos  datarum  ,  in  caufa  religionis  >  nec[ue 
ideofofsint  vexati  aut  molefiia  affici  quocuncjue  modo,  Judicet  por- 
ro,  quivolet,  an  ejuimodi  confcientix  libertas  amplius 
conftet  iis ,  qui  inconfideratiiis  ad  Pontificios  tranfeuntes , 
redire  ad  Reformatam ,  quam  priiis  confeffi  fuerant ,  reli- 
gionem ,  quantumvis  angente  6c  torquente  confcientia  ^ 
prohibentur  5  quos  vel  perpetuo  confcientix  tormento  fla- 
gellari,  fi  obediverint  >  vei  perpetui  exiUij  finoaobedi- 
verint ,  multam  fuftinere  oportet :  qui  poft  fubitos  femel 
ordines  facros  >  imo  hodie  Pontificii  fine  difcrimiae  omnes,, 
Reformatam  rehgionem  amplefti  quoUbet  praetextu  ve- 
tantur ,  adeoque  poenarum  metu  eam  rehgionem ,  quam 
pravam  exiftimant ,  retinere  coguntur :  qui  hoftiam  a  fa- 
crificulo  circumgeftari  fohtam  ex  improvifo  obviam ,  & 
indechnabilem  3  reverentia  &  capitis  apertione  >  ahcubi 
etiam  geniculatione,  ahifque  modis ,  quibus  profefli  Pon- 
tificii  Saeramentum  fibi  occurrens  profequuntur ,  honora- 
re ,  fub  gravi  poena  „  imperantur  3  adeoque  ad  idblolatriam 
adftringuntur  5  etiam  ex  mente  Pontifieiorum  ,  ciim  ab 
ipfis  exigatur  adoratioDivinaejus  rei,  quam  feproDeo- 
nec  habere  y  nec  habere  poflTe ,  difertis  verbis  teftantur : 
qui  quahbet  occafione ,  veluti  cum  prsefentibus  Pontifi- 
ciis  y  quos  movere  fermo  poteft  y  fidei  fua^  rationem  red- 
dunt,  vel  objeaionibusmotisrefpondent,  vel  qua^rentes. 

de 


PERIODUS  SEPTIMA.  f^^ 

de  religioneinftituunt,  vel  petentibus  libros  orthodoxos^ 
mutuos  concedunt ,  fuhornattonis  &  tnduBionis ,  quam  Edi- 
ftum  Nannetenfe  ad  infantes  invitis  parentibus  folicitatos 
&  impuberes  reftringit ,  accufantur ,  6c  non  raro  perafti 
rei  poenam  luunt :  qui  auditores  fuos  de  fidei  Pontificisc 
falfitate  ex  Dei  verbo  inftruentes,  vel  violati  refpedtus , 
vel  impietatis  &  blafphemix  ilico  coram judice  infenfo  in- 
fimulantur:  quilaudum  Divinarum  celebratione ,  &  hy- 
mnorum  Davidis  a  Spiritu  S.  infpiratorum  cantu  intra  pri- 
vatos  parietes  interdicuntur :  qui  errores  &  fuperftitiones  ^ 
quiin  Romana  Ecclefia  invaluerunt,  arguere  ex  Dei  ver- 
bo  >  &  fcapham  fcapham  appellare  vetantur :  qui  hbrosre- 
ligionem  concernentes  ,   fuperftitionemque  Pontificianv 
paulo  liberiiis  perftringentes  imprimere  &  vendere ,  citra 
permiflionem  Magiftratuum  &  Procuratorum  Regiorum 
prohibentur :  qui  TempHs  &  exercitiis  rehgionis  puWicis 
innumeris ,  celebribus  quin  etiam  haftenus  fchohs  &  A- 
cademiis  privati ,  verbum  Dei  vel  plane  non ,  vel  non  fine 
graviffimis  fumptibus:  6c  difficultatibus  audire  poffi.mt : 
qui  ob  folam  xehgionis  profeffionem  totvitx  &fortuna- 
rum  difcrimina  fubire  5  tot  toediamoleftiafquedevorarej. 
tot  ludibria  &  opprobria:  fiicrificulornm  5  Zelotarumini- 
quifllmorum ,  &  eorundem  tribunitiis  concionibus  inflam- 
mati ,  fevientis  &  lafcivientis  populi  perferre  coguntur  r 
quiin  deplorato  ejufmodi  ftatu  pofiti ,  nec  aUo  fine  ingen- 
ti  vitae  &  fortunarum  difcrimine  migrare ,  nec  in  Regna 
tuto  viverc,  vel  fpirituali  verbi  Divini  cibo  vefci  poflimt  > 
adeoque  Regnum  procarcere,  ex  quo  pejora  in  dies  me* 
tuenda  funt,  habere  coguntur.  Atqui  pleraque  hxc  re- 
centiffimis  edictis,  quorumdies,  anni&:  tcnor vulgo  no- 
tiffimifunt;  confirmata  ,  &  quotidie  impune  patrata> 
confcientiie  hbertatem  velimminutamplurimumjvelali- 
cubi  etiam  fublatam  penitus ,  manifeftearguunt. 

Yyy  3;  CCCXXX.  ^ 


5+2  E'CCLESI^  ROMAN^ 

MiroYMm  c^      C  C  C  X  X  X.  JEgrorum  6c  afjiichrum  con/olatio  \  fi  quid' 
affltaorum    aliud  3  adxonfcieiito  libertatem  pertinet.  De^eaficEdi- 
ff'm/^'^      £ti  articulo  quarto  particulari  cautum  legimus :  ISlmtene^ 
huntur  hortationes  accifere  ^  cum  dgrotahunt  'i  mt  morti  appropin" 
quahunt ,  ftve  per  Magijlratum  damnati^  Jive  alti ,  ab  altis ,  oiuam- 
rcligionis  fua  confortihus  •  pottruntquefrui  confilationihus  c^-fvtfita- 
tionihtis  Mimjlrorum  faorum  fme  ulla  turhatione.  Articulo  hu ic 
conformes  fint  nec  ne  noviflimx  circa  xgrotantds  6c  affli- 
ftos  confolandos  .&:  vifitandos  declarationes ,  edi£ta  &  de- 
creta,  iterum  pii&:  prudcntes  arbitrentur  omnes.  Eouf- 
que  Ecclefiafliicorum  potentia.&inhumanitasprxvaluit,' 
ut  declaratio  ejufmodi jani  A..m. d;  c.  lxi v.  promulgata  fue- 
rit,  licere Parochis  locorum  (Pontificiis^  comitihus  judice,  fcahi^ 
no  aut  confde^  dgrotanti  fe  fiftere  ^  ^'  exille  cegnofere  y  in  Reli- 
gione  Pmtificia^  anReformatamoriveltt.  Leve hoc videbitur , 
facrificulum  tale  quid  ex  xgrotantibus  percontari ,  dum- 
modo  ad  mutationem'  religionis  fohcitare  quenquam  inw 
tegrum  einon  fit.  Atqui  &  turbatio  manifefta  hcEcefliar- 
grotantium,  &:  fidemomnem  experientiamque  fuperat, 
Parochum  Curatum ,  fuper  infitam  hcentiam  adverfus  eos, 
qui  omnium  injuriis  expofiti  funt  j  niximiathoritate  prce- 
fentis  Magiftratus  Pontificii ,  compotemque  ita&:  domi- 
•.  num  conclavis  5  inquOcTgerdecumbit,nihilprciaturum, 
illi  ad  partesfuas  folicitando,mprimisciimnegIeftacon- 
ditione  appdfita ,  Curati  five  Parochi ,  imo  alii  etiam  fa* 
crificuli  &  Monachi  non  vocati ,  foli  ad  argrotantes  mul- 
tis  inlocis  ingrediantur  ^  quin  &:  (fit  hoc  plane  pr^ter  t€- 
norem  edifti,  ab  iis ,  qui  odiofa  non  reftringunt ,  fed  pro 
lubitu  ampliant)  isgrotantis  confanguineis  proximis  ,  ei 
haaenus  afliftentibus  3  fecedere juflis  3  fcrutinium  ifthoc, 
fere  peragi  foleat.  Ita,  dum  seger,  five  obmorbum  pa-, 
riim  mentis  fuae  composannuensvotis,  five  ambiguo  ge- 
neraliqueverbobona:reaaqueintentioneufus3  fivecivili- 

bus 


PERIODUS  SEPTIMA  543 

Biis  verbis  prolocutus  id,  quod  prxter  mentem  ejus  ad 
religionis  negotium  rapi potett,  iive nutu etiam & gefl-u  , 
eujus  interpretatio  liuG  illuc  torqueri  poteft ,  ufus  3  ftatim 
Pontificius  proelamatur^  ilicouxor  a  marito,liberiapar 
irente,  propinquusa  propmquo,  amicus  ab  amico  avellir 
tur  5  folifque  Pontificiis  ingreflus  in  conclave^  cocteris  char 
ritatibus  nonfme  contumelia,  ccuhoftibusabarceobfefli 
procul  amotis  3  conceditur:  mortuus  Romano  ritu  fepe- 
litur  y&z  hberi  impuberefque  in  Pontificia  confeflione  edu* 
cantur:  convalefcens  vero  nequicquam  proteftatus  de  inr 
juria,  vel  ad  Fbntificia  facra  adigitur ,  veli^^Zr^poenam 
ftatutam  fubit.  Teftor  fidem  hominum ,  an  dirms  aliquid 
excogitari  potuerit  perturbatione  tanta  moricntium ,  qui 
in  decretorio  ifto  certamine ,  quo  pro  xternitatis  brabeo  > 
fiunquam  alias,  decertandum  iis  validc  eft,  adeoque  eo 
ctiam  temporis  articulo ,  quo 
Lahtmtur  fiigida  letho  - 
y-     Lumina^  furfureus  quondam  color  ora  relinquit  *^ 
a^novis  v6luti  furiis  iftis  ita  torquentur  cruciantiirqiie ,  uS 
Valentes  adhiicde  agone  ejufmodi  nunquam  finehorrore 
Gogitare^poftJftt:  Tacreo quod  ii ,  qui  fiveinquilini,  five 
adv^DiE ,  Xenodochia  &  nofocomia  fubire  coguntur  ,  ti 
leth^lem  in  morbum  inciderint ,  paflim  confolatoribus  E- 
vahgelicis  privantur  3  fubftitutis  facrificulis  &:  Monachis , 
"qui  ad-pefVertendos  miferosinullum  noalapidem  mo vent :  ' 
^iiodiqfu'^  daptivos  &:  damnatos  nonmfi  fummiflTa  voeei 
quod  furdaftris  nihil  pfodeft  ,   &:  in'  conclavi  feparato, 
quod  lionaibiqueyel  conGcdituryVelpnsftoeft,  confola- 
ri  llcetP  Forteetiam  huc  referri  poteft  edidum  inhumanif- 
^  fimtim  ,^  qiio  puerperis  neobftetrices  alias  quamPontifi- 
cias  adhibeant  y  interdicitur  ,   eiim  nec  femper  tales  in 
promptu  fint-,    &  horrorem  id  ipfum  imbelli  fexui  in- 
Dntiaf^haud  dubie  >  &  Baptifmo.-mulierum.viam  muT 


54+  ECCLESI^  ROMAN^ 

niatj  &  alia  poft  fe  non  miniis  triftia  &  funefta  trahat. 
tiherormn  C  C  C  X  X  X  L  Dc  educatioue  Ubervrum  quid  dicam  ?  E- 
4duiattonetn  j  ^[^^  quidem  articulo  decimo  oftavo  generali  prohibetur 
quibufvis  Itberorum  abUtiO:^  Jive  j>er  vim^  five  per  indu^imem^ 
tOT^trafarentum  volmtatem,  N  on  hic  commemoro,  quod  im- 
puberes  caftigationis  paternis  impatientes  ,  fedudi  pro-- 
fugique,  &  ad  Pontiiicia  facra  illedi  ita  detinentur ,  ut 
parentes  etiam  fumptus  iis  alendis  fuppeditare  cogantur : 
quodque  hberis  utroque  parente  orbis  tutores  nonnifi 
Pontiticii  dantur.  Hoc  vero  omnes  inhumanitatis  3  ne  quid 
aUud  dicam,  numeros  implet^  quod  juxta  ediftum  die 
XV 1 1 .  J  unii  A.  m.  d.  c.  lxxx  1 .  promulgatum  Hberis  fepten- 
nibus  5  adeoque  infantix  adhuc  proximis ,  facrificulorum 
examini  fubjeftis  optio  data  eft  ^  quam  vehnt ,  rehgionem 
ample£tendi ;  ea  legc ,  ut  fi  facrificiilorum  blanditiis  per- 
fuafi  profelfionem  rehgionis  contrariic  qualemcunque  edi- 
derint,  hxceorum  profeflioadeo  habeaturrata,  utnulla 
ratione  revocari  vel  retraftari  queat  j  nec  a  Parentibus ,  in 
quorum  poteftatc  hberi  hujus  inprimis  astatis  verfantur : 
nec  a  Kberis  ipfis ,  ciim  adultiores  fafti  poenitentia  diicun- 
tur  eorum,  quxin  pucritia  imprudentes  &  fedudi  ege- 
runt.  Sic  parentes  fua  in  hberos  poteftate  fpohantur :  pue- 
ris  vero ,  quibus  intelle£tus  nuUus  vel  exiguus  eft  judican- 
di  de  rebus  &  negotiis  vitam  hanc  prxfcntem  concernenti- 
'  bus,  i.Cor.xiii.  ii.nedumderebus  fidei,  utpotequi- 
bus  comparantur  expertes  notitias  reUgionis ,  nec  non  in- 
conftantes,  &:  in  ea  fluftuantes  i.  Cor.  xiv.  20.  Ephef. 
IV.  14.  eajudiciitribuitur  maturitasj  quas  ad  rem  maxi- 
mi  momenti ,  eleftionem  fciUcet  reUgionis  ad  falutem  x- 
ternam  unice  ducentis ;  ad  quam  fenfus  exercitati  in  fcri- 
ptura  5  nec  non  potcftas  probandi  fpiritus ,  &  quod  bonum 
cft,  retinendi  i.Joh.  iv.  1.4.  i.Thefl^.  v.  2o.Hebr.  v.  14. 
Tcquiruntur ,  fufficiat-  Cuj  uiinQdi j  udicium  qui  in  fepten- 

ni 


PERIODUS  SEPTIMA.  54^ 

ni  nato  quxrit ,  nx  fruftum  is  maturum  in  furculo  quxrit. 
Tametfi  vero  ediftum  ifthoc  omnium  funeftifllmum  y  cum 
Edifti  Nannetenfis  articulis  variis^  declaratione  ipfius  Re- 
gisA.M.D.  c.  LXix.edita;  jurenaturali,  quod  minorcnnes 
parentum  poteftati&  educationifubjicit>  necnoncivili, 
ecclefiaftico  &  gentium  omnium  ,  Chriftianarum  inpri- 
mis,  ediametro  pugnare,  fupphce  libello  Subditi&mi- 
lericordiam  &  juftitiam  implorantes  humiUme  ,  demon- 
ftrarunt ,  haftenus  tamen  opcramperdideru nt  omnem  ^  &: 
edifto  mortisipfius  fententia  ferali  triftioricervicemfub- 
mittere  miferi  coguntur. 

CCCXXXIL  Quantopere /'/^^//Vr/;»  ^^^^^^^^'"^'^^^^- y?,/;<r,Wr 
tium  labefaftetur  infringanirque  in  dies,  experientia  tri^exfratium 
ftis  nimivim  proh  dolor  teftatur.  Etenim  Edifti  Nanneten-  /^^*^'''^^'  • 
Cis  articulo  trigefimo  quinto  particularidefinitum  eft^  //- 
cere  populum  cQngregare  fulfttis  cnmfnnU  ^  (^exercere  omnes  nchts 
C^  fancfiones  fertinentes  adesercitium  dicia  religionis  5  <3"  adregi- 
men  di/ciplina^  cujufmodi  funt  Confiftoria  ^Colleqma  y  SynodtVro^ 
'vinciales  (^  Nationales  ^  cum  permijju  Regis.   Articulo  dccimo 
fexto  generahetiam  facultas  conflruendi  Temp/a  conccditm., 
Jus  illud  Ediftum  evidenter  attnbuit  locis  diftinftis  harum 
.clafllum ;  primi  ilhs ,  qux  poffidebant  puhlicum  ^  aut  pofftdere  dc^ 
behant  J.m.d,  lxxvii.  articulo  GeneraU  decimoj  Secundo 
ilhs ,  cpuA  po(ffdehant  exercitium  confitutum  (^  puUicl  peraciu?n 
Jkpius  ./4.M.  D.xcvi.  c^M.D.xcvii.  articulo Generali nono ; 
teriio  binis  locis  in  quoUhet  diflrich  feu  Ballivatu,  qiuE  peti- 
turi  erunt  Euangelici  prarter  fuperiora ,  articulo  generah 
undecimo ,  &:  particularibus  fexto  ,   feptimo  &:  oftavo ; 
quarto  illis ,  qud  ad  JSlvhiles  aut  Dominvs  Reformatos  pertinentia 
plenum  hahent  feudum  (^  altA  fuftitU ,  articulo  generali  fcpti^ 
mo.  Qiiibusaddi  poflimtdomusill;]^,  qu&  fcuda  minora  ft^ 
nealta  juftitia  popdent,  ubi  ccctus  non  poteft  efle  plus  quam 
triginta  hominum,  prxterfamihamDominiyarticuIoge- 

Z  z  z     '  nc- 


^4^  ECCLESI^  ROM  AN^ 

nerali  oftavo.  Poft  condkum  jani  Ediftum  -A.m,  d.  xcix, 
Henricus  Magnus  in  Provmcias  miiit  Delegatos  {cu  Com- 
mifTarios»  Edi£ti  executores  ^  qui  rebiis  juxtatenoreme- 
difti  compofitis  maxime  providerent ,  ut  in  diftis  locis 
exercitia  collocarentur,  quod  in  pleriique  efFedlum  eil.  Exl 
co  tempore  omnia  exercitia  fua  ^,  fundamentis  illis  innixa 
in  locis  illis  habuerunt,  exceptis  lis^  qux  ex  jure  feudi 
feu  zltx  juftitiiE  per  ediftum  novis  Dominis  inftituereli- 
cuerat ,  &:  paucis  etiam  aliis  5  qux  primiim  indubitate  in-^ 
ftitui  debuerant,  &  de  quibus  etiamnumjureconftabat> 
aut  qux  ob  fmgulares  caufas,  velutinopiamfumptuum^. 
&  Pontificiorum  eo  in  loco  obftaculo ,  interrupta  fuerant. 
Si  quoenovaXempla  conftruftafunt  ,fa£tumidcftfecun- 
diim  tenorem  Edifti  iis  in  locis,  qux  jus  exercitii:,  aut 
jamanteetiam  Templa  kibuerant.  Atque  exercitia  ejuf- 
modi  perCommilTarios,  Edifti  executores  rebus  mature 
expenfis  conftituta  &:  approbata ,  vi  legis  ipfius  ferfetua  dr 
irrejragabilis  '}ndic:xtd.  mcnto  ejufmodi  funt>  ut  nuUotem- 
pore  revacari  &  aboleri  polfint. 
^ariismodis  CCCXXXIII.  Hic  vcro ,  ii  ufpiam  alibi  ,  vires- 
^'^^^M^f'^^' Q^{(iYr\quc  fuum  erga  Reformatos  Pontificio  Cleroperi- 
clitari  placuit.  Poftquam  enim  hinc  inde  variaexercitia  Sc 
Templa  aggreiTi  funt ,  Sc  nonnuUa  etiam ,  infirmioribus 
ob  magnitudinem  impenfarum  infinitafque  litium  amba- 
ges  fuccumbentibus  ^  everterunt  5  nova  etiam  Edifta ,  re- 
ligioni  Reformatx  7iawAe9ei*i'  minitantia  ,  Regi  extorfe- 
runt.  Etenim  non  tantum  xx  1 1 .  Febr.  A.  m.  d.  c.  lx  i  v.  edi- 
£ta  edita  variafunt ,,  quibus  Paftoribus^  ne  extra  locum 
refidentix  Sc  in  annexis  Ecclefiis,  quarum  tantusnume- 
rus  erat,  utalicubi  Ecclefiarum  Principalium  numerum 
fuperaverint ,  concionarentur  amphiis  ,  prohibitum  eft  > 
NobiUbufque  infuper^  aut  habentibus  feuda  altxjuftitise 
cxercitium  publicum  in  locis  de  dominio  Regis  emptis 

fubla- 


PERIOiDUS  SEPTIMA.  54^ 

Taablatum  eft :  vcriim  infapcr  etiam  miflls  in  Provincias 
Commiirariis,  infpeciemEdiftiNannetenfis,  ingratiam 
etiam  &:  favorem  Keformatorum  executoribus  futuris , 
omniaque  ad  Edi£ti  normam  revocatuns,  fundeRefor- 
mati  certammalorum,  qua:  patiebantur ,  ob  ereptahinc 
inde  exercitia  ,  raedelam  fperabant}  ita  delufi  iidem  &c 
artificiofillimis  technis  circumfcripti  funt,  ut  ingentem 
cxercitiorum  Templorumqueplurimorumjafturam  intra 
tempus  brevifiimum  fecerint,  faciantqueadhuc.  Munus 
ifthocEdi£tumNannetenfe  exequendi  datum  eft,  Inten- 
denti  cuipiam  Provinciarum ,  Viro  prarcipux  authorita* 
tis ,  exploratxque  in  rebus  gerendis  dexteritatis ,  qui  afci- 
to  in  fpeciem  comite  homine  Reformato  vel  obnoxio ,  vel 
iiuUatenus  cuni  Intendentc  comparando  -,  Provinciam  obi- 
vit ,  Euangehcas  Ecclefias  fine  difcrimine  omnes ,  adeo* 
que  eas  etiam ,  quarum  exercitia  Edi£ti  tempore  per  Re- 
gios ,  uti  diximus ,  Commiflarios  dijudicata ,  riteque  con- 
itituta  fuerant,  juraexercitiilui  idoneis  documentis  de- 
monftrare  jullit.  Et  probationes  quidemohm  facUimxe- 
vaferunt  difficiles ,  imo  alicubi  poft  tanti  temporis  lapfum 
impofllbiles  5  praTertim  quia  prima  illa  exercitiorum  per 
commiflarios  conftitutio  femel  folenniter  fafta  pofthac  fu- 
tura  planeimmoca^inconcuflacreditaeftj  &:documen- 
ta  etiam  plurima  per  incendia,  nec  non  rehgionis  muta" 
tionem  in  famihis ,  qua:  illa aflervabant ,  urbium  expugna^ 
tioncs,  fraudesvarias,  ah6fquecafus,perierant.  Ibiigi-. 
tur  arbitrio  Intendcntis  Templa  claufa,  exercitia  abohta 
fiint.  Si  quas  probationcs  fupererant ,  ex  Seniorum ,  ctiam 
Pontificiorum  teftimoniis  de  poflleflione  A.m  d.  xcvi.  &: 
M.  D.  xcvi  I.  colledtx ,  per  ediftum  Regium  A.  m.  d.  c.  lxi  i. 
rejeftac  fimphciter  funt.  Rehqux  probationes  ex  Codici- 
bus  Notariorum,  hbris  Baptifmatum,  Confiftoriorum, 
ahifque  fcripturis  depromptre  plerunque  etiam ,  ceu  mi- 

Zzz  2  niis 


548  ECCLESI^  ROMAN^ 

nus  validx  negleftse  >  qiiin  &:  ipfa  prifcorum  commiflario- 
runi  2id:i)  fi  qua  etiamnumin  promptu  erant  ^  parviha- 
bita,  &  quandoque  etiam  plane  fpreta  funt.  Aderatln- 
tendcnti  perpetuus  fereconfultor&inftigator  Jefuitare- 
Gofta:  fi*audis  Meinerius  5  qui  ftipendio  ejus  rei  caufaac- 
cepto  varias  Provincias  circumivit ,  judiciifque  interfuit. 
Ita  3  procedxatibus  Commiflariorum judiciis ,  faftum  eft , 
ut  intra  breve  tempus  Exercitia  irrefragabili  jure  nixa^,  abo  - 
lita  fmt  incredibili  numero  >  templa  deftrudta  plurima  pul- 
cherimaque,  operi  inftantibus ,  mamifque  admoventibus 
etiam  clericis  R.omanis ,  cuminfinitiscontumehis&  vio- 
lentiis ,  6c  fumptus  ingentes  imponentibus  iis ,  qui  ipfimet 
Templa  fua  deftruere  abnuiflent.  Quamobrem  etiamcle- 
rus  Gallicanus  Luteti:^  novifllmae  congregatus  Regiam- 
phflimas  gratias.,  quod  ejus  aufpiciis  innumera  multitudo 
Templorum  Reformatorum  cultui  haftenus  infervien- 
tium  deftrufta  foloque  adxquata  fint  ^  profeflTus  fertur. 
nxatmics  "d      CCCXXXIV.  Taceo  vexationes  &  pcricula  mille 
%rHmtnEl  P^fto^^^ri^  ^"^  Ecclefiis  adhuc  fuperftitibus  eorum  inprimis> 
de[usadh'ic    quifpiritu  Deifervent;  qui  tot  recentibus  ediftis  conftri- 
(vperjiiuhn-^  fti  ^  ficubi  advcrfus  illa  vel  revera  prudentes  imprudentef- 
ve  5  vel  falfa  delatione  hoftium  impegerint  j  fi  a  fuborna- 
tis  concionum  auditoribus  ^  plerunque  rudibus  &:  malitio- 
fis,  refte  pieque  difta  mahgne  interpretantibus ,  &falfa 
etiam  fingentibus ,  pro  Reformatarehgione  adv^erfus  Pon- 
tificiam  ahquid  dixiire  hbcrius  accufati  fuerint ,  hinc  inde 
in  vincula  rapti ,  grandibus  mulftis  pecuniariis  afficiuntufi 
pahnodiam  probrofam  canere  judicibus  coram  coguntur^ 
ahquando  a  carnificibus  etiam  raptantur ,  bonis  fifco  ad-' 
diftis  univerfx  GaUiis  finibus  exterminantur. 
SikAarHm         C  C  C  X  X  X  V.  Tam  &  Schohs ,  ex  quibus  viri  pii>. 
fniarum  re-   clocti :,  pcriti ,  vcrbo  &  opcrc  potcntes  'y  univerli  etiam  gna^ 
^. -f rZ^     H  fermonis  juftitise  prodire  fueverunt ,  evertendis  unice 

cle- 


f^mrjju 


FERIODUS  SEPTIMA.  549 

eleri  ftudia  infudariint.  Staaitum  equidem  eft  Edi£li  ar- 
ticulo  generali  deeimo  tertio  y&c  fpeciali  trigcfimo  oftavo, 
*  ut  Reformatis  iis  locis  ^  o^uihm  exercitium  publicum  permittitur  -^fas^ 
fit  hahere  Seholas  puhiica^ ,  c^  exercere  acim  tnjtructwnis  puhlicii^ 
puerorumin  eo^  quodreligionem  concermt,  Contra  novitiis  cdi- 
£tis ,  clcri  violentia  extortis  ,  non  alia:  in  locis  excrcitii- 
publici  Scholx  permittuntur,  quamece,  in  qmbus  docean- 
tur  tantum  legere  ^fcrihere  ^  arithmeticam.  quaft  indigni  eflent, 
qui  in  Grammatica ,  humanioribus  literis  ^  aut  rite  colen- 
di  Dei  ftudiis  exercerentur.  Ne  quod  autem  nialo  prxfen- 
tiflimo  remedium  privata  inftitutione  quxri  poffit  ,  vix 
privatis  prceceptoribus  familias  frequentare  licet :   Scri- 
pturam  &  arithmeticam  profitentibus  per  Edi£ta  Parla- 
mentorum  >  prsefertim  Rhotomagenfis ,  magifterium  ar~ 
tis  denegatur  5  Faftoribus  quinetiam ,  ne  plures  quam  duos 
commenfales  &  difcipulos  alant  5  interdicitur.   Denique 
novifllmo  edifto  fancitum  3  utinlocis  iis,  quibus  religio- 
nis  adhuc  exercitium  viget,  praeceptor  feu  Ludimagifter 
unicus  toleretur  >  cum  pluribus  locis  juventus  adeo  fre- 
quens  fit,  ut  ei  inftituenda:  vix  fex  fufl^ciant.  Ediftifco- 
pus  haud  dubie  eft ,  ut  Pontificias  fcholas  reUqui  frequen- 
tare,  non  fine  manifefto  feduftionis  ad  Papatum ,  Mona- 
fticos  inprimis  ordines  istate  nec  dum  matura  fubeundos  y 
periculo  fubigantur.  Nihil  dicam  de  Scholis  &:  Acadeniiis 
eeleberrimis ,  exquibus  ceu  Trojanoequo,  ym^oi  A^o\- 
lines  prodierunt  haftenus ,  qua:  vel  claufx  plane ,  imo  & 
hoftibus  Euangelici  nominis  traditiE  ^  velcum  aliisetiam 
obfcuris  permutatae  funt. 

C  C  C  X  X  X  V I.  Sine  difeiplinx.  Bcclefiaflic^  exercitio  cx-Exerchn  (fifi 
ternus  religionis  cultus  fere  frigere  folet.  Cautum  pi'oin^f^7fl/^^^^^^ 
eft  Ediftiarticulo  particulari  tricefimo  quinto,  licere  Re-UtomuUi^ 
formatis  faccrt  omnes  a6ft4^  pertinentes  ad  regimen  difcipltna  (^cu-!'^'^' 
jus  fcilicet  corpus  pluribus  ante  ediftum  anniscompofi- 

Zzz  3  tum 5 , 


550  [ECCLESIiE  ROMANiE 

tum ,  longaque  praxi  confirmatuni  Rex  noverat)  vel^m , 
habere  conjijloria^  coUoo[ma.t  Synodos  Vromnoiales  c^  is^tionales  ^ 
Regis  fermijju'y  in  locts  y  uhi  exerctttum  perrnittitur,  Recentio- 
ribus  contra  ediftis  exercitii  difciplnix  nervus  nonparum 
equidem  folutus  atque  mcifus  eft.  Non  tantiim  enim  col- 
kq^uiorum  llve  clalllum ,   qux  quotannis  celebrari  ,   &  in 
quibus  urgentiora  negotia  per  paucos  expediri,  continua 
ieptuaginta  annorum  praxi,  fueverant,  cekbratwnes  imti'- 
diftas  funt  5  prarterquam  durantibus  Synodis  >  quo  tempo- 
re  ne  quidem  inftitu i  poflunt ,  cum  Delegatus  Regius  ^  qui 
unicus  eftj  fimulSynodo,  fimul  Colloquiis  feptem  vcl 
o£to  interelfe  non  poflit  >  abfente  vero  eodem  nec  Synodi , 
nec  CoUoquia  celebrari  valeant :  fedetiam  correjpondcntias 
cum  aliis  Provinciis  hahere^  etiam  occafione  appelUtionum  ah  aliis 
Synodis'y  autin  Synodorum  interfiim  de  ulUre  deltherare  per  lite- 
ra^  circuUres  5  aliove  modo  ^  aut  recipereCandidatos  >  mt  delega' 
tiones  curandis  negotiis  mandare^  prohibitum  eft.  Ita  enim  im- 
peditur  convocatio  Synodorum ,  qux  nifi  per  literas  cir- 
culares  fieri  nequit  >  &:  judicium  de  rebus  ecclcfiafticis , 
circaquas  prm^ocatio  eft  3  utpote  quod  differre  jubentur 
ad  Synodum  ufque  Nationalem ,  hoc  eft ,  m  duodecimum, 
vel  decimum  quintum  etiam  annum  ufque.  cum  tamen 
tertio  quoque  anno  ex  difcipKna  celebrari  debuerit.  Non 
aho  hcec  tendunt ,  quam  ut  per  fcandala  &  cLTa^ikj  per- 
petuas  Ecclefix  deftruantur.  Denique  Hbertas  etiam  Sy- 
nodorum,  Regiis  Commifl^ariis  ^  juxta  ediftum  novilH- 
mum  3  duobus  in  ilUs  comparentibus ,  &:  arcaniflima  qux- 
que  rimantibus,  exquifitaqueindaginecingcntibus,  tan- 
^        tiim  non  pefl^urndata jacet. 
cam^rnrnm       CCCXXXVIL  Unicum  innoccntix  afiliftorum , 
Edidinfm.  pofl:  Deum  &  Regem,  Reformatis  in  Gallia  prxfidium 
pofitum  erat  haftenus  in  Tribunalibus  Camerarum  edicii , 
m  gratiam  eorundem  ad  vitx  bonoriimque  fecuritatem  , 
^        ,  ab 


PERIODUS  SEPTIMA  551 

ab  Henrico  Principe  Optimo&juftiflimo  eredta.  Provi- 
derat  is  ^  experiando  etiam  Sc  rebus  ipfis  haftenus  edoftus, 
injuilitiam  ubiqueregnaturam,  neque  finemmodumque 
fururum  querelarum  &:  contentionum  in  Regno,  fi  pars, 
debilior  fortiorij  religionis  odio  flagranti,  juftitiamque 
&  leges  penfi  non  habiturx,  hoc  ell  y  Reformati  judi- 
cum  mere  Pontificiorum  tribunahbus  fubjicerentur.  Sum- 
mum  igitur  aDeoin  Regnofuo  juftiticeSacerdotemcum 
fe  conftitutum  agnofceret  merito,  ut  juftitiatribuaturSc 
adminiftretur  fubditis  fine  ulla  fufpicione,  odio&favo- 
re ,  cum  hoc  perfpexerit  eflfe  ex  prsecipuis  remediis  ad  eos 
in  pace  &  concordia  tuendos  >  conftituit  Cameras  Edicfi, 
feu,  EdicMes',  tres  quidem  bipertitas  Gratianopoh,  Ca- 
ftris  ScBurdegalce,  inquibus  Pontificii  &:  Reformatiju- 
dices  iEquah  numero  judicarent  >  duas  vero  Parifiis  &:  Rho- 
tomagi  5  in  quibus  tamen  unus  duntaxat  fedebat  judex 
Reforraatus>  hcet  iniftis  etiam  sequahs  judicum  nume- 
rus  promiflTus ,  aft  ecclefiafticorum  aftu  praeftitus  non  fue- 
rit.  De  RhotomagenC  Camera  Edifti  articulo  generah  tri- 
gefimo  y  de  coeteris  trigefimo  primo ,  fecundo  ^  tertio^  &:c. 
legere  eft.  Articulo  tricefimo  quarto  fic  jurifdiftio  judi- 
cum  illorum  definitur :  Cogmfcent  cr^  judicahtmt  fupremo  jndi- 
cis  d^  tdtimo  per  arrejla ,  aliis  omnihtts  exckfis ,  omnes  lites  ^  con- 
troverfm  motas  ^  movendas,  in  quihus  Pontificti  ^  Keformati 
crunt  partes  pnncifales ,  mt  fidejtijjores  ^  acioresfive  rei  y  in  om^ii'. 
hus  materiis  five  civilihus  five  criminalihtis.  paucis  cafibus- ,  qui 
ibi  exprimuntur,  exceptis.  Articulo  quinquagefimo  fe- 
cundo  jurifdiftio  illa  extenditur  aiea  omia  y  qtta  pertinent  ad 
exectttionem  Bdiclorum ,  c^tiando  pr^diBi  erunt  partes, .  Articulo 
fexa^efimo  quarto  :  Inhihemus  c^  interdicimtis  omnihus  curiis  no- 
Jlris  fupremis  3  ^  aliis  hujus  Regni ,  ne  cogrwfcant  ^  judtcent  lites 
civiles  d^  criminales  illorum  pr&di^&  religionis  ^  quartm  cognitio 
4ttrihuitur  per  nofrum  edi^um  cameris. 

CCCXXXVIII.  Tam 


55^  ECCLESIiE  ROMAN^ 

(^-  vichna      CCCXXXVIII.  Tam potens vero Clerus Roma- 
jap^rejfio.     nenfis  fuic ,  ut  facrum  etiam  ifthocj  uftitiic  intemeratas  pal- 
ladium  paulatim  concuceret ,   tandemque  etiam  penitus 
fubverteret.  Et  primiim  quidem  edifto  2.  April.  A.  m.  d.  c. 
LXVi.  lato  ftatutumeft,  momnesy  qui  accufmtur criminis Re- 
Uffm  5  apojlafu  (hoc  eft ,  tranfitus  Ecclefiafticorum  ad  E- 
vangelicos}  aut  blajphemiarum  c^  impietatum  in  myferia  religiO" 
nis  Catholica  prolatarurny  per  unumquodc[ue  Parlamentum  in  dijlri' 
clufuojudicentur,  Ita relapfi 5 a Papatu ad EuangeHcos con- 
verfi ,  .&  liberius  de  Pontificise  ReUgionis  myfteriis  prolo- 
cuti ,  Cameris  Edifti  fubtrafti  ,   &  Parlamentorum ,  ivi 
quibusPontificii  Judicesrerumpotiuntur,  judiciis  obno- 
xii  redditi,  adeoquein  prxfentiflimum  vitseac  fortuna- 
rum  omnium  difcrimen  addudi  funt.   Proftant  exempla 
horrendarum  poenarum.a  Parlamentis  ejufmodi,  Refor- 
matis  innocentibus  infliftarum.  Sed  fuerunt  hx  i§;^a|  7^ 
d^im.  Mox  enim  A.  m.  d.  c.  lxv  i  1  i  .  Camerse  Edidtales  Pa- 
nfienfis  &  Rhotomagenfis  j  ac  novifllme  etiam  Bipartitx 
reliqux  ii\  univerfum  fupprefl^x ,  Reformatique  adeo  o- 
mnes  in  controverfiis  quahbufcunque  cum  Pontificiis  fibi 
intercedentibus  ,  judicum  infenfiflimorum  trifeunaHbus, 
ceu  libidinis  &  odii  illorum  piaculares  viftimae  ^  miferan- 
dum  in  modum  fubjefti  funt.  Qiiae  mala  inde  innocentif- 
fimorum  quorumque  cervicibus  impoftcrum  etiam  impen- 
dean t ,  non  fine  horrore  cogitari  poteft. 
vmmmatm      CCCXXXIX.  Dcniquc  Edifto eodem Reformati 
fri^^tL^  ad  parescfim  Pontificiis  prarogativa^  admifli  funt.    Articulo 
\broga'  quippe  vicefimo  feptimo  declarantur  capaces  ad  exercen- 
dum  (^tenendum  omnes  Jiatm  ^  dignitates,  officia  dr  o^uavis  mU" 
nerapuhlicaj  Regia^,  dominica^  aut  urhium  Regni  ^  ^c,  non  oh- 
ftantihm  omnibus  juramentis  in  contrarium ,  atcpue  promifcue  adil- 
la  admittuntur.  Item  vacantihus  murterihm  providehitur  per  nos  dc 
perfonis  idoneis  ^  fme  dijlin^one  (^indiferenter,  cum  id  faciat  ad 

HniO" 


rum 


PERIODUS  SEPTIMA.  555 

unionem  fuhditorum  mjlrorum,   Item  admittentur  ad  omnia  confi- 
Ua  5  fmchones ,  ^c.  nec  ob  eorum  religionem  inde  arcehuntur,  Re- 
formatos  vero  niuncnbus  publicis  dcfunftos  hcdie  paflim 
exauthorari,  &:  c6  afpn-antcs  reniovcri ,  permdc  ac  li  ho- 
noribus  &:  procurationibus  pnbhcis  nimc  dcmtim  mdigni 
efle  coepiflcnt  j  fatis  conllat.  Scdmajuscft:^  quodrccen- 
tioribus  declarationibus  &:  ediftis  vis  illa  antiqui  5  quod 
ferpetuum^  irrevocahde  efl>edebuerat,etiam  heic  rcfolvitur. 
utpote  quarum  vi  Senioribus  Magittratibus  Reformatis 
prxfidcntia ,  ingrcfl us  ordmum  Provincia:  6v  coetuum ,  qui 
ad  tnbutorum  impofitionem  fiunt,  quo  fic  pra:  refiquis 
impofitionibus  obrui  poifint ;  munera  municipaha  umca , 
veluti  graphianorum^Curatorunij  horotogii,  imo&Ja- 
nitorum^  necnon  Procuratorum ,  Notariorum ,  appari- 
tortim,  advocatoram,  &:c.  fublata  funt.  Indufl:riis  porro 
media  rem  familiarem  augendi  eripiuntur ,  divites  exhau- 
riuntur,  opificia  artefqueahxfcu  hberales  feu  iUiberales 
iis  velabrogantur^  velaflliguntur^  pauperes  addefpera- 
tionem  adiguntur,   htigantes  in  foro  judicem  miniis  fa- 
ventem  &:  a^quum  experiuntur.  Eodenique  perventum, 
ut  recentiori  feu  edifto  feu  declaratione  confl:itutum  fit , 
ut  converfi  ad  rch"2;ionem  Pontificiam  immunes  fint  a  fol- 
vendis  debitis  Reformatorum  ,  e  quorum  fciUcct  numero 
erant  eo  tempore ,  quo  debita  contrafta  funt. 

C  G  C  X  L.  Neque  vero  recentiorum  five  edidtorum ,  pcrfeMti^ 
five  declarationum  affliftionumque  finis  vel  modusullus  e^^¥^^'H- 
efl:.  Qiiin  potius  unda  undam  trudit ,  &  abyflfiis  abyfliim  Jrfanf^ 
invocat.  Laborantque  quotidie  exquifitifllma  ingenia  in 
;  -comminifcendis  novis  artibus^  quibus  miferi  TLOi^^crocpl^i^, 
.circumveniri ,  irretiri  ^ Sc  edi£tort?im  dcclarationiimque  ta- 
ilium  numero  (intra  triennium  enim  proxime  exaftum 
plufquam  triginta  emanarunt}  atque  mole  ita  confufi  &c 
•&  difl:ri£ti,  utparerejun6timomnibus&  finguHs,  velob 

A  a  a  a  fo- 


55+  ECCLESI^  ROMANiE 

folius  memorise  infirmitatem  &:defeaum,  poen^  impof* 
fibile  fit ',  m  exitii  naffam  pertrahi  valeant.  Atque  dum  ita 
male  habentur^  nefasiiseft,  quiritari,  quod  perfecutio-- 
nem  ullam  patiantur.  Expreflb  enim  edifto  cautumeft,, 
wifcrfecutmm  nomine  abftineant.Qiiin  &:  recentiorailla  edi- 
fta  nonnifi  declarationum  ediEfi  adcajm  fmgulares  decidendos  no- 
mine  venditantur.   Salvoque  Nannetenfi  edifto  cunfta 
ifthi^c  adverfus  Proteftantes  in  Gallia  attentari,  pubHcis 
etiam  fcriptis  authores  nonnuUi  ^  Bernardus  cumprimis  & 
Filleau ,  Nannetenfis  Edifti  famofi  interpretes  ^  perfuade^ 
re  conatifunt.   Quanquam  non  defunt  ^  qui  afta  voce  pro- 
fiteantur ,  ediftis  recentioribus  Nannetenfe  &:  violari ,  & 
(^x^KP^orMwjure  violari.  Conftattamen,  fceleris,  maleficii  vel  perfi- 
eppreprum-  diiE  crga  Rcgem ,  cujusmeritopafta,  Edidc^.  perpetua ,  ir^ 
tir,"'^^'^'**  n^i^ocabi/ta  vQicindi  jure ,  atque  ilh  gratia  Regis  fui  excide- 
re  debuerint  y  nuUius  compertos  unquam  effe  y  adeoque 
pati  illos  non  ut  latrones ,  fures ,  maleficos ,  fedutChri- 
ftianos  ^  ob  folam  rehgionem ,  quam  ex  Dei  yerbo  adver- 
fus  EcclefiiE  Roman:s  corruptelas  Sole  meridiano  clarius 
probatas,  d$  l^  dAix^^mas  tanquam  ex  Deo  y  c^ram  Deo-,  d^if^. 
chrijlo  (2.Cof.  11.V17.3  conftanter  profitentur.  In  fideh- 
tate  certe  &  obedientia  Regi  debita  adeo  non  fubditis : 
Pontificiis  cedunt  ,  ut  eos  etiam  fuperaverint  haftenus, 
fuperentque,  faltem  feeundum  fanftx  rehgionis  fuiE  pla- 
cita  5  quibus  poft  Deum  ad  unius  fbUufque  Regis  ,  ceu 
legitimi  Magiftratus  fui  unici  obedientiam  ,   Imperium 
qualeeunque  aUud  in  Imperio  illo  agnofcentes  nuUum,  ob-- 
ftringuntur.  Quinimo  de  intemerata  iUorum  erga  Regem 
fide>  ipfius  etiam  Regis  Chriftianiflimi  teftimonio  omni 
exceptionemajorij  fGe^iiifque,  putad.xxi,Maii A.m.d. 
c.  Li  I.  nee  non  i.  Jun.  A.m.  d.  c.  lv.  Epiftola  ad  Ducem 
Dignierium ,  6c  xxx.  Nov.  A.  m.  d.  c.  lx.  literis  ad  Synodum 
Nationalem  Jiftioduni  fedentem  exaratis  >  repetito  abimde 

li^ 


i 


PERIODUS  SEPTIMA.  555 

.^iquet.  In  mediis  etiam  afBiftionum  procellis  haftenus ,  ;/j//Wif«f 
qux  fingularis  Dei  erga  illos  gratia  eft,  contra  ftimulum  ^''"'^*^'^'^* 
non  calcitrarunt  -,  quin  potiiis  in  obedientia ,  erga  Rcgem 
'Contmue  perftantes ,  atque  in  filentio  &  fpe  unice  robur 
fuum  collocantes ,  animum  fuum  fiducia  erga  Deum ,  hu- 
militate  6cpatientia  corroborant,  cum  populo  Dei  inge- 
mmantes  Mich.  vi  1.7.1, 6cc.  Bgo  adjchovam  rcfpmam ,  Ex- 
^fe^abo  Deum  falutis  mcjn,  K^ndict  me  Dcus  mcus.  Ne  Loctcris ,  ini^ 
mica  ?n^a^  propter  me  j  o[uod  ccctderim.  Surgam.  Curn  fedcro  in  te^ 
nchris ,  Jchova  lux  mea  erit.  Indignationcm  Jehovd  fcram ,  quo- 
•^mampeccavi  y  donecjudicct  caujam  mcam ,  ^  faciat  judtcium  mcum, 
Educct  meinluccmmcam  i  vtdcho  ]ufittiam  cius, 

C  C  G  X  L I.  Raro  Proteftantibus  in  Gallia  contentio-  Non  ^arum 
iies  Regem  inter  &:  Pontificem  obortas  profuilfe ,  6c  ex-  ^^'^{^ll'T^^ 
^perientia  dubitare  nonfinit^  &:  diferte  Hiftoricus  Gallus  ^TcLXCr. 
percelcbris  Mezerayus  invita  Henricill.  obfervavit.  Id /y^-"*  ^*«- 
ipfum  hic  quoque  accidit.  Vetus  interceillt  Regibus  Gal-  %"Ju^y^ 
iia:  cumRomanis  Pontificibus  controverfia  delnveftitu-y^^'''^''^*- 
ris,  qu;^,  prout  cum  confenfu  Regum  definita:  luerui  t  ^'^"''''^* 
in  Concihis  Claromontano  &  Rhemenfi ,  &  a  Callifto  1 1. 
3?apaA.  M.  c.  XXII.  ipfoque  etiam  ufu  poft  temporaejuf- 
dem  Pontificis  explicatx  funt,  Rcgalia  nuncupatx  funt, 
quod  earum  jus  mere  Kegium ,  inter  nobiliores  RegidL  digni- 
tatis  partes  ita  recenfeatur ,  ut  ciim  foli  Regi  competat , 
cum  neminc  alio  communicari  poflit ,  exclufis  etiam  ab  eo 
jure  iis ,  penes  quos  fub  Rege  puero  adminiftrandx  Reip. 
cura  eft.  qui  Rcgcntes  Rcgni  nominari  folent.  In  eoautem 
jus  illud  confiftit ,  quodvacante  Epifcopatu,  adinvefti- 
turam  ufque  novi  Epifcopi ,  Regi  &:  ufus  fruftus  Epifco- 
palium  redituum ,  &:  collatio  pr^rbendarum  cedit.  qucd 
jus  demum  A.M.CC.  Lxxiv.  inConcilio  Generali  Lugdu- 
nenfi  aGregorioX.  convocato  confirmatum  eftin  iisfci- 
licet  Gallias  Ecclefiis ,  quibus  confuetudo  illa  hadenus  re- 

Aaaa  2  ce- 


55^  ECCLESI^  ROMAN^ 

eepta  erat.  Tamctfi  vero  Regum  illorum  ^qui  primi  leges^ 
in  hac  Regalium  materia  condiderunt  ad  fori  ufum  ac- 
commodatas ,  Conftitutiones jus  iUud  coercuerunt  ad  Ec- 
clefias  5  in  quibus  ufu  veteri  receptum  erat  Regem  eo  uti  5 
&c  in  Camera  etiam  Computorum  Fafquicrio Di/o[uiJit.Frmci 
hb,II L  'i,j.  citante,  extat  vetus  Regeftum,  in  quo  cnu- 
merantur  Eeclefiae  juri  huic  Regalia:  fubjeftx^  itemquQ. 
Ecelefiae,  in  quibus  Reges  eo  jure  non  utebantur:  ante 
treeentostamen  annosJohannesButillerias  infuaSumma 
Rurali ,  jus  Regalium  efle  jus  mere  Regium ,  6c  ad  Coro- 
nam  pertinere^  atque  adeo  ad  univerfas  Regni  Ecclefias 
abfque  difcrimine  porrigendum  efle  ^  pertendit.  Qiiin  6c 
Arrefto  Parlamenti  Parifienfis  A.  m.  d.  c.  v  i  i  i  .  ediftum  cft, 
ne  Advocatiin  dubium  revocent,  an  Rex  jure  Regaliae 
uti  poffit  in  univerfis  Regni  Ecclefiis.  adverfus  arreftum 
iHud  querelam  moxCleroGaUkanoapudRegiam  Maje- 
ftatem  inftituente. 
Mtctnti(^'m9       C  C  C  X  L 1 1.  Argumcntum  ifthoc  pr^^ter  alia  ftise  ad- 
cmaiUtd      modum  profecutus  cum  fuiflet  Petrus  de  Marca  Archie- 
JIl  "      ^'  pifcopus  Parifienfis  5  fcriptis  dc  Concordta  SacerdoHi  ^  Im-- 
ferii  {cwlihertatihm  EccleCmGallica?m\ibxis  ofto^  non  parum- 
iis  leftis  Innocentius  X I.  commotus  eft  3  qui  etiam  refel- 
lendorum  eorundem  provinciam  Celebri  Canoniftae  Lu- 
po,  Auguftiniano  Monachoj  Aprih  Anni  m.d.  c.  lxxix. 
impofuit.  Acceffit  indulgentia  ClementislX.  qui  Brcvi 
expreflb  Regi  gratiam  fecerat  inveftiendi  Epifcopos  5  quo- 
rum  3  flagrante  tum  bello  ^  dioecefes  vel  occupaverat  jam , 
vel  occupaturus  fuerat.  quce  indulgentia  Succeflbris  In- 
nocentii  ejufdem  animum  anxium  non  pariim  habuit.  Vtx-- 
terea  Rex  a  Clero  GaUicano  feu  tributa  feu  donaria  exege- 
pat,  intercedente  exaftioni  inOccitaniaApamienfiEpif- 
copo.  qui  etiam  Sanftimioniales  Urbani  antiquo  more  Ab« 
batiflam  libere  ehgentes,  advcrlus  Parifienfcm  Curiam, 

jii& 


PERIODUS  SEPTIMA.  557 

jiis  ifthoc  Regi  vindicantem ,  apud  Pontificem  acriter  tu-' 
tattis  eft:  Qiiam  controverfia  Pontificis  Bullain  San£ti- 
monialium  gratiam  vulgata,  abeadem  Curia  fupprefla, 
aliaque  a Jefuitis  etiam  3  Chaifio&rMaimburgio,  parum 
Pontifici  Romano  faventibus,  alte  fatisin  pe£tusPonti- 
ficis  exulceratum  penetrantia,  commifla  funt;  adeo  ut 
non  femcl  ad  du*as  Pontifex  fe  convcrterit ,  6c  Hbros  etiam^ 
nonnullos  ceu  poteftati  &  authoritati  (nx  derogantes ,  de- 
voveric.  Qiiorumin  numeroinprimisHber  de  Caujis  mafon^ 
busy  a  Sorbonico  Doftore  in  Epifcoporum  gratiam  fcri- 
tus,  &  acri  Pontificis  Bullaprofcriptus,  necnonMaim- 
burgii  hbelU  varii,  cti^Lm  Lutheramjmhmofa  hifiona  ^hic- 
runt.  Ex  adverfo  Curia  Suprema  Parifienfis  hbrum  Epif- 
copi  Apamienfis  pro  Pontificiis  partibus  fcriptum,  nigro^ 
carbone  notatum  fupprefllt.  quem  mox  Pontifex  Itahcum 
in  idioma  transferri  vulgarique  juffit.  Apamienfis  quon- 
dam,  utiy^  cxx,  narravimus^  Epifcopuserat>  obquem. 
in  fimilicaufa  carceri  incUifum  Bonifacius  V 1 1 1.  Phihp- 
pum  Pulchrum  GaUia:  Regemexcommunicareaufus  eft- 
Apamienfis  Epifcopus.  denuo  in  caufa  inveftiturarum  fe 
Pbntifici  Inaocentio  X I.  mancipare,  &  Regifuo  oppo- 
nere  fuftinuit.  Eo  A.  kJ.  d.  c.  lxxx.  defunfto ,  Vicarius  Ca- 
pitularis  Pontificis  caufam  fufcepit ,  Curixque  Supremae. 
RegaUae.  in  Epifcopatu  eo  vacante jus  Regi  aflferenti ,  fefe 
oppofiiit.  Pontificeacritertendente^  &  fubinde  etiam  A- 
poftoUcarum  cenfurarum  metum  incutiente  ^Lutetix  coa- 
£ti  quindecim  Epifcopi  Regiumjus  ftrenue  dcfentierunt,. 
atque  infuper  Regi  ^  ut  Nationale  ConciUum^,  caufam  ean- 
dem  difceptaturum ,  propere  conciret ,  perfuaferunt. 

C  C  C  X.L  1 1 1.  Convenerunt  igitur  Lutetix  Ecclefix  congre^.th 
GaUicanx  Archiepifcopi  ofto  una  cum  Epifcopis  viginti^/y'^f ')^'!^^7 
quatuor ,  aUifque  pluribus ,  nomine  Congregatwms  Genera-  //^  Rtgi  vU-^ 
Rs  Cleri  VrancWm{\<^mi\,  quiRegaUx  jusunanimiconfen-^^^?^^^^^^^^^ 

Aaaa  3  fa 


.^5 8  E C  C  L ES I^  .RO M A NJE 

ifficem  exara- {u  io  Regem  5  .hoc  fcilicet  ei  reddituri  hoftimefttum  ^rz? 
tis  fenten-     £dfcf^s  adverfiis  h^rmcos  j  uti  in  Inftrumentoceilionis  R.ega- 
^tZtlT'^    li;3e  d.  iii.Febr.  Regioblato,  difertis  verbis  profitentur ; 
conferentes, d.  iii.Febr.A.  m.  D.c-LXXXii.hterisadPon- 
tificem  exaratis,  fcurationemei  reddituri,feuexcufatio- 
ncm  allaturi  rerum  in  Comitiis  fuis  aftarum  iignificarunt, 
Ji  a^elldjfe  SecHkrem  Magiftratum ,  fedah  eo  vtcios  dtjcejfijje ;  ma- 
gnopere  infuper  periculum  metumque  fuum  exaggeran- 
tes,  neob  exortam controverfiam illam  SAcerdmur^i  i^lm- 
ferinm  tnier  fe  colltdmtur  j,  ^maU ,  qti^  in  Xccleftam  ^  Rer^ti- 
hlicam  confeejui  ft^JJint  y  froinde  exifitmajfe  fe  ad  officium  fftum  per- 
tinere  y  jiltcjuaminire  rationem  toUendi  de  ?nedio  nafcentis  dtjjidii -, 
nnlkm  vero  commodiorem  appartdjje  remedio  ah  EcckftiZ  Vatrthus 
indicato ,  utili  condefcenftone  canonts  temperandi  pro  temporum  ne^ 
ceptate,  uhineque^uerita^  fidei  ^  nequemorumhonefta^  periclitan^ 
tttr.  Deheri  ah  Ordim  fuo ,  deheri  a  Gallicana ,  imo  ahuniverfa  Ec- 
ckfta  plurimmn  Regi ,  tam  pr^ckre  de  Rcligione  Catholica  mertto^ 
.^  in  dies  magis  mereri  cttpienti.  Vropterea  Je  de  jure  fuo  decedentes 
jus  illud  RegaliiZ  in  Regem  contultJJL 
Moxetmm        C  C  C  X  L 1 1 1.   Cum  diu  fatis  refponfum  ad  hteras 
Ponttficiam  Cleri  Pontifex  diftuhfTct ,  ulteriiis  progrefla  Congrcgatio 
^t^f///^^^/«  certis  definitionibu^  Romani  Pontificis  poteftatem  ,  in 
qttatuor  Ke-  temporahbus  quidem  prorfus  abolevit  3  in  fpirituahbus  ve- 
po  Ediao    j.^  jj^Qj^  pariimcoarftavit^atqueinfrapoteftatemConcihi 
citis,  re/irifi' dejQcit.  Foftquam enim  diexvii.Martii  lolenni  mCon-' 
iit.  gregatione  auditifunt,  quibus  paiilo  ante  in/unftum  fue- 

rat ,  ut  fex  Propofitiones ,  A.  m.  d.  c.  lx  i  i  i  .  a  Sorbona  Re- 
gi  exhibitas,  &:  fupratheficc.  lxxix.  expreiras,accurato 
lixamini  fubjicerenti  die  xix.  ejufdem  menfis  unanimi 
Cleritotiusconfenfueditadeclaratioeft,  quatuorfequen- 
tibus  definitionibus  comprehenfa  :  I.  ^od  Papa,  imo  Bc^^ 
clefta  ipfainRegum  temporalia^  nec  direck  ^necindireEfe ^  potefta^ 
tem  ttllam  haheat:  c^uodc^ue  Rex  de^oni ,  vel  fuhditiejusa  juramen" 

U 


PERIODUS  SEPTIMA.  559 

to  fidelkatis  ^  c^unmmnc^ue  demnm  oh  caufam  ,  ahfolvi  necjtieant, 
1 1.  S^od>  Conctlmm  Generale  fit  fufra  Papam  3  idque  vi  dochtn^y 
quam  Conjlantienfe  ConcHium  quarta  cr  quinta  Sepone  confirmavit  j 
ficut  Congregatio  pr^fem  declaret ,  (^uod  doctrma  tflh^c  ah  Ecclefia 
flenam  efficaciam ,  apfrohationemque  nacia  fit ;  ex  adverfo  autem 
opinionem  eorum  y  o[ui  pertendunt ,  id  ^  quodtn  citatis  Seftonihus  con- 
clujum  efl ,  eo  duraaxat  tempore  y  quoflhtjmata  invalejcunt^  ohtineat  > 
plane  improhet,  III.  Suodexercttiumpotcflatis  PonttJictALtmitan' 
dum  ^  reflringendum  fit  juxta  Canones  >  cpuodque  Papa  nthtl  facere 
inpr^judtctum  antic^uarum  confuetudinum ,  nec  non  IthertatumEccle- 
Jia  GallicanjL  valeat,  IV.  ^^odin  rehusquidem  fdei  Fapa  prMi- 
puam  authoritatem  haheat  \  nihilominus  ejus  decifiones  fine  confnfU 
Bcclefid  cert£  (^  infallthiles  non  fint,  Decret iim  inCm ul  eft ,  ut, , 
literis  ad  Itngiilos  Gallix  Epifcopos  exaratis,  Propofitio- 
nes  hx  communicentur  >  commendentiirque ,  una  cum  De- 
claratione ,  ut  omnes  ProfeiTores  Theologiae  &  Juris  Ca- 
nonici  doftrinam  articulis  ilhs  contentam  ,  ceu  veterem  re- 
ceptamque  doftrinam  Regni,  profiteantur  pubHce ,  neque 
fas  fit  cuiquam  feu  Seculari  feu  Regulari  contrarium  doce- 
re.  Poftero  die  Archiepifcopus  Parifienfis^comitibus  Com- 
niiffariis ,  Regi  tum  inftrumentum  ^  quatuor  propofitio- 
nes  illas  complex.um  ^  tum  literas  eam  in  rem  ad  Epifco- 
posGallix  deftinataSj  obtulitj  fimulque  Regem  3  utpe- 
Guliari  Ediftoid  omne  fanciret  >  rogavit.  Impetratum  id  ■ 
a  RegeEdiftum  edente,  quodd.xxiii.  Martiietiam  a 
"Suprema  ejufdem  Curia  confirmatum.    Edifti  fententia 
eft  5  ut  declaratio  illa  Cleri  Gallicani  Protacollis  omnium  Curiarumy 
Commnnitatum  y  Academiarum  ,  Tacultatum  TheologiA  (^  Juris 
Canonici  inferatur :  contrarium  ei  doHrtndt  a  quoquam  fuhditorum 
^uel  advenarim ,  five  Secuhrium  ^five  Reguiarimn  ne  ajfiratur :  elc" 
fii  Prrfijfores  Theologi^  Declarattoni  i(fi  fihfirihant ,  ^  addocen- 
dam  eandem  /cje  ohflringant :  in  omnihtu  Collegiis  ex  pluribtis  Pro-- 
f^rihus  Jeu  Regularihus  Jeu.SecuUrihus  conjiantibus ,  uni  injunga" 

tt4r 


560  ECCLESIJE  ROMAN:^ 

tur  motannis ,  ut  declarationem  illam  doceat  >  uhi  veri  Vrofejfor  u* 
nicus  efl ,  teneatur  per  tres  annos  continuos  docere,  Syndici  Jheole- 
gicarum  Facultatum  o[uotannis  Profefforum  taltum  nomtna  Efijcopii 
.edant',  rrofejforefque  itfdem  ^  wlProcuratoribuseorumGeneraltbus 
foftulantibus  y  prtfta  Jiia  exhihereparati  fint -y  neque  Baccalaureus 
quifqtiam ^  ftve  SecuUris ^  five Regularis,  Licentiatus ^'velBodor 
^heologidy  iurijve  Canonici  creart  poftt  t  quinprtits  docirinamiU 
lam  puhltcis  thefibus  propugnaverit :  Vrdati  omn^s  ^andem  in  uni- 
verja  Dicepeflfua  docert  oirent :  Decani  denique  c^  Syndici  Facul" 
-tatum  Executionem  Edicti  ^  fuh  poenafontis ,  urgeant.  Pontifex 
.Romanus  Propofitiones  illas  tanto  cum  nioerore  excepif- 
>fe  fertur,  utleftisiisamare  fleverit.  Ereftus  tamen  mox 
jrecreatiifque  nonnihil  eft  ^  quod  eafdem  in  Galli^  Regno 
-acribus  adeo  ftudiis  propugnatas ,  non  minori  zelo  in  Hif. 
panix  Academiis  oppugnari  intellexifTet. 
j?*w4«/  P(7«-      C  C  C  X L I V.-  Demum  1 1.  Aprilis  A. m.  d.  c. lxxxi  r. 
ttfi^ch  ad  cie-  Pontifex  Congregationi  refponfum  mifit  ^^flfl^&JcoV,  &:  fi 
7itera!fuper  quod  aliud ,  aculeatum virulentiimque  maxime,  tantum 
jureKegctiu,  Yion  catapultis  fuis  Cbri  Gallicani  latera  transfigens.  Que- 
acrts  ''W''»"  j.^j-^|j.  ^^Q  omnia,  cogi  fe  multis  cum  lachrymis  ujurpare  Prophe^ 
ticum  illud:  Eilii  matris  me^  pugnarunt  adverfus  me.  Epiftolce 
Cleri  initium  quometum  fuumin  Pontificis  finum  feef- 
^fundere  teftatur,  hisverbis  perftringit:  Mihil  fark  loetum  ^ 
-C^  veflris  nominihus  digntm  eas  literm  continere ,  inipfo  earumli" 
mine  intelleximus,  Nam  pr^ter  ea ,  qu£  de  norma  in  Comitiis  cmvo- 
€andis peragendtfi[ue  fervata  afferebantur  ^  animadvertimus  vos  or- 
diri  a  metuvefiroy  quo  fliafore  nuno^ttam  Sacerdotes  Dei  ejfe  folent 
.    ^n  re  ardua  ^  excelfa  pro  Religione  ^  Eccleftaflica  lihertate  velag- 
grediendo  fortes ,  vel  perficiendo  conflantes,  Suem  (^uidem  metum 
falso  judicaviflis  poffe  vos  in  finum  noflrum  effundere.   In  ftnu  enim 
noflro  hofpitariperpetuo  debet  chartta^  chrifti  ^  c^ua  forasmittit(^ 
longe  arcet  a  fetimorem^  ^c.  Timuiflis  ergo  ^  uhi  non  erattimor. 
^  Jd  mUm  vobis  timendum  erat  ^  neaptiid  Deum  hominef^ueredar- 


PERIODUS  SEPTIMA.  561 

gui  jure  pojfetis  i  loco  atque  honori  ve^ro,  ^  PafiorAlis  officiidehi^ 

to  defmjfe.  Tum  Ivonis  Carnutenfis  in  turbulenta  conten- 

tione  LJrbanum  Pontificem  inter  &:  Philippum  Regem , 

contra  Regiam  indignationem  ftantis  ,   bonis  fpoliati, 

carceres  6c  exilia  perferentis  ,   deferentibus  aliis  caufam 

meliorem,   fa£ta  imitanda  fuiffe  monet.    officii  vejlri,  e- 

rat ,  inquit ,    Sedis  i^poJioUca  authoritati  Jludia  vejlra  adjun^ 

gere ,  (^  Pajlorali  pectore  ,    humilitate  Sacerdotak  caufam  Bccle^ 

fiarum  vejlrarum  apud  Regem  agere  ^   ejus  confcientiam  de  iflx 

re  injlruendo  3    etiam  cum  periculo  Regium  in  vos  mimum  irri» 

tandi ,  ut  poffetis  in  poflerum  fme  ruhore  in  quotidiana  Pfalmo- 

dia  T>£um  colloquentes  Davidis  verha  proferre  :  Loquehar  de  te-* 

flimoniis  tuis  in  ajpeciu  Regum  ,  ^  non  confundehar,    Idquc 

magis  etiam  facicndum  fuifTe ,   tam  perfpecia  atque  explora- 

ta  Optimi  Regis  jujlitia  ^  pietate ,  quem  fingulari  henignitate  £- 

pifcopos  audire^  Bcclefiis  favere  ,  c^  Bpifccpalem  poteflatem  inte" 

meratam  velle ,  tpftmet  fcnpferint ,  aflerit.  Scribentibus  por- 

ro ,  qubd  in  controverfia  vtcii  ftnt ,  quod  caufa  ceciderint ,  ref- 

pondet:  ^omodo  cecidit ,  qui  nonftetit?  quomodo  viBus  eji^ 

qui  non  pugnavit  ?   Et  qms  veflrum  tam  gravem  ,  tam  jujlam 

Mufam-i  tam  facrofknBam  oravit  apud  Regem?  cum  tamen  PrA- 

decejfores  vejlri  eam  in  fimili  periculo  conjiitutam^non  femel  apud 

fuperiorem  Gallu  Rcgem,  imo  apud  hunc  ipfum  lihera  voce  de^ 

fenderint  ^  viciorefque  a  Regio  confpe^u  difcejferint  y  relatis  etiam 

ab  dquijftmo  Rege  pra^miis  officii  Pajloralis  Jlrentic  impleti.  ,^is 

veJlrHm  in  arenam  defcendit ,   ut  opponeret  murum  pro  dom$ 

Ifrael?  ^is  aufm  ejl  invidiA  fe  offerre?  ^is  vel  vocem  unam 

emifit  memorem  prijlin^  Ithertatis  ?   Clamaverunt  interim ,  fic  f- 

nimferihitisy  &  quidem  in  mala  caufa,  pro  Regio  jureclamave^ 

runt  Regis  adminijlri ,  *  cum  vos  in  optima  pro  honore  chrijli  fi* 

lueritis.  Omittimtu  hic  commemorare  ^  qu£  fignificatis  de  appella- 

to  4  Vohis  Seculari  LMagifiratUy  a  quo  viiiidifcefferitis.  Cupimta 

Bbbb  ^  mim 


^6%  ECCLESI^  ROMAN^ 

emm  ejtis  fdBi  memoriam  ahoteri  y   c^  volumus  ea  vas  verba  i 
Ikeris  veflris  exfungere  ,   ne  in  acfis  Cleri  GaUtcani  reftdeant  ad 
d^decus  nominis  veftri  fernpiternurrh  Remedium  porro  Sacer- 
dotii  &  Imperii  per  condefceniionem  utilem  Canonis^ 
temperandi  pro  neceflitate  temporis  5   ubi  nequ€  veritas 
fidei  3   neque  horum  honeftas  periclitantur  ^   conciUan- 
di  a  Clero  propofitum  ,  his  verbis  Pontifex  difpungit : 
Co^terum  ultro  admittimus  c^laudamus  conftlium  relaxandi  Cano-- 
num  difctflinam  fro  temporum  neccffttatc  9  uhi  id  fieri  foffttfine 
fidei  &  morum  difpendio  -,    imo  addtmus  ctim  i^ugufltno  ,    tole» 
randa  aliquando  pro  hono  unitatis  ^   qux  pfo  hono  ac^uitatis  odio 
hahenda  funt  ^  neque  eradicanda  efe  z,iz>ania  ^  uhi  periculum  ftt  y 
ne  ftmtd  etiam  triticum  eradicetur :  Sed  ita  tamen  accifi  oportet  , 
ut  m  aliqt^o  tantum  pecttliari  cdfu  <^  ad  tcmptis  5   uhi  necefjbas 
urget  5  Itcitum  ftt ;  ftcuth  facium  ef  ah  Ecclefta  ,  cim  f^rtanos 
(^  Donatiflas  ipifcopos  ejurato  errore  ftiis  Bccleftis  reflituit  ,   ui 
populos  y  quifecuti  eos  fuerant ,  in  officio  contineret,    K^liud  ejl  y 
uhi  difciplina  Etclefid  peruniverfimp  ampliffimi  Regni  amhitumji-- 
ne  temporis  terminot  5  ^  cum  manifefio  periculo  5  ne  exemplum^ 
latius  repat,  lahefaciatury    imo  evertiftir  ipfttts  difciplin£  ^  Hie-^ 
rarchi^  Ecclefia  fundamentum  3  fcuti  evenire  necefje  ejjet  y  fiqu^' 
i  Kege  Chrijiianijftmo  in  negotio  Regalia  nuper  a^a  fu?n  ,  con^ 
niventihus  ^   imb  etiam  confentientthus  y   vohis  contra  Sacrorum 
Camnum^  ejr  prAfertim  Concilii  Ludunenfis  authoritatem  ^  cm^^. 
tra  notam  jam  pridem  vohis  ea  in  re  mentem  noflram  ^  ^  con-' 
tra  ipfam  iurisjurandi  religionem  ,  quo  vos  Deo  ^   Roman£ ,  ve^ 
Jlrtffie  Eccleftis  oh/igaffis  ,    citm  Eptfcopali  chara6iere  imhtterimi"^ 
ni',  h^c  SanBa  Sedes  executioni  mmdari  ,   ^  malum  invalefce^ 
re  deferindo  permitteret  3  ac  non  ea  nos  ,  pro  tradita  Divinitu^. 
humilitati  nojira  Summa  in  univerfam  Ecclefiam  poteflate  r  foleji^'] 
m  more  3  pr^^decejforum  nofirorum  veJiigHs  inhdrentes  improba^ 
^'spms^x  ^m  prdfertim  per  ahufnjn  Kegali^,  mnfoliim  evertidifci' 


PERIODUS  SEPTIMA.  565 

plimm  Bcclefuy  resip/n  doceat,  fed  etiam  fideiipfius  inte^itatem 
.  m  difcrimen  vocan  facile  mtelltgatur  ex  iffis  Kegiorum  decreto- 
rum  verbis  y    q^tu  jus  corpfcrendt  benefcia  Regi  vendicant  ,  nsn 
iano^uam  projiucns  ex  aliqua  Ecckfu  concejfwne  ^  fed  tano^uam  in^ 
genitum  ^  co^vum  Regu  Corona,  Acri  prse  coeteris  cenfura 
declarationcm  illam  Cleri ,  quod  jm  Regalu  in  Regem  con- 
tulerit  y  Pontifex  ferit.  lUam  vero  partem  Itterarum ,  inquit, 
vefirarum  non  ftne  animi  horrore  legere  fotuimm  ,  in  qua  dici- 
tis  y    Fos  jure  vefiro  decedentes ,  ilLud  tn  Regem  contulifje,   ^^a- 
fi  Bcclefiarum- ,  qu£  cur<£  vefira  creditdi  funt  ^  efjetis  arbitri ,  non 
cufiodes  y  (^  quafi  Ecclefi^  ipfiy  (j^  ffintualta  earum  jura  pofpnt 
fub  Secularis  poteftatts  iugum  mttti  ab  Epifcopis ,  qut  fe  pro  earum 
libertate  in  fervitutenp  dare  deherent,    Vos  fane  tpfi  hanc  verita- 
tem  agnovifiU  (jr  confejfi  efiis,  dtm  altbi  pronuntiafiis  ,  j/4s  Re~ 
galiji  fervitutem  quandam  ejfe ,  quoe,  in  eo  pra^Jertim  quod  fpeBat 
beneficiorum  collationem  5  impofii  non  poteft  y    nifi  Ecclefia  conce"- 
dente ,  vel  faltem  confentiente,    Mm  jure  Vos  ergo  ju^  illud  in 
Regem  contuliftis  ^   Cumque  SS.  Canones  difirahi  vetent  jura  Ec^ 
clefidi ,    quomodo  ea  Vos  diftrahere  in  animum  induxiftis  ,   quafi 
eorundem  Canonum  authoritati  derogare  Vohis  liceat?   Revocatc 
in  memoriam ,  quA  inclytm  ille  conterranem  vefter  3  Claravallen- 
fis  K^hbas  5   non  Gallican^  modo ,  fed  etiam  univerfalis  EcclefU 
lumen  a  vobis  mertto  nuncupatiu  ^  Eugenium  Pontifcem  officii  fui 
admonens  i  reliquit  fcrtpta  praclare:  MeminiJJet  ^  fe  effe  y  cutcla- 
ves  tradit£y   cui  oves  credit£  funt,  effe  quidem  alios  CoslijanitO' 
res  dr  gregum  paftores  >  fed  cum  haheant  illi  affignatos  greges , 
Jingulis  fingtilos  5   ipft  univerfos  creditos  5  non  unum  5  non  modo 
ovium  5  fed  (^  Vaftorum  Eugenium  effe  Pafiorem  ,    adeoque  iux- 
ta  Canonum  fiatuta  i  alios  Epijcopos  vocatos  fuiffe  in  partem  foli- 
citudinis  ,    ipftim  in  plenitudinem  poteftatis,    Ex  qtdhus  verhis 
quantum  nos  admonere  par  eft  de  obfequio  (^  ohedientia  3  quam 
dehetis  huic  fan^U  Sedi,  cui  nos  ^  Deo  authore  ,   quanquam  im- 

Bbbb  2  mc- 


^64-  ECCLESI^  ROMAN^ 

meriti  frAfidemus  >  tmtun>dem  noftra  Fafioralis  falicitudo  emtatur 
ad  inchoandam  tandem  alic^uando  in  hoc  negotio  ,   quam  nimia. 
fi)rte  longanimitas  nofira  ,  dum  foenitentiA  Jpatium  damus  ,  ha- 
Qerm  dfiulit ,  t^pofioUci  munerts  executionem.  Tandem  Cle- 
ri  in  Regalioe  negotio  afta  univerfa  fevere  fic  Pontifex 
abolet  atque  refcmdit :  ^amobrem  fer  frdfentes  literas ,  tra- 
dita  nobis  ab  Omniptente  Becy  authoritate ,  imfrobamm ,  refcin- 
dimm  ^  caffamm  ,    c^ua  in  ifiis  vefiris  Commis  ai^a  funt ,  in 
negotia  Regalu ,  cum  omnibm  inde  fecutts ,  eir  qufi  in  fofierum 
attentari  continget,    eac^ue  perpetuo  irrita  declaramus  ;    quamvls 
cum  fint  ipfaper  fe  manifefie  nulia- ,   cafiatiane  atque  declaratione 
hujufmodi  non  egerent.    Speramus  tamen  ,    Vos  quoc^ue  ipfos  ,  rc 
metius  conftderata  ,   celeri  retraBatione  coj^fitltoros  confcientia  nje- 
fir^.  ,   (^  Cleri  Gallicant  exifiimationi  ,    ex  quo  Clero  ficuti  non 
defuere  hucufo[ue  y   ita  inpofierum  non  defuturos  confidimus  ,  cmi 
boni  Pafioris  exemplo  Ipbenter  animas  pmere  parati  fint  pro  ovi- 
bus  fuis^   dr  pro  tefiamento  Patrum  fiorum,    Propofitum  de-r 
nique  fuum  etiam  inpofterum  his  verbis  declarat  &:  con- 
cludit:  Nos  c^uidem  pro  ojficii  nofiri  iebito  p^arati  fitmus  Dei  ad- 
jutrice  gratk  facrficare  facrificiumjufiitidy  (^  Bcclefid  Dei  jura 
AC  lihertatemy  (jr  hujus  S,  Sedis  authoritatem  dignitatemque  de-r 
fendere  y  nihil  de  nobisy  fed  omnia  de  Deo  pr^famentes  y  quines 
eonfortatr  &  omnia  operatur  in  nobisy  ^  qui  piffit  Petrumfu- 
per  aquas  ad  fe  venire,   Praterit  enim  figura  hujus  mundiy  ^ 
Dies  Domini  appropinquat,  Sic  ergo  agamusy  Venerabiles  ffatres 
^  dilecii  fiiii  ^  ut  cum  Summus  Pafior  c^  Paterfamilias  (^  Prin^ 
ceps  Pafiorum  rationem  pofcere  voluerit  afervis  fuis  ,  fanguinem 
pefiumdata  ^  lacerat^.  Ecciefi^^  quam  fiio  acquiftvit  ,  de  nofiris- 
■manihus  non  requirat.  Vobis  interim  omnibus  i^pofiolicam  hene^ 
di&ionem  y  cui  coeiefiem  accedere  eptamus  >  intimo  amoris  paterm 
affeciu  impertimur,  Koma  apud  S.  Petrumyfuh  ^nnuio  Pifiato^- 
m  Die  II,  K^riL  o^.  m.  d.clxxxii.  Pontificatus  nofiri  an^ 

m 


PERIODUS  SEPTIMA:  ^6f 

no  Jexto,  Verba  totidcm  Bullx,  feu  Monitorii  hujus  xc-  Epicr}//cire0 

—  -'--■  eanden 

thorii. 


ferre  non  piguit,  ut  Pontificis  hujus  tum  typhum  info- ^*''''^""  "'*" 


lentem,  quo  Prsedeceflbribus  fuis  pariim  concedit ;  tum 
zelttm  violentum  Q[mnc  enim  etiam  Archiepifcopus  Tholo- 
fanus  literisad  Pontificem  exaratis  ei  exprobraffe  fertur^ 
non  tam  pro  aris  ,  quam  pro  focis  fuis-  j  tum  denique 
artificium  infigne,  quo  etiam  {\\h  fancHoris  dijciplma  ,  jf* 
dei^  periculi  evertendi  Hierarchi^  fimdamenti  &c  Tejiamenti  Pa- 
trum  faorum  (nm  utique  aDeoPatre,  fed  abJHildebran- 
dis  &  Bonifaciis  pro  fe  &  Patribus  gfuis  conditi}  vela- 
mine  infatiabiles  cupiditates  fuas ,  obquasetiam  fnPro-^ 
phetia  Malachix  ^  Archiepifcopi  Armachani  ,  jam  duo- 
decimo  Seculo  edita ,  Injatiahilu  Beftiji,  nomine  venit  3  ab-  • 
fcondit  texitquc  ,  propiiis  omnes  contueri  valea*nt.  An 
vero  impofterum  Clerus  Galhx  mentem  fententiamque 
ftiam  mutaturus  ,  8c  ftudia  fua  Sedis  ApoftoHcx  autho- 
ritati  adjunfturus  fit,  nec  ne^  dies  volvenda  docebit. 

C  C  C  X  L  V.  Cceteriim  diilldium  ifthoc  Regem  inter  congrfgitir- 
&  Pontificem  funeftiflimum  Reformatx  per  GalHam  Ec- '"'.^^^''^^''^- 
clefix  accidiflfe ,  triftis  experientia  iterum  docuit.  Nim-  dTmprorelo^ 
quam  enim  majoribus  cum  anguftiis  confliftata  eft ,  quam  ^^**"^'^  ^^^^- 
co  ipfo  tempore  ,  quo  diflidium  iUud  exarfit  ,  arfitque^X^  |^J^ 
maxime.   Accedit  quod  ipfa  Cleri  GaUicani  Congrega- 
tio  eonftituto  tranfaftoque  RegaUx  negotio ,   ad  confi^. 
lia  extirpand^  rehgionis  in  Regno  univerfo  EuangeUcas 
animum  convertit  j  Concihi  Arelatenfis  primi  exemphim 
praetexens,  utpote  cujus  Patres  peraita  re,  cujus  confi^ 
ciend^e  caufa  prxfertim  convenerant ,  ad  ecetera  deinde 
animum  intenderint,  quse  Chriftianx  Reipubhcx  com^- 
modis  profutura  efle  inteUigerent.  Ciim'  vero  in-  his  tri- 
bus  capitibus  omnino  pax  &:  virtus  Ecclefiie  tanquam 
folidis  firmamentis  contineatur  5^  fide  jmoribus^,  difcipli- 

B  b  b  b  3  na^i^ 


^66  ECGLESI^  ROMANiE 

na>  in  iifque  ftabiliendis  iidem  Concilii  Arelatenfis  Pa. 

tres  operam  coUocaverint  3   atque  in  iis  iides  proecipua 

fit^  nihilque  ad  eam  propugnandam  plus  adjumenti  af- 

ferat,  quam  fi  hserefes  veritatis  luce,  &  ciiaritatis  ardo- 

^ UterUctr'  rc  fchifmata  fuperentur ,  ofcrdi  pretwm  ejje,  ita  in  Encycli- 

^'tfcopo^^^f^m-^^^  fuis  ad  univerfos  Epifcopos  Gallix  Cal.  JuiiiA.M.  d. 

biunegoui<m  c.  lxxxii.  cxaratis  literis  Congregatio  ioquitiir ,  exifimm" 

Th^inuu      ^^^^^ i  hiftrefin  CdmrnmAm fiatim aggredi ,  eimqtte arcem fchif- 

commeftda-    matis  fotiorem  (^in  primis  njaltdam  tmfugnare.  Ad  hoc  exci- 

'^*'''  tatos  inclinatofque^fe  afferunt,  tumcharitateChrifti^ex 

cujus  Ecclefia  una  du;3e  iint  a  fchifmaticis  faftse ,  tum  In- 

nocentii  X I.  vita  moribus ,  fic  ad  veteris  atque  aufterio- 

,    ris  difciplinae  formam  compofitis ,  ut  cum  eo  fentire  Fi^ 

dei  fuae  Adverfariis  recufandum  non  fit ,  cujus  fafta  etiarrn 

imitari  fibi  ,   fi  verum  loqui  veUnt  ^   optandum  fatean- 

tur  :    tum  Ludovici  Magni  quotidianis  adverfus  Eccle- 

fiam  meritisj  imo  potius  Regise  fortitudinis  ,  Chriftia- 

nseque  pietatis  miraculis  ,   qui  quot  urbes  hsereticas  in- 

tra  Gallix  fines  ad  priftinam  avitamque  fidem  reduxe-' 

rit ,  totidem  Ecclefias  Parenti ,  FiHus  natu  aeque  ac  vir- 

tutibus  major ,  incruentas  viftorias  peperit.  Bis  ^  inquiunt, 

exemplis  commotiy  ac  tantum  non  fuffecii  nohifmetiffis  negligerh- 

tia  in  fungendo  munere  Pafiorali ,    ad  h^refin  imfugnandam  nes 

accinximus.    Qiubus  vero  armis  bellum  ifthoc  cernere  in- 

ftituunt?  Una^  inquiunt,  charitate,  una  ChriftiDomi- 

jii  paccj  non  objiciendo  terrores  5  non  certando  contu- 

meliisj  fed  hortationibus ,  votis,  precibus  compellando 

adverfarios ,  atque  ad  concordiam  adducendos  ^  eo  quod 

Chriftianx  focietati ,  quse  cum  iis  intercedat ,  &:  Catho- 

lic;^  matris  affeftui  magis  aptum  &:  congruum  fore  du- 

xerint  ,   de  gremio  pacis  Apoftolicx    fugientes  pater- 

nis  monitis  revocari.   ^are,   inquiunt  ^  monemus  cohorta- 

mur-* 


PERIODUS  SEPTIMA.  56; 

mtircjue  toto  pmdere  charitAtis  inclimntes  ad  recomiliationem  pa^ 
cis  y  ut  revertantur  ad  nos,    Vercunchmur  itertim  ato^ue  iterum , 
mr  ahjcejferint ,  cj^uare  Catholicam  unitatem  rcpudiaverint :  figni- 
Jicamus  c^uam  pracLtve  Juturum  fit  ^  /^^^^  ohducia  Jemel  perfanari 
cateray  qtt£  mzdicma  egere  videbimttir -^    atqtte  adeo  pollicemttr  y 
fi  ex  animo  reftpifia?Jt  ^  a  nobisejjcy  vel  cum  0\^atris  Ecclefd  c^tta^ 
fi  quodam  incommodo  recipiendos.    Ne  vero  inde  Reformati^^  (it^Umm 
fumant  occafionem  fibi  ac  fiiis  blandiendi  fpe  inani  fii-<^'<w*  votitifiu 
turx  inter  femetipfos  diflbciationis ,  quodexortafmtnu-^     "''^'^* 
perrime  Romanam  inter  &  Gallicanam  Ecclefiam  nonnul- 
la  diilidia:  admonent^   primiim  non  de  fidei  do£trina , 
non  de  morum  inftitutis,  veriim  de  alternantis  protem- 
pore  difciplims  rationibusaliquotjfecumMiniftrisSiim- 
mi  Pontificis  ^  falva  pace  fraterniE  charitatis  contendere  r 
deinde  pofle  a  Catholicis  hominibus  adverfus  Catholicos 
citra  noxas  periculum ,  dum  id  more  Chriftiano  ac  mo- 
do  fiat,  intra  vifcera  Ecclefix,  neque  fcifTo  utero  difpu- 
tari:  thc  pojlremo  illamipfam  contentionem ,  quam  fufce* 
perunt ,  &  ipfis  fugiendi  exemplo  fuo  fcifmatis  ,  &  fibi 
infeftandi  ejufdem  caufam  efle  oportere  ,   quia  in  eam 
neceflitatem  addufti,  ut  querelis  interdum  apudRoma- 
num  Pontificem  deferendis  ,  Regni  juribus  interdum, 
vel  Ecclefix  fux  vindicandis  privilegiis  agerent,  eamo- 
deratione,  revcrentia',  religionein  re  quavis  difceptanda 
cernendaque  ufi  fuerint ,  ut  ne  minimam  quidem  fufpi- 
cionem  charitatis  licfiie  moverint,  nedumutfimultatilo- 
€um  uUum  fecerint  ^  aut  divortio  occafioncm  dederinr. 
Atque  hanc  ftii  confifii  de  revocandis  ad  concordiam 
Schifmaticis  totam  rationem  eflfe  ,  eamque  ad  Ecclefia^ 
Africanx  imitationem  expreflam,  confirmant. 

C  C  C  X  L  V  L  Qiiis  vero  heie  leftis  perpenfifque  Cir^^^J^;'^^'^'^'^^ 
cularium  literarum  iftarum  tot  artibuslenociniifque  nony!,X.«w^^ 

.  ob-'^^^'''^- 


^68  ECCLESI^  ROMAN^ 

obftupefcat  totiis?  Etenim  hxrefes  veritatis  luce,  fchif- 
mata  charitatis  ardore  fuperari ,  fapienter  quidem  Epif- 
copi  decernunt.  Qiiavero  luce  veritatistot  capita  fidei, 
morum  &  difciphn^  cum  iis  controverfahaftenushsere- 
feos  unquam  convicerunt  ?  fuperarunt?  I^roftantbellaje- 
hovic  a  viris  Dei  bellata ,  quorum  exitus  abunde  demon- 
flrat,  qua  parte veritatis  lux  radiet.  Neque  novell^e illic 
Methodi  fedecim  numero ,  ab  Epifcopis  nifi  fallor  ad  con- 
vertendos  ad  Papatum  orthodoxos  prxlcnptx ,  Sc  a  Me- 
thodiftis  recentioribus  variis  emendicatse,   veritatis  luce 
quenquam  illuftrare  poterunt,  ciim  mera  fophifmata ,  6c 
adverfus  inviftum  Dei  verbum  machinas  carnahs  fapien- 
tix  ,  atque  ludibria  contineant.    Quo  dein  charitatis  ar- 
dore  fuperare  fchifma  contenderunt  ?  Etenim  fi  charita- 
tis  arma  illa  funt,  quibusa  longojam  tempore  adverfus 
Reformatas  Ecclefias  decernunt,  non  utique  docendo, 
inftituendo  ,   Coeleftis  veritatis  manifeftatione  omnium 
confcientiis  kk  vekiti  coram  Deo  commendando  ,  infi- 
nuando ,  fed  terrores  terroribus  cumulando ,  hbertatis  ir- 
r£vocahilibus  faclis  conceflse  nervos  omnes  concidendo  y  mi« 
ferorum  fortunas  aflligendo  5  Templa  Regiis  paftis  con- 
cefla  evertendo^  impuberes  feducendo ,  certamina emor- 
tuaha  decumbentium  infeftando ,  denique  fubdohs  &:  eru- 
befcendis  plane  artibus  5  quahbus  nunquam  certe  Chri- 
ftus,  nunquam  Apoftoh  5  nunquamEpifcopi,  nunquam 
Imperatores  Chriftiani  veteres  ufifunt,  quahiimque  for- 
te  Gentiles  ipfos  ohm  puduifl^et  >  cohimbinam  fimphci- 
tatem  fidehumoppugnando,  nse  charitatis  illo  bello  prse- 
clare  defun£tos  confitebimur.  Qiiocharitatisardorcdein- 
ceps  fchifma  aggrefluri ,  fuperaturi  fint  ^,  tempus  ^  atque 
utinam  non  etiam  profundiflima  tot  fidehum  fufpiriaSc 
iachrymx  docebunt.  Mirum  praeterea  fupra  modum,  quod 

le-' 


PERIODUS  SEPTIMA.  569 

le£tis  jam  Romani  Pontificis  literis  Monitoriis  ,  in  ani- 
mum  venire  Fatnbiis  illis  potuit,  ut  fuum  noncumMi- 
niftris  Pontificis,  fcdcum  ipfo  Pontifice  diffidium  tanto- 
pere  fibi  extenuandum  putaverint.  De  alternantis  prp  tem- 
pore  dtfciplmx  rationibus  aliquot  agi ,  ipfemet  Pontifex 
diferie  negavit  ,  atque  alio  confilia  relaxandi  canonum 
difciplinam  pro  ten:porum  neceffitate,  pertinere,  deni- 
que  5  per  ahujiim  Regali^  nm  filum  everu  dijcifltnam  Bcclefkt , 
fei  etiam  fidet  ipftus  integritatem  in  difcrimen  fuocari-,  dt/ciplm^i^ 
Hierarchia  EcclclU  fimdamentum  everti ,  gravibus  adco ,  fo- 
nantibiifque  verbis  pertendit.    Neque  arbitrabimur  nos, 
an  nc  mirur/iam  quidem  loef^  charitatis  jiifpicibnem  moverint  ^  ne^ 
dum  fimultati  cum  Fontifice  locum  ullum  fecerint ,  aut  divortio  oc^ 
cnfionem  dederint,  Alitertamencenfere  Pontificem,  Moni- 
torix  ejusliterx,  quarum  initio  ftatimteftatur,  Epifco- 
pos  ClerumqueGaUix^  quicoronaolim&gaudiumfue- 
rint  Apoftolicx  Sedis ,  ita  fe  erga  illam  in  prselens  gerere , 
ut  cogatui*  ipfe  multis  cum  lachrymis  ufiirpare  Prophe- 
ticum  iUud :  Tilit  matris  mea  pugnaverunt  adverfus  me  %  ma- 
nifefte  arguunt.  Saltem  majorijure  Ecclefias  noftras  a  Ro- 
mano  Pontifice  difildere,  quando  ejuspotiflimiimculpa 
omnis  religio  &  fides  in  Ecclefia  dcpravata  &  lethaliter 
vulnerata  eft  5  atque  iUe  y  ut  emendaret  tot  fidei ,  morum , 
difcipUna!  corruptelas ,  nuUa  "^«Jel^^l -Tr/flSiLtctl©-  demonftra" 
tione  Spiritus  ,  precibus  monitifque  nuUis  flefti  &  adduci 
potuit  3  quin  potiiis  exalperatus  etiam  magis  adverfus  de- 
monftrantes ,  orantes ,  monentes  anathemata  vibravit ,  fer- 
ro  flammaqueimmaniterfxviit :  quam  quo  Ecclefix  Gal- 
licance  Clcrus  a  Romano  Pontifice  in  re ,  quam  parvi  mo- 
menti  eflfc  cenfet ,  pertinaciter  diflidet ,  dubitamus  nul- 
li.  Veriflime  enim  jam  oUm  S.  Nazianzenus  Orat,  1 .  de  pa^ 
€C  pronuntiavit ,   cti  ^Soj-m  ifim^Ss  ofjLomcLS  J  \^  AJai - 

Cccc  •  /Seicttf    ' 


fix  momtorix. 


170      .     ECCLESI^  ROMAN^ 

^6(cc5  ^t>l^^(^ii  contenttonem  petatis  caufajufcepta?n  concordia  affe^ 

Bihm  obnoxia  fotiorem  ejjk  •'• 

ij4dm  cm~     C  C  C  X  L  V  I L  Circularibus  illis  ad  Epifcopcs  GMi 

gregattonis    \{x  literis  juuftiE  crant  alix ,  monitionis  fcilicetad  fchif-f 

tresfecejfl'  xnaticos  exemplaria  5   quse  ut  curent  continue  nota  fieri 

ftis  caivmiaomnihus  &  lingulis  Calviniana:  Seftis  confiftoriisj  injun- 

ilx  iifdem  eft.  Proftant  &:  illcC  litercE ,  his  verbis  infcriptx 

fubfcriptseque :  K^rchiepijcopi  ^  Epijcopi  ^  c^  Clerus  Gallicanus 

omnis ,  au^iorttate  Regia  Parijits  congregatm.  Ftatribus  Seceponis 

Calviniana  correcfionem  ^  reditum^  co?icordiam  exoptant,  Exor- 

dium  literarutn  gemitum  Ecclefixuniverf;^  Chrifti  obfe* 

ceflionem  illam  flc  pandit:  Ingemijcit  jam  diu^  Fratres  ^  «* 

mverfa^  Chrifli  Bcclefta  ^  c^  maxmo  cum  dolore  plena  San5ix  ac 

Sincerdi  fietatis  Varens  Vos  ah  utero  ^  ah  uherihm  ^    a  gremio  Jho 

voluntaria  fecefsione  ahjlra^os^  (^  in  folitudine  adhuc  errantes  vi- 

det.  Numquid  enim  poterit  CMater  ohlivifii  Filiorum  uteri  fui  ? 

Aut  'Bcclefa  non  meminijfe  charitatis  erga  Vos ,  male  memores  o[ui-^ 

dem  i  at  Fllios  tamen  Juos  ,  quos  erroris'  contagio  k  veritate  Ca^ 

tholicay  c^  Calvinian£  dejecfionis  te?npejlas  a  veteris  Fidei  San^ 

Uitate  abjlraxit  y  a  Capite  chrijiiana  umtatis  avulftt,    Binc  cft  l 

Fratres  ^  quod  illa  ingemtfcit ,  ac  divifa  ftia  vifcera  gravifltm^e  pa- 

riter  atque  amantiftme  conqtieritur.  ^urit  Fi/ios  amijfos ,  vocat 

Ut  ^erdtx  y  ut.Qaliina  congregare  fatagit  ,  ut  acfuila  provocat  ad 

volandum^  ^  maternis  anxia  dolorihus  conatur  vosy  Filioliyite' 

tum  parturire ,  donec  vere  (^  Catholice  in  Vohis  reformetur  Chri^ 

ftus.  Tum  rationem  fibi  reddi  feccflionis  fuis  a  Papatu  fe- 

vere  poftulat  his  verbis :    Nos  adeo  Clerus  omnis  Gallicanus  y 

o^uos  Spiritus  S.  pofnit  regere  Ecciefiam  y  in  qua  nati  efisy  ^  qni  ^^- 

reditate  non  interrtfta  eandem  Fidem ,  eandem  Cathedram  tene-^ 

nius ,  cquam  SanUi  Vonttfices  y  cjut  chrifianam  Reiigionem  Galiiis 

intuierunt  .-^  convemmus  Vos  ^  a--  qua  iegatione  pro  chrifio  defmgi- 

mur  r  tanqtiam  lyeo  e^ortante  ^er  nos  qummus  a  vohis  ^  mrjchif 


ma. 


PERIODUS  SEPTIMA.  571 

md  feceritis?  Enimvero  ^  ut  fe  habent  res  vejlra^  velkis  nolitis  3 
'vos  ejlis  fratres  mjiri  1  quos  oltm  ttnus  omnium  nojlrum  Pater  y 
gm  tn  Coelds  e[l  y  m  adopuorfem  filwrum  receperat ,  ^  quos  un^ 
CMater  EQcIeJia  in  Jpem  jiterna  hdreduatis  jiJiuUrat»  Imo  dr  illfi 
ipfe ,  qui  Vos  primus  fajvinaojit  non  ohedire  veritatis  Euangelio  s 
Projejjfonis  noJlrA  ^ntefignamus ,  nonne  antea  nohifeum  vivehat 
JrAter  unanimisf  non  tn  eadcm  verfaridomo ,  non  it/dem  efeis  Jpp- 
rttalthus  vefei^  nm  mutua  chrifiiand  nchfcum  fraternitat,is  exe^ 
quifokhatofficta?  Excujate  ^  fi  potejiis  ^  apudPatrem^  apudMa- 
trem ,  apud  Fratres ,  Juga  tam  fagttiofr  y  tam  ahrupts  ac  prMt" 
pitis  infAmiam,    Divtjionem  chrtfli ',  refctjfwnem  Sacramentorum 
Chrtfti  y  hellum  impium  tn  memhra  Chrtfit  ^  criminationes  in  con- 
jugem  chrifii  y  negationem  promijjionum,  chrifli  escufate  ,  ahlui- 
te  y  fe  poteflis ;   ^'  cpuoniam  non  poteflis ,    oraculo  Frophetico  vos 
fatemini  ohnoxios :  Filius  malus  jujium  fe  dicit ,  exitum  autem  fuum 
^hluere  non  potefi    S^orfum  itac^ue  y  Fratres ,  in  radice  cu7n  or^ 
he  toto  non  manfiflis?    Ctir  vota  ac  defideria  Ftdelium  cum  ipfis 
altarihus  confregtjits?   cur  conJcidijHs  precthus  viam?   llluc  ajcen- 
Jus  ad  Betim  fuit ,   cur  ne  more  conjueto  ad  Deum  fieret  oratio , 
fialam  tollere  de  lapide  ^  fecrilega  manu  fiihducere  lahorafiis  ?  Cce- 
teri  adhuc  SeBarit  hoc*moliti  erant  ^  nonut  altare  chrijli  fubver^ 
ttretur ,  fed  ut  adverfes  altare  chrifii  ^  fiium  ipfi  c^uaiecuncjiu 
^xtollerent.  Vos  ne  c^utd  fupcreffet  facrificii  chrifliani^  inauditum 
■  ad  hxc  tempora  factnus  ,  aufi  efiis^  dtruere  altaria  Domini  virtu- 
ium  5  in  c^mhtis  Faffer  chrifius  elegerat  fihi  domum  ,  ^  Turtur 
Ecclefia  nidum  fthi  5  uhi  poneret  pullos  fuos.  K^t  hdc  profirema ,  c^ 
•  tpuodcunc^ue  deinceps  aut  hellorum  contra  Eccleflam  ,   aut  errorum 
contra  anticputim  dogma  confictttum  efl ,  fichijinaticus  ftmr  ejfecit  y 
nec  tam  vefira,  voittntati  -^  c^uam  fchifmatis  ingenio  volumus  ejfe  tri- . 
huendum.  Hoc  adverfus  Vos  nominattm  expoflulamus  ^  hoc  ex  vo- 
his  cjUdtrimus  indefinenter -i  curfihijmafeceritis?  Ad  hoc  nifi  refpon^ 
deritisy  o[uantumcuno[ue  in  aliis  dicendo  attt  firihendo  sontendatiJ  ^ 

C  c  c  c  2  •     fe^' 


Y7'2^  ECCLESI^  ROMAN^ 

fuperfiua  kquimmu  Tum  caufam  feceffionis  petitam  a  mo*. 

ribus  hominum ,   quibufcum  vivere  fandtiores  ^viri  ,  6c 

legum  feveriores  amarores  ,   nec  honeftum  ad  famam , 

nec  fakibre  ad  confcientiam  duxerint,   diluere  multis 

conati ,  fic  Fratres  hos  ad  reditum  invitant :   SiUiA  jam 

fuferefi  y  Fratres ,  mfi  ut  ifti  Spirttus^  S.  confilio  vefiri  caufa  pa- 

reamus:  Beati  pacifici  ^  c^umiiam  filii  Deivocahuntur.  Et  per  vi^ 

feera  mifericordi^ ,    qu£  laceraftis  ha^e?ius  ^^  per  Eccleft£  CMatris 

uttrum ,,  cp^iem  rupijtis  >  per  ^haritatem  Fratrum ,  quam  tottes  vior 

lafiis  i  per  Sacramenta  Dei,  qUa  cantempfifiis;  per  k^U ariaBeiy 

e^UA  confiegiftis  -,  per  quicoiuid  Sanctum  ac  Divi?mm ,  aut  in  CoelOy^ 

aut  in  terris  colitur  ^  Vos  fi^aterms  ammls  ad  correfftonem  ^  adre* 

ditum,  ad  concordiam  hortamur.  Imo  quid  iam  fupereft  ommno  y^ 

nifi  ut  obliti  fchifinatis  ^.  ^memores  uherum  revertamini  ad  pro^ 

fria  y  uhi  toP  mercenarii  ahimdant  panihus  ^  dum  in  terra  defer-* 

tay  invia  ^^  inaquofa  ,  ne  micas  quidem  ad  juficntandam  utcun^ 

qne  famem  veftram  fptritualern  colligitis  ?  Ecquid  vera  c^nciami^ 

ni  aut  refifiitis?  Itme  vero  in  Fiiiorum  nomine  eruhefcitis  ^  inter 

quffs  primogenitus  Ludovicus  Bcclefi^  UVtatri  Opttm^  nova  erigit,- 

quotidie  troph/ca?  hoc  una  fane^^  vefira  ohjiante  pertmaciay  non 

fatis  feiix  ^  quod  tametfi  pro  tuendo  nomine^  chrifiiano  multa  in 

dies  religiose  ac  pie  confiituat  ^  e  fiorum  numero  fiuhditorum  ^  qui 

0:  facris  patriis  defecerunt  fponte  ^  ^  ad  ritus  alienos  convolarunt^ 

J^eligionis  transfugas  ,    vetm^  milttiA^  defirtores  ,  etiamnum  vi* 

deat  in  fufcepto  errore  permanentes  :  ifque  adeb  chrifiianiffimus 

Trinceps  y  quiy  nohis  audienttbm  ajehat  nupevy  tanto  fiudio  cupe- 

re  fe  difperfas  disjeciafque  partes  ad  BcclefiA  unitaiem  revocari  ^ut 

id  mereri  duceret  gloriofum  ^  veb  Reqii  fui  fanguinis'  effufiione  ^  at- 

que  etiam  illius  invifii(fmi  hrachii  diminuttane  ,.  quo  tot  hella 

feliciter  conficijfet,    Vofne  igitur  ^  Fratres  y  t^ugufiifimo'  Princi- 

piy  Regi^veftro,  plurimorum  ac  potentiffmorum  hofiium  Debell^ 

$orpy  fortifiimarum  urhum  Expugnatori  ^  ma:cimarum  Prmin^ 


PERIODUS  SEPTIMA;  f75 

eiarum  Domimtori ,  ornni  genere  triumphorum  injigniy  eam  pal* 
mam  invidebitis ,  quam  cceteris  omnih^s  mtefonat  f  Coeterum  dum 
vos  ita  compelUmtis  ,  c^*  ad  pacis  conjilta  hortamur  ^  ne  dicatis  :' 
Noltte  nos  c^ti^rerer  nam  hoc  dictt  int(^tutas  y  qtia  divtft  fimm  y 
mn  charttasy  cpna  chrifliani  fitmus,  CMeminerttis  y  ita  ejje  man- 
iatum  nohis  a  Sptritu  veritatis  (jr  Pacis  per  Prophetam  ,  ut  qui 
fe  negant  ejfe  Fratres  jioflros  y  iis  divere  non  definamtis  >  Vas  efiis 
Fratres  nofiri.  i^t  quod  temptu  ojferri  nobis  opportunitis  potefi 
Vos^  ad  Romanam  communionem  revocandi,  quam  que  Romafiam 
Bccleftam  guher^iat  Innocentitis  Pontifex  y  cttjpts  vita  ^  mores  ad 
amiquioris  cr  fievertoris  dffcipltnA  formam  exacii  perfecfuin  fcincii- 
tatis  exemplar  arbi  exhihent  chrifiiano?  Vt  ad  eumfi  adjttngere 
'virtutis  omnis  cultorem  eximium  maxima  virtutis  opus  ad  fialu" 
tem perinde  ut  ad gloriam  in  Vohis  fitturttm  fitt.  Subjundisno- 
vis  corhortatiombus  y  tandem  Epiftola  in  comminatio* 
nes  non  obfcuras  delinit:  ^od  fii  ino^mmt  illi,  faceread- 
hortantihus  nabts  pertirpaci  animo  renttitisy  Si  nec  precibus  vtnci  y 
nec  fiecii  chmtate ,  nec  monitis  addttci  ad  concordiam  vultis-^ 
y^ngeli  qtndem  pacis  amar^e  fiehtint'  j  nec  tamen  vos  continuo  y 
ut  fieri  par  effct  erga  nimium  pervicaces  y  relinquemus  vobis :  fid 
per  fiepes  (^  fpinas  (n>es^  Chrfii  qtt^rere  non  dcfinemtis:  &  cum 
effecerimus  omnia,  propter  quA  mentes  vefira  nobis  reconciliart 
debuerint  y  pax  noffra  demum  y  vobis  eam  refipuentibus  y  tam  ofi^ 
ficios^e  y  tam  ftmere  ohlatamy  revertetur  ad  nos  ,  nec  ampliks  re- 
quiret  Deus  animxs  vejiras  de  manu  nofira  j  cr  quemadmodtim 
error  hic  vefier  novtfimtts  erit  pejor  priorihus ,  fitc  erunt  novifftma- 
"vefirapejora  priorihus.  Vext^ntamen  meliora  fperamus  y  Fratres  y  (jr 
faluti  vefir^viciniora, 

CCCXLVin.  Operic  pretium  duxi  plcraque  E-  tuck$  ejrnK- 
piftolx  illiusverba,  ip  quibus /^wa;  (itlUnt  lahia  mi  5x-"'^^ '^^'''^^^ 
trane^y  c^  lemus  efl  oleo  paldtum  ejus  5  fcd  pJTI*'*!!!^^  novtfif- 
mum  ejus  y  amarum  fiicut  ahfitnthium  y  actitttm  veluti gladius  hiccps-^^ 

Cccc  3        '  (ProY. 


.^7+  ECCLESI^  ROMAN^ 

(Prov.  V.  54J  reprarfentare  o^}\y\^ko ,  ne  pofteritatem  la- 
teat,  qua  contentione,  quo  tuco,  qua  4^'5^^o'>^>'  '\Jfm^~^ 
xsiff^  hypocri[i  fdfiloquorum^  quibufve  illecebris  artibufqu^ 
negotium  ifthoc  geftum  fit.  Enimvero  poft  rationem  fo-^^ 
celfionis,  nonaveraChrifti  fideliiimqueEcclefia,  fedab 
inhaerente  fociataque  ad  tempus  eidem  Papali  faftionc , 
cui  non  magis  quam  Doriatiftis  olim ,  univerfi,  chriUi  Bc- 
ckfu  nomen  congruit  >  inftitutx ,  non  ob  mores  duntaxat , 
uti  Clerus  f also  perfuadere  conatur ,  fed  ob  r.eligionem  >, 
fidem,  cultumque  omnem,  tyrannide  affeftata  in  confcien- 
tiam,  fuperftitione  &  idolomania ,  denique  erroribus  ca^ 
pitaUbus  cum  verbi  Divini  veritate  hoftiUter  pugnantibus,^ 
mifefe  corruptum  ,   lethaUque  tabe  &  veneno  infeftum 
imbutumquei  totiesvere,  graviter ,  ferio  ipfius  verbi  Dx: 
vini  5  immoti  veritatis  principii  ,   non  fJixj^cdv  aiinxpiaf^atv 
fahularum  arte  confi&arum  authoritate ,  redditam ,  tot  San- 
ftorum  Martyrum  fanguine  obfignatam  :  poft  ftabiUtum 
authoritate  Regia  in  tot  Regni  locis  reUgionis  Reformatx 
exercitium  Uberum :  poft  tot  Templa  contra  fas  Edi£to- 
rum  diruta ,  tot  calamitates  miferis  infliftas  >  quin  &  ipfo 
perfecutionum  ardentium  aeftu ,  inquirere  denuo  in  cau- 
fam  fchifmatis,  quid,  inquam,  hoc  aUud  eft,  quamin 
xe  feria  kidere ,  vel  3  fi  intentionem  inquirentium  fpefta- 
mus ,  Hg  x^iiZy\  JcLyxl^  crambe  his  pfita  mors  ?  Liceat  de 
p(^g)i^Ao)Pi5  hlandUoquis  &:benedicentibus*ejufmodi  iUaGre- 
.gorii  M.  Moral.  xxxi  11.56.  ufurpare :  C^ffumunt  Agnifpe' 
ciem ,  ut  Draconis  exerceant  operationem.   Quomodo  vero  di* 
viferunt  Chriftum^  qui  foKim  Cfiriftum  optarunt;  non 
defiderantes  cognofcere  aUud  y  quam  Chriftum  crucifi- 
xum?  Quomodo  Sacramenta  Chrifti  refciderunt,  qui  a 
Chrifto  non  inftituta  refpuerunt  ?  Qiiomodo  beUum  im- 
pium  im  membra  Chrifti  geflerunt ,  qui  cum  Chrifto  ejiif. 

1  V..  >    ^  q«e 


PERIODUS  SEPTIMA.  57$ 

•quc  veris  membris  omnibus  v.era  fide  &  charitate  indivul- 
fi  cohcerent?  Qiiomodo  Sponfam  Chrifti  criminati  funt, 
qui  eandem  uni  viro  Chrifto ,  caftam  virginem  adjungere , 
omni  ftudio  curaque  laborarunt  ?  Qiiomodo  negarunt  pro- 
millionem  Chnfti,   qui  fola  ea  freti  non  timuerunt  ha- 
denuSy  quidfibi  carofaceret?  Q.uomodo  excifi  funt  a  ra- 
dice,  qui  fide  in  fohim  Chriftumj  radicem  Jefte,  Vt^- 
■^'ovle?  Tf  ')(^^y]rfQ<rY\Ti  permanentes  tnhe?iigmtatet]\\s^  confiftunt? 
Qiiomodo  confregerimt  alrare  verum  y  Chriftum  >  qui  al- 
tari^  i  Vota  defideria  hominum ,  a  vero  altari  Chrifto  5  & 
fiducia  in  eodem  folo  coliocanda ,  abftrahentia  verbi  Di- 
Vini  authoritate  freti  removerunt  ?   Qiiomodo  precibus 
Tiam  confciderunt  5  quibusfohisJefusChriftusjuftusPa- 
Tacletus  ad  Deumvia,  vcritas&vita  eft?  Qiiomodo  fu- 
ftulerunt  fcalam  de  lapide,  qui  uni  Lapidi  in  Sione  fun^ 
datopreribfoj  angularifumrnoa  adeoqueabimoadfum- 
mum  ufquepenetranti,  pertingenti,  Lapidis  iiUus ,  cu- 
jusin  Coehmi  ufque  porreftafcala  eft,  anritypofoh,  fu- 
perftrufti  confidentefque  non  crubcfcimt  ?  Qiiomodofu- 
ftulerunt  facrificium  Chriftianum  ,  qui  altaria  hgnea  fifti- 
tiarum  virtutum  Domini  contra  aUare  noftrum  Chriftum , 
qui  fuper  omnes  Coelos  afcendit :,  ut  impleref  omnia ,  ere- 
fta  &:  in  quibus  nec  pafter  Chriftus,  nec  turtur  Ecclefia 
tmquam  fibi  pullifvefiiisnidumfixere,  penfiampliusnon 
habent?  Qnomodo  denique  moverunt  bellum  Ecclefix, 
#rrores  contra  antiquum  dogma  feminarunt,  qui  pro  an- 
tiquo  dogmate  non  diligentes  animas  fuas  ufque  ad  mor- 
tem  5  Archiepifcopis  interea ,  Epifcopis ,  totoque  Clero 
GaUicano  inveterati  erroris  fui  pertinacia,   &  dominan- 
tium  in  partes  abreptorum  confenfu  tuto ,  afiiicta  fibi  pom- 
pa  deliciifque  folitis  diffluente ,   ac  de  coetero  adverfiis 
imiOcuam  plebem  Chriftrad  flammam  ferrumquefinefi- 

ne 


576  ECCLESI^  ROMANiE 

ne&:modox:onclamantei  tot  mala,  vivix:omburia ,  lanie- 
nas  inauditas  5  vitse  difcrimmaj  fortunarumincendiafu- 
ftinuerunt  -,  quandoquc  etiam  adverfus  Henoticos  religio- 
nis  praetextu  dominationi  inhiantes,  iiseredemRegnij.fe 
religionemque  viadicantes  ftrenue  defenfitarunt  ?  Qiiam 
igitur  caufam  expoftulandiadverfus  innocentes  oppreifos, 
toties  vim  Cleri  confcientiis  eorum  dominantismjuftam 
rpaftbs,  habuerunt?  Quin  potiiisCleriGaUicani  Pontifi- 
cii  eft  reddere  rationcm  fchifmatis,  divortiij  feceflionis 
perniciofiflimx  omnium  a  Chrifto  ad  Papam ,  dvlixt^^ 
vlcarum  Chrifti  fefe  venditantem  fme  tabulis  juris  Divini, 
imo  adverfus  authoritatem  earundem ,  effferentemque  fe 
adverfus  omne  id ,  quod  Deus  eft  &  dicitur :  a  lege  Chri- 
fti ,  ad  legem  Papx :  a  vivis  aquis  Kmpidifque  rontibus 
verbi  Divini ,  ad  ohdas  cifternas  traditionum  humanarum, 
eoriimque  incertarum  plane  ,&  iluxx  fideij  a  facrificio 
Chrifti  cruento  ,  ad  incruentum  Miflaticum  -,   a  Chrifti 
interceflione  5c  invocatione ,  ad  interceflionem  &  inyoca- 
tionem  Sanftorum ,  fiveverorumj  five  fiftitiorum  >  aj«- 
ftitia  Chrifti,  Euangelica,  inqua  fola  Deus  acquiefcit, 
ad  juftitiam  propriam,  humanamu  qua  fretiolimjudxi 
juftitiamDivinamamiferunt>  acultu  unius  foliiifque  Dei 
ad  cultum  hominum  ^  auri ,  argenti ,  iigni ,  lapidum ,  of- 
fium,  ahariimque  rerum  Divinitatis  expertium,  ut  infi- 
nita  ejufmodi,  obquxcumPontificiacommunione,fifi- 
dem,  confcientiamque  fuamfalvam  vellentnoftri,  null^. 
iis  Gv/jicpcimt^  y  cvyTcaf^^idis  y  nullum  confortium  commer- 
ciiimque ,  communio  nulla  eflfe  potuit ,  filentio  prxteream, 
Ciuii  vero  aChrifto,  ejufqueEccIefia  veraSc  Catholica 
nunquam  Reformati  in  Gallia  difcefllonem  fecerint ,  fed 
Reformatione  fua  fcorias  duntaxat ,  fordefque  abauro& 
ar^nto,  lapidibiifque  pretiofis cceleftis  doftrin;s,paleas 

atri- 


PE  R I O  D  U  S  S  E  P  T I M  A.  5  77 

:d  tritlco,  vile  a  pretiofo  feperaverint ,  noniisutique  ad 
communioncm  Papatus ,  fed  Clero  potiiis  ad  Chriftum 
veramquc  &  Catholicam  ejus ,  a  qua  devius  errat ,  Eccle- 
ilam,  cum  quaReformatx  EccleficE  Gallix  conjunctilli- 
mx  funt,  revertendum  fuerit ,  juxta  confiUum  Deifalu- 
berrimum,quodhisvcrbisJerem. XV.  19.  confignatum  ie- 
gimus:  Propteredftc  dixit  Jehova:   Si  cothverjm  fiieris  ,  tunc 
convertamTCi  (^  coram  me  ftabts.  Et  ft  eduxeris  pretiofim  a  vi- 
U  y  tanquam  os  meum  eris.   Convertentur  tfft  ad  te ,  cr  tu  non 
converteris  ad  ipfos.    Rehgio  •  igitur  fit  Vobis  ,  o  Eideks, 
Sanftificati,  Aflerti  femel  &  illuminatia  SpirituDei,  o 
inops,  imbellis,  moefta  n^TI/  Congregaftom  (ita  nonnul- 
li  Pfal.  LXXix.  19.  interpretantur)  tradita  Turtur,  quar, 
amiflb  ,  vel  abfcondente  potius  fe  ad  tempus  Compare 
tuo ,  apud  Te  &  Deum  Tuum  folum  plorabunda  inge- 
^ifcis  >  religio ,  inquam ,  flt  Vobis  audire  voces  &:  lenoci- 
nia  Bxtranent ,  ad  amores  fuos  pellicientis ,  adhortante  vos 
graviter  Spiritu  Dei  per  Sapientiflimum  MortaUum  Prov. 
V.  20.  21.  Vt  ,c[uid delectaheris  y  Fili  mi^  cum  Aitena,  cr  ample- 
Bcrisftnum  Bxtranedf  .^ando  coramoculisjehovafintvidvi^ 
riy  &  omnes  femitas  ejus  fonderat,  Inic^uitates  fudi,  capient  ipftim 
Jmpium  ^  funihus  fcccati  fui  tenehitur.  Ipje  morietur,  eoquodnon 
audivit  eruditionem :  &  propter  multitudinem  Jiultiti^  fuA  erra" 
hit. 

C  C  C  X LI X.  Koc)  TAuTflt  A<V  <W  Tcttlrot.  Produximus  Fh.iioptn 
enim,  uti  inftitutum  noftrum  ferebat ,  Ecclefi;^  Roma-''"^'"''''*^* 
iise  hiftoriam  ad  noftra  ufque  tempora,  quxobejufdcm 
adverfus  veram  Ecclefiam  Chrifti  odium  inveteratum  &: 
*cnrayAK,  crefccntem  in  dies  farvitiam,  magnamquc  infi- 
diarum,  moliminum,  perfecutionum*nmiaperte»crude- 
liuiji.,  tum  occulte  graviiifque  ignisi^iftar,  quierumpc- 
re  nonvalens  periculofius  interiora  appctit,  fovicntium, 

Dddd  6c 


^78  ECCtLESI^  RQMAN^ 

Sc  ima  vifcera  Eeclefise  arrodentium  ,  molem  ri}/'^  nj7 
tm^us  malum  Amos.  v*  13V&  Kcapi^  ^M7ei$  tempora  d^ci- 
lU  2  Timoth.  III.  I.  dixeris  mcrito.  £xiverunt  pridem, 
exeimtque  quotidie  ex  portis  Ecclefiae  hujus  feduftores 
Spiritus  ad  Reges  terrse  &  habitabiHs  totius ,  ut  eos  con- 
gregent  ad  proeUum  diei  lUius  magnae  Dei  Omnipoten- 
tis  m  locum  Harmageddon  Hebraice  diftum.   Bcce  ^  ita  in- 
terea  Fihus  Dei  ex  Coelo  iideles  fuos  aUoquitur  ,   venh 
ficut  fur.  Beatus  qui  vigilat ,  c^  cuftodit  vejtimenta  fua  ^  ne  nudus 
ambulet  j  ^  videant  turpttudinem  ejus  ^  Apoc.  XVI.  14.-17*   * 
Pr4,u.f,      C  C  C  L.  Tu  vero  R  O  M  A , 
adKomam;  Sfurcum  cadAver  frijlins 'venuftatts  y 

Jmagoturpis  furitatis  antiqua, 
Nec  RomaRom^compos  yfedtamenRomay 
SedRomay  qua  pr^ftare  nonpotes  Romam  ^ 
Sedqus  foveris  fiaude  ^  qutz  foves  fraudem^ 
Vrhs  prurienti  qu£  obfoletior  feorto  t 
£t  obfoletimorepruriens  feorti  j 
^i^  pejievioia  foece  proftitutarum 
T^e  proftituta  vincis  ^  c^  tuum  faBa  es 
Tibi  Lupanar  in  tuo  lupmari, 
Vale  pudorisurhs  inanis  d^  reBi  >  ^ 

TuipudorisnominiJquedeco^iriXi  --:r.\\H^v 

Turpislituranonmerentiumrerum  i 
Ocelle  c^uondam  y  nunc  lacunafortun^m 
Negotiofamater  otiofarum^ 

Vak  nefanda  3  conftuprdta  5  corrupta  ^  ■-  •i-'^-  '  ^  ^  -  ^  •  \ 

Jncefta  coelihum  Suiritium  manceps !       ■  ^^^ ^=  ''"'^  -'- '  -    ^ 
Tu  omnium*inChriftiano  Grbe  malorum  caufaes.  quo- 
mm  tibi  coram  neo  forti ,  jufto  ,  Zelote  reddenda  erit 
quandoque  ratio.  Propter  te  maftantur ,  affliguntur»  V€r 
xantur  tot  miiha  hominum  Chriftum  Salvatorem  fuum  ve- 

r^ 


PERIODUS  SETTIMA:  579 

re  &  pure  colentium,  TibiomniS  ille  fanguis  innocentif- 
iimorum  afFufus  efti,   Tibi  omnis  fufcepta  vexatio,  pa- 
trat^  perfecutio;  efl:.  ? NcAi  >alia C(i)t  perfetutioniim ,  tot  in- 
fliftoruqil  malorUm  catufa  l  ac  ne  prastextus  quidem  alius. 
eft,  quam^^quod  Chriftiani  tuam  iUam,  nullo  jure^nut^ 
lo  titulo  ha£tenus  in  fidem  &:confGienti^n\  eorum  ufiirpa-  ^ 
tam  3  Apoftolicarh  videlicetv  authoritatcm  agnofcere  ficut 
non  potuerunt,  ita  noluerunt.  HommesTuquidcrnfaU- 
lere  potuifti,  6cpoteris,quoufquejuftefanftequepermi- 
ferit  Dominus.  Sed  dj^pofita  jam  i^xtk'  tua  funt.  D  E  U  S 
defiruet  T^in  finem ,  evellet  te ,  c^  emigrare  te  facict  de  tahernacU" 
lo  ttio  ^  c^  radicetntmmdeterraviventtmn.  i^Arguette^  &  Jta^ 
tuet  fe  contra  faciem  tuam,  DeTe,  &:  Tibi  dida  noveris  fe- 
rientiaiUa  oracula :  Et  vidt  mulierem  fider^temfiper  hejliam  coc^ 
cineam ,  plenam  nornmihus  hlaffhemiA ,  hahentem  captta  feptem ,  CT 
captta  decem,  Et  rmdter  erat  circumdata  purptira ,  (^r  coccino  ,  i^ 
inanrato  auro , .  lapide  pretiofo  ,  ^  margaritis ,  hahens  poculum  au" 
reum  i'n  manu  Jua  ,  plenum  ahominatione  ^  immundttia  fornicatio* 
nts  ejus.  'Et  tn  fronte  npmen  enis  fcriptum:  UMyfl^ritim :  Bahylon 
illa  magna ,  mater  fornicationum  dr  ahominatiomm  terrd.  Cecidtt^ 
cecidtt  Bahylon  illaMagna:  c^ua  a  vino  tr£  fornicationis  fm  pota^ 
njit  omnes  gentes.  yujtuses  Domine  ^  quies  ^  c^qui  eras  Sancftts^ 
qui  hdc  fudtcafi  -,  quia  jdnguinem  Sanliortim  ^  Prophetarurn  effti^ 
derunt ,  o-  fangutne  potajtt  eos.  dtgnt  entm  funt.  Bahylon  magna 
*ventt  in  memortam  ante  Deum ,  ut  detur  tlli  caltx  vtni  indignationis 
TTA  ems.  Qux  Tibi  foli  examuirim  &-  Tniyo^fjLoqr^i  convenire, 
demceps,  xnjv  ^tS  'TecLXiiia.  manifeftum  fiiciemus.  At  c\^'  ^  Ecdejiji 
mant  interea  anima:  decoUatorum  affliftorumque  omnium  '^  "^^p^-^^^it* 
propter  teftimonium  Jefu,  &  propter  verbum  Dei,  fub- )^'^^,'/;'^'X'' 
tusaltareDei:  USQ.UE  QUO  DO  M  I  N  E  ,SAN-^- 
CXE  e^^T  VERAX,  NON  JUDICAS  FT 
IsTON^VINDICAS    SANGUINEM    N  O- 

Dddd  2  STRUM 


58o  ECCLESI^  ROMAN^,&c. 
STRUM  DE  iis,  QUI  HABITANT  IN 
T  E  R  R  A.  Et  qui  talia  teftatus  eft ,  dixit :  E  T I A  M , 
VENIO  GITO.  AMEN.  fufpirantibus ommbus , 
quiadventumejus  diligunt:  ETIAM  VENI,  DO- 
M 1 N  E  J  E  S.  U.  Tibi^t^atri ,  Eilio  &  Spiritui  S.  ob  abyf- 
fos  judiciorum  &  gratiarum  divitiariimque  T.uarum ,  fic 
Magnificentia  &  Robur,  Gloria,  &  Viftoria,  ficHonor 
in  Secula  Seculorum  • 

F    I    N    I    S. 


.A  -ix  Jx  vi-    r 


^RAN- 


FRANCrSCI    GUICCIARDINE 

^atntii  Florentini^  &  Leoni  X.  (Pontijici 
^manod  Secretis  confiltis  y 

HISTORIA 

P  A  P  A  T  U  S 

Quam 

InHlJibriarum  ejus  Libri  Quarti  impre[?is  ExempU- 
ribus  mala  fide  omijjam  j 

Ex  Autographo  Florentino ,  Nobilis  Florentini  confan- 

guinci  bona  fide,  una  cum  Paralipomenis  nonnuUis 

aliis,  reftitutam,  ob  argumenti  affinitateoV' 

adjungere  placuit. 


C|'W  AI3:>l-tJ"r-^         ,i€l^K 


■.     ...^    ^l^^iii^l.AO-^  UU'w-ri: 

;  va-^tvj."^'  ^  :v::^^i^. 

A 

■1 

1 

o  r  c ' 

0       s     1 

i  i  j 

« 

rri:.i59 

.A  -1 

Kobilis  Florentrnus 

L  E  C  T  O  R  L 

ITSlvadendis  occupandifcjue  Imperiis^juris  foope  color  ini- 
tto  qu^ri  foletiflabilita  yero  fundataque femel  tjrannidey 
^etera  illa  tnitia  quantum  poteji  ohruuntur  y  fex  tantum 
^gta  nude ,  ©"  ^^eluti  09  odny/xol^  obtendittir  y  in  contempto- 
res  legtbus  Majeftatis  perducllionkmque  Vtndicattir.    Ita- 
^ue  ftmpliciter  magts  &  ingenue ,  qttam  caute  ^atdtis  III. 
ctim  de  Jumma  ipfttis  pote/iate  aliqtiando  ititer  familiares 
mentto  incideret ,  ridere  illos  folitus  erat  y  ut  fcholaflicos  (3 
rerum  rtides ,  qui  a  Chriflo  eam  tam  anxie  repeterent  5  ctijtis 
fe poffeJ^ionemVel  folam ^  optimum  &  frmif^tmum  titultim 
hahere  dicebat  ^  quam.Vtribus  opibufque  ftimmis  ^  ciVttatibus 
7nunitif?tmis^& potemiJ?imorum  Trinciptim  ftbi  conjurantitint 
auxilio  tueri  ac  defenderepojjet,   (Prtidentius  etiam  Italo- 
rumpars  maxima^  qu^  ^ontificem  ^mantim^  non  utt  Deuni 
diqttem  ^  aut  Dei  Vtcarium  ob  fulmina  tlla ,  quibtisjampene 
totus  inermis  efl ;  fed  ut  Trtncipem  Viris  ^  armis  ^  uybibus  ca- 
flellts ,  fcederibufqtie  potentif^imtmi  reyerettir  &  obfcrVat. 
^os  Vero ,  qtios  ille  utpuerulos  fola  Van^e  religtonis  larVa  per- 
terret^  qutbufque  ut  Venalttits  manctpiispro  arbitrio  abuttttir  y 
fcire  aliqtiando  par  efl ,  qtto  jure ,  qttare  injuria  tam  duro  in- 
clementtqtie  Vomino  ferVtamtis  :  non  tit  tanqnam  fpartaci 
hellum  aliquod  ferVtle  moVeanms  ^fcd  ut  ingentitMati^  &  qtic— 
rum  rjlajoresJerVttutem  illamnon  ferVtertint  \  Vindtcibus  ta- 


men: 


fnenidonels  Vel  tertia ajfertione  femel amjfam  lihertatem^ 
flrjenue  rccuperemus ,  &  fortiter  retineamus  conferyemuf^ 
que.  Natales  porro  nojlros ,  ^el  ab  ejufdem  Vominifamilia^ 
aliqtta  faltem  exparte  repetere  licet  ^:ex  qua  eji  hoc  quidem 
mancipiumj  fed  frugt  admodum&  manumifftone  dignifft- 
mum:  cujus  etiamhac  in  re  fidemherus  infidelifjtmus per 
dlligatos  ohruere  Conatus  efi.  ISlos  tahulas  quaft  ex  naufra" 
gio  .^  aut  potius  ex  rogo  VifpeUionum  manihus  extortas  omni- 
hus  veddtmus.  Quarumfidem  &  vindicum  fatis  perfpecia 
integritas  ^  &  aucloris  jlylus ,  &  lociipfius ,  mde  dolo  malo 
detratldi  funt ,  Velfola  infpeSlio  fic  ajferunt ,  ut  de  ea  nemo 
honus  jufte  duhitare  pofitt.  ^tiquum  efi ,  ut  hoc  heneficto 
p'udenter  &Jerio  utamur fruamUrque ,  nefi  nos  oh  pretium 
participandum  iterum^uodammodo  Vanire  patiamur^  non  ea- 
dem  pofthac  fpes  lihertatis ,  affulgeat ,  ^  perpetuaferyitu- 
te  dignif^ima  etiam  graviorihus  fiagris  mancipiapremamur^ 


FRAN- 


58; 

FrancisciGuicciardini 

Locus  5  hifloricum  (Papatus  edijferens  ^  reflttuendus      ]^l^'  Y^C^'""^ 
Lihro  I V.  pojl  conceffit ;,  ^c.  '•  f*^  '^^''- 

D  cujus  rei,  &:multarumaliarumfequen- ocf,,>///. 
tibus  temporibus  geftarum  clariorem  noti-  l^o^'^- 
tiam^  res  ipfa  pofcit ,  utiquidjurisinFla- 
miniacj  qux  nunc  Romagna  dicitur,  oppi- 
dis ,  aliifque  compluribus ,  qux  vel  nunc 
poflldent ,  vel  antea  variis  temporibus  pof- 
federunt ,  Romani  Pontifices  habeant ,  dicatur :  quoque 
pa£to  ab  initio  rerum  facrarum  adminiftrationi  duntaxat 
prsefefti ,  ad  Regna  &  Imperia  pervenerint :  ad  hoc  ut 
id  etiam  tanquam  his  annexum  &  conjunftum,  qux  ob 
has  atque  alias  caufas  contentiones  diverfis  temporibus 
inter  Pontifices  atque  Imperatoresextiterint,commemo- 
retur. 

Pontifices  Romani ,  quorum  primus  Petrus  Apoftolus  PoHtijicum 
fuit  i  accepta  ab  Jefu  Chrifto  in  rebus  facris  ac  divinis  au-/"'^'«!"*«'» 
doritate  ^  charitate ,  fubmifllone ,  p^ientia ,  fpiritu  facro  ^"""'^'^^* 
&  prodigiis  magni,  perillorum  initia  non  modopoten- 
tia  civili  &:  mundana  penitus  nudati ,  verum  etiam  ab  illa 
vexati,  diu  obfcuriac  fere  ignorati  fuere:  eorumnomi- 
ne  nulla  re  magis  quam  fuppliciis  &:  cruciatibus  perferen- 
dis  innotefcente ,  quxunacumiis,  qui  eos  fequebantur, 
fuftinebant.  Nam  etfi  cum  propter  infinitam  multitudi- £oy,,„^^,„ 
nem  diverfarum  nationum  &  feftarumqux  inurbemRo-^^'/^^^^^^- 
mam  confluxerant ,  parum  Chriftianorum  progrefliis  & 
aftiones  animadverterentur ,  elTentque  ab  quorundam  Im- 

E  e  e  c  pe- 


586  FR.    GUICCIARDINI 

pcratorum  vi  &:  vexationibiis  immunes ,  nifi  fi  quando  il- 

iorum  publici  ritus  filentio  prrcteriri  non  poffent :  nihilo 

minus  tamen  aliqui  alii ,  five  mnata  veritate ,  five  Deorum 

liiorum  infano  quodam  amore  pereulfi :,  eos  tanquam  no- 

varum  fi.iperfl:irionum  audores ,  8c  fnx  rcligionis  everfo- 

res,  atrociter  perfequebantur. 

s^h  co^hH'       Hoc  m  ftatu  tum  voluntaria  paupertate  ^  tum  vitse  reli- 

two.M.  Lf   qua  fanftimonia,  tum  fuppliciorum  acerbitatibus  clarif- 

tg.Tpltm/    fimi^  adSilveftri  Pontificatum  perftiterunt.  Cujus  tem- 

poribus  quum  ad  chriftianam  rehgionem  Conftantinus 

moribus  fanftiilimis  Chriftianorum,  6c  prodigiis  atque  mi- 

racuhs^,  qu;^  frequentiffima  in  iis ,  qui  Chrifti  veftigia  fe- 

cpebantur  ,  elucebant ,  permotus  ,   animum  appuUflfet , 

Pontifices  a  pericuHs,  inquibus  annos  circiter  trecentos 

verfati  fuerantj  tuti,  hbcriuscultum  divinum  exercere , 

mmcf.chi.   ritufque  Chriftianos  palani  profiteri.  Qiiamobrem  faftum 

(tt.ir^t4n>pro-  ^^    ut  partim  morum  6c  vitas  admiratione,  partimprae- 

/:Vc/^/.i  ^//..- ceptorum ,  qux  noftra  rehgione  continentur ,  lanctitate, 

^"^' '  partim  quoque  facihtate  quadam  mortahum ,  qua  plerum- 

que  vel  ambitione  ^  vel  metu,  Principis  fui  exemplum  imi- 

tanturjnomen  chriftianum  mirifice  omnibus  in  locis  propa- 

gari,  paupertasveroilla  facerdotumbeatadiminui,  coe- 

perit.  Nam  Conftantinustemploin  LateranoDivoJoan- 

m,  in  vaticanoPetro Apoftolo,itemquePaulo,  aliifque 

diverfis  inlocis,  sedificatis,  ea  non  modo  pretiofis  vafis 

ornamentifque  ditavit,  verum  etiam  m  farta  tefta ,  tueri  ac 

.   renovare,  quce extruflra erant ,  feque,  quirebusfacris  o- 

peram  darent ,  fuftentare  pofl^ent ,  prsediis  atque  aliis  ve- 

digalibus  donavit.  alii  pristerea  multi  poft  fecuti ,  rati  be- 

neficiis  hujufmodi  faciliorem  aditum  in  coelefte  regnum 

fibi  patefieri^  autnova  extruebant  fana ,  eaque  donis  cu- 

mulabant:  autjam  extruitis  fuorumbonorumportionem 

ali-- 


HISTORIA  PAPATUS.  587 

aliquam  attribuebant  >  quinetiam  five  lege  quapiam  invc- 
terata,  five  confuetudine ,   ad  leges  Mofeae  excmplum:, 
quifque  de  bonorum  fuorum  frudibus  decimam  partcm 
locis  religiofis  pendebat.  Ad  quod  quidem  efficiendum  ^  D/r///.«  ec- 
magno  cum  ardore  cxcitabantur ,  quodviderent  abinitio  '^^'^^^y"''^ 
Sacerdotes,  eoexcepto,  quodadparcilllmum  victumfi-^rjLiV.' 
bi  refervabant ,  quicquid  reliquum  erat ,  partim  in  cedifi- 
cia  religiofa ,  eoriimque  fuppellectilem  ^  partim  in  egenos 
aliofque pios ufus  impendere.  Cumque  nondumfuperbia  £^;r,^5,-„. 
&:  ambitio  in  eorum  peftoribus  infediflet,  ab  univerfis, »''»'"  ^-'j^- 
qui ubique erant 5  Chriftianis omnium Ecclefiarum i^^p^^-^l]t'-^Z7ctfie- 
mus  cuftos,  Sctanquam  PetriApoftoli  fucceflbr  Epifco- '^^^  w':c'««- 
pus  Romanus  agnofcebatur :  primumquodea  civitas  ob ''"'• 
fuam  antiquam  dignitatem ,  tanquam  reliquarum  caput 
&  Princeps  ,  Imperii  nomen  majeftatemque  retinebat^ 
deinde  quod  illinc  in  bonam  Europx    partem  religio 
Chriftiana  diffiifa  erat  :    poftremo  quia  Conftantmus  a 
Silveftro  ritu  Chriftiano  aquis  initiatus ,  cjufmodiauclo- 
ritatemin  eoatque  inejus  Succeflbribuslibenter  agnovc- 
rat. 

Fama  quoque  eft,  Conftantinum  Orientis  provincia-  oruifh  €$»• 
rum  motibus  Imperii  Sedem  Byzantium ,  poft  de  fuo  no-  /?'»'»^'^'  -^^- 
mine  Conjlantimpolim  appellatam  ,  transferre  compulfum ,  '''^''  **' 
Pontifici  Romanrs  urbis  aUarumquc  &:  urbiuni  &:  regio- 
num  in  ItaIiaimperiumdonafl!e.  Quxfama  quamvisafc- 
qucntibus  Pontificibus  diligenter  fuerit  enutnta  &:fuftcn- 
tata^  corumque  auftoritate  a  multis  credita,  eft  nihilo- 
minus  cum  ab  fcriptoribus  graviflimis ,  tum  vero  rebus 
ipfis  refutata.  IUud  autem  certo  conftat ,  &:tunc&loRgo 
pofttempore,  urbemRomam,  Itahamque  omnem  tan- ?,/?  cs;;/?.,«- 
quam  Imperio  Cacfarum  obnoxiam ,  ab  Imperatorum  mi-  "^'  ^^- ;'''- 
niftris  ac  Prxfeftis  fuiflfe  gubcrnatam.   Ncc  dcfunr  ^^^^l^r^l-tm 

Eeee  2  cnrc- 


^88  FR.    GUICCIARDINI 

poHtificum  quicquid  de  Conftantino  &:  Silveftro  dicitur  (ufqueadeo 
potejtia  ort'  [^pQ  profundis  in  tenebris  res  vetuftas  demerfae  latent)  re- 
gi^em  fortf  ^^^^^^^^  ^  oftcndantque  eos  longe  diverfis  temporibus  ex^ 
titilfe :  nemo  tamen  ncgat  y  Imperii  Conftantinopolim 
tranilatione  ad  Pontificum  Potentiam  5  viam  efl^e  patefa- 
ftam,  ex  eaque originem  habuiffe.  Nam  indies  magis  &: 
magis  Imperatorum  auctoritate :,  tum  ex  illorum  continua 
abfentia^  tum  quod  graviflimis  in  Oriente  bellis  diftineren- 
tur^  in  Italia  debilitata  ,  populus  Romanus  ab  Impera- 
torum  obedientia  ^  paulatim  defciflfens ,  atque  ob  eam  rem . 
tanto  magis  Pontifices  praefentes  r-efpiciens ,  eis  ccepit  non 
obedientiam  quidem  y  fed  voluntarium  quoddam  obfe- 
quium  exhibere.  jl<^n;.^ 

impedhur         Quanquam  ne  hxc  quidem  nifi  lente  fefe  oftenderunt , 
tamen  eadem  ob  Gothorum  &  Vandalorum  ahariimque  barbararum  na- 
'^lt^  r!^«'-  tionum  in  Italiam  eiFufiones  ^  a  quibus  capta  faepe  ac  dire- 
daii^:  mc     pta  Roma^  &  Pontificum  nomeri ,  quod  ad  civiles  attinet 
Rlrfa7i^Pr7' ^^^  *  iu  obfcuro  pcue  contemptim  jacebat  3  6cImperato- 
fecioi  impo-    rum  in  ItaHa  auftoritas  evanefcebat ,  quandoquidem  eam 
nefi/ibu^.       tanta  cum  ignominia  prxdx  barbaris  expofitam  deferebat. 
*       Aliarum  nationum  impetus  ciim  torrentis  inftar  erupiffet , 
Gothorum  per  annos  feptuaginta  potentia  permanfit.  E- 
rant  hi nomine &: profeflione  Chriftiani,  genere  a  prima 
origine  Scythse  &  Daci  >  quibus  tandem  Caefarum  armis 
Italiapulfis  per  Grsecos  iterum  Magiftratus  coepit  ItaHa 
gubernari:  quorum  qui  cxteris  imperabaty  Gfasea  voce 
Hexarchm  appellabatur ,  fedemque  Ravenncs  in  urbe  vetu-^ 
ftiflima,  cifque temporibus  opulentiflima,  atqueob  agri 
bonitatem  frequentiflima,  habebat.  Nam  poft  magnum 
incrementum  ex  Csefaris  Augufti  atque  ahorum  Impera- 
torum  claflTe  validiflima  fufceptum ,  quam  in  ejus  portu 
urbi  pene  conjunfto^cujus  nunc  vix  uUum  extat  veftigium, 

con- 


HISTORIA  PAPATUS.  589 

continenter  tenuerunt ,  a  multis  belli  Ducibus  5  deinde  ab 
Theodorico  Gothcrum  Rege  5  ejufquefucceflbnbusfue- 
rat  habitata  :  qui  quod  Imperatorum  potentiam  fufpeftam 
haberent ,  eam  potius  quam  Romam ,  Regni  fui  fedem  ma- 
ris  opportunitate  y  Byzantio  propioris ,  dufti  delcgerunt. 
Qiiam  opportunitatem  Hexarchi  5  etfi  contraria  ratione , 
fecuti  y  ciun  ibi  confediflent ,  Romanse  urbi  y  ahifque  -,  lia- 
lix  civitatibus  proprios  imponebant  Pra:fefi:os  5  quos  Du- 
ces  appellabant.  Hinc  Ravennatis  Hexarchatus  nomen : 
quo  nomine  oninia  comprehendcbantur  5   qux  proprios 
Duces  non  habebant ,  fed  uni  Hexarcho  obtemperabant. 
Qiia  tempeftate  Pontifices  Romani^  civihs  poteftatispe- 
nitus  expertes,  a,tqueinmortahumanimisadmiratione& 
obfervantia ,  moribus  ipforum  ab  illa  priftina  puritate jam 
fatifcentibus  i  obfolefcente ,  tanquam  Imperatoribus  fub- 
jeiki  astatem  agebantj  fmequorum  Sceorum^  quos  Hc- 
xarchos diximus  appellatos,  auftorit^tCjquamvis  Sacer- 
dotum  Popuhque  Romani  fuftragiis  renuntiati ,  neque  fe 
pro  Pontificibus  gerere ,  neque  Pontificatum  capere  aude-^^^^^^f '  f/J_^^^ 
bant.  quinetiam  Epifcppi  Conftantinopohtanus  &  Raven-^^«'^-^(^^^ 
nas  j  quoniam  rehgionis  fedes  Imperii  atque  armorum  po-  ^7«/!/f  %/* 
tentiam  fequi  confuevit  5  cum  Romano  Epifcopo  fa:penu- '"'«^»  cf»tro- 
mero  deprincipatu  difputabant.  ^'«f ''''"" 

Caeterum  haud  multo  poft  rerum  mutatio  confecuta.  Loyigobardi 
Nam  Longobardi ,  gens  ferociffimao  in  Itaham  ingrefli ,  ^'^*^''»'"  ''^^«^ 
Galliaai  Cifalpinam  occuparunt :  ab  quorum  imperio  Lon- 
gobardia  eft  appellata.  Adjecerunt  etiam  Ravennam  cum 
Hexarchatu  univerfo  ^  ahas  prseterea  multas  Itahx  par- 
tes,  armis  Picenum  ufque  &  Spoletum,  &  Beneventum 
prolatis :  quibus  in  locis  Duces  a  fe  diftos  imperare  jufle- 
runt.  Atquehaec  omnia,  dum  Imperatores  partim  igna- 

Eeee  3  via, 


59^  -P  ^-  GUICCIARDINI 

via  5  partim  Afiaticis  bcUis  detenti  ,  hifce  rebus  parum 
,  profpiciunt, 
R^m.%ahim'  Horum  igitur  auxiliis  Roma  deftituta  ,  ciim  nec  jam 
^j;;;,''^7rt';/-Hexarchorum  magiftratus  effent  in  Itaha ,  confiUis  atque 
tificesgtiber.  auftoritate  Pontificum  gubernaricoepit^quiciimahquot 
nari  mctpt.  ^^^^ -^  ^^^  ^^^^  ^^^  Romauis  ab  Longobardis  opprimeren- 

nir  3  ad  Pipini  Francorum  Regis  auxiha  tandem  fe  rece- 

^g^h^lrL ^pZ'-  perunt.  Qiii vahdo  in  Itaham  exercitu ,  ubi Longobardi 

jis  fartem    annos  ultra  ducentos  dominatum  tenuerant ,  dufto  eos  in- 

r/X'£rf{/^  de  pepuht ,  partemque  ipforiim  Imperh ,  quafibeUijure 

RomaHAdo-   paTti ,  Poutifici  &  Ecclcfix  Romanx  condonavit :  inqui- 

bus  non  modo  Urbinum ,  Fanum  Fort^nae ,  Eugubbium^ 

(^lgninum  ohm}  multaque  aha  Romae  vicina  oppida ,  ve- 

rum  etiam  Ravennam  cum  Hexarchatu  fuo  ,  quo  con- 

tmeri  ajunt  quicquid  a  Placentiae  &  Papiae  finibus  Ari- 

minum  ufque  Padum  &  Apenninum  ,   ftagna  five  pahi- 

des  Venetorum ,  &:  Adriaticum  finum  cUuditur :  Adh^c 

ipfum  Ariminum  ad  Toglam  flumen  y  tunc  Ifaurum  ap- 

peUatum. 

^Afoins  M.       Pipino  autem  mortuo ,  cum  denuo  Pontificibus  Lon- 

dltgotrdfs  gobardi  efTent  infefti  5   &  quse  ipfis  donata  erant  inva- 

vijidtcat,  (^derent,  Carohis  ejus  fihus,  quipoft  ob  maximas  vifto- 

'IZir"''    ^^^^  Magni  cognomentum  merito  eft  adeptus  ,   eorum 

imperio  funditus  everfo,  a  patre  Ecclefiae  Romanse  do- 

nata  comprobavit  &  nominatim  Picenum  &  Spoleti  Du* 

catum  y  quo  Aquiia  oppidum  Brutiorumque  p^rs  con- 

tinetur ,  Pontifici  tum  ciim  cum  Longobardis  bellum  ge- 

reret,  attributa.   H;sc  fic  habere  certo  affirmant ,  qui- 

bus  Pontificii  quidam  Scriptores  addunt.    eundem  Ca- 

rohim  Ecclefiae  donaffe  Liguriam  ad  Varum  amnem ,  I- 

tzXix  terminum  3  Mantuam  item  &  quicquid  Longobar- 

di 


HISTORIA  PAPATUS.  591 

di  in  foro  Julii  ^  atque  in  Hiftria  poiridebanr.  Idem  quo- 
que  aliquis  fcribit  de  Corfica  Infula ,  totoque  iUotradtLi, 
qui  Lunam  inter  &:  Parmam  intereft.  Ob  qux  beneficia 
Reges  Gallix  celebrati  >  &c  hononbus  a  Pontificibus  af- 
fedi  3  chri/iiamffimi  appellationem  funt  confecuti. 

Poft  etiam  anno  falutis  oftmgentefimo,  hcoVontifcx  uo  pjp.i:ifia 
una  cum  Populo  Romano  (verum  Poniifex  haud  aha^^^p^H^ 
auftontate  ,    quam  ut  ejus  Populi  caput}  eundemmetfjl"^'!^./'^^ 

'     Carolum  Romanorum  Imperatoremnonnnarunt,  nomi-/'?':^"'''^?»»»''' 

ne  quoque  ipfo  hanc  Imperii  partem  ab  Imperatonbus''"''''^* 

Conftantinopoh  agentibus  fejungentes,  tanquam  Roma 

provinciaeque  occidentis  ab  ilhs  defertx  in  periculis  , 

propriorum  Principum  tutela  opus  haberent.   Hae  Im- 

perii  diftraftione  Tranfmarini  Imperatores  ,  nec  Sicihce 

I     Infula,  nec  ea  Itahx  parte  ,  qux  ab  urbe  ipfa  Neapoli 

■     Manfredoniam  ufque  pertingens  mari  termmatur  (quo- 
niam  femper  illorum  Imperium  agnoverant)  exchifi  fue- 
re:  nec  ob  id  de  confuetudine ,  qua  Pontifices  Impera- Pfl««//c^/ /^- 
torum,   quorum  nomine  Roma  eubernabatur  ,  auftori- ''*''',  J^'";^"- 

^     tate  connrmarentur  3  derogatum  elt  :  qum  etiam  m  imsfuhjUnt: 
diplomatibus ,  fcripturrE  tempus  his  verbisconfi^nabant 

\  IMPERANTE  CAROLO  DOMINO  NO- 
STRO.  In  qua  minime  gravi  vel fubmifiione ,  vel  ob^ 
fervantia  perftitere  ,  dum  rerum  eventus  animos  addi- 
d^re,  ut  fuo  fe  nutu  regerent.   Quippe  ci^im  Imperato--^''''^^  pojieris' 

I     rum  potentia  debihtari  coepifTet,  primiim  difiidus  inter  ^;'^*|^.,f-^^. 

I     Caroli  Magni  pofteros  dum  penes  eos  Imperii  Majeftas //^^^5  abim- 
ftetit :  deinde  Imperii  ad  Principes  Germanos  tranflatio-^;'''''^"^'*^ 

^     n©j  potentia  Caroli  Magni  fuccefforibus  minime  pares/r«^>f. 
Pontifices  popuhifque  Romanus ,  cujus  magiftratibus  Ro- 
ma  coepitj  quamvis  perturbate  ,  &:  confuse  ,  guberna- 
xi  y  Imperatorum  au£toritati  quibufcunque  modis  dero- 

gau.- 


592  FR.  GUICCIARDINI 

gantes ,  lege  fanxerunt ,  ne  deinceps  Pontificum  leftio , 

Imperatorum  au3:oritate  niteretur.  quod  quidem  per  an- 

nos  plures  varie  fervatum  eft  ,   prout  rerum  viciilitudi- 

ne  Imperatorum  potentia  aut  furgebat  aut  inclinabat.  i 

Gre^onusv.        Qux  ,   poftcaquam  ad  Othones  Saxonas  Imperium 

^/^endihn""  pcrvenit,  aufta.   Gregorius  Qiiintus  Othonis  Tertii  fa- 

ptratorisi»    votc  ^  qui  tum  Romx  erat,  ad  Pontificatum  afliimptus, 

Germams     j^jj^^  £^^  eentis  amorc  ^   iUinc  Romanorum  quibufdam 

tr;Wifert:        ^      ir  r        r^  t  v    t  •     • 

mjunis  impullus,  luo  Decrcto  legendi  Imperatoris  jus 
6c  auftoritatem  ,  ea  fornia  qux  ad  \\xc  ufque  tempora 
perdufta  fervatur,  in  Germanorum  nationem  tranftulit ; 
'•^^'"^''^'atque  ut  Pontificibus  in  Imperatores  auftoritatem  ah^ 
m^m  4 /'<?«.  quam  retmeret,  eilque  vicem  redderet ,  mterdixit,  ne 
trficeimpera-  c^xxis  Impcratoris  Auguftive  appellationcjahovenomine, 
^gMjii^nen  ^^^^  Rcgis  Romauorum  &:  Cxfaris  uteretur,  ni  prius 
%jurpet,       Imperii  coronam  a  Pontifice  (undemos  inolevit^  ut  ad 

capiendam  coronam  Romam  veniant)  acceperit. 

o^tlrJsfb         Cseterum  Othonibus  extinftisy^  potentia  Imperato- 

ohi^umiA     i^tim  labefaftata ,  quod  ad  magnos  Reges  hsereditario ju- 

imperat9ris    rc  Impcrium ,  non  veniret ,  Roma  palam  ab  illorum  obe- 

'^'^'^'         dientia  defecit  ,   mult^^que  urbes ,  Conrado  Suevo  im- 

perante,  rcbellarunt:  &:  Pontifices  fuse  amphficandx  au- 

ftoritati  intenti  ,   Romanae  civitatis  dominatum  prope- 

modum  obtinebant.   Ssepetamen  propter  popuh  infolen- 

tiam  6c  difcordias  ,   multis  difficultatibus  laborabant  j 

quem  ut  in  officio  continerent  5  Henrici  Secundi  favore , 

qui  tum  Romse  erat ,  Pontificis  creandi  jus  in  Cardinales 

folos  tranftulerunt.    /nai  ^  r 

tTrux!  sici-     Pontificum  magnitudini  novaacceffio  fafta  eft.  Nam 

iia ,  Romano.  cum  Normauui,  quorum  primum  Guilelmus  Ferabrachius 

ZZplit^^  appellatus  ,  ab  Imperio  Conftantinopohtano  Apuha 

ejptwctpmit.^^  Calabria  fubtrafta;»  Robertus  Guicciardusexihagen- 

te 


HISTORIA  PAPATUS.  ^93 

tc  unus,  five  ut  colore  juris  aliquo  fefe  muniret',  five 
quo  adverfus  eos  Imperatores  potentia  fe  armaret ,  fivc 
-alia  de  caufTa ,  BeneventoPontifici,  quafi  Pontificiijuris 
eflet,  reftituto^  Apulix  Calabrixque  Principatum ,  qua- 
fi  Ecclefix  Romanae  feudum  recognovit.  Cujus  exem- 
plum  Rogerius  ejus  fucceflbrum  unus  fecutus ,  indepul- 
fo  Guilelmo  eadem  familia  orto ,  poft  etiam  Sicilia  occu- 
pata,  fereannoSalutisM.  c.xxx.  harum  provmciarumjus 
a  Pontifice  accepit :  eftque  Rex  utriufque  Sicilise ,  qua- 
rum  una  ultra ,  altera  cis  fretum  fita  eft ,  appellatus.  Ne- 
que  enim  Pontifices ,  ambitione  &c  propna  utilitate  ad- 
du£ti  ,  alienam  cupiditatem  *&  vim  fovere  recufarunt. 
Hac juris  fpecie  freti ,  ulterius  Pontifices  progrefli  (ut  cu-  Eorum  Reies 
pido  humana  gradum  fiftere  nequit}  quofdam  Reges  iUis;'^'»  ^«^'>« 
Regnis  quafi  contumaces  privare  cceperunt,  in  ^^i^ofqut^.^^^f/''^' 
transferre.  Quomoread  Henricum  Frideri<:i  hzrh^roSx  reg»a  tra^i. 
filium ,  ab  hoc  ad  Federicum  Secundum  ejus  fiUum ,  qui^^''^*'' 
tres  ordine  Romani  Imperatores  fuerunt,  eaRegnaper- 
yenere.  Verum  cum.  Federicus  Pontificem  bello  perfe-' 
queretUY^^  effentque  illo  tempore  Guelforum  &  GibeUi*. 
norum  fa£tiones  excitatae  ,  quarum  alterius  caput  erat 
Pontifex,  alterius  Imperator.  Pontifex,  mortuo  Fede- 
rico  ,  Carolum  Andiovinorum  &  Provincix  comitem 
("cujus  antea  fafta  mentio  eft}  utriufque  SiciU:E  Regem 
appeUavit,  har  lege*  iif  qiinfannis  auri  unciarum  fena 
miUa  tributi  nominependereti  ac  ne  quis  eorum  Regum 
in  pofterum  Imperatoris  Romani  appeUationem  poflet 
admittere.  "qux  cxceptio  femper  ab  eo  temporc  in  Re- 
gni  NeapoUtani  diplomate  exprefl^a  fuit.  Nam  Sicilix 
Regnum  poft  a  Tarraconenfibus  Regibus  occupatum ,  a 
jPontificum  obedientia  fefe  fubduxit ,  atque  a  tributo  pen- 
fitandovindicavit. 

Ffff  Ad 


,^9*  FR.  GUICCIARDINI 

T)on.ttkm  Ad  hoc  obtinuit  fama  (etfi  liaud  ita  certa ,  quam  ea  qusc 
d»biA  Mi-  haitenus  difta  funt)  Mathildam  Ermcipem  m  Italia  pras- 
?hpnti\^C3'  potentem,  Ecclefix  eam  partem  Etrurias  donaife  ,  qux 
LHthhrand,  i>efcia  torrcnte  &  Quirici  caftello  in  Senenfium  finibus  ab 
^lflrdi^'"'  ^^^  pai^te ,  ab  altera  mari  infero  &  Tyberi  amne ,  quas  ho- 
^  die  Fatrmomurn  P^m  vulgo  nominatur :  &  addunt  alii ,  ab 

eadem  Ferrariam  Ecclelise  donatam.  Haec  poftrema  du- 
bia  fide  retulimus.    Casterum  multo  magis  dubia  ,  qux 
ab  ahquo  fcripta  funt ,  videlicet  Authpertum  Longobar- 
dorum  Regem,  florente  ipforum  Regno,  eidemEccIe- 
Cx  Alpes  Coccias,  in  quibus  Genua,  &  quicquid  ab  ea^ 
in  Provinciam  ufque  Romanorum  patet:  &  Luithpran- 
dum  ejufdem  gentis  Regem  ,   Sabinam  Roma^  propin- 
quam  regionem,  Narniam  &  Anconemv  cum  aliis  qui-. 
bufdam  oppidis  attribuifle. 
Pmuficum      «Jn  hunc  igitur  niodum  rerum  ftatu  variante ,  varise  pa- 
fib  imt^erato' ^l^^y.  Poutificum  atquc  Imperatorum  res  fuere.   Nani  i 
^fiallwoM.'  primis  Imperatoribuspermulta  annorum  curricula vexa- 
Lo^gobardi   ti ,  poft  Conftantiui  ad  Chriftum  converfione  5  ab  eo  ter- 
^^hJp',  rore  liberati  rebus  facris  tantum  operam  dahtes, ,  in  reliquis 
fut,.  Imperatorum  auftoritati  fere  fubjefti ,  fub  eorum  umbra 

quieverunt.  In  hoc  humili  ftatu  diutiflime  poft  vitam  ege- 
runt  5  ab  Imperatorum  oommercio  >  propter  magnam  in 
ItahaXQngobardorum  potehtiam,  fcjunfti.  Poft  aut^^t 
Gallix  Regum  beneficio  opibvid?  Sx  potcAtia  ^ufti  j  cum 
Imperatoribus  conjunftifllmi  ftetere,  ab  illorum  auftori- 
tate,  dum  Imperatoria  Majeftas  in  Garoli  Magnipofte- 
ris  manfit ,  alacri  ammo  pendentes.   Quod  qtiidem  fie* 
I7te»t7a*imr^^^ 3  tum  propter  benefida viGiflim data  & accepta , tum 
perattrHm  '  etiani  ob  Impcratorum  potcntiam :  qui?  ubi  poft  coepit 
vtl:{'   .  inclinare ,  &:  quafi  flacccfcere ,  illonim  amicitia  prorfus 
f<mmt,       rejecta;,  ita  le  gcrere  coeperunt,  quau  Pontificxa^  aigm- 


HISTORIA  PAPATUS.  595 

4atis  eflet  5   leges  potius  Imperatoribiis  dare  quam  acci- 
pere.  Cumque  aveteriillo,  quo  fnbjefti  Imperatoribus, 
ftatu  penitus  abhorrerent.  veritique  ne  illi  Romae  atque 
alibi  antiqua  Imperiirurarecuperare,  ut  quidam  illorum 
aut  potentia  majore  ,  aut  animo  ereftiore  efficere  cona- 
bantur,  tentarent,  armata  vi  fefe  Imperatorum  pptentiiE , 
ab  ilus  Tyrannis  qui  fe  Principes  appellabant,  &  abillis 
urbibus,  qux  fefeinLibertatem  vindicaverant,  nec  jam 
Imperii  auftoritatem  agnofcebant  ,   adjuti  opponebant. 
Hinc  faftiim  eft,  ut  Pontifices  fibi  in  dies  plura  majora-  jtqutwdff: 
que  arrogantes,  terroremque  armorum  coeleftiumin  res  "^' >^  "*  ^'''- 
terrenas  caducas  vertentes,  jusfibiatque  auftoritatem  in  clr^^T^TJr/v 
Imperatores  ^  quafi  Chrifti  in  terris  vices  gerentes ,  affum-  ^jftimum. 
pferunt:  affirmantesad  femultis  in  rebus  Regnorumat- 
que  Imperiorum  procurationem  pertinere.    Qua  perfua- 
fione  freti,  Imperatoribus  interdum  Imperii  dignitatem 
abrogabant  -,  feptem  viros  Auguftales ,  ut  aHos  in  eorum 
locum  furrogarent ,  incitabant.  viciflim  quoque  Impera- 
toresj  aut  ipfi  creabant  novos  Pontifices  5  aut  ut  crearcn- 
tur  procurabant. 

Ex  his  controverfiis ,  atque  etiam  quod  Pontifices  per  occajiom  dif. 
annos  feptuaginta  Avenione  fedem  habuiflent ,  nec  non  ex^^''^"*^'^- 
illo  Ecclefiae  diffidio  5  quodin  Italia,  Pontifice  Romam  ^l'!'^^,,!',,!" 
revertente ,  eft  exortum ,  ciim  Ecclefise  ftatus  admodum  •/'^^^  ^'■*; 
concufliis  ac  debiiitatus  eflet,  faftum  eft,  ut  in  oppidis^^/T^r^r.-- 
Ecclefias  fubj  eftis ,  prsecipue  vero  in  ea  Itah^  parte ,  q.ux  ci^I^^  vicams 
olim  Gallia  togata  di£ta  eft ,  complures  in  eis  cives  poten-  ^^^''''  "*''" 
tia  cxteris  fuperiores ,  in  fua  quifque  patria  tyrannidem 
occuparent:  quos  Pontifices  aut  perfequebantur ,  aut^fi 
ad  eos  opprimendos  impares  efl^ent ,  quafi  Ecclefi;^  bene- 
ficio  regnarejubebant,  aut  aliisin  eosexcitatis  regnandi 
jus  attribuebant.   In*hunc  igitur  «modum  Galiise  tcgatx 

F  f  f  f  z  op- 


plUflt. 


^96  FR-  GUieCIARDINI 

oppida,.  proprios  Dominos  ac  plerofque  quafi  Ecclefix 

vicarios  habere  coeperunt.  Eodem  modo  P  erraria  Aftio 

Ateftino  a  Pontifice  gubernajida,  tradita ,  eidem  eft  poft 

beneficii  nomine  attributa :  ex  quo  demde  ea  familia  iU 

luftrioribus  hoaqrum  titulis  eft  exornata.  Sic  Bononia  ab 

Joanne  vice  comite  Mediolanenfiuni  Archiepifcopo  occu- 

pata,  eidem  pari  jure  concefTa  fuit.  lifdem  quoque  de  cau* 

Cs  in  multisJPicenseoppidis,  Divi  Petri  Patrimonio,  &c 

Umbria,  quxnuncDucatus  appellatur,  plures  Reguli , 

pars  inyito ,  pars  ad  confentiendum  adafto  Pontifice ,  funt 

exorti:  nec  Longpbardia  ^  inlmperii.prsefertimoppidisj 

a.b  hujufmodi  miatationibus  immiinis  fuit,  fic  ut  qui  im 

flamminia,  atque  alii^  Pontificiis  locis  dominabantur  a 

Pontificum  obedientia  deficientes  ad  Imperatorum  aufto- 

ritatem  confugerent :  &  viciflim  qui  Mediolanum ,  Manr 

tuam ,  &  aha  Imperii  oppida,  tenebaat  3   a,  Pontificibus 

regnandi  jus  obtinerent.. 

jifenttyus        Roma  verQ>  quanquam  nomen  Ecclefias  temporibus 

^libM uTs''  ^^^^^  P^^ ^^ ferret ^  magiftratibus tamen regebatur propriis 

Roma  h  BaH'  &fuis :  &  quamvis  initio  cum  &  venione  in  ItaHam  poftlir 

inenjium,.     rninio  revertiffent ,  tanq  uam  Domini  aenofcerentur ,  pau- 

Tfguur:       ^o  tamen  poft  Komani  creato  magiltratu,  quod  JDande- 

renfium  appellabant,  in  veterem  contumaciam  recidera 

Unde  cum  Pontificum  auftoritas  apud  eas  efl^et  perexiT 

gua„5  &  ipfiahotranfliatalede,  Romam  reliquere ,  donec 

Romani  ad  paupertatem  redafti ,  atque  in  magnam  pro* 

pter  ejus  abfentiam  confufionem  delapfi ,  cum  annus  mil- 

lefimus  quadringent^fimus  appropiaquaret ,  in  quo  anno , 

fi  Pontifexinurbeeflfet,  fperabant  ingentem  fore  propter 

annum  fecularem ,  quem  jubileum  vocant,  mortafium  con- 

curfum  5  precibus  quam  demiflifllmis  Bonifacium  Pontifi- 

ccm  orarunr ,  Roniam  rediret :  id  fi  faceret ,  Banderen-^ 

*  fium 


HISTORIA  PAPATUS.  597 

lium  magiftratum  abrogaturos  ,  feque  ci  obfequentes  in 
omnibus  futuros,   His  conditionibus  in  urbem  rtvcrfus  yJtnec  Sanifa^ 
dum  Romani  illiusanniquasftumunumattendunt,  Pon-"*,^^^-'''''^''* 
tifex  occupato  omni  Urbis  Imperio  ,  Angelicam  ^rccm7iHmd!!!uT 
communivit^eiquePrxfidiumimpofuit :  cujus  Succeffo-*^^^"/*^''* 
res  ad  Eugenium  ufque  ,  etfi  non  paucis  difficultatibus 
confliftati ,  nihilo  minus  dominatu  poft  plane  ftabilito , 
infecutiPontificescitra  uUam  controverfiam  Romis  funt 
pro  fua  libidinc  dominati. 

His  igitur  fundamentis  &  modis  ad  terrenam  potentiam  su  KomM» 
elati,  ac  fenfim  animarum  falutis  >  divinoriimque  prxce-^^^^^/c^fW- 
ptorum  oblitiy  atquead  mundana  Imperia  omni  cogita- J^'*^''^''^^/'^^^ 
tione  converfi,  nec  divina  auftoritate  alio,  quam  quafiff»s  Princftt 
tclo.&  Inftrumento  rerum  fragilium  abutentes>  Princi-<^"'/"'?» 
pespotmsgentmm,  quamrerumlacrarumrontifices,vi-r«m  Pw///. 
deri  coeperunt.  Horum  curx  &c  negotia  >  non  jam  vitx^'''^^'^''^^ 
fanftimonia ,  non  religionis  incrementa ,  non  erga  Deum 
&  homines  charitas  >  fed  exercitus ,  fed  bella  in  Chriftia-^'''''"»  ^f^- 
noSy,  cogitatione  &manibus  fanguine  refperfis  facra  tra^X^^fmr*^ 
ftantes  :  Sed  pecunix  immenfa  cupido  5  novx  leges ,  noy x^fi^^tranr, 
artes,  novxinfidix  ad  pecuniamundiquecogendam:  in 
hunc  fincmaudaciilime  arma  coeleftia  vibrare,  profana* 
rum  facrarumque.rerum  nundinationem  impudentiilime 
exercere.  Hinc  opes  in  immenfum  adauftx ,  &  in  totam 
ipforum  Aulam  efFufac :  ex  quibus  faftus,  luxus  ,  mores 
turpiirimi ,  libidines  >.voluptatefque  nefandx :  nuUa  Suc- 
cefforibus  ,   nuUa  majeftatis  perpetux  Pontificatus  folli- 
citudo;  fed  horum  loco  cupido  anxia  &:  peftifera ,  filios^.  ^ 

crepotes ,  item  alios  fibi  conjunftos  &c  neceffarios  non  mo- 
do  ad  opes  immoderatas ,  verum  etiam  ad  regna  >  Sc  impe- 
ria  evehendi :  non  jam  honores  &  emolumenta  in  meren- 
tes  &bonos  conferendo,fed  plerunque audionando , aut 


598         F  R.    G  U I C  C I A R D I N  l)  &c. 

in  homfnes  ambitione ,  avaritia ,  &:  pudendis  voliiptati- 
►MU'.*t        bus  perditos  efFundendo. 

mhtnfdi        His  moribus  effeftum  eft ,  ut  excufTa  penitus  ex  animis 

eorHmmifpo-  hominum ilk  vctere  erga Fontifices  reverentia ,  tamenex 

j^/.yvy^^f*? /«,  parte  eorum  auctoritas ,  religionis,  qua  nihil  m  terris  ad 

jieHtatur.      homincs  vel  impellendos  vel  retinendos  potentius  inveni- 

tur,  nomine  &majeftate5  facultate^  qua  pollent  /  Prin- ' 

cipibus  atqueiis,  qui  apud  illosmaximepoflunt:,  lacris 

beneficiis  &:  honoribus  conferendis  gratificandi  ,  adjuta 

fuftentetur.  Qiii  ciim  fciant ,  magna  fe  in  admiratione  mor- 

taliumeffe:  &  quiadverfuseosarma  fumunt,  eosgravis 

infamix  notam  y  6c  lispenumero  aiiorum  Principum  odia 

fubire  >  ac  quomodocunque  res  cadat ,  per  exiguum  emo* 

lumentum  adeos^  aquibus  oppugnantur5redundare>& 

viftores  ex  fuo  arbitrio  viftoria  ufuros  ^  viftos ,  quibus  ve- 

seiioYHm  in  lint  conditionibus ,  pacem  habituros.  Ad  haec  fuos  pro- 

^^lpllh'^    pinquQS  ex  privata  conditione  ad  Principatus  attollendi 

cupidine  inflammati,  jampermultos  annosbellorumau- 

ftores  y  novortimque  incendiorum  faces  m  Italia  extite- 

runt. 

Sedutadid,  a  quo juftiflimus  publici  damnidolormc 
longius  acriiifque^  quam  leges  hiftorix  forfitan  permittantj 
abduxit,  revertamur.  MmilUJU?nin.^c. 


1% 


I  N  D  I  G  E  S    D  U  O. 

CHRONOLOGICUS, 

"  Seu 

CHRONICON 

ECCLESI^  ROMAN^. 

Quo  res  in  hiftoria  Ecclefiae  Romanse  narratae ,  ;uxta  Secu- 
lorum  annorumque  feriem ,  brevitcr  digcruntun 

Fofierior 

RERUM  &  PERSONARUM. 


I  N  D  E  X     I. 

CHRONOLOGICUS, 

Seu 

CHRONICON 

ECCLESI^  ROMAN.E. 

Quo  res  in  hiftoria  Ecclefise  Romanae  narratae , 

)uxta  beculorum  annorumque  feriem , 

breviter  digeruntur. 

S  E  CV  L  U  M    ^  <I^1  MU  M. 

§.  I.  VI. 

A.  C 

Cclefia  obpcrrecutionemdifperfa,  Aridronicus  8c  24 
Junias,  infigncs  inter  Apoftolos,  Saulis  perrccii- 
toriscognati,  8canteipfum  adChriftum  converfi, 
Romam  perrcxifTe ,  atquc  ibi  Chriftum  prsedicaflc 
||j  vidcntur,  Rom.  xvi.  7.  Paulo  mox  corum,  vel 
'  aliorum  etiam  opcra  ,  (ecundum  Evangelium 
fiium ,  Romanos  Chrifto  lucrifaciente ,  &  inagni- 
taveritateconfirmante.  ib.v.  xf.  §. //. 

S  PaulusRomanisfidemintotoorbccclcbrcfngratulatur.  §.///.  ({o. 

S.IgnatiusRomanamEcclcfiam  infignibus  elogiis  madat.  §./f^.  91. 

SECULUM  SECUHDUM. 
S.  VI. XV. 

POft  Apoftolofum  tempora  EccleSa  virgo  cafta  cfle  definit.      loi. 
/.  ri.  VII. 

«  %  Ecclclia 


A.  C.    $  I    N    D    E    X      t 

EcclefiatamenRomanaferius,  quamaliae,  abhaercricls  infeftatur. 
j^.  FIL  Quam  Ronrjanae  Ecclefias  felicitatem  Cyprianus  &  Hiero- 
nymusprsediqant.  §.  r///.  . 

Epiiloiae  Decretaies  primis  Ppritificibus  tributac,  ceu  fpuriae  reji- 
ciuntur.  §   IX.  X. 
i8o.  F.pircopi  Romani  Presbyteris  praelati  mature  fatis  infolefcereinci- 

piunt.  §.  X/.  -..  X/K. 
19  5 .  Victor  P.  Polycratem  8c  Ecclefias  Afiaticas  ob  diverfitatem  rltus 

acerbe  pcrftringit.  §,Xir.  --^ 

SECULUM    TE(I^riUM. 

§.  XV.  XVI. 

250.       C  Teplianus  P.Ecclefiis  Hispanicls  dominatur,  6c  jus  appellationis 

*^  ad  Ecclefiam  Romanam  tuetur.  §.  XV. 
2  56.  Idem  Ecclefiis  Africanis  &  Orientalibus infultat.  ih. 

SECULUM    QUA^TUM. 

§.  XVI.  — XXV. 

312.       i^  Onflantinus   M.  Maxentio  vi6to    Ecclcfiis   paccm   impctrat. 
§.  XFL 

514.  Idem  Ecclefiam  Romanam  immodicis  donationibus  audam  cor- 
rumpit.  '§.  Xr/. 

Idem  Concilio  Arelati  indi6to  Donatiflarum  caulam  cogno.sclt.  ih. 

515 .  Concilium  Nica^num.  I.  idem  convocat ,  in  quo  EpifcopusRoma- 
nus  praecipuas  partes  non  habuit ,  &  au<5la  Epifcopali  poteftatc ,  Ro- 
manusadCuriampariumrelcgatuscft.  <^. 

336.  MarcusP.  EcclefiasR.  iuradetonaremcipit.  §.  XVI L 

347.  In  Synodo  Sardicenficanonconditur,  quo  Epifcopis ab aliis  dam- 

natis  permittitur  ,   ut  Romam  eant ,   ibidemque  caufam  fuam  co- 

gnofci  curent.  th. 
3  51.  Liberius  P.  Arlanizat.  §.  XVII L 

:^66.  Liberio  mortuo  pro  Sede  Romanaoccupanda  Damafus  &  Urfi- 

cinus  infefti dimicant.  §.  XIX. 
370.  Hieronymus  ambitionem  6c  faftum  Ecclefias  Romanse  s;raviter 

pulfat.  ^.  XX. 

Impc- 


C  H  R  O  N  O  L  O  G  I  C  U  S.  5    A.  C. 

Imperatorcs  Romani,  Valentinianus,  Valens  &  Gratianus  Clcri      ^j^'. 
Romani  avaritiam  inlatiabilcm  lcgibus  coercent.  §.  XXI. 

Concilium  Conlhntinopolitanum  celebratur ,  prsefide  non  Dama-      381. 
fo  P.  R.  led  NeCtario  Epircopo  Conft.  in  quo  etiam  Epifcopo  Conilan- 
tinopolitano  privilegiahonoris  po(l  Romanum  Epifcopum  decernun- 
tur.  $.XXJL 

SinciusP.  Hifpanicis  6cArricanisEcclcnis  dominatur.  §.  XXITI.         38(>. 
6ccoelibatus  Sacerdotum  legefancitajdo^lrinam  corrumpit.  §.  XXIT. 

S  ECU  LU  M    QU  imu  M. 

§.  XXV.  XXIX. 

INnocemius  I.  P.  appellationis  jus  ad  Ecclefiam  Romanam  tuetur      404. 
§.  XX  r. 

Zofimus,  ScpodBonifacius  I.  SixtusIII.  Leo  I.  potelbtem  Pa-      ^iy. 
palem  amplificant.  tb. 

Leo  l.  ad  (labilienJum  Primatum  Papx  vcrba  Chrifti  ad  Pctrum :       450. 
Tues  Petrus  ,  5cc.  dctorqnct.  th. 

SeptentrionalesPopuliItaliamvanant.  §.  XXrill. 

In  Concilio  Chilcedoncnfj  de  thronis  Parriarchajibus  dccretnm  451. 
conditur,  &  Scdis  Romanje  pracrogativa  nonDivinofcd  humanojuri 
acccpta  fertur ;  fimuIqueEpi!aipoCon(iantinopolitano  T«<W^e«rC«« 
jura  acqualia,  fine  refpedu  ad  Romanum,  deceinuntur.  Unde  con- 
tentiones  Romanum  mter  Sc  Conflantinopolitanum  Epifcopos  gli- 
fcunt.  §.  XXri. 

Fclix  III.  P.  Acacium  Epifc.  Connantinopolitnnum,  decrctiE  Cu      ^8^. 
bi  poteftatis  vindicem  excommunicat :  ejus  vicifTim  nomcn  Acacius  e 
diptychis  eradit.  §.XXriI. 

Gelafius  I.  P.  primatum  fuum in Concilio  Romano  ex  Divino  jure      4^4. 
arceflere  nititur.  tb. 

SymmachusPapaintumukucllgitur.  $.  XXV I IL  4^8. 

S  ECU  LU  M    SEX7UM. 

§.  XXIX.   XXXVI. 

CEculum  fextum  Pontificibus  Romanis  ad  ftabiliendam  Monar-      501. 
^chiamadnaodumfavorabileeft.  §.  XXIX. 

a.  5  Hor- 


A.  C.    6  I    N    D    E    X      I. 

C14.  Hortnisda  P.  In  Oriente  ScOccidente  poteftatem  Papalem  ftrenuc 

promovet.  §.  XXX, 
52^.  Johannes-I.  P.  a  Thcodorico  ad  Imp.  Orjuftiniim  miflus,  Aria- 

norum  rellitutionem  fohcitat ,  &  cum  Epiphanio  E pifc. Conftantino- 

pohtano  certans ,  redux  ob  fuperbiam  a  Theodorico  in  cart  erem  CQm-* 

pingitur  §.  XXXL 
55^.  Juflinianus  Imp.  Johanni  1 1.  Papac  univerG  Orientis  Sacerdotes 

fubjicit  \  8c  caput  EcclcQarum  Romanum  vocac ,  Occidentahum  fci- 

hcet.  §.  XXXL 
ffS-  Synoduij  Conilantinopolitana  quinta,  ViglKo  P.  inviro,  cciebra- 

tur.  Vigihus  tamentandem  illamapprobat,  invitis  Italiae  Epifcopis, 

&:  propterea  Ecclefiae  R.  imperiofc(ubducentibus.  §.  XXX} L 
-580.  JohannesJejunatorEpifcopusConil.  Oecumenici  Patriarchas  titu- 

lumadumit,  §.  XXXII L  5c  ca  propter graviffime  aPcIagio  II.  Sc 

Gregorio  I.  exagitatur.  §.  XXX ly,  vaticinante  ctiam  Gregorio  3 

pejora  tempora  inllare.  §.  XX  X  ^. 

SECULVM    SE(PT1MUM. 

§.  XXXVI.  ^  XLV. 

606.  T>  Hocas  parricida  Mauritii ,  inftante  Bonifacio  III.  P.  parricidii  ap- 
*•  probatore,  fancit,  Ecclenam  R.  caput  efle  omnium  Ecclefia- 
rum.  §.  XXX P^L  Unde  Bonifacium  Antichrifti  praccurfbrem  fuif- 
fe,exipfiusGrcgoni  M.  fententia,  evincitur.  ^.  XXXHL  XXXKIII. 
Papatufque  adeo  genuinus  &  ufurpata'in  Spirituahbus  fuprema  pote- 
ftasindeoriginemtrahit.  ^.XXXIX. 
616,  Honorius  I.  P.  in  Monotheletarum  haerefin  labitur.  §.XL. 

Pontificcs  R.  negle6ta  Eeclefia:  cura  incipiunt  magnifica  Templa 
ftruere ,  ceremonias  &  ritus  Romanos ,  primatum  Papae  in  primis  aliis 
Ecclefiisobtrudere.  §.XLL 
^78.  A gatho  P.  Sandtiones  Romanae  Sedis  omnes ,  tanquam  Divina  vo- 

cePetrifirmatas,  recipideberc,  fancit.  *'W. 
680.  Eodem  Pontifice  Theologia  6c  bonae  h'tcrae  ncgligi  &  frigere  inci- 

piunt.  ibid, 

Synodus  Conftantinopolitana  VI.  in  TruUo  habetur,  in  qua  ta- 

menAgathoP.adeo  prasrogativam  nullam  fortitur,utad  curiampa- 

riumrcdigatur.  §.  XX//. 

682.  Leo  1 1.  P.  a  Conftantino  impetrat ,  ut  Epifcopus  Rayennatcnfii 

Romasordinetur.  J^.  XL IIL  Bene^ 


CHR.ONOLOGICU  S.  7.  A.  C 

Benedi£l:us  H.  P.  impetrat,  ut  Papa  non  expcftato  confcnfulm.      68 f. 
peratoris  vel  Exarchi  confirmetur.  tbtii. 

Sergius  I.  P.  in  rchilmate  ex  mcdia  populi  turba  raptusPapa  falu-      <588. 
tatur.  ihid. 

Conftantinopoli  celebrata  Synodus  Quinifexta,  varios  canones      692. 
Ecclefiae  Romana^difciplinxSc  uuthoritati  opponit.  Unde  rcpugnan- 
te  EccleGa  R.  lchifma  Orienrales  inter  6c  Occidentalcs  invalefcic 

$.  XL  ir. 

SECVLUM    OCTAFUM. 
§.  XLV.  L. 

SEculi  o£tavi  fiatus  proferendae  Ecclefiae  Romanx  dominationi  per      jqi, 
opportunuseft  %.XLF. 

Aripertus  Longobardorum  Rex  Johanni  VII.  P.  Alpes  Cottias      jof. 
donat. 

Jufliinianus  11.  Imp.  miflisjohanm  VII.  aflris  Synodi  Scxtae ,  fru- 
ftra  Orientalis  &OccidentalisEccIefia:reconciIiationem  tentat.  tbid. 

Conftantinus  P.  a Juftiniano  Conftantinopolin  vocatur,  colloquio      70S. 
cum  ipfo  inftituendofinem  controverfix de Synodo  fexta  impofiturus. 
Munenbufqueonuftum,  reinfe^ftaremittit.  ibid. 

Philippicus  Bardanes  Imp.  &  Johannes  Patr.  Conft.  P^trum  Con-      712. 
cilii  VI.  imagines  e  porticu  Sophiae  removent.  Eafdcm  Conftanti- 
nus  P.  Romac  in  porticu  S.  Petri  collocat ,  definiens  infuper ,  imagines 
inTemplainfercndaseflis.  $.  XLVL 

Leo  III.  llaurus  contra  imagines  edi6i:um  promuigat.  adverfus      72$, 
quem  Grcgorius  II.  Ravennates,  Vcnetos,  populumque  omncm 
concitat.  Unde  populus  in  Paulum  ,  Ravennae  Exarchum ,  involans, 
univerfam  Italiam  coedibus  implet ;  tandemque  Romani  ab  Imp. 
Orientali  &C  Exarcho  ejus  defcifcunt  ibid. 

Zacharias  P.  abdicato  Hildcrico ,  Francorum  Rege ,  ceu  ftupido ,      75^2 . 
RegnumPipino,  Majoridomus,  tradit.  ihid. 

Conftantino  Copronymo  Imp.Conflantinopoli  ccIebraturConci-      7^4. 
lium  VI  l.  quo,  explofis  imaginibus,  definitur,  unicam  cfle  imagi- 
nem  a  Chrifto  inftitutam ,  Euchariftiam  fcilicet.  %.  XL  VIL. 

Nicasas ,  annitentibus  Irene  &  Hadriano  I.  P.  celebratur  Synodus      787. 
Nicxnall.  qua  fancitur,  imagincs  honorandas,  venerandas,  falu-  . 
t2U3d^  9  olcuiandas ,  incenfis ,  ccreib  profequeixias  cfle.  ibid. 

Ca- 


A.  C.     S  I     N     D     E     X      I. 

704.  Carolo  M.  indicente  Francofurti  celebratiir  Synodus ,  qua  Synodi 

NicaenxII.  de  imaginibus  decretum  damnatur.  ihid. 

800.  Carolus  M.  ad  cognofcendam Leonis  III.  P.  fcelerum  variorum 
accufati  caufam ,  Romam  venit;  ibique  abfoluto  Leone ,  viciflim  a 
Leone  populi  nomine,  in  BafilicaPetri,  folennibus  ceremoniis  adhi- 
bitis,  Augullus  bc  Imperator  Orientis  falutatur.  qui  eciam  Roma- 
namEcclefiam  ex  prxda  Hunnis  8c  Ldngobardis  erepta  locupletat, 
&ejufdemceremoniaspluresinFranciaafcifcit.  §.  XLr/II. 

Ea  occafione  eoque  tempore ,  mire  potedas  Ecclefix  R.  crevit ,  6c 
religionisprora  Scpuppis  in  primatu  Pupa* ,  San6lorum  &  imaginura 
cultu,  cantionibus,  orationibus  apud  ftatuas,  Templorum  ornatu, 
Sacerdotumcoelibatu,  votisMonachorum,  abftinentia  a  cibiscertis, 
miffis  folitariis ,  peregrinationibus  facris ,  apotheofiSandtorum.,  digni- 
tatibus  cleri  noviter  rcpertis,  conftituta  eftj  faniorque  dottrina  8c 
pra^dicatio  verbi  obfolevit.  §.  X  Z- /  X 

S  E  CVLVM    KO  NFM. 
$.  L.  LXV. 

801.  OEculiNoniPontificesdriftimrecenfiti.  §.  L. 

Si6,  ^  Stephanus  IV.  fancit,  ne  Pontifex  Imperatoris  injuflu  legatur, 
§.LL 

817.  Nihilominus  fl:atim  Pafchalis  I.  infcio  Caefare  eligitur.  ihid. 

818.  Pafchafius  Ratbertus ,  GorbejenGs  Monachus,  Iibello  de  Sacra- 
mento Euchariftiac  edito,  primus  corporalcm  Chrifti  in  Euchariftia 
prgefentiam  aflerit.  cui  fe  RabanusMaurus,  Scotus  Erigena,  Ber- 
tramus,  aliique,  Stcrcoriftae,  quodSymbola  ore  corporis  aflumpta, 
fecefluiobnoxiaefledicerent,  probrofedidi,  opponunt.  §.  LXIIL 

814.  Eugenius  II.  infchifmatePapaeligitur;  LudovicoLothario  rcm 

componente,  6c  fraude  a  flaminibus  mtercepta,  legitimis  poflcflbri- 
busreftituente.  %.  LII. 

825.  Ludovici  Pii  juflU  Parifiis  Synodus  celebrata ,  fuam  de  Synodo  Ni- 

casna  II.  fententiam  promit,  &  Eugenium  II.  a  cultu  imaginum 
revocare ,  infiftentibus  licet  Imperatoribus  tum  Orientis  tum  Occi- 
dcntis,  fruftraconatur.  §.LIII. 

827.  Valentinus  I.  P.  ofculum  pedum  a  Senatu  Romano  primus  admit- 

tks.LII. 

^3?-         Gregorius  IV.P,  Ludovici  Pii  filiosPatri  rebellantesfovet,  patri- 


C  H  R  O  N  O  L  O  G  I  C  U  S.  9 

■qiie,  ni  imperfo  ie  abdiccc,  excoinmunicationem  minatur.  S.  Z//^. 

Scrgius  1 1.  Os  porci  diftus ,  primus  nomen  mutac.  tbid,  84^, 

Godcfchalcus  Scotus  fanam  S.  Auguftini  dc  gratin,  pro^deftina-      848. 
tionc,  6c  libero  arbitrio  dcftrinain  alilrit.  quem  Rabanus  Maurus 
Epifcopus  Moguncinus ,   aliique  in  Synodo  Moguntina  damnant. 

;     Johannes  VIII.  Foemina,  Paparumconfccndic.  i^icl,  8^4. 

Godcfchalcus  (anam  degratia  6c  pra^Jeftinatione  do6brinam  adver-      Sjf. 
fus  lirieenam  Scotum ,  aliofquedefendcrcpergcns ,  inSynodo  etiam 
Valentina  a  Carolo  Calvo  conv^ocata ,  examini  lubjicitur ,  5c  in  ea non- 
nullaaliactiaminejusadverrariisdelidcrantur.  Ss.  Ln. 

Nicolaus  I.  P.  infolenter  fe  gerit,  Papam  a  Scculari  poteflate  nec  858, 
folvi nec ligari ,  nec judicari  poile,  deccrnit:  LothariumGalliiERe- 
gemanathcmatefcrit.  quod  antc  ipium  adverfusGallix-Rcges  aufus 
ncmo  ell: :  Michaeli  Imp.  Conft.  anathema  mjnatur:  Ravennatcn- 
fcQi  Ecclcliam  fibi  fubjicit :  Sacerdotes  conjugatos  di ris  incclTit. 
Ss,  Lt\ 

Carolus  Calvus ,  litem  Godefchalcum  incer  &  Hincmarum  aliof-       859. 
que,  finit.   Atqueita,  Godefchalco  fuccumbrnte,  iana  de  gratia, 
prxdeflinationc,  liberoarbitrio,  do6lnnadecIinar,  Ss.  LVI. 

HaJrianus  II.  P.  Hincmaro  Rhemenfi  mandat ,  ut  Regem  fuum,      858. 
Carolum  Calvum ,  ni  L^udovico  Lotharii  filio  Rcgno  cedercc ,  ex- 
communicec.  qui  Hincmari  6c  Regis  typhum  Papse  pulfantis ,  acri 
Tclponfoexcipitur.  Ss.  LVI L 

Bafilio  Imp.  Or.  Confhmtinopoli  habeturConcilium  ^'sre^jc^'»,  cui      8^9. 
Hadrianus ,  novo  exemplo ,  per  Legacos  fuos  praefidec  In  co  Pho- 
tius,  ob  Bafilium  Michaelis  Imp.  parricidam  reprehenfum  ,  damna- 
tur,  8cimaginumculcus  (labilicur:  Papaque  eciam  inOrienre  domi- 
nariindeconacur.  Ss.  LFIIL 

Johannes  I X.  P.  incra  decennium  cres  imperacores ,  Carolum  Cal-      875. 
vum ,  Balbum  &  Craflum ,  ad  fe  Romam  invicacos ,  Auguftos  pro- 
nunciac  8c  conlecrac.  Undeingens  ad  eum  lucrum,  donacioDucatus 
Spoletanit  Aricii,  Clufii ,  Beneventi,  Calabriac,  rcdundac.  Ss.  LIX. 

Hadrianus  III.  decreta  duo  cdit ;  prius ,  ne  in  eIe<51:ionc  Papae  Im-      884. 
peracoris  confenfusexpedecur:  poftcrius,  uc  CrafibRege  fine  libe- 
ris  morience,  Regnum  Icalicis  Principibus,  una  cum  Imperiititulo 
tribuatur.  Ss.  LX. 

Stephanus  VI.  P.  fancit ,  ut  EcclefiacR.  leges  omnes  Gnt  irrefra-      886. 
gabiles.  Ss.  LXI. 

.      b  For- 


A.  C.    lo  I    N     D    E     X       L 

895.  Formbfus  P.  contra  Sergium  eledus,  Arnulphum  Carolomanni 

Filium  in  Italiam  adverfus  Guidonem ,  qui  magnum  Romanis  prsefi- 
dium  impofiierat,  Romam  defenfurqm  evocaD,  coque  venientem 
S97.       Imperatoremcoronat.  ihid, 

•  Stephanus  V^  1 L  in  cadaver  Formofi  nefarie  fasvit.  ihid. 
Infcliciffimafuilie  tunc  Ecclefix Romanae  tempora,  fateturBaro- 
nius,  6c  AdelbertisThufcis,  homines  mondrofos  Papatui  obtruden- 
tibusfcandalacunftaimputat.  §.  LXII. 

Seculo  eodem  nono  Romani  Pontifices  poteflatrem  fuam  tum  tem- 
poralem,  prolatis  Donationibus  fi6titiis,  Conitantini  M.  Ludovici 
Pii,  quibus  fequenteSeculoDonatio  ampliffima  Othonis  M.  nomine 
venditata  acceilic :  tum  fpiritualem  6c  cum  eadem  errores  Papales 
plures ,  confiftis  Pontificum  primorum  EpiftohsDecretahbus,  afler 
rere primum coeperunt.  §,  LXIK 

S  ECU  LUM    D  ECIMU  M. 

5.  LXV.  LXXIL 

510 1>  O  Eculum  decimum  excipie ,  quo  nullumindo&ius ,  infeliclus  fui(Ie,, 
^  Bellarminus fatetur :  quodque  fui  afperitate ,  ac  boni  (leriHtate  fer- 
reum ,  mali  exundantis  deformitate  plumbeum ,  inopia  (criptorum  ob- 
fcurum ,  Baronius  appellat.  §..  L  XF.  queftus  idem ,  Romae  tum 
dominatas  efle  foediflimas  &  potentiffimasmeretrices  8cc.  §.  LXf^I, 
h XriL  &  Antichriflum inTemplo  Dei  fedifle.  §..  L XFIII, 

Ejufdem  feculi  Pontifices ,  ceu  fures ,.  invafbres,  Magos ,  prodigio- 
fos ,  Simoniacos ,,  tyranaos ,  fiicinorofos ,  monftra  &  portenta ,  perju- 
ros,  graflatoresj  facrilegos,  Divini  &humani  jurisviolatores,  Ponti- 
ficiifcriptoresperftringunt.  %,LXIX, 

ClerumejufdemSeculiEdgarus,  Angliac  Rjex ,  atro  etiam  carbo- 
qe  notat.  §.,  L  XX. 

Haerefes  eo  Seculo  nova&prodierunt  nullae ,  quia  in  Prselatos  &  Mb- 
nachosfefeabdideruntomnes.  §.  i^XX/. 
IQQO.         Anno  hoc  incipere  tempus  effoeminatum ,  In  quo  fides  Chrifl:iana  i 
priflinavirilitate  deficere  occoeperit,  Wernerus  in  fafciculo,  6cG1j>- 
ber  Radulghus  quiritantur.  § .  L  XX L 


SM^ 


C  H  R  O  N  O  L  O  G  I  C  U  S.  ii    A.  C 

SECU  LV  M   UKDECIMUM. 

S,  LXXII.  LXXXIX. 

C  Eculiim  ctiam  undeciiuum  ob  malorum  exundantiam  ferreum  ap-     looi. 
'^pellatum,  in  quo  rcvclandus  fic  Antichriftus,  Baronius,  Avcnci- 
nusfatcntur.   §.  LXX/I. 

Silverter  II.  Necromanta  difcipulos  plurcs  habct,  dsemonibus  li*- 
tantes.  §.  L  XXI 11. 

Johannes  XI  X.  &  Succefibres  proximi  fadioneComitumThu-     1003. 
fculanorui-j,  adeoque  vitiocreati,  mngixcrimine  infamcs  funt.  ibtd. 

Bencdidus   IX.  &  Succcllbrcs  Silvcfter  III.  Grcgorius  VI.  ab      1034. 
Henrico  Imperatore ,  convocata  Synodo ,  ceu  Simoniaci ,  fanguinarii, 
nionitra,  dimnantur.  ihid. 

Ejuliiem  Bencdi6ti  IX.  actateCardinalium  authoritas  invalefcit. 
quorum  nomcn  ,  origo  &  incremcnta  narrantur.  §.  LXXiy. 
Paulatim  fub  appellationeEcclefiafticaSeculares  Principes.  §.  LXXV, 
Papx  CoUegiunB  Apollolicum,  §.  LXXJ^I.  pnL-rogativis  pluri- 
bus  au(5li.  $.  LXXf^ I L  6c  galero  rubro  audorati,  Papa:  Scnacus 
Edomicicus  fadi  funt.  ibid. 

Leo  IX.  primb  Roma:  in  Concilio,  poft  Verccllis  damnat  Be-     lojo, 
rengarium  Gandavenfem  ,  aflercntem ,  in  Coena  non  ipfum  corpus 
8c  fanguinem  Chrifti ,  kdi  ejus  figuram  &  Sacramcntum  prasito  eile. 
§.  LXXVIIL 

Nicolaus  II.  Synodo  Romae  habita  ,  eundem  Bercngarium  ,  1059. 
flrenue  cum  Alberico  confligentem  licer,  palinodiam  cancre  fubigit. 
Retradantcmque  vigintipoll:  annisGregorius  VII.  adnovam  craf^ 
fioremque  pahnodiam  adigit.  Pofl:  utramque  tamcn  palinodiam, 
libertatireftitutus,  (anioredefenfadoiSbrina,  novitium  Papse  de  prx- 
fcntia  corporali  errorem  refutare  fl:renue  perrexit ,  difcipulos  no«  , 
paucos  in  Gallia  &  Germania  na6tus.  ihid. 

Gregorius  V 1 1.   Hildebrandus  Papatum  init,  quem  Da:monia-     1075. 
carum  artium  ftudiis  a  Benedicto  IX..  6c  Gregorio  VI.  imbutum, 
Benno  &   Epifcopi   triginta  Brixinae  Norics:   coa6ti,  leftantur. 
$.  LXXIX. 

Idcm  Synodo  Romae  convocata  uxoratos  Saccrdotes  ejicit ,  &  de-     1074. 
cretiHn  de  coelibatu  eorundem  adftringit,  feralibus  paflTim  turbis  ex- 
cipientibus.  i^.  LXXXIL 

b  2  Saxo- 


A.C:     11  I    N    D     E    X      I. 

1 075'.  Saxonesincentore  Gregorio  VII.  Henrico  I V.  Imp.  rcbcllantcs , 
&  ab  eodcm  domiti ,  querelam  adverfus  Henricum  apud  Grcgorium, 
P.  inftituunt,  6c  Imperatorem  fcelerum  multorum  acculant  qua 
occafione  Papafedominiolmpcratoris  fubducere  ,  &  fibi  Imperato-» 
rem  fubjicere  tentat.  $.LXXX, 

1 0 16.         Henricus  Concilio  Wormatix  coado ,  de  Pontificis  injuriis,  (ce!e-.. 
ribus ,  veneficiis  graviter queftus ,  cundem  Papatu  exuit ;  fubfcriben- 
tibusmox  Ficinidecretohuic,  GermaniiE,  GalliseScltalise  Epirco-» 
pis  pluribus.  ihid. 

Mox  Gregorius  Concilio  Romac  habito  Di6tatibus  pluribus  Pa-», 
l^atusHildebrandini  fundamentis,  conftitutis  ($.  LXXXL)  intcv 
aliafancit,  Romameflecaputmundii  fuseque  poteflatis efle ,  Impe- 
ratorem  deponere ;  Imperatoremque  adeo  Henricum  excommuni- 
cat ,  ab  Imperio  removeri  mandat  j  &  fubditosejufdem  a  juramenta 
fidelitatis  abfblvit.  thid. 

1077.         Henricusa  Gregorioexcommunicatus,  metuens,  ne  novunilm-. 
peratorem  eligere^Ordiaes  induccrentur ,  Romam  fu pplex  poeniten(l, 
que  venit,  ibique  intra  fecundum  murorum  ambitum^receptus^ 
abjedo cultu  Regio,  finecalceis,  Ibevahyemejejunusufqueadvefpe- 
ramforfices  6c  fcopas  in  manuhabens,  ne  quicquam  Papae  gratiam 
operitur.  Quarta  vice  rcdux  in  ejus  confpedum  admittitur,  iniquiffi- 
mifque  cum  eo  conditionibus  tranfigitur.    Miflis  nihilominus  ad 
Germanos,  Saxones  inprimis,  Legatis,  Papa  alium  Imperarorem 
el^gi jubct.  Eligitur  Porcemii  menfe  Martio  Rodolphus  Sueviae  Dux. 
cumquoHenricusinfeftisfignisconcurrit.  itid. 

1080».  Gregorius  Concilio  Romjc  celebrato,  ne  quisa  .Lgico  invcftitil-, 
ras  accipiat ,  vejtat ,  6c  denuo  Henricum  Imp,  excommunicat. Hcn- 
'  ricusexcommunicationeaccepta  Brixinas,  una  cum  triginta  Epifco- 
pis ,  Gregorium  ambitionis,  harrefeos,  impieratis,  facrilegii  reum . 
peragit ,  &  Pontificatu  movendum  decernit.  Mox  eriam  d.  Jf.Octob, . 
cum  Rodalpho  comtniflb  prcelioacri,  eundem  vincit,  amputata  ,/ 
qua  fidem  Henrico  dederat,  dextra ,  Martesburgi  paulo  poft,  inter. 
qucrelasdepcrfidiaEpifcoporum,  decedentem.  ihtd. 

loS.i.  Hcnricus  cum  exercitu.,  Itaiiam,  Pontifiqem  dcpofiturus,  ingre-*- 
dilur,  Romamquc  furrogato  novo  Pontificc,  Clcmente  1 1 1.  obfi-^ 
dct.  ihid. 

loS^.         Henricus  Romam  per  duos  annos  obfeflam  occupat.  ihid. 

1084.         Idem  RomjE  paktiu-m  Lateranenfe  occupat,  6c  Papam  in  cafiiel*/ 
lum^.  Angeli  fugat.  Dici^.  Mart;ii  ClemcnsPapa  confecrattw*,,8c 


C  H  R  O  N^  O  L  O  G  I  C  U  S.    ,       15    A.  G. 

ab  eodem  Henricusuna  cum  uxore  coronatur.  Propter  aftum  pace 
cum  Romanisfa6ta,  Imp.  obfides  accipit ,  6cSenasabit.  Robertus. 
Normannus  Romam  interim  venit ,  cam  diripit ,  incendit ,  &  Pon- 
tificemabducit  Caflinum  primiim,  indeSalcrnum.  ubibicnnio  poft 
exul  moritur.  iHd. 

ViftorllL  ClementillL  abHenricoele^bo  Papatum  abrogat.      io2(j. 
^.  LXXXir, 

UrbanUs  II.  P.  cum  Clemente  IIL  vchementibus  ftudiis  collidi*     1088. 
tur.  ibid, 

Idem  in  Concilio  Claromontano  canonibus  variis  conditis  decer-  1095. 
nir,  Ecclefiamab  omnifervitutelibcram,  a  laicis  inveftituram  acci- 
pcre  non  pofle ;  iejunii  quadragefimalis  initium  figit  >.Hildebpandia6la 
confirmat ,  Galliac  Regem  propter  pcllicem  anathematc  ferit ,  con- 
jugia  intra  feptimum  gradumprohibec^  decimas  Ecclcfiae  adjudicat,- 
&c.  jf.  LXXXFHI. 

In  eodemConcilioUrbanus  idem  bcllumfacrum,  PetroEremita 
fuaforc,  ad  eripiendam  Saracenis  teri-am- fanftam ,  decernit ,  eun- 
demque  in  finem  fancit,  ut  quotidie  preces  ad  S.  Mariam  Virginem*- 
a  Clericis  fundantur.  Salutntio  Angelica multis vicibus  recitetur ,  quas 
ut  numerare  poflent,  jufl[it  clcricos  globulos  ligncos  in  funiculo  ha- 
bcrfc.  §.  LXXXr.  L  XX XVI.  L  XXXV 11. 

Innumerabilis  multitudo  in  Galliis  conveniens  expeditionem.  in  ter-      lo^S: 
ramSanftamfufcipit,  crucisex  rubralana  fadae,  &  humerifi  affixac,. 
fignodifcreta.  Iniria  loeta,  exiius  triflifliimus,  &  ultima  prioribusdc?' 
terioraevaferunt.  ibid. 

SECrLVM  l>F0J)EC12€Fm 
5.  LXXXIX. CL 


liaK 


<£Eculum  duodccimum  adeoperverfumfuit,  ut,  Bemhardo,  aliil^ 
*^'quetefl:ibus,famatulerit ,  AntichnftumjamjamrevelanJumefle. 
Gorruptionem  Romanac  Ecclefix.fcriptorcs  coarvi  acerbe xieplorani. . 

$.  Lxxxix. xcir. 

Pafchalis  IL  P.  Romse  in  Conciho  Henricum  Imp.  annthemate      iioi* 
feHt,  Haercfin  Henricianam,  docentem  contemnere  fulrnina  Papx, 
damnat ;  E^pifcopos  jurare  obedicntiam  Papae  pra*cipit  j  Henricl  fibos 
advcriusPnrein  irrit^.t;  invcftituras  laicas  fubanathcmate  prohibetj 
iQcadAyerHenricusImp.ficvit.  %:.XCIV. 

b  3.  Scfeifrna.^ 


A.  C.     14  I     N     D     E     X       I. 

SchifniatafrequentifnmahoctcmporePapasexercent.  ihU, 

II21.  Caliiflus  II.  P.  Henricum  co^it,  ut  juri  inveftiturae  renuntiet. 

ItaPapaRex  abfolutusfit,  £c  fchilma  Pontilaces  inter  6c  Imperatores 
expirat.  ihid. 

iiij.  Honorio  II.  Pontifice,  Lombardus  libros  fcntentiarum  rcribit, 
quipaflim  recipiuntur,  pra:legunturquc.  itaTheologia  Schobftica, 
Majeilati  verbi  Divini  oppoiita ,  eliminata  ianiori  Theologia  Scriptu- 
rai*ia,  fiorerc,  ScrehgioChridiananonexScriptunc  demonflratione, 
fed  traditionum  humanarum,  dccretorum  PapjE,  &  rationis  feuPhi- 
loTophi^principiis,  afleri ,  foedarique  multo  magisincipit.  §.  XCFIIL 

■^  ^'33'  Innocemius  1 1.  P.  a  Lothario  Imp.  jur-amentumfidclitatis  exigit, 

cique  ante  pedcsruosproilrato,^  coronam  cxpctcnti  deteflabilitcr 
illudit.  XCIl^, 
,1145'..         Eugenius  IIL  P.  bellum  gercns  cum  Romanis graviter  a  Bern- 
hardo  Claraevall.  reprchenditur.  ihid. 

iifU  Ejufdem  Papre  aufpiciis  Gratianus,  Bononienfis  Monnchus,  juris 
Caefa^xi  Majeifatem  obliceraturus,  ad  imitationcm  pande(5larum  ju- 
ris  Civilis,  cx  veterum  Conciliorum  decretis,  Patiumque  lcriptis, 
compofuit  Decrctorum  opus,  quodjurisCanonici  fundamenta  6c  Re- 
gni  Pontificii  nervos  contmet.  Secuti  Grcgorius  IX.  A.  1227.  De- 
cretalium  libros  quinque  Bonifacius  VIII.  A.  1294.  ^cxtum  :  Jo- . 
hannes  XXII.   A.  1^17.  Clementinus  Influutiones,  addidcrunt. 

§.xcri.  xcrii. 

li^j*.  Hadriano  IV.  P.  equumJconfcendenti  Fridericus  l.  Imp.  ftape^ 

dem  tenere  jubeturi  qui  opus  fervile  renuens ,  ab  ofculo  Papa:  arce- 
tur,  donec  imperaca  faceret.    Inde  Romas  18.  Jun.  coronatur. 

§.xcir,  . 

1 157.         Hadrianum  inter  &  Fridericum  Imp.  contentio  oritur  de  Imperio 
R.  an  Papx  feudum  fit.  Ita  pertenderat  Papa,  Lotharit  Imp.  hiflo- 
riam  in  palatio  Lateranenfi  pi6i:am  prxtexcns.  Pi6buram  deleri  Imp.  , 
cum  petriflet,  neque  delevit  cam  Papa,  ^  fcripfic  infuper,  Papam  ei ^ 
infignelmperialiscoronsecontulifle.  Contumeha  irritatus  Imperator'' 
cumexercitu  inltahamtendit.  Papametuens  fibi  pacem  cxorat,  at  • 
mox ,  hortantibus  CardinaUbus ,  cundem  conilantius  jus  fuum  in  Ita-  '■. 
lia, Roma:imprimisrequirentem,  excommunicat.  ihid. 
}  Clarefcit ,  codcm  Pontifice  Hadriano  Waldenfium  nomen.  Lug- 

duni ,  Tholofx  &  in  Gallia  Narbonenfi  fegres;es  jam  coetus  habue- 
rant,  Pontificumperfecutionespafli.  $.  XCIX.  C. 
1 1  f9«         Alexander  1 1 1.  fuperatis  Antipapis  Papatum  rapit.  §.  XC  ir. 

Idetxi 


C  H  R  O  N  O  L  O  G  I  C  U  S.  ij    A.  C. 

Idem  Henricum  Regem  Angliae:,  quod  necis  Thomx  Bequeti      1172. 
Cantuarienfisconfciusefict,  virgiscoedi  jubct.  thid. 

Cum  FridericoBarbarofl*aVcnctiis  pacem pr.ngir.  Ubi  Imperato-      ^^^77' 
ris  proftrati  coUo  calcato  his  vei^bisPapa  inlultat:  Supra  afpidimcr 
hafiiffcumambulabisy  6CG.  ihid. 

Waldenfes  ab  Alexandro  ad  Concilium  t.atcranenfe  citati,  forum      i  ^7^' 
declinant.  Undebello,  coedibus,  lanienis  per  bulias  cruciatas  expo- 
fiti,  per  Europam  difperfi,  in  Bohemia  cumprimis  fedem  figunt. 
ihid. 

Clemens  III.  P.  D^nos  Sacerdotes  conjugatos  retinentcs  excom-      11S8. 
municat :  Philippum  Gallix  Regcm  anathemate  terret.  ihid. 

Cceleftinus  III.  P.  Henricum  VI.  Imp.  coronat.  Eique  mox      119^' 
Papamadoranti,  pedeelevato  coronamcapitc  decutit,  fignifieans,  in 
flia  potefliate  cfle ,  darc  6c  auferre  imperium.  tbid, 

SECVLUM  DECIMVM  TE^IUM^ 
$,  CL CXVL 

C  Eculfhujtisfecicmmiferam  prodagitJbachimusAW^as.  EtdcEi:-     1201. 
•^clefiaeR.  perverfitategravitcrScriptores  coaeviquiritantur.  §.  C/. 

Innocentius  III.  Philippolmp.  adverfusOthonemcertanti  delm-      1207.- 
perio ,  poftquam  diu  vehementer  refl:itit ,  cumque  cxcummunicavir ;. 
tandemutrumqaereconciliat.  §.  CIJ. 

Waldenfes ,  quibus  praecipui  Galliae  Proceres  jam  adhacferant ,  mi-      iio8. 
rc  fe  difFundunt.  Cum  iislnnoccntius  Carmanii  colloquium  infl:ituit. 
Cum  non  (atisfieret  Proceribus,  manentes  in  fententia  horrendara 
tempeftatem,  claflicum  eanentibus  Monachis,  Dominico  inprimis,, 
fubeunt.  Difperfi  denuo  pafllim  nidulantur.  §.  C  K 

Idem  Anglise Regemjohannem ,  5c  Regrium  j.qtiod  Langtonum     1209^ 
Cantuarienfi  Archiepifcopatui  obtrudi  non  paterentur ,  interdifto  fub- 
jiciti  6ccrucia&amadverfusillud  militiam  concitat.  ihd. 

Rex  Angliarjohannes  a Pontifice  ad  angufl:ias redachis ,  Regnum      ni  J?- 
fuum  feudum  Pontificis  8c  ve6i:igale  facit,  promifla  (olutione  dena- 
rii  Petrii  6c  quotannismiile  marcarum  Sterlinorum.  ihid, 

Innocentius Romse  in  LateranoConciliumcelebrat,  &  transfub-      I2if. 
ftantiationem  ante  a  LanFranco  introdudam  ,  nec  non  auricularem 
conFefllonem  quotannis  femel  edendam  definit ;  Ordinefque  Mona- 
chDrum  Mendiomt-ium,  Dominicanorum  inprimis  Sc  Francifcano- 


A.C.    16    ■  1    N     D    5    X      1. 

rum ,  qui  Ecclcfiam  Rom.inam  advcrfus  Waldcnfcs  fortiter defcnder^ 
coeperantjConfirmat.  §.  C///. 

I22Z.  Fridericus  II.  Imp.  inltaliamultipliciter  aPapaHonorio  IIL'in- 
juriis  afficitur.  In  Germaniam  conccdens ,  Principibus  Gcrmanis  in- 
jurias  illas ,  6c  evertcndi  Impcrii  R.  conarus  queritur.  ^.  CT, 

1 2  2  3 .  Fridericus  Romam  tendi  t ,  ubi  Johanrcs  Brcnncnfis ,  Rcx  Hiero- 
folymiranus,  eum  Papae  rcconciliat,  cii  conditione,  ut  Fridericus 
du6ba  uxorc  fua  haeres  Regni  Hierofolymitani  infidclibus  cripiendi , 
declaretur.  ihtd.    - 

1227.  Friderico  expeditionem  in  Palxftinam  tardiias  fufcipicnti,  Grego- 

rius  I X.  amoto  ImpcraroreSiciliac  inhians,  indignatus,  cundem  ex- 
communicat,  toramque  Itaham  Guelforum  Papac,  8c  Gibellinorum, 
Jmpcratori  adhaercntiumfadionibusmifcet.  ibid, 

1-228,  Fridericus,  cxcommunicatus  hcct,  in  PalaLftinamtendir.  Adver- 
fus  cum  Papa  Johannem  Socerum,  Hofpiralarios,  iprdmque  Sulta- 
num  accendit.  Suiranus  Papas  infidias  Friderico ,  Hierofolyma  capta, 
deregit.  undcinduciiscumeo  pa6tis Italiam Fridericus  rcpetit,Sc  ut- 
cunquePontificiconciliatur.  ihid, 

1239.  Fridcricus  Saracenis  Sardiniam  cripit.  Eam  occupatam  Papa  pro 
fua  rcpetit,  &  abnuentcm  Fridericum  excommunicat.  Fridericus 
cum  cxercitu  Romam  tendit ,  cui  cruciatam  mihtiam  oppofuit  quam 
Imp.- vicir  8c  orco  maftavit.  /^/W. 

1240.  Grcgorius  P.  a  Fridericb  in  anguftias  redaftus ,  cum  co  inducias  ad 
Concihum  generalcufquc  pangit.  fed  mox  induciae  rumpuntur ,  Papa 
pecunias  undiquccorrogantc,  Sc  ,bulHs  pcr  AlbcrtumBoham  hucil- 
lucmiflis,  advcrfuslmp.  confpirantc.  ibid. 

124.T.  ConciHum  Romx  a Gregerio  in  cau(a  Friderici  indicitur.  Epifcopi 
c6  nonterreftri,  uti  Imp.  pctierat,  fedmaritimo  itinere,  clallc  vi- 
ginti  fex  navium  inftrud:i,  propcrant,  &  a  Friderici  fiho  Conrado 
vi<5li,  parsfubmcrfi,  pars  captidctcntique  func  ibid.  Dcnuo  excom- 
municatusFridcricus,  ab  EberhardoSalisburgenfi  Archiepifcopo  Ra- 
tisbonx  in  Comitiis,  oratione  adverfus Papam  habita  pathetica ,  ab- 

foivitur.  §.  criir. 

124^.  Innocentius  IV.  Gregorii  fuccedbr  Friderici  excommunicatio- 
nem  confirmat,  6c  in  Gallia  AngHaquc  turbas  graviflimas    excitar. 

§.cr. 

i^^j*.  Idem  ConcilioLugduni  indido  Caefarem  Impcrio  abdicat^  eiquc 
Henricum  Thuringia:  Landgravium  furrogat.  Impcratorltaliampe- 
tit,  Papamquc  magnas  in  anguftias  redigit.  ihd. 

Hcn- 


CHRONOLOGICUS.  17    A.  c. 

Henrlcus  Imp.  Pontiiicius,  poll  vulnus  Ulmaeacceptum ,  Ifenaci     1248. 
moritur  cui  Pontificii  Wilhclmum  Comitem  HoUanuia:  iufficiunt. 
ihid. 

Innocentius  Petrum  dc  Vinea,  fidelem  haftenus  Fridcrico,  pretio     1240. 
conducit,  ut  Imperator-em  veneno  tollat.  Patraturus  iacinus  prodi- 
turdcVinea,  6ccaptus,  oculilque  privatus  in  carcerc  nioritur.  ihtd, 

Fridericus  in  arce  Florentina  A[Hiiia:  morbo  coircptus  moriiur.      12^0. 
ihid.  Princeps  longe  prxftantillin:ius ,  neque  aliam  ob  caulam  Ponti- 
ficibus  adeo  exofus ,  quam  quod  rara  yn'Luic  pia^diius ,  prater  morem 
Impp.  in  Italia  habitans,  obiervalle  Pontificum  perveiia  iiudia  6c  mo- 
limina  viius  eilct.  §  CFl. 

Alexander  I V.  P.  Guilhelmide  S.  Amorc  tr;i6latum ,  cui  titulus  12  54. 
eiMt:  de  pericHlis  mviffimorumtemporum-^  quo  Monachorum  Ordi- 
nespcritringuntur,  8c  a  Francilcanis  cxcogitatum  EvangtLum  teter» 
mmy  quoEvangcliumChriiiiabrogatur,  ^cnovura  Spiritus  S.  rcve- 
latur;  defcribitur;  comburir.  §.  C/X  CX.  CXI.  ^tcrnum  por- 
ro  Evangelium  lilhoc,  blaiphcmiis  horrendis  rcfertum,  nudum  Pa- 
patumfcquentium  temporumrepraerentabat.  §.  CXII. 

Idem  Papa cura  Manfrcdo,  Fridcrici nocho ,  Apulix &  Siciliac  Rc-      ii^'^'. 
gc,  bcllum  gerit,  eique  Edmundum,  Regis  Angliac  filium  iublli- 
tuit.  ^.CXIII. 

Eidem  in  Gallia  Simoniam  cxcrcenti ,  Ludovlcus  Rex  San6lionem 
Pragmaticam ,  vetantem  ,  nc  Rege  inicio  pecunuc  ex  Regno  Ro-^ 
mamdeportentur,  opponit.  ihid. 

Flagcllantium  fcdam  rccensexortam  Alexander  confirmat.  ihid.     i2<^o. 

Urbanus  IV.  Thomx  Aquinatis  inilinftu  feilum  corporis  Chriili      1264.. 
inilituit.  ihid. 

Idem  Carolum  Andcgavcnfcm  Regem  Siciliac  creat,  dummodo 
ManfredumRegnopellat.  ihid, 

Carolus  Andegav.  Manfrcdum  prope  Bencvcntum  proelio  fupcrar,     1 266. 
&interficit.  Conradinus  Fridcna  II.  ex  Conrado  nepos  Rcgni  Si- 
ciliae  ha^rcditatcm  aditurus  a  Cicmcnte  I V.  P.  cum  injuria  rcpcUi- 
tur."  ihid. 

Conradinus  a  Carolo  ad  lacura  Fufcinura  prcelio  viflus ,  una  cum      1268. 
FridcricoAuilriaeDuce,  Clcmcntis  P.  coniilio,  ikvcdecollatur,  ea- 
demquc  opera  Friderici  Barb.  progcnies,  totaquc  ftirpsSucvica  ex- 
tinguitur ,  8c  vacua  Regna  pro  arbitrio  Papac  dilpeniantur.  thtd, 

Rodolphus  I.  Imp.  Francofurti  ele6lus,  &  a  Gregorio  X.  Ro-      1273; 
mamad  coronationem,invitatus,  eo  venirc,  tcrrcntibus  veitigns,  rc- 

c  nuit. 


A.a     ti  1    N    D    E    X      I. 

nult,  &  Papjc,  ut  cleaionem  ratam  haberet,  Romandblam  dona- 

vit.  ihid, 
1274.         Gregorlus  idem  Concilio  Lugduni  celebrato,  lcges  in  eleftioncr 

Papae  aOirdinalibu^obicrvandasfancit.  thid. 
Aderant  in  codem  Concilio  Michaelis  Palacologi  Imp.  Cond.  Le^» 

gati,  obc^hcntiam  promittente>  Papsc,  Q  adveiilino  flio  Carolo  An- 

dcg.  refirterct.  CertisconJitionibusPapapacifcitur.  SeJ  mox  nego- 

tiaiK^  evanuir.  ihid. 
1 281.  Siculi  curn  Petro  Aragoniae Rcge,  a  Nicclio  lll.  adverfus  Caro- 

lum  concitato,  confpirantesj.d.  qo.  Martii  vefpere,  campanx  pulfu, 

Gallos  in  Siciliaomnes  duarum  horarum  fpatio  crudeliter  occiciunt,. 

Conradini  nef:\rie  coefi  fanguinem  ulcifcente  Dco-  thid. 
I2§3.  Martinus  IV.  P.  Petrum  Aragoriiae  Rcgem  excommunlcat,  6c 

Regnum  Carolo Valefiodonat.  ibid. 

Nicolaus  l  V.  P.  Mainardum  Tiroli  Comltem ,  quod  Tridentina. 

Epifcoporeftitinet,  excommunicat..  qui  giavi  fermone  Antichriftos^ 

effoeminatospuirat.  §  CXIF. 
12,94.  Coeleflino  V.  P.  Papatum  ob  fimplicitatem  refignantl,  Bonlfa- 

cius  VIII.  fuccedens,  Gibelinis,  feu  fidislmperiicivibus  gravem  fe 

gerereincipit.  §.  CXy. 
1299.  Bonifacius  coronatus  &  acclnftus  prodiens  in  publicnm  ,  procla- 

mat :  Ego  fum  defar  ^  Papa.  Alberti  ekiSbionem  argre  tandem  ap- 

probat.  /.  CXIX. 

SECULUM   nECIMUM  QUJ(I(IUM 

S.  CXYI.  CXXXIX. 

X300.  T>OnifacIus  VIII.  annumJubilcEumhocanno  agendumdecernit,. 
-^-^m  quo  pleniffimam  omnium  peccatorum  remiirionem  Romam 
venientibus ,  promittit.  Primo  die  in  Ponrificalibus  popuio  apparens, 
Apoflolicam  illi  Benedidionem  precatusefl.  Alterolmperiali  habi-^ 
tu,  gladionudoprxlato,  fedenspromulgavit:  Ecceduo  gladii,  Irrau- 
guratiohasc fuitCacfareo  Papatus  ,  fcu  poteflatis utriufque  fuprem.x,. 
qucm  Papa  jam  adeptus  &  bulla  etiam ,  Vnam  SanSlamScc.  teflifica- 
tus  fuerat.  $.CXFL  CXVII.  Deinceps  Clemens  VI.  jubilarumt 
adannurri  quinquagefimum,,  Bonifadus  IX..  adtrigefimum  tcrtium^, 
SixtuslV^advicefimum  quintum  reduxit.  §,.  C XV III. 

Eodem  dic».  quo  Jubiiaeumiilfaoc  Boi^ifacius  celebravit>  etmnij' 


CHRONOLOGICUS.  19    A.  C 

Turcicum  Imperium  Ottomannusaurpicatus  e(l.  §.  CXVJ. 

Bonifacius  Philippum  Pulchrum  in  PaWHnam  proficifci  fubana-  1301, 
themate  jubcr.  Legttus  ejus  Epifcopus  Apamcenfis  duriora  verba 
prolocutus  aRege  in  carcerem  compingitur.  PapaLcgatumliberari 
prneeipit.  Cunfente  Rcge,  PapabuHa  declarat,  Regnum  Francias 
Pap3C  feudum  elle.  Bullam  cum  Rcx  comburi  juiTillet,  &:Epirco- 
pos  invcllividet,  viciflim  Regem  Papa  cxcommunicavit.  Tandcm 
Bonifacius  a  Rege captus ,  in  carcere  moritur.  §X  X  X, 

Robcrtus  Gallus  Papam  idolum,  ferpentem ,  Antichriflum  vocat. 
§.  CXXI.  Idem  faciemes  Fratricelli  perfecutioncm  patiuntur.  §. 
CXXIL 

ClcmensV.  P.  Icftus  fedcm  Avcnione  inGallia  figit;  ubi  feptua-      ijoy. 
ginta  duos  pollhac  annos  integros,  Roma  relitb?,  &pcrCardinnles 
cres  cum  Scnatoria  poteftate  gubernatai  Poncifices  commorantur. 
%.CXXIII. 

IdemPapa  DurandoMimatenfi  prafcipit,  utdereformanda  ecclc- 
fia  confilium  lcriberct.  Scriptum  graviter  licet,  innervumnoncru- 
pit.  ibid. 

Henricus  VIL  Imp.  a  Bernhardo  Politiano  Monacho  hofliaintoxi-      1 308. 
cata  necatur.   §.C XXK 

Concilio  Viennx  cclebrato,  Clemensidcm  editaDecretali,  cujus      12 11, 
initium,  Pa^oralis,  fe  fupra  Imperatores  longeextollit;  Minorum 
religionem    confirmat  ,    &     Tcmplariorum    ordinem     abrogat. 

$.  cxxir. 

Johanncs  XXIIL  feipfum  Pontificcm  eligit;  ncgnns,  nnimas  de-      1314« 
funftorum  fidelium  antc  finem  mundi  beata  vifione  Dei  frui.  Extra- 
vagantes idcm  edidit ,  in  quibus  Papam  Soli ,  Impcratorem  lunx-  con- 
fcrt.  §.CXXriI. 

Dantcs  Aligerius cdito libro ,  cui titulus Monarchia  poteflatem Pa-      irii, 
piEoppugnat.  §.CXXr/. 

Idem  bullabefliali  LudovicoBavaroImperiointcrdicit;  §.  CXXX. 
cui  cx  RatisboncnfibusComitiis  mafcule  Ludovicus  rcf})ondct ;  Anti- 
chriftinominccuminfignicns»  §.  CXXX/. 

Johannes  P.  hxrefcos  damnatcos,  quiChrifium  paupcrem  h\\({c^      ^Sii» 
&nihilipfum&:Apo(l:olospropriihabuifieaficrcrent.  §.  CXXIX. 

Grave  diflidium  inter  Ludovicum  Bavarum  Imp.  Sc  Johanncm      1^24. 
XXIIL  P.  oritur.  Papa  Ludovicum,  qui  renitente  eo  imperavcrat, 
Imperii  invalbrem  :  L^udoviciis  Papam   haerefiarcham   vocavcrat. 
Ludovicus  Ratisbonie  re  cura  Imperii  Principibus  communicata , 

c  2  li- 


A.  C.     ao  I     N     D     E    X       I 

libertatem  Imperii  aflerere  ftatuit.  §.  CXXVIll. 
132,7.  t^udovicLisa  Romanis  acccrfitusinltaliam  iter  inftituit,  Papare- 

clamante,  6c  Ludovicum  excommunicante ,  quin  6c  exercitum  ad- 
verfuseuminftruenre.  thiA. 

Ludovicum  eruditis  rcriptis  ftrenue  Wilhelmus  Occam  ,  Marfi- 
lius  Patavinus  ,   Michaicl  CGefenas  ,.   aliique   tutantur.    ihid.   5c 

^,  cxxxiir. 

1218.  Ludovicas  Romam  intrat,  coroatur  pe.r  Caftellanum  cum  con- 

juge,  6c  Epilcoporum  quorundam  confeniu  novum  Pontificem  eli- 
git,  Petrum  de  Corbonaria  ex  flimilia  Columnenfium  ^  Nicolai  V,- 
nomenaflLimentem.  %.CXXV 1 1 L 
1329-         Papa  Avinione  itcrum  Ludovicum  excommunicat ,  hxreticum  & 

fchifmaticumproclamat.  ihid. 
^SST-         Johanni  Benedi6tusXlI.  fuccedit ,  6c  Hmukatcs  cum  Ludovico^o- 

ftilitercontinuat.  §.  CXXXIL 
1 5^8.  Ludovicus  a  Benedi6bo  diris  ut  exfblveretur ,  fruftra  expetens  ^ad 

generale  Concilium  provocat.  ihid. 
^339*         ComitiisFrancofurtihabitis,  Principes  Imperii  decernunt,  fblenr 
nitates  Papaein  coronando  Imperatorc  efle  adventirias,  nomina  finc 
re,  6caquolibet  Epi.icopoadminiftrari  pofle;  nec  vacante  Imperio 
]us  ejus  ad  Papam,  {^d,  ad  Palatinum  8c  Saxonem  revolvi  ^  dcnique 
Coucilium  generalc  Papse  judicio  anteferendum  efle.  ihid. 
1343.         Clemens  VI.  P.  Benedi^ti  fucceflbr  Ludovicum  excommunica- 
tione  folvit,  conditionibus  duriflimis  quas ,  fuadentibus  Principibus, 
&  Theologis  Parifienfibus,  ceu  iniquas  Imp.  repudiat.  ihid. 
1346.         Clemcns  idem  Ludovicum  in  die  Coenx  Domini  diriflime  exe-* 
cratur ,.  Principibufque  Imperii ,,ut alium  eligant ,  praecipic.  Principes 
nonnulli  Rhenfii  Carolum  IV.  Johannis  Regis  Bohemix  fihum., 
Regem  Romanorum  eligunt.  Reliqui  Principes  mox  Spirae  ele6i:io- 
nem  reicindunt.  ihid. 
1 547.         Ludovicus  veneno  potatus,  zvm  vomitu ,  &  mox  venatione  illud 
cjicerc  tentaflet ,   urfum  ingentera  impetendo  ,   ex  equo  prseceps 
ruit ,  &  raox  moritur.  ihid. 
1355.         Ludovico  poft  vark)s  difcordibus confiliis eledos  fuccedens  tandcm 
Carolus  I V.  primo  vere  Romam  proficifcitur ,  ibidemque  a  Legata 
Innocentii  V I.  P.  Cardinale  Hoilienfi  ,  coronatur  ,  non  fine  de- 
decore,  pedes  urbem  ingreflus ,  promittenfque,  nunquam  Italiam 
fe  repetiturumv  adeoqus  Majeftaterri  Imperii  R.  turpicer  prodcns.! 
f.  CXX XIV'^ 

Vi* 


C  H  R  O  N  O  L  O  G  r  C  U  S.  21    A.  C 

Vixeratea setate Francifcus Pctrarcha ,  Seculi fui lumen , qui igno- 
nainiofa  Caroli  coronatione  motus,  graviter  cum  increpuit^  &Ro- 
manam  etiam  Curiam  graphice  depinxit.  §.  C  XXXF, 

InnocentioVI.  Pontifice  clarct  Johannes  Wiclefus,   Oxonienfis ,      '3^"^* 
qui  Papasccu  Antichridi,  tum  hierarchiam,  tum  dodrinam,  voce 
cnlamoque,  fortiflime  oppugnavit,  afleclas  mukos  magnofque  pri- 
miiminAngha,  moxctiamexulinBohemianadus.  §  CXXXf^IL 

GregoriusXI.  P. Catharinac  Senen(is6c  Brigitthx  ibmniispotifli-      ^^77* 
mum  indu6lus ,  Avcnione  relida  Romam  intrat ,  ciim  fedes  Pontifi- 
cia annis fcre  feptuaginta  duobus  in  Galliis  fuiflct.  ^ .  CXXXFIII. 

Catharina  Senenfis  &:  Brigitta  rcvelationibus  fuis  prolatis ,  gravitcr 
inRomanam  curiaminvehuntur,  &  Ecelefiasreformationem  urgcnr. 
§.  CXXXf^L 

Gregorio  XI.  fuccedit  Urbanus  VI.  Cardinales Galli  invitos  fe  ejus  1 278. 
ele£tioni  confenfifle  quefti,  Fundos  abcunt,  ibique  PapamGallum, 
Robertum  Gebennenfem  ,  feu  Clemcntcm  VII.  eligunt,  qui  Ave- 
nione  annis  fedecim  fedit.  Ortum  hinceft  fchifma  gravifTimum  om- 
nium,  Pontifices  AvenionenfcsSc  Romanosinter,  quod  quadragin- 
ta  annis  durans ,  in  Concilio  demum  Conflantienfi  cxtindum  eft. 
$,  C XXXV III. 

Bonifacius IX.  P.  juxta  prfcdeceflbris  Urbani  VI.  fanftionem,  ju-  1200^ 
bilaeum  celebrans ,  argentariam  meflim  facit ,  6c  pofl:  dicennium  etiam 
novum  indicit  ^  bullis indulgentiarum  addens ,  cas  ratas  fore  porrigen- 
tibus  Ecclefix  R.  adjutrices  manus.  Annatas  eiram  feu  reditus  unius  an- 
niSacerdotiialicujusintota  Europa  vacantis,  reddendas  PontificiR. 
fevere  (ancit;  ihU. 

Johannis  Hufli  dodrina in  Bohetnia  lafe  fpargi  incipft ,  adeo  ut  Au-      i^^o >■; 
gufl:ae  Vindelicorum   Huflitae  inquiri ,  plurelque  comburi  coepe- 
rint.  %.CXXXVIL 

Avenione  inlocum  Clementis  VII.  fuccedit  Petrus  Luna,  feu  Be-     1 504^ 
ncdi6busXlU.  qui  jurans  fe  abiturum  Papatu ,  fi  Ecclefiae  ad  tollen- 
dum  fchifma  videretur,  fequente  anno ,  utid  faceret,  rogatus,  ne- 
gavit ,  Petri  naviculara  defcrendam  efle.  §.  C  XXXIX. 


SE-- 


X  C     2t  I    N    D    E    X      I 

SECFLVM  DECIMVM  QVmTVM. 
§.  C XXXIX. CXLIX. 

i4o<^.     TNnocentioVil.  Romx  fuccedic  Gnegorius  XIL  Errcrius  diftus. 

•■-Jurarac  futnma  execratione,  fe  Papatum  depofiturum ,  fiquidcm 

Antipapa  idem  faceret.  quodtamen  pofteain  GoncilioPiianofacerc 

renuit.  %,CXXXIX. 
1409.        GardinaJcs  in  Goncilio  Pifano  abolendi  (chifmatis  gratia,  Pontifi- 

ccm  utrumque,  Benedi6tum  &  Gregorium  deponunt;  ScAlexan-' 

drum  V.  cligimt.  Rcnuentc  utroque  Papatum  deferere ,  tres  funt 

Antipapnc,  v<cEcclefiaRomanatriceps.  tbid. 
14 10  Alexandro  V.  mortuo  fucccdk  Balthaflar  Cofla,  feu  Johannes 

XXllLjuxtaaliosXXlV.  ihid. 
Hudus  caufam  fuam  Romse  pcrLegatosagic,  Sc  «xcommunica- 

tuj\  %.CXLIX. 
141 1.         Johannes  Romne  Syi-^odum  celcbrat,  coronaturusSigismundum, 

&  Ecclefiam  tranquillaturus,  In  prima  Scfnoiie  poft  MiHam  bubo, 

ferale   omcn  ,  apparuit  ,    nec  nifi  fuflibus  intercmptus  difceflit. 

§.  CXXXIX. 

Nicolaus  Glemangis  Ecclefiam  Romanam  Babyloncm,  meretri- 

ccm&c  appeilat.  Gerfon  Ecclcfiamfine  Papaeffcpoficfuftinct,  6c 

ruinam  ominatur.  Alii,  Theodoricus  de  Nycm,  Joh.  Oldocailel, 

Theodoricus  Urias ,  Hufius  inprimis,  6c  Hieronymus  Prag.Scc.  Ec- 

clefiam  R.  graviter  oppugnant.  §.  CXL  VIL  CXL  l^IIL 
1414.  Sigifmundi  Imp.  laborc  incrcdibili  cogitur  Goncilium  Gonilan- 

tienle,  ichifmatis  abolcndi,  5cEcclefix  reformandx  caufa.  Eodem. 

g.Nov.Joh.Huls  acccflit.  Geriturquc res  coca fuifragiis  quinquena- 

tionnm.  %.CXL. 
J415.        Johannes  P.  caufae  diffidenf-Goncilio  (e  fubducic;  6c  ex  fuga  re^ 

tradlus,  gravifiimoriimquefcelerumconvidus  Papatuabdicatur,  &: 

in  carcercm  rapitur.  Gregoi'ius  P.  Arimini,  ne  idem  fibi  acciderct, 

per  lcgatos  fuos  fcfc  in  Concilio  abdicat.  ihid. 

Johannus  Hufs  damnatusin  Goncilio,  contra  datam  fidem ,  com- 

buritur.  %.CX LF II I.  Idem  fatum  fequentc  anno  Hicronymus 

Prag.  fubiit.  ihid. 
141 7.         Concilium  Gonfl:.  deccrnit ,  Laicis  lub  nna  fpccie  Eucharifiiam  di- 

ftribuendami  Bohcmis  protellantibus,  HufiumScHieronymumin 

Mar^ 


G  H  R  O  N  O  L  O  G  I  C  U  S.  i;    A.  C 

M-irtyrum  numerum  referentibus.  Undc  bcllum  Hufliticum  ori- 
tur,  per  annos  novendecim  multis  cladibus  cxtradum.  {.CXL. 
CXLrill, 

Urgerurin  ConciUoReformatioEccIefiiE.  DlflidcntibusPambus,.. 
priij» abdicatis jam  tribus  Antipapis,-novus Papa Martinus V.  eligitur. 
%.CXL, 

Petrus  de  Aliaco  rcformationis  capita  digcrit ,  caufas  \x\  primis ,  ob 
quas  Papa  corripi  &c  deponi  poflit ,  conngnat.  Sed  rcs  omnis  poll  ele- 
ftioncm  Papse  in  fumum  abiit.  ihid,  6c  §.  CXL  VII. 

Mirtinus  V.  a  reformatione  abhorrens,  invito  Sigifmundo  Con-      1418. 
(lantii  difcedit.  AtqueitaConcilium,  reinfcdafinitur.   f,CXL, 

Martino  V.  fuccedit  Eugenius  IV.  qui  fl;atim,  Sigifmundo  con-     14^* 
fenticnte,  Bafilcac  Concilium  inchoat,  &  Ecclefia:  rcformandx  flu- 
diumpr«fefert-.  ^.CXLI. 

Bohcmi  Bafilccnfi  Concilio fe  flftentcs,  6c  rationem  fidci  fu^ expo-     149  ^* 
nentes,  certisconditionibus  communionem  fub  utraquc  fpccieimpe- 
trant.  ihid, 

Eugcniusintellefto,  difputari  in  Concilio,  an  PnpaConciliofub-     143^1^ 
fit;  illud,  BaGlearelida,  Ferrariara  atqucindcFlorentiamtransfcrt, 
invitis  Concilii  Prxfidibus.  Ne  igitur  Concilium  Bafileenfediflblvere- 
tur ,  Sigifmundus  ipfe  Bi^fileam  venit.  ihid. 

Eugeniusa  Concilio  ob  lupinam  tyrannfdem  dcponitur,  lefto  \n     i'^?/' 
ejuslocum  AmcdxoSabaudo,  FelicisV.nomineinfigni;  ab  codcm- 
que  Concilio  fimul  fl:aiuitur ,  reformandara  cfle  Ecclcliam  in  capite  6c 
membris ,  &  Concilio  Papam  fubefle.  ibid. 

Pragmatica  fanftio ,  quam  flatuerantin  ConcilioBafileenfiPatrcs      I4j9v 
communi  confenfu,  inqua  cnpita,  quibus  Ecclefiaflicadignitascon- 
lervari  poflct,  digcfla&  Pontifici  bencficiorum  Regni  collationes^,. 
appeliatirvnes  itemad  Romanam  Curiam  adcmpticcrant;  Lutctjxi. 
Rcge  Galliae  pofl  Concilium  in  Biturigibus  cclebratum,  publica-        ^: 
tur  ,    quam   deinceps    Pontifices  >  fcu  hxrcticam    oppugnarunt. 
%XXLrJI. 

Fiorentis  Concilium  ah  Fugenio  cclebratur,  pricfente  Johanne      \^%J^ 
Palxologo  linp.  Conflanrinop.  Jofcpho  Patriarcha,  aJiifqueGrjccis^ 
imionem  ofl-crcntibus,  &c  nuxi  lia  adverfus  Turcas  expetentibus.  Tranf- 
a:ci:io  lubrica,  repugnmrc  Michaele  Ephefino  Epilcopo  fk,  &-a. 
G4*;ccis  pofl  rcfcindn  r.  t    ^  CX  L  I. 

Typngraphia a  |ohar.!>e  GurenbcT^io ,  jrurifec  Argcr*tinettfi ,  M6^      14^0*^ 
giinni  profcrtur ,.  caquc  non  parinn  pmccdcntc  tcmporc  .'\ntichrifl  rvr- 
rdatio  juvatur.  §*  CXL^IV^.  l.^ 


A.  C    %4  1    N     D    E    X      L 

1444.         Ludovlcus  Delphinus,  CaroliVlI.  Filius,  Concilium  Bafilcen- 
fe.,  Eugenio  incitante,  didbluturus ,  Bafileam  obfidec  ,   8c  Helve- 
tiis  paucis  exercitum  ejus  vaftum  fundentibus,  obfidionem  folvit. 
$.CXLI. 
^447«         Eugcnio  fuccedit  Nicolaus  V.  fautor  literarum  infignis.  Cui  Fri- 
dericiIII.  Inip.  interceffione  Felix  V.  ceffit,  dignitate  Cardinalis 
contentus.  Ejus  opera  literx  in  Europa  renatac,  literatique  paffim 
auaifunt.  i.  CXL///. 
i^^] .         Conftantinus  Inip.  a  Nicolao  auxiliaimplorat  contra  Muhammedem 
-     Conllaniinopolin  maximo  cxercitu  aggreflum  ^  neque  impetratquic- 
quam.    Inde  Conftantinopolis  d.  29.  Maii  capitur.,   Conitantinus  in 
fuga  occidicur  ,  totumque  Orientale  •  Imperium  Ottomannico  im- 
perio cedit.  i. CXLII. 
1458.         iEncas  Syivius,   Pii  II.   nomine  Papa  creatur;    ConcilH  Bafi- 
leenbs  antehac  fcriba ,  cujus  eciam  adverius  Pontificiam  potellatcm 
a£i:a  probaverat.  At  Papa  jam,  improbavit,  eadtm,  &  Pontificias 
potellatis  fimbrias  dilatavit fi  quis  alius.   §X  X  L  /^. 
145*9.         Sigifrnundus  Dux  Auftnac,  quod  Cardinalem  Cufanuminvincu- 
laconjeciflet,  a  PioP.excommunicatus,  adConcihum,  &  a  Con- 
,  cilioad  Chriflum  provocat.  %.CXLVIL 
\\6o.  Grcgorius  Heimburgius  Sigifmundi  Cancellarius  ejufque  defen- 

for,  aPioeodemexcommunicaius,  mafcule  refpondec ,  &Synago- 
.  gamRomanam^raviter  perfl-ringit.  ^^/W. 
1464.         Pio  II.  fuccedit  Paulus  II.  qui  Cardinales  vefl;e  Coccinea,  &: 

rubentipetafo  infignivit,  6c  montes  pietatis  inftituit.  §,CXLVI . 
14JI.         PauloilicceditSixtusIV.  literatusfatis,  fedflagitiofifllmus  idemf^ 
fundator  lupanaris  Romani  nobilis,  in  quo  Gngiiila  fcorta  hebdoma- 
timfingulos  ei  Juhospenfitarunt;  Helvetiis  etiam  focdere  fibi  unitis 
pud^ndabullailludit.  ihid. 
1479«         Johannes  de   Wefaiia  Wormatienfls  Concionator;    &  Wefle- 
lus  •Gronmgenfis  Papse  tyrannidem  &;  abufus  ftrenuc  oppugnant, 
§.CXLr//. 
1484.         Sixtum  excipit  Johannes  Baptifta  Cybo,  ex  antiqua  Graecorum 
familia,  didus  Innocentius  VIII.  fedecim  antc  Pontificatum  hbe- 
rorum  Pater.  ihid-. 
£492.         AlexandcrVI.  cui  Borgi^  cognomen,  Papa  creatur,  homo  ad 
^        cxitiumltaliasnatus,  quiDivinaSc  humana  omnia  venum  cxpofuit; 
ditiones  noviter  detedas  Hifpanias"  inter  6c  Lufitaniae  Reges  parti- 
tuseftj  Sccum  Lucretia  filia  notha  furtivam  confuetudinem  habuit. 
ihid,  Eodem 


C  H  R  O  N  O  L  O  G  I  C  U  S.  t^ 

Eodcm  Pontifice  Guicciiirdinus,  Baptift.i  Mantuanus,  Sanna- 
zariiis,  Savanarola,  alii  Pontificum  fcelera  dcexerunt,  Antichri- 
{lianiimumtraduxerunt.  §.CXLri/.  CXLVIIL 

SECULUM  DECIMUM  SEXTUM. 

^.  CXLIX  ' CCVIIL 

A  Lexander  veneno  afilio  Borgia  Cardinalibus  nonnullis  prasparat  o,     ifo^- 
'^Scminiftri  incuria  parenti  propinato,    cxtinclus  PiumllL  6c 
hocpoft26.  diesmortuo,  exfratre  neporcm  Juliurnll.  fucccflbrem 
habct.  Totum  terrarum  orbem  bellis  hicinvolvit,  6c  S.Petri  patri- 
monium abfolutionc cafuum refervatorum  auxit.  $.C X L IX. 

Cardinalesquatuor  Gallicarum  partium  ,  Imp.  Maximiliano,  Sc      ifii- 
Rege Galliae  confcntientibus ,  Concilium  Pifis  convocatit ,  Sc Julium 
Papam  indignum  fedc  PontiScia  pronuntiant.  ibid, 

Juliuscontra  Concilium  Romsead  Lateranum  celebrat,  6c  Car-     i$ii" 
dinales  hos  dignitatibus  privat.  ihid. 

Idem  Ludovicum  XII.  Galliae  Regem  cxcommunicat.  Hiccufic 
monetae  vcrba haec  infcripfit :  Perdam  Babylonem.  §.  C  L, 

Budseus  Pragraaticam  fan^bionem  ftrenue  defendit.  ibid. 

Fabcr  flapulenfis ,  Picus  Mirandulanus  Papatum  oppugnant,  Sc 
Sebaftianus^Brand  Ecclcfix  reformationcm  mfi;arepra:fagit.  ibid. 

Julius,  Vaticanumaedificareaggrefllismoritur,  excipientejohan-      ifij» 
ne  Medices,  ieu  Leonc  X.  hommc  Epicuraco ,  fub  quo  Concilium 
Lateranenfe Pifanum  cxtinguit.  §.CL/.  CLIL 

Lco  ydvctios  contra  Gallos  Mcdiolanoinhiantesin  Italiam  indu- 
cit.  Qui  Novarix  obfefii ,  crumpentcs,  inflrudiflimum  excrcitum 
Gallorum vincunt.  ^.CLI. 

Lcoidema  Maximiliano  Imp.  ad  Francifcum  Rcgem  Gallixdc-     ijif» 
ficit,  eique  Imperii  Conftantinopolitani  coronam  confert.  Multa 
dcinccps  adverfus  Maximilianum,  6c  Succeflbrem  cjus  CarolumV. 
improDc  machinatus  cfl:.  ibid.  t 

Idem  fublata  Sanftionc  Pragmatica  ,  Concordata  cum  Regc 
Francifcoagitat,  denominatione  Epi(coporum&:  Abbatum.  ibid. 

Leomiflis  pcromnia  Regnaliteris  indulgcntias  poUicetur,  inter-     i>i*' 
ventu  pecunias,  falfisctiam  prastcxtibus  ufus.  Luthcrus  cade  read- 
verfus  Tccelium  indulgentiarum  prccconcm  ,  fcribit  ad  Mogunti^ 
num,  Sc  themata  Witcbergic  indulgentiis  opponit.  Zvvinglius  quo- 

d  quc 


A.  C.    z&  I    N    D     E    X      l 

que  de  corruptione  Ecclefiae  cum  Cardinale  Sedunenfi  dlfputat ,  8c. 

Evangeliura  prsedicare  incipic.  Occafio  haec  fuic  Reformationis  Eccle- 

fiafticsemox  infecutae.  §.CLIL  CLIIL 

Reformationis  vero  neceflitatcm  arguunt  graves  de  corruptlonc 

EccIeG:€  Romanae  querete,  eo  tcmpore,  fi  unquam  alias  ingemi- 

mix.  $.  CLFL  CLVIL 
15-18.         Lutherus  Romam  cltatus ,  eo*  venire  detredat.  Evocatur  igltur  ~ 

Auguftam  Vindelicorum  ad  Cajetanum,  cum  quo  de  indulgenciis 

&Coena  Dominidifputans,  ad  Papam  provocat.  ihid. 
ij^ip.         Zwinglius Tiguri  Evangelium  pra;dicans ,  Samfoni  indulgentlarum 

inftitori  omnibus  viribus  refiftir,  6c  de  eo  ad  Hugonem  Conft.  Epi- 

icopum fcribit.  ^CLII, 

Lutherus  Lipfiae  cum  Ecclo  dc  prlmatu  Papx  6c  purgatorio  dilpu- 

tat.  ibid. 
1 520.         Lutherus  a  Leone  excommunicatus  ad  Concilium  provocat;  5c 

Pontificils  libros  ejus  comburentibus ,  ipfe  vicifiim  Wittebergae  jus 

Canonicum  comburlt;  librum  dc  captivirate  Babylonica  fcribit,  6c 

paulo  pofl:  duos  Papatus  nervos,  vota  Monaftica ,  &  Miftas  priva- 

taSjIncidit.  ibid, 
ijl  I .  Wormatias  in  Comitiis ,  falvo  condu6i:u  Caroli ,  comparet  Luthe- 

rus,  8c  aftiftente  ipfi  Schurfio  J.C.  coram  ImperioSc  Ordintbusma- 

gnaconftantia  de  do6trinafua  refpondet.  Profcriptus  in  arce  Warn- 

bui  genfi  decem  menfes  delitefcit,  8cdenua  a  Leone  excommunica- 

tur.  ibid. 
ifil,         Leoni  fuccedit  Hadrlanus  Ultraje6i:inus,  Pracceptor  Caroh*,  qui 

homoingenuusreformationisincapite&:  membris  necefiitatcm  agno- 
.   fcit ;  reformationem  molitur ,  fed  mancam  mutilamque.  ^,C  L  r-IIL 

^-'•CLXL 
1523.         Ordines  Imperli  Norinbergae  centum  Gravamlna ,  quibus  Germa- 

nlaaPontificeoncratafit,  confignantj  eademquead  Papam  perfcri- 

bunt,  petentes  ut  Concilium  generale  indicat.  §.C LIX, 

Lutherus ,  abrogata  Mifla,  formulam  communionis  Sacrae,  & 

praeconii  Evangelici  Witebergenfibus  ordinat,  6c  S.  Biblia  inverna- 

culam  linguam  convertere  incipit.  §.  C  L 1 1. 
Glifcente  contraZwInglium  offcnfioncScnatusTigurlnusSynodum 

Indtcit ,  in  qua  Jacobus  Faber ,  Epifcopi  Conftanticnfis  vicarlus ,  Tigu- 

rinorum  rogatu  comparet.Finitadifputatione  cum  folidi  nihil  objeduiii: 

Zwinglio,8cadGngularefponfumabcodemfolide  conftitlflet,  Sena-  ' 

tusconr 


C  H  R  O  N  O  L  O  G  I  C  U  S.  2^    A.  C. 

tusconfulto  edito  mandatur,  ut  omiffis  traditionibus  purum  putum 
Dci  verbum  prsedicetur.  ihid. 

Hadriano  P.non  (ine  venenirufpicionedcfunflo,  furrogatur  Cle- 
mens  VII,  cui  Antipapa  Urbanus  V  I.  obnititur.  §,  CLXIII, 
CLXir. 

In  Germaniae  multis  locis  Ecclefias  rePormantur,  Do6toribufque      15-24, 
u^-purum  Deiverbumprxdicent,  injungitur.  Tiguri  quoque  Mifla 
abrogata  Templa  ab  imaginibus  8c  ftatuis  purgantur  ;   nequicquam 
Cantonibus  reliquis  reclamantibus.  ihid,  8c  $.CLXII. 

Clemens  P.  Campegium  Norinbergam  mittit,  Sc  reformatio- 
nemoffert.  quamctim  fucatamefle  intellexiflent  Ordines,  adCon- 
cilium  provocant,  8cinterea  Evangelium  pure6c  modefl:e  utdocea- 
tur,  decernunt.  Pollconventum  Ferdinandus,  Campegius  ,  Epi- 
fcopique  plures  feorfim  convenientes  Wormatienfe  edidfcum ,  quo 
Lutherus  damnatus  erat,  urgent,  Miflae  abrogationem  prohibent. 
%.CLXIIL 

Cantones  Hel vetiae  no vem  Pontificii ,  una  cu  m  Valefiis ,  Lucemx     i  fif* 
conveniunt,  Reformationis  ipfi  quoque  articulos  condunt,  tempor^. 
rumfuorum  calamitatem  Sacerdotum  iniquitati  imputant,  nundina- 
tiones  foedas  prohibent ,  ficCurtilanos,  quos  Romanos  nebulones  vo- 
cant,  coercent.  %.CLIX. 

Spirx  Ordines  Imperii  conveniunt,   ubi  Principibus  Pontificiis     1516, 
cdiftumWormatienfeurgentibus,  reliquis  eife  opponentibus,  Fer- 
dinandus  itarem  moderatur,  ut  promiflb  Concilioomncs  acquievc- 
rinc.  %.CtXIIL 

Cantones  Helvetiae  duodecim  Badae  inft:ituta  difputationc ,  (an- 
ciunt,  neveterem  religionem  quifquam  defei*at,  utquefutup  Con- 
ciliiauthoritatemomnes  fequantur.  ihid. 

In  Succia  Guftavus  vifitationem  Ecclefiarum  inftituit ,  abudis     lyij. 
Pontificios,  &poteftatem  Politicam  Epifcoporum,  fruftratergiver- 
lantium,  abolet.  §.  CLXIL 

Clemens  P.cum  Gallo  adverfus  Ca^farem  foedus  init.  UndeBor- 
bonius  ex  Galliis  ejeftus ,  cum  Fronfpergio,  Caefaris  nbtpine  Ro- 
mam  capiunt ,  Romam  fpoliant ,  6c  Papam  in  mole  Hadriani  obfi- 
dent.  %XLXIIL   CLXir, 

Bernates ,  ciim  difputationis  Badenfis  a£ta  iis  communicata  non 
cflent ,  aliam  Bernae  difputationem  inftituunt ,  in  qua  bona  caufa  vin-     ij^iS. 
cit ,  & poft Ecclefia  reformatur.  %.CLXII. 

Johannes  Saxonias  Eleftor ,  &:  Philippus  Hafljx  Landgravius 

d  2  bel- 


A.  C    ^8  r    N    D    E    X      I. 

bplluai  parant  adveifus  Pontificios , .  qui  jam  ante  fcedus  contra  Evan* 
gelicosiniverant.  Interponentibus  fe  Paiatino6c  Trevirenli  pax  con- 
llituitur.  ^.CLXIIL 
1.52.$.         Spir^e  Comitia  Ordinum  Imperii  celebrantur ,   &  a  Pontificiis., 
"Wormatienfe  contra  Novatores  decretum  urgeturi  proteflantibusv 
Saxone  6c  Hailb.  undc  Evangeiicis  Protefiamium  nomen.  ibid^ 
^f^®*         Cspfar  Pontificireconciliatus,  BononiaL-coronatur,  poftqu?im  ver*» 
bisconceptis  jurafiet,  (e  Pontificiae  poteftatis  derenlbrem  fore.  Cum. 
eodem  P.de  Concilio  convocando  priiis  egerat.  PapaaConcilio  ab^ 
horrente,  Carolus  promifit,  fe  ad  toliendum  fcliirma  primo  lenio- 
ribus  remediis ,  &.iis  non  fuccedentibus  armis ufurum.  indeconven-. 
tus  Augudanusindicitur,  inquo  Confefiio  AuguHana  Imperatori  6c 
Ordinibus  praslegitur.  Concludit  Carolus ,  Prote.ftantibus  omnia  ia. 
integrum  reftituenda  efle,  duto  deliberandi,  ufque  ad  d.  i  %,  Apr.  fe-. 
quentis  anni ,   fpatio.  Interim  Cxfar  cum   fcederatis   vim   parac. 
$.CLXir, 
M}}*         Xigurini  a quinqye  Pagjs graviter ofFenfi , ,  annonac  comcatu iildem 
interdicunt.  Qui  ad  extremas  anguflias  redadi ,  filentio  condudis, 
copiis,   figna  opinione  Tigurinorum  citiiis  proferunt,   6c  impara-. 
tos  confuiofque  vincunc.  Zwinglius  caftrenfis  prxco  in  eo  prselio  coer 
ditur.  Scmoxreligionispixconciuditur.  ihid. 
15.321.  Imminente  a  Turca  bello ,  Suinfurti  pax  religionis  Germanias  ad ; 

futurumufqueConciliumconceJitur.  ihid. 
1553.         Papa  denuo ,  deferto  Casfare ,  Maflili^  foedus  init  cum  Francifca 
Galli^  Rege,  cujus  filio  neptim  fuam  Catharinam  Medica:am  de- 
rpondet.  Ex  eo  tempore  Francifcus  in  Maxentium  quendara  efFeratus , 
diris  fuppiiciis  adverfus  Evangelicos  fijcviit.  ihkl, 
lyj^.         Clementi  fuccedic  Paulu>  111.  Farnefius,  cujps  vitam  6c  moresi 

fpurcos  liber  Italicus  depingit.  §XLXF. 
155^.  Jefuitarum  Societas,,authorelgnatio  Lojoh,  a  Paulo  P.  appro- 
batur.  ^.CL  XIX.  C  L  XX,  Capucini  fub'  eodem  caput  exerunt. 
Hi junftis  viribus  Papatum  ruentem  fuftinere  conantur.  §,  C LXXI, 
1.557-.  PauIusX^oncilium  indicit  Mantu^,  Scftatim  Vicentiam  cranfFerri. 
Sed  deprecantibus  Venetis  res  non  fuccedit.  §  C  L  xyi. 

Chriflianus  Daniae  Rex  furiorem  in  toto  Regno  religionera  in». 
flituit.  ^CLXII. 
iij^S-  Jufili  Pauli  P.  a.delegatis  Cardinalibus  &.Praefulibus  confilium  de 
emendanda  Ecclefia  confcribitur ,  Sc  Pontifici  exhibetur.  InconfilJD 
eoEccIefiaEmorbi&ulceraingenuefatis  deteguntur.  Sedrestotgfuc- 
celiumnullumfortitaefl:.  %.CL.Xf^IL  Con- 


C  H  R  O  N  O  L  O  G  I  C  U  &  29    A.  C. 

Concilium  Tridentinum  ante  indidum ,  proteftantibus  licet  Evan-     1 545:. 
gelicis  contra  illud,   utpote  Pontificis  libidmi  inferviens,-  cclebrari 
die  13.  Dcc.  incipit.  %.C LX XI I.  Reformatio  in  eo  planefrivoU 
tentatur.  %CLXXII1,   CLXXIF, 

Subinitium  Concilii  hujus  Cornelius  Mufllis,  Epifcopus  Bitonti- 
nus,  6cCaranza,  Ecclefias  Romanae  corruptionem ,  habitis  oratio- 
nibus,  graphice  dcpingunc.  §.  CLXXK 

Fridericus-Palatinus  Eleftor  Ecclefias  fuas ,  abrogata  Mifla,  re-     ly^^Sv 
format.  §.CLXII. 

Carolus  Imp.  a  Paulo  P.  incitatus  diro  bello  cum  Proteftantibu* 
Principibus,  Smalcaldico  fcedere  jundis,  decernit  in  quo  ruperior 
acieFridericum  Ele6fcorem  Saxoniae  Mulbergxvi ,  6c  Philippum  Haf- 
fia:  Landgravium ,  adSalinasSaxonicas,  fraude  capit.  §.  CLXIK 

Eduardus  V I.  Angliac  Rex ,  profligata  Pontificia  dodrina ,  re-      rcASf 
ligionem  mutat.  Eadem  occafione  Scotia  quoque  puriorcm  religio- 
nem  amplcditur.  $,CLX.IL 

Caroli  juilli ,  cum  Concilium  Tridentinum  Proteflantes  abnue- 
rent ,  liber  confcribitur  de  religione  in  Germania  obfervanda  Imcrim , 
dum  Coneilium  legitime  inflituatur.  Irafcitur  propterea  Carolo  Pau-^ 
kis  P.  nec  Protef lantes  pleriquc  librum  probant.  thtd.. 

JuliusIII.  anteMariadeMohtedi6tu3,  Paulo  pofldiutinamCar-      i^fo. 
dinaliumdiflenfionemfuccedit,  Sardanapalus infignis.  ^.CLXXyi, 
Petente   Caefare ,    Concilium    Bononia    Tridentum    revocat.  §# 
CLXXriL 

Mauritius,  Ele6tor  Saxonisc,  focdere  cum  Rege  Galliarum  alii^f  iffs^ 
que  inito,  Socerum  Philippum  Landgravium  a  captivitate  iniqua, 
6cGermaniamafervituteliberaturus,Garolum  bellopetit,  6cvi6lor 
fimul  Socerum  liberat,  fimulPaf^avienfi  tranfadionereligionis  Paccm 
impetrat.  Hoc  igitur  bella  purior  religio  ab  oppreflione  Ponrificia 
liberata,  &  ringente  licet  Pontilicc,  Pax  perpetua  Ecciefias  impe- 
trataefl.  %.CLXXVIIL 

EduardusAnglixRexIentoveneno  e  medio  tollitur^  fuccedente      i^tgr 
Maria,  quse  Pontificiam  religionem  refiituit ,  6c  dirum  in  modum 
adverfus  Evangelicosfacvit.  %  C  L  XX IX. 

"    Julio I II.  P.  fuccedit  Marcellus:   atque  huic  pofl  dies  22.  Pau-      1 5  5  ^i^ . 
lusIV.  Carnfa,  erga  Principes  fummos,  Carolum,  Ferdinandum 
6C Philippum  Draconicum animum gerens.  §.C  L  XXX,  CL XX XL 

Pax  Religionis  in  Conventu  Pailavicnfi  promifla,  in  Augullanis 
Coraitiisfolcnniterconfirmatur.  %,CLXXf^IIL 

d  5  ^  Pau^- 


A.  G.     50  I    N     D    E    X      I. 

1 5  5(^.       Paulusl  V.  Rom^  Congregationcm  Cardlnalium  &  Pr^fulum  mfti- 

tuic,  de  Reformanda  Eccicfia  confultaturam.   irrito  plane  fucGeiili. 

A  Concilio^  etiam  Tridentino,  fe  abhorruiile  lemper,  pras  fc  pa- 

lamferebat.  ^.CLXXXII, 
1558,  Paulus  l  V.  bullam  de  hxreticorum  ,  fchifmaticorum  8c  fautorum 

eorundem  poenis,  quibus  etiam  RegaliScImperiali  authoritate  prx^ 

fulgentes  fubjicic,  edit.  §.  CLXXXIII  ' 
Idem  tribunal  Inquificionis  Romx  erigit.  ihid. 
Maria  Angliic  Rcgina  morirur,  eique  fuccedanea  Elifabetha  de4 

creca  Mmx  de  Miifa  Pontificia  abolec ,  &  religionem  reformatam  per 

totum  Regnum  doceri  prjEcipic.  §.C  L  XXIX,  6c  C  X  C 1 1. 
15  59*         Index  librorum  prohibicorum  Pauli  ejuQem  juflli  compoficusi 

typis  inprimicur.  ihtd, 
i5<^o.         Paulo  IV.  Pius  IV.  fucccdit,  malis  coloribus  ab  Onuphrio  de- 

fiaus.f.CLxxxrr, 

15^1.  PiusConcilium  Tridentinum»  decem  annos  jam  emortuum,  re- 

fulcitat,  eique  novo  exempld  quinque  Legatospricficic.  §.  CLXOK 
DuranrceoFerdinanduslmp.  licerisad  Poncificcm  exaracis,  deCon- 
cilii  celebraci  modo  quericur ,  8c  poftulacorum  volumen  ad  Concilium 
mittit.  quod  Galli  etiam  faciunt;  folennitcr  infuper  adverfus  illuJ, 
ccu  illegitimum  proteftantes.  §.  CL  XXXTL 

In  Galliis  bellum  civile  primum  movetur  ,  Pontificiorum  Duce 
FrancifcoGuifioj  Roformatorum  Ludovico  Condaco.  cadentcGui- 
fio,  &:pacereIigiofaaReginaconcefla,  eatenus,  ut  liccat  nobilibus 
rcligionem  in  acdibus  propriis;  populo  in  Templis  fuburbanis  exer- 
cere.  §.CXCL  CXCIL 

1563.         Concilium  Tridentinum  5.  Dcc.  finitur,  6c  a  Pontificiis  nonnul- 

lis  recipitur,  aliii,    Proteft:antibus  vero  univcrfis,   ceu  Conciliabu- 

lum  profanorum  hominum  rejicitur.  §.  CLXXXriL  CLXXXrilL 

PoftConciliumTridentinum  Ecclcfia  Romana,  abfterfo  pudorc 

omni,  dcteriorindiesevadit,  &  fideles  pcrfequitur.  §.CXC. 

1^65*.  PioIV.  Succedens  Pius  V.  de  falute  fua  dcfperat,  &  Concilii 

Tridentini  exccutionem  promovet.  §.  CXC I. 

InBelgio  Proceres  Margarethae  Gubernacrici  prolibertate  religio- 
nisfuppliccsfiunt.  Paulopoftibidem  feditionesexoriuntur,6c  ftacuae 
dcjiciuntur.  §.CXC///. 

1 5  ^j,  Ibidem  Reformatarum  Ecclefiarum  exercitus  ab  Albano  funditur , 

&  capti  Egmondanus,  Hornaiiua,  aliique  Equites  mox  fecuri  pcr- 
cutiuntur.  thtd, 

Mori- 


e  H  R  O  N  O  L  O  G  I  C  U  S.  31     A.  C. 

Moritur  Claudius  Efpencacus ,  Theologus  Parifienfis  infignisi  qui      1571. 
Romanam Cunam graphiccdepinxit.  §. CCXXI. 

PiusV.  Elifabctham  Angliae  Reginam  anathematcferit,  ejufque 
confiHa  per  Nicolaum  Marianum  in  Angham  miflum  infringcre  co- 
natur.  Excommunicationis  fententia  fequcnte  annoa  Feltono  Lon- 
dini  ad  fores  Epifcopi  affigitur.  quifcelus  fufpendioluit.  §.CXCII. 
«  In  Gallia  Conda^useaptus  contra  fidemdatam  occiditur;  &Amt. 
ralius  arma  circumfert ,  donec  fequcnte  anno  menfe  Augufto  pax  fie- 
rct ,  5c  priftina  religionis  hbertas  reftitueretur.  thtd. 

PioV.  fuccolit  Grcgorius  X 1 1 1.   cujus  initia  hornbilis  laniena      157I. 
Parificnfis,  applaudenteipfb,  modisinauditisBartholomaeidie,  con- 
fcio  Rcge  Carolo  IX,  Reformatac  religionis  Frincipes  in  una  veluc 
mufcipula,   uti  loquebatur,  capturo  \  patrata  foedat.  §.  CXCK 
CXCf^L  cxcriL 

Gregorius  Papa  formulam  Calcndarii  noviad  Comitia  Auguftana      x  582. 
mittit,  eamque  in  Impcrio  recipi  petit.  Approbatur  vero  a  Cxfare 
Rodolpho,  aliifquc  Pontificiis :    a.  Proteftantibus  contra  rejicitur. 

^.cxcriiL 

Idem  fcminaria  inftituit,  Jefuitas  fovet,  Hiberniam  Elifabcthas 
fubtrahereconatur.  ihid. 

Wilhelmus  Araufionenfis,  libcrtatcm  religionis  in  Belgio  dcfcn-      1584* 
dcns,  a  quodara  ficario,  a  Parmcnfi  immifib,  globo  fclopcti  tra-. 
jcftusmoritur.  §.  CXC///. 

Grcgorium  XIIL   excipit  SixtusV.  lacrymas  cruentas,    crudc-      i^Sc* 
htatis  fignum,  fundere  fuetus.  Is  Regem  Navarrx  &  Condxum , 
ut  inhabiles' Regno ,  ftatim  excommunicat,  &  ditiones  eorundem 
prasdarexponit,  Guifio  aliifquc  cxercitu  comparato  urbes  occupan-  * 
tibus,  &dccretumdeunareligioncPontificia  confcrvanda,  promul- 
gantibus.  %.CXCIX. 

Clafifisingens  Hifpanica,  navibusii^.inflru^ta,  cum  clafie  Par-     ^5^^« 
mcnfi,  treccntarum  navium  jungcnda,  Angliam  occupatura,  be- 
nediftionc  Sixri  P.  confccrata , non finc  Divinomiraculodifiipata  ma- 

fnam  partem  pcrit ,  &  conatiK  ingens ,  clade  Senachcribiana ,  in  ni- 
ijumrccidit.  %.CC1X. 

Henricus  III.  Rex  Gallix  Guifios ,  qui  confiiia  de  ipfo  in  Mo- 
nafbcrium  trudcndo  cepcrant ,  infidiis  circumventos  trucidat:  qui&c 
ipfe  propterca  fcquentc  anno  a  Sixto  P.  diris  devotus,  a  Monacho 
Jacobo  Clemcnte,  vcnenato  8c  oblongo  cultello  iftus,  occiditur; 
parricidium  laudante  Pontificefupra  modum.  hCC.  CCI. 

Sixtu«s 


,A  S.    a^  I    N    D    E    X      I 

J59D.  Sixtiis  V.  monftri  quidpiam  alens  contra  Hifpanos,  quomm  Ta- 
fpcdam  inltalia  pocentiamhabuit,  Hcnrici  I V.  6cElirabethae,.e^:- 
.communicaci  utriufque,  parcibus  accenurus,a  Mon^cho  Francifca- 
noclanculumocciditur,  cui  Urbanus  V 1 1.  6c  huic  poll  deccm  dics 
Grcgorius  XIV.  fuccedic.  §.  CCIIL  CCIf^. 

tfg  I .  Gregorius  P.  fruftra  arnus  tencato  Henrico  I V.  eiim  iterum  ex- 
communicat,  &;  fubditos.omnes  ab  ejus  obedientia  abfolvic.  Subditi 
.vero  cciam  Pontiliciiin  Parkmcnris  cxcommunicationem  irritam  pro- 
nuntiantj&bullamcrcmant.  §.  CCIP^. 

15:9:.  Clemens  Vin.  Papa,crcatur,qulHenricum  I V.  certium excom- 
municat.  ^.  C  C^.  > . 

Idem  Sixci  V.  vcifionem  S.  Bibliomm  vulgatam  rccognofcit,  6c 
rmmane  quancum ,  licet  Sixcus  fuam  recognicioneHi cdica  bulla  immu- 
tabilemhaberijuncrit,  mucat.  ^.CCII. 

ij^2.  Clcmens  P. &  Hilpanix Rex  GaIliccE.pifcopis ,  aliifque  perfuadcnr, 
ut  reli6toHehricol  V.  alium  Regcm  eligant.  Gonlentiunc  nonnulli 
in  HenricumGuilii  filium.  Reliqui.multis  prccibus  abHcnrico  IV-. 
impetrant ,  uc  Papac  6c  Hifpani  confilia  fradurus,  Ponrificia  facra  am- 
plederetur.  Sic  d,  if.JuliiTemplumDionyfiiingreflus,  Millam  au- 
dic  6c  ablblvicur,  acque  mox  cciam  Carnuti  coronacur  j  Jcfuicis  per 

.p  Gaftellumficarium  fequence  anno  frullra  jugulum  cjus  appetentibus. 

qui  proin  coca  Gallia  exirejubentur.  >^r'^. 

^^g^.  Idem  Hcnricus  a  Pontifice  etiam Romano  abiblutioncm  ,.fcd  pu- 
dendoritu,  ihipetrac.  ihid.  .  ;       s 

Clemcns  P.  fcedus  facrum  ad  extirpandpsEvangelicos,,  conciliat, 
cui  Pontificii  Principcs  omncs ,  Henrico  I V.  6c  Hctruria^  Ducc  cx- 
*  ceptis,  fubfcribunt.  §.  CCT^/. 

1598.  Hcnricus  IV.  Edido  folenni  Nannctenfi  Pacem  religiofam  in 
Gailiaconftituit.  §.  CCCXXr//. 

SECULUMDECIMUM  SE^TIMUM. 

C  Acer0Gtcs£xRomano  fcminarioegreffi^  &Jefuitac  inAnglia  no- 
vam  Hicrarchiam  fccretam  conflituerant.  Sed  inter  utrofqucoc- 
culta  diffidia.in  nervum  crumpunt ,  6c  vix  a  Clemente  P.  fopiuntur. 

^.ccriii.         .    ,  ;     :    ■  [.,         , 

^^05.         Elifabetha^Regin^lbccedicJacobus.Vl.-ScopacR^^^^   quiRcgna 

tria 


i^OI. 


CHRONOLOGICUS.  31    A.  C 

triacon}«ngit,  intidiis  Pontificiorum ,  quibus  ftatim  eledus  Rex  li- 
bcrum  Keligionis  exercicium  petentibus  negavic ;  muItifarMs  appctitus. 
§.CCIX.  CCXL 

Intdlma  uiiridia  Romanam  Ecclcfian^  cxerccnt,  ob  qusefliones      1^04. 
a  Jeruitis  motas,  de  Papa,  de  confeflione,  auxiliis  gratix  &  libero 
arbicrio.  quse  poftrcma  quaeftio  a  Clcmente  P.  non  dcfinita,  inter 
Jcfuitas  8c  Dominicanos  acerbts odiis  deinccps agitata cft.  §  C  C K/  /. 

Jefuitae  a  Jacobo  Rcge  Anglia  pelluntur.  Contra  Gallia  antehac 
pulfi ,  Clementis  &  Maria:  Mcdiccse  incerccflione  poftliminio  reci- 
piuncur.  %.CCV, 

Clemcns  P.  fidem  datam  a  fupremis  poteftatibus  cuto  violaripoflc 
ftflerit.  §  CCX. 

Clementi  V 1 1 1.  LeoXL  &  huic  poft  dies  26.  PauIusV.  Bor-      i&f- 
gefius  Vicc-Deum  falutari  le  paflijs,  b!,cclcfi2e  non  reformator  fed 
deformator,  fuccedit,  fruftra  nonnullis  confufo  clamore  Baronium 
dcpofcentibus.  Prodicruntque  mox  Card.  Pcrronio  proditore,  ar- 
canaconclavisutnufque.  §  CCXIX.  6c  CCXXII, 

In  Anglia  conjuratiopulveraria  Robcrti  Catisbcii,  8ccompIicum , 
Jefuitis , Garncto  inpnmis,confciis ,  in  necem  Rcgis ,  Regirije,  libcro- 
rum,  cotwifqueHavlamentipropofita,detegitur.  §.  CCXI,  CCXIL 
CCXIIL 

Jefuitarum  hacrcfisfingulafis  primadcjureoccidcndi  Reges  5c  Prin- 
cipes  Ponnfici  imparcntes ;  nec  non  fccunda  de  3equivocationibus.6c 
refervationibus  mentalibus  invalefcunt.  §.CCXir.  CCXT. 

Contcntio  acris  gli«cit  Paulum  V.  intcr  8c  Venetos ,  ob  lcgem  Vc-  1 6o6* 
netorum  ,  nc  Ecclefiafticis  bona  immobilia  donare  Hceat,  quam 
abrogari  Papa  petiit.  Rcnuentes  Vcnetos  idem  excommunicat ;  8c 
Jeluitis  Venetorum  ditione  cxulantibus,  caulaque  adverfis  fcriptis 
vchcmenteragitata,  Papa  foro  cederc,  8c  cxcommunicationcm  fe- 
quente  anno  abrogare  coadus  eft .  §.CCXX. 

HuT^garia  in  Pacificatione  Vicnnenfi ,  Bots-Kajum  intcr  8c  Rodol- 
phum  H.  inita,  religiofa  pace,  8c  Rcformati  in  ea  libero  rcligionis 
cxercitio  potiuncur.  §.CCC L 

Cxfar  Baronius ,  Cardinalis ,  Ecclefiac  Romanacliucufque  Atlas,      1607. 
Annalium  opere laboriolb,  fcd  minus  bona  fide fcriptofamofus ,  mo- 
ritur.  i.CCXrL 

Bohemi  Evangclicae  religioni  addi<9:i  a  Rodolpho  1 1.  Imp.  plenam      1 609. 
religionis  libcrtatcm,   Majeftatids  literis  confirmatam,   obtincnt. 
Unde,  pace  religiofa  ftabilita,  Evangelium  in  Bohemia,  Silcfia8c 
Moraviamira  incrcmenta  capit,  8c  RodolplHis  Imp.  Ordinem  pticis 
fingulaicmmediutur. /.CC^A^/r.  c  Heo^, 


A.  C    14  I    N    D    E    X      I.         > 

i6io.  HenricusIV.  .ftans  inprocindlu,  ut  colle6i:o  cxcrcitu  Branden- 
burgicum  6c  Neoburgicum  Pnncipes  juvaret,  aficario  Ravaillacoia 
curru,  d.4.  M;iii,  int^rficitur.  $,CCr. 

Robercus  BellarminLis ,  'Ecclefiae  Roman^  hoc  tempore  alter  At- 
las,  poilvaria  icnptapolemica,  tradtatum  icnbitde  poteftate  Papjs 
intemporahbus.  quimoxpubliceinGalliadamnatur.  §.  CCJf.r//. 

161 1.  Rodolphus  Imp.  acievidusa  Fratre  Matthia,  moerore  confedus 
moritur.  Exquo  tempore  res  Evangelicorum  m  Bohemia,  Silcfia,. 
Germaniauniverfa,  inclinari cceperunt.  $,CCXX J^, 

1614.  Hifpaniam  univerfam  graviiTirni  motus  affliguntob  controverfiam 

JefuitasinterSc  DominicanosdeConceptioneB.  Virgmis  Marise,  qua: 
perodoannosintegros  extrahitur  Pontiiice  Pauio  V*.  definitivam  kn- 
tentiam  ferre , metu  partium  pricvalidarum ,  non  auib.  %.CC  XXII !: 

16 17.  MatthiasImp.miprolesBohemispaLruelem  FcrJinandumobtrudit. 
quiEvangelicisore,  Papaecorde jurat.  %.CCXXV. 

l5iS.  .  Pnigas  Evangelicis  Templaclaudi  veleverti,  8cliberum  religionis 
excrcitium  labetadari  varie  incipit.  Comitia  proin  initituuntur,  in. 
quibasdeprivilegiorumconrervatione  ageretur.  Grayamina  colleda 
Conliliariis  a  CsaEiiirerelidisexponunt.  Cumque  Slawatam,  Smek- 
^zanium,  ScPlatterum,  fibi  relu6l:antes  ofFenderent,  inconfulto  im- 
petu,  vitamenproteilationisjam  A.  1605.  contra  turbatores  pacis 
fadae ;  eos  per  fenetlras  in  pomcerium  arcis  pi^aecipitant ,  &  inito  foede- 
rccontracommunes  Dei,  Regis,.  religionis  &  Majeilaticarum  lite- 
rarumhoilesfe  pugnaturos  Sande  recipiunt ;  apologia  edira  fadlifui 
caufamreddunt,  JefuitastotoRegnopellunt.  ihtd. 

1619.  Matthias  Caefar  moritur.  OrdmesBohemi  fpreto  Ferdinando  eli* 

gunt  fibi  Regem  Fridericum  V.  Eledorem  Palatinum.  Ferdinan- 
dusvero  Romanorum  Imperator  clcftus,  vimparatadverfus  Bohe* 
mos ,  in  partcs cjus  concedentibus  Hifpania,  Elcdore  Saxoni^ ,  Maxi- 
miliano  Bavaro,  aliifque  &  Paulo  V.  P.  clerum  Itali^  reliquumque 
ad  fumptus  Ferdinando  erogandos incitante. .ihid.  ^%CC XXV 1 1. 

\6zo,  In  valleTelinahornbilis  Proteftantium,  fiicrafacientium,*  6c  ex 

improvifo  oppreflbrum  laniena,  ab  exulibus  6c  relidis  in  valle  Pon* 
tificiis,  inde  adie  9.  Julii  patratur.  %CCXXIX. 

Ingensd.S.Nov.nonproGul  ab  urbe  Praga  Caeiareos  inter  &:Bo- 
hemos  pugna  committitur,,  in  qua  Maximilianus  Bavarus  vi^lor, 
Pragam  occupat,  Fridenco  Rcge  novo  inde  Uratiilaviam  cum  con- 
jugeconcedente.  H^ctempeflasBohemosoppreffit,  novamethodo 
a  Jefuitis  ad  Papatum  fedudos;  atque  mox  univerfam  Germaniamt 
coaripuit  3  Proteftantiumquc  res  in  jicicm  novaculae  deduxit  j  belii  fa- 


C  H  R  O  N  O  L  O  G  I  C  U  S.  i  y     A.  C 

cric1afficumcanenteSciopio.§.  CCXXF.  CCXXFL  CCXXVIL 
CCXXrilL 

Bivarus  Palatlnatum fuperiorem  ,  Hifpani  inferiorislocanonnulla     iCii^ 
occupanc.  ibtd. 

Paulus  V.  Vice-Deusnuncupatus, moritQr,  eiqueGregoriusX V. 
fuccedcns,  foeminrii  cujufdam  confiliis  Papatum  adminittrat,  6c  (la- 
tim conlticutioncm  dc forma  eligendi  Papa: edit.  %.CC XXX. 

Heidelberga  urbs  d.  6.  Sept.  artnara  manu  cxpugnata,  civefque      1^22». 
miferabilitcr  prollrati ,   trucidati  funt,  direptione  ad  tertium  ufquc 
diemcontinuata,  &  Miflaintroduda.  ^CCXXy'. 

Galliarum  Rex ,  Pontifice  incentore ,  Reformatis  oppida  partim  vi , 
partim  deditione  fa6ta  eripit.  ^.CCXXXI. 

JaponesChiftianiagentilibusfuis  graviflimam  perfecutionem ,  Je- 
fuitarum culpa,  fuftinent.  %.CCXL  II I. 

InHifpania  feda  Illumioatorum  emergens,  fpe  fafta  venlse,  op-     K^iJ, 
primitur.  ^.CCXXXIL 

GregoriusXV.  P.poft  Lojolitasquatuor,  ali6squcinSan6lorum 
numerum  relatos,  moritur,  in  cujus  locum  Urbanus  VIII.  Bar- 
barinuS  (urrogatur,  qui  ftatim  eledus  Nepotcs  fuos  promovet,  6c 
Bullam  Canonizationis  Ignatii  LojoLx ,  &  Xaverii  edit.  §.  CCXXXIIL 

ccxxxir. 

'  Durante  Gallum  inter  8c  Hifpanos  ac  Urbanum  P.  ob  vallcm  Tc-  '    1  ^i^. 
linam  dididio ,  adverfus  Regem  Gallise  8c  Richelium  vulgatis  feditiofis 
libellis,  inRegisGallixjugulumdcnuoculteracuitur ;  6cob  cenfuram 
libellorum  a  Stampefio  proditam  Clcrum  inter  GalliiE  &C  Parlamen- 
tumcontentiooritur,  &  a  Rege  finitur.  %.CCXXXi^I.  CCXXXVIL 

Prodit  liber  Santarelli  de  poteftate  Pontificis ,  Rcgum  poteftati  ini- 
quiflimus,  a  Sorbona  acriter  perftri6^us.  Obquem  etiamin  Jefuitas 
Claromontanos  inquifitio  inftituitur,  quac  malam  eorum  confcicn- 
tiam  prodit.  §.  CCXXXVIII. 

Cotonus  Jefuita,  qui  antehac  quxftiones  curiofas  dxmoni  Hadrianac      i  gjtf. 
Fraxineaepropofuerat,  toedio  inquifitionis  illius  moritur.  §.  CCXXXtX. 

Urbanus  P.  Bullam  Coenac  Domini,  inquaipfi  ctiam  Galliarum      1627. 
Reges die  Coenae  Dominiexcommunicantur,  renovat.  %.CCXL. 

Rupclla ,  Reformatorum  in  Gallia  afylum ,  a  Ludovico  XIII.      i<^i8. 
iifdem cripitur •,    UrbanoVIII.   P.  multiim  laetantc.  §.  CCXLL 
•   Caefarbonorum  Ecclefiafticorum  poft  tranfadionem  Pafiavienfem      \(yi^, 
cccupatorum  rcftitutionem  decrcto  publico  pcterc  ftatuit ,  &  decre- 
tumilludhincinde  infinuat.  Dcplorataque  adco  EcclcGarura  Evan- 

ca  gcli. 


A.  C    36  I    N    D    E    X    I      L 

gdicarumfiicies  apparuit,  ut  ob  Ipetii  carundem  pcnitus  mox  ever- 
tcndarumRoinseJubilaeuinagitatumfuerit.  §.C  C XXr/I /. 

X^^.o.  Urbanus  P;  fedlam  JclLiitiliiirum  buUa  edita  aboiet.  §.  CCXXXV. 

Guftavus  Adolphus,  Suecui:  Rex,  ceu  fuhnen  quoddam  ab  ultu 

moSeptentrionemira  celcntate  univerram  Gcrmnniam  vidioriis  fuis 

peragrare,,  Henoticosdomarc,  Germaniam  a  lcrvitULC,  Ecdefiam. 

aboppreirionehberaremcipit.  $  CCX XF II.I. 

t6l\*^  Urbanus P. adverfus  Caelarem  6c  Hilpanos  ob  potcntiam  creicen- 
tem  nimis ,  infcnfum  animum  prodcns ,  jam ante  Galharura  Regem. 
adverfus  illos  accenderat.  Nunc  vcro  converfa  fortuna  infenfiorcm  iis 
animumgcrit,  eo  quod  fua  tyrannidcSc  regnandi  hbidine  Cathohci 
in  hicrcticorum  vi(3:oriis  exultare  debeant.  VicilTim  Hiipani,  edito. 
ajefuitadcpoteftate  Pontificislibro,  Pontificem  Romse  fuac  affigerc 
conantur.  %CCXLIF. 

1^34.         Pontificiorum  per.  cmiflarios  Jcfuitas  ahofquc  Hxibeffiniam  Roma- 
nfcScdi  fubjicere  indc  a  longo  tciiiporc  annitcntium,  molimina  in-%^ 
fcHcem  exitum ,  Patriarcha  Lufitano,  ahifque  Poiuificiis  omnibus 
feyereprofcriptis,  fortiuatur.  §.  CCXLIL 

1^40*         Urbanus  pacis  ncgotiationem  apuJ  Principcs  Pontificios  infpeciGm-^ 
urget :  fcd  animononnifi  bclla  volutat.  %.CCL  II L 

1641.         Urbanus  bulla  edita  damnat  Janfenii  Augullinum,  eo  practextu,^ 
quod  in  eo  contincantur  propofidoncs  normullac  Mfchaelis  Baii,  a 
Pio  y.  pridem  damnar».  Quae  bulla.ab  Epilcopis  plerilquje.  Bclgii. 
Hifpanicinonrecipitur.  %,CCXLl^^ 

In  Hibernia  laniena  Evangciic*  rum  borribi[is,.inde  a.  z^.Odo-. 
bws,  ingratiamR,Pontificis,patratur.  f.CCLI.  CCLIL  . 

1-644,         Urbanus  bullam  fuam  adverfus  Janfenium  &C  fequaces  repetit  8c 
confirmat,  pcrpetuumque  con:radiccntibus  filentiumimponit.  Ne-« 
quefietamenilHcocrcerifepatiunturj,  quin  potms  in  Belgio8c  Gal-. 
lia  crefcit  fedbatorum  numcrus  indies,  pertendentium ,  bullam  Ur* 
.^  bani  dolafub  Scpbreptionis  extortam .$.CC  XL  ^. 

Jcfuitarum  hasrefis  fingularjs  tertiade  gratiafic  Hbero  arbitrio,  ex» 
p)uribus conflata,  radicesagit.:  §.CCL. 

UrbanusVIXL  capulans  fenex  faio  fundus  poftfcx  feptimanas,: 
conclavi.dilGordc>fuccc(Iorem  habet  InnocejitiumX.  Pamphilium, 
qui  ftatim  admittit  clogium  blafphemum  Italo-Grxci  Baptiftx  Ca- 
tjum-Syritii>  qpo  PamphiHus  Filio  Dci  prasfcriur.  §.  CCLIV^ 
CCLy^,.  Papatumqjiie  non  ip(c,  fcd  glos  ejus,.,OijmpiaMaldachk 
oa,  akeravciutMarozia.,  regit.  ^.CGL{^I,  .  ? 

X5%7;         Georgius  R^otmis  ».  Traoflylvaniae  Princcps,  Pacem  vcWgio^ 

iana^ 


C  H  R  O  N  O  L  O  G  I  C  U  S.  J7    A.  Q 

fiminHungariaviolatam  rcftituit,  6clibcrum  Evangclicis  rellglonis 
cx-CTcicium  ,  juxta  Vienncnfera  Pacificationem flabilit-  i.CCC IV, 

Paxlmpenalis  Monalteru  &  Ofnabrugis  Weftphalorum  conclu-      1648. 
ditur,  adverfus  quam,  quod  ejus  pa6tis  tLCclefia  opima  tcrriroria&: 
dignitares  amutcret,  primo  Fabius  Chifius  Nuntius  Pontificiusj  ac 
moxetiam  ipfe  Innocentius  Papa,  edita,  fcrali  bulla  folcilniter pro- 
tcllantur.  %CCLVIILCCLIX. 

Innocentius  P.  bulla  edita  propofitiones  quinque  cx  Janfenii  Au-     i^fj; 
guftino  pro  libitu  Jefuitarum  excerptas,  6c  a  tredecim  Theologis,. 
quos  inter  Sforza  Pallavicinus  principem  locum  obtinebat,  prxfisn- 
tibus  CardinalibusnonnuUisexaminataSjdamnat.  %.CCLV.  CCLVI, 

Innoccntio  d.  7.  Jan.  defundo  ,   pofl  technas  varias  dilcordiuni-     '^ff* 
Cardinalium ,  demum  d.  8.  Apr.  fucccdit  Fabius  Chifius ,  fcu  Ale- 
xander  VII.     Mahomctis    Impcratoris   Turcici  confanguincus. 
%,CCLX^.^CCLXIV, 

Papatus  Alexandri  mitia  fccdat  horribilis  laniena  Pcdemontana,, 
quaE.vangeliciiiigcntinumero  inauditis  modis  a  Pontificiis,  Gaftal- 
doducctrucidaotur.  §. CCLXIV.CCL  XVIII. 

Alexandcr  P.  d.  20.  Sept.  buUam  pra:tumidam  edit^  qua  PaaV 
Ghatholicorum  Principum  larciendas  pr^textu ,  cofdcm  adverfus  Pro- 
tcftantes,  Suecix  cumprimis  Rcgein  Polo«o  bellum  moventem,, 
accendereconaiur.  $.CCLXVII L 

Ghrillina  Sueciae  Regina ,  depofitis  fafcibus ,  Pontificia  facra  amplc- 
xa»-d.i^Dec.  R©mam  ingrella^  magnihceque  ab  Alexandroex-^ 
cepta,  ftabilemibidcm  Sedemfigic.  §  GCLXIX\ 

AlcxanJer,  ciim pnus pra: le  Nepotumnegle6tumtuIiflet,cofdcm^     1656^ 
ad  fummos  honores  evehit,  &  Nepotifmi  Papalis  perfedum  exem- 
plar pr»bet.  ^CCL XX.  ^-  CCL XXI IL 

Idemeditabullanontantum  InnocenttiadverlUs  Janfenitas  anatfie- 
mata  confirmat ,  fcd  etiam  definit,  propofitiones  quinque  ab  Inno- 
ccntiodamnatas,  ex  Janfcnii  Auguilino  cxcerptas ,  &  in  feniuab 
coden-ijanfenio  intenco  damnatas  efle.  %CCXLVIII. 

AlexanderingratiamHilpanorum  Thomam  Villanovanum,  Va-    i^rg/ 
lentix   quondam  Archiepilcopum  ia  numei*um    Divorum  rcfert- 
%.CCLXXIII. 

Alexander  idcm  Miflalc  RomaniHn  Gallice  editum  accrbiflimi. 
perftringit.  ^^  CCXC. 

Jefuitarum  ha-Kefiib fingularis quartadcinfallibilitate  Papx,  irKjqar-     1661^- 
ftionibus  ctiam.  fa6^i ,  Lutctiac  in  CoUegio  Claromontano  proditur ,. 
&aSanioribusmoxTheologislibelload  Epifcopos  miflb  graviterob- 
mm^MX.  fXQLXXVJ '^- CCLXXX.  e  3.  AI^ 


A.  a    59  I    N    D     E    X      I. 

i66z.  Alexander  P.in  gratiam  Gallorum  Francifcum  de  Sales,  Epifco- 
pum  Gebennenfem  innumerum  Divorum  relaturus,  LutetiaL^ga- 
tum-ad  (e  mitti  petit.  Miflus  Dux  Crequius  a  Corlis ,  Praetorianis 
Pnpae  militibus  contumeliam  patitur ,  cjuam  arrais  Rex  vindicaverat, 
ni(i  ei  opera  Florenrini  Principis  biennio  poft  reconciliatus  Papa  fatif- 
feciflet.  Arquetum  demum  Salefio  Divorum  chorum  falutarelicuit. 
^.  CCL  XXI V.  ^CCL XX FL 

Idem  edita  Bulia  certam  formulam  prsefcribit,  cui  Eccllefiaftici  om^ 
nes  fubfcribentes  fe  poithac  ad  ejurandos  errores  Janienitarum  fcmet 
ipfiobftringant.  ^.CCLXrilL 

.  Alexander  Indicem  librorum  prohibitorum  profert ,   in  quo  ne 
Pontificiis  quidem  buUis  parcit ,  celebrefque  authores  Pontificios  obe- 
ioconfigit.  ^.CCLXXXIX. 
i66-|.         Sorbona  d.  24..  Martii,  annitentibus  Parochialibus  civitatis  Pi6to- 
num,  cenfuramin  Vernantii  propofitiones,  ceu  Pontificiae  poteilati/? 
nirnium  velificantes,  (tringit.  ^XVLXXX,  CCLXXXI, 
16^5.         Eadem  Sorboni  Amedei  Guimenii  opulculum  ,  quo  is  probare  fu- 
ftinuit,  Theologiam  Moralem  modernam  Jefuitarum,  celebrium 
Ecclefia  do6lorUm  authoritate  non  deftitui,  fub  cenfuram  revocat, 
6cd.^.  Febr.  dogma  probabilicatis  nominatim,  aliafque  in  opufculo 
eo  com prehenfas  propofitiones  Iblenniter  dumnat.  §.  C  CX  XXXII"* 
CCLXXXVL 

CJtraque  illa  Sorbonae  cenfura  offenfus  non  parum  Alexander  V 1 1. 
quodpereaminrallibilitatemfuam  in  difcrimen  adduci  putaret ,  Bre- 
vi  ad  Regem  Chriftianiflimum  d.  6.  Apr.  exarato  ,  revocari  eami 
,    '    ?    petiit.  Rex  non  ignarus ,  quantumcx  Majeftate  peteretur,  fi  Pon- 
tifex  infallibilis  haberetur,Pontificium  Breve  examini  Supremj^  Curiae : 
fubjicit.quse  Confilio  maturo  confignatoSorbona;  cenfuram  utramquC  \ 
probat,  6c  Ponrificis  infallibilicatem  fortitcr  refutat.  §.  CCLXXXri-^* 
CCLXXXIX. 

Inter  Pontificios  Do6tores ,  Pallavicinum ,  Suavem  6c  Julium 
Clementem  Scotum  diiceptatur ,   annc  Ecclefia  Romana  poft  Tri-:;^ 
©^v,   dentinum  Concilium  in  pejus  deflexerit  nec  ne;  Juho  Cicmcnte  in 
plunbus eam in pejus deHexifle , fuftinentc.  §.CC XC I.  CCXCI li/^ 
Jefuitarum  Iixrcfis  fingularis  quinta ,  cxpluribus  compofita,  de 
probabilitate ,  a6i:ionum  moralium  regula ,  aliifque  novitiis  Theolo- 
gia[:Moralishypothefibus,invalcfcit.  %.CCLXXXIL  CCLXXXIIf^^ 
IS^'         Eorundem  haerefis  fingularis  fexta  de  attritionis  efficacia ,  &  nulla  ^ 
neceffitatc  amoris  Divimad  falptem,  caput  extoliit.  §.  CCXCrLll 
CCXCriL  '  -'% 


C  H  R  O  iT  O  t  O  G  I  C  U  S.  59    A.  fe, 

AlexanderVII.  flagrante  Janfenitas&  Jefuitas  interdedileftionc 
Dei,  an  ea  ad  falutem  ncceflaria  (it  nec  ne,  diflidio,  bullam  edit, 
qurtdefinitivamfufpendens,  Jefuitarum  haerefin  deploratam  dcnulla 
necefiitate  amoris  Dei,  reprehendi  impie  vetat;  &quintoacde- 
cimo  poft  bullam  illam  impiam  dic  moritur,  definitivam  coram  tre- 
mendotribunali  Deiexpcrtus  hauddubic.  §.  CCXCl^IL  CCXCFIIL 

AlexandrofucCeditClemensIX.  Rofpigliofus.  tbid. 

Clemens  Ludovicum  Beltrame  &  Petrum  de  Alcantara  Hifpanos  ^      2 ^<^S. 
nec  non  Magdalenam  di  Paley  Florentinam  in  Divorum  numerum 
referti  Scjudxosplucis  exceptis,  Romaexigit.  ibid. 

ClemenslX.  d.  29.  Nov.  moritur  ,  6c  Cardinales  Conclavefn-      166^, 
grefli ,  m  eo quatuor  menfcs  difcordibus  animis tranfigunt.  §.  CCXCIX, 

Re  pcene  defperata  iEmilius  Altieri ,  feu  Clemens  X.  Papa  exit.  ibid,     1  C-jo, 

EoPontifice,  Jefuitisannitentibus,  Hungaricae  EcclefiieEvange- 
licxgraviflimam  a  clero  perfecutionem  fuflinent.  %.CCC.  &:c. 

Georgius  Barzon ,  Epifcopus  Varadienfis  titularis  liberum  religio-     1^71. 
nisexercitiumab  Hungariac  Regibus  Ecclefiis  in  Hungaria  Evange- 
licis  padum ,  fcripto  publicijurisfado oppugnat.  §.CCCI.  CCCI /. 
CCCIIL 

Occafione  Cacfarei  exercitus  Hungariam  obturbas  Nadafl:ianaS  in- 
grefli  ,  Clerus  Pontificius  terrcftres  Dominos  ad  perfecutionem 
Evangelicorumconcitat,  8<:moxadRegiasetiam  liberafque  civitates 
perfecutio  penetrat.  Unde  Evangelicis  paflfim  Templa  eripiuntur^ 
Pafl:ores vexantur , expelluntur.   §.CCC I^.  CCC r. 

Tribunal  Pofonienle  rebelhonis  prsetextu  Magnatcs  Evangelicos 
in Hungaria plures eyertit.  §  C  CCf^L 

Polbnium  prima  vice  ad  d.  25'.  Sept.  citantur  Paflorcs  Evangehci  1^72, 
pauci,  rebelhonis  impa6i:aE  caufam  di6luri.  Comparentes  triginta 
duo  Auguflani,  &  Reformatus  unus,  male  perfecutionis  impetum 
fiiftinent.  Mortis  enirti  metu,  innocentix  Hcet  fibi  confcii,  Iibelhs 
praefcriptis ,  quorum  virus  non  fatisperceperant ,.  divcrfimode  fubfcri- 
bunt.  §.CCCri. 

Pofonium  (ccunda  vice  menfe Februario  citantur  Paflores ,  Rc6bo-  1 6j^ 
res,  canrores ,  ftudiofi,  aeditui  Evangehci  per  totam  Hungariam 
omnes.  Citationi  ahi  obedire  prohibentur,  ahi  plufquam  ducenti 
quinquagintaparent;  quimiris  judicum  ftrophis  divexati,  noncon- 
vi6ti  licet,  d.  4.  ApriL  capite  damnanrur  univcrfi;  pod  damnatio* 
nem  in  hbera  cufl:ojia  habiti,  pars  infirmitate  carnisvi6li  hbelhs  no- 
minadant;  paisconftantior,  perfecutionem  in  carcenbus,  tandem- 
que  etiam  tnreuiibus  Neapohtanisadeo  horrendam  fubeunc,  ut  Gmi- 

'    lis 


A.  C.    40  r    N    D    E    X      I. 

lis  excmplum  vix  ullis  veteribus  monumentis  proditum  reperiatur. 
$.CCCriI-'CCCXX. 

Veritascircacultum  B.  Virginis  Marise  8c  imaginum ,  libellisnon- 
nullis,  puta  Monitis  falutaribus B.  V.  Mariaeaci  mdilcretos  luicuko- 
res,  &deIconoclaftis,  Iparla,  erumpere  nila,  in  herba  mox  oppri- 
mitun  %.CCCXX,  ^CCCXXf, 

^^7^'  Clementi  X.  fuccedit  Innocentius  X I.  Odefchalcus.  qui  refor- 
mandac  Ecclcfise  (ludium  nonnullum  prsele  fercns,  vix  levioraquse- 
dam fanare poteft.  §,CCCXXII. 

l<?78.  Innocentius    decreto    publico    indulgentias    plurimas    abolet. 

§.CCCXXIIL 

ClerusPontificius,  Jefuitls  praefultoribus,  adverfus  Regem  An- 
^liac,  Religionem,  -Rcgnumque  univerfum  terribilem  confpnatio- 
nem  pridem  iniverat.  quaejam jam  perficienda  per ,'ritum  Oaten ,  con- 
juratorum  Secretarium  deteda,  &  reorum  iuppliciis.magis  patefada , 
innihilum  recidit.  §  £  CCXXJ X.  C CC XXX. 

InAnglia  magnis  aufiscijm  excidiifetClerus,  ad  Xjalliae  Ecckfias 
»Reformatas  evertendas  vires  (uas  omnes  convcrtit  i\,bi  novarum  de- 
clarationum  fpecie,  8c  Edidltis  novis  ingeniole  excogiratis,  praeci- 
4)ui^edi6li  Nannetenfis  articuli  refolvuntur ,  &  hberum  religionis  exer- 
citium   vanis  inodis    locifque  *vel   labefa6tatur ,    vel    evertitur. 

j.cccxxrr-^-cccxL  i. 

1^79'  Apamienfis  in  Gallia  Epifcopus  Regi  jus  Regalijc  vindieanti  re- 
fiftit,  &  apud  Pontificem  queritur.  qui  ejus  caulam  fufcipiens  cum 
Regiisdeeodemjurealiilquedifceptat.  §.CCCXL7.  CCCXLIL 

1681.  Clerus  Gallicanus  Lutetiam  convocatus  nomine  Congregationis 
Generalis  Cleri  Franaae,  jus  Regaliae  ventilat,  6c  in  Regemillud 
confert.  %CCCXLI li. 

1^82.         Clerus  idem  literis  ad  JnnoGentium  X 1.  P.  exaratis,  juris  illius 
ceffionem&collationemin  Regem^  fignificat &  excufat  quibusac-c- 
^  rimePaparefpoKidet.  %.CCCXLIfL  CCCXLIV. 

Dum  refponkim  Pontificis  idem  Clerus  expedat,  Pontificiam 
poteftatem  defifiitionibus  quatuor,  Regio  edi<5i:o  graviter  fancitis, 
reftringit.  §. CCCXLII I. 

Idem  Clerus  Evangeiicis  ad  Papatum  revocandis  intentus,  litcras 
eirculares  ad  Epifcopos,  quibus  negotium  extinguendi  (chifmatis 
commendatur,  5c  dilTidium  cum  Pontifice  extenuatur,  mittit;  at- 
quefimul  Evangelicosipfbs,  exaratisad  eos  literis  monitoriis,  adred- 
^endamrationem  lchilmatis vocat.  /. C C CXLK^'-  G CCL. 


1    N    D    E    X     II. 


RERUM  &  PERSONARUM. 

Nf^merus  non  paginam^  fid  theftn  Jeu  Paragraphum  notat. 


A. 

Caciiccrtamcn  cumFcHcc  1 1 1. 


17 


A 

/-%     Adclbcrti  Thufci  EccIefTx  Rb- 

^\  p._  manx  Pontificc»  pcflimos  de- 
dcrunt.  6z. 

.£ncas  Sylvius  iii  Concilio  Bafilccnfi  Papz 
potcftatcm  oppugnat.  147. 

Aquivocationcs  Ijcfuitis  ferio  dcfcnfac.2i  f 

^thiopia ,   vide  Haheffima, 

Aifricanae  Ecclcfix  appeHarioncmEpifcopo- 
lum iuorum  ad  Ecdefiam Romanam  op- 
pugnant.  if. 

Agathonis  P.  fupcrbaeffata.  41. 

A^nus  Hicrarchix  Anglicanac  fccrctse  Rc- 
^or.  108. 

Alcxandrina  Ecclcfia  prima  Prcsbytcrorum 
Prxfidcm  clcgit.  Undc  Epifcopor  um  ori- 
go.  1 1. 

Alcxandri  III.  P.  in  dcprimcndo  Imp.  fa- 
(lus.  94. 

Alcxandri  I V.  P.  hiftoria.  113. 

AlcxandcrV.  aConcilio  Pifano  Papa  cligi- 
tur.  139» 

Alcxandri  Vl.P.impietas.   146. 

Alcxandri  V 1 1.  P.ek^lio  &  conclavc.  i5o. 
cncomium  ab  authorc  conclavis  tcxtum  j 
Philomathia  &  gradus  Confanguinitatis 
cum  Muharaetc.  id^.Papatuscjusinitia 
Pcdcmontana  lanicna  focdat.  164.  Bulla 
cjus  de  conccptione  B.  Virginis  Marix. 
*i23.  advcrfus  Janfcnitas.  248.  advcrfus 
Principcs  Protcftantcs ,  inprimis  Succiac 
Hcgem ,  una  cuw  glofta  Ordinaria.  z68. 
Chriftinam  Succia:  Reginam  in  fidci  fuafe 
finum  recipit.  269.CJUS  Ncpotifmus.iyo. 
Thomam  Yillanovanum  in  gratiam  Hif- 
panorum  j  273.  &  Francifcum.Salcfium 
in  gtatiam  Gailorum  >  iu  Pcorum  oumc- 


fum  rcfcrt.  174  ^  DifTidet  cnm  GaV- 
lo  ob  violarum  a  Corfis  Crcquium. 
274.  286.  ThcoIogixMoraliJcfuita- 
rum  primofucccnfct,  poftfavct.  285*. 
Sorbonam  apudrcgcm  Galliac  ob  af- 
fercamfallibilitatem  Papxdcfett.  28(f. 
Brcvc  cjus  fuprcmsE  Curias  ccnfuram 
acrcm  fubit.  287.  288.  Indicem  libro- 
rum  prohibitorum  confici  curat.  289. 
Midalc  Romanum  Gallice  redditum 
daranat.  290.  Bulla  cjus  impiadcat- 
tritione  &  ncccflitate  amoris  Divini. 
297.  mors.  298. 

Aloyfius  Gonzaga  canonizatur.  230. 

Alphonfus  McnJcz  HabcfTmiac  Patriar- 
cha.  242. 

Alphonfus  ViIIa«ovanuS'tri^ericum  1 1 L 
Sicilia;  Kcgcm  in  Rcligionc  Chrif}ian» 
ob  fcandata  Clcii ,  nutantem  confiE- 
mat.  126.  • 

Alvarii  Pelagii  de  Johannc  XXII.  P.  fcn- 
tcntia.  129.  Nepotifrai  Pontificum 
arcana  detegit.  271. 

Amcdcus  Sabaudus  Eugenio  I V.  iu  Bafi- 
Iccnfi  Concilioopponiiur.  141. 

Anaflafius  Impcr.  Or.  Romauis  Epifco: 
pisfcopponit.  30, 

Anathcmata  Papac  fpreta.  220. 

Anglia  ad  Papatum  rclapfa.  1 79.  denuo 
rcformataa  Pio  V.  tnrbatur.  192.  Sc- 
creta  Pontificiorum  in  cadem  Hicrar» 
chia  j  &  de  eadcm  diffidiura  intcr  Sc  - 
minarii  Rom.  alumnos  &  Jcfuitas. 
2a8.confpirationis  pulverariac  ad  pcr- 
dcndam  cjufdem  religioncm  inita:hi- 
floria.  211.  cjus  atrocitas  exaggcratur. 
212.  Confpiratio  novifllma  in  caput 
Rcgis&pcrniciem  Rcgni  rcligionifquc 
inftttuta.  324.  pcr  Titum  Oatcm  cJc- 
tc(^a.22j.  f  An- 


I    N    D    E    X     II. 


Annatae facerdotli imponuntur.  1 39. 
Antichiiftds  a  Gregorio  M.dctedus.  ^6, 

57,  38.  revelatum  jam  efle  ^  Seculo  dc- 

cimo;  7  2.  nec  iion  duodecimo ;  89.  per- 

crebuit. 
Antifixtus  parricidio  ClementisaSixtoV. 

approbatooppoficus  aoi. 
ApotheofisPontilicum.  230. 
Apoftolicus  Canon.  76.   Nepotifmo  op- 

po(itus.272. 
Appellatio  adEcclefiam  Romanam  prohi- 

bita.  if.  a  Carolo  M.  concefTa.  48. 
Aquavivse  (Claudii)  faudio  fucata.  214. 
Arbitrii  libcri  dodrina  ajefuitiscorrupta. 

25-0. 
Arius  a  Nicaena  Synodo  damnatus.  1 6. 
Arnoldi  de  Brixia  querela  de  corruptione 

JEcclefiajRomana^.po.  Tigurinisetiara 
.    praEdicavit.OblibertatemloqucndiRo- 

mae  comburitur.  ibU. 
Arnoldiftac,  ab  Arnoldo  deBrixianuncu- 

pati.  90. 
Afiaticarum  Ecclefiarum  cumVi(^oreP. 

contentiQ.  14. 
Attritionisdcwflrinajefuitica.  283.  Dcea- 

dem  Bulla  Alexandri  V 1 1. 296. 
AuguftiE  Vindel.  PaxReligiofalmperialis 

fancitur.  178. 
Auguftinus  a  Rom.  Ponti§cibus  in  Janfe- 

nio  damnatus.  249. 
Avinion  Sedes  Paparum  indcaCkmente 

V.123. 

B, 

TD  Abylonem  myfticam   ef^  Ecclefiam 
*^    Romanam  ,   aflerunt  Hieronymus. 

20.   Honorius  Auguftodunenfis    90. 

ClerusLcodienfis.93;  Thomas  Beque- 

tus.  94.  Eberhardus  Salisburgcnfis.  1 08 . 

rratricclli.  12  2.    Fr.  Petrarcha ,    135-. 

TheodoricusaNyem,  Nic.  Clemangis, 

Huffus,&c.  147.LudovicusXII.Gal- 

liaeRex.  1^0. 
Baptifta  Gallus  Jd.  lanicnam  Parifienfem 

laudat.  197. 

BaroniusEcclefiaeR.Atlas.deejufdemAn- 
nalibus  judicium.  216.  querela  ejus  de 
Ecclciiae  R.  xaoaftris.  6i,  6^,  6^* 


Barzon  V.  Gierglm  Sarton, 

Bafilius  Imp.  parricida  Phoiium  Patr.lerc- 

prehendentem  in  Concilio  Conft.  da- 

mnat.  5-8. 
Belgium  ab  Hifpano  ob  religionis  caufam 

turbatum.   Tragcediac  fotius  origo  & 

progreUus  narrantur.  193.  a  Gregorio 

XIII.  P. oppugiiatum.  1 98. 
BellarminusEcclefiar  R.  AtIas.2i7.incon- 

troverfiarum  tomisabeo  cditislaudem 

nonnullamcrcntur  •,  plura  reprchenfio- 

ne  digna  funt.  Regibus  &  Principibus 

fc  infenfum  gerit.  tbid. 
Hellum  Sacrum  ab  Urbano  1 1.  decretum  > 

cxitu  infelix.  Sf.    ejus  praetcxtus  86. 

caufae  verse  fuaforiac.  87. 
Bcnedi(ftus  XII.  P.»Ludovico  Bavaroab- 

folutionem  a  diris  Johannis  negans,gra.i 

viter  ab  eodem  pulfatus.  132. 
BenediaiXIII.P.  &  GregoruXII. An- 

tipaparum  malignitas.  139.  dcponitur 

utcrquc,/W. 
Benignus  ^o^MCiY.BoJJUet. 
Berengarii  hiftoria.  78. 
Bcrentfchini  Paftotes  Hungarije  gravitcr 

Ycxantur.  312. 
Bernhardi  Clarcvallcnfis  qucrelagravisdc 

corrupiione  Hierarchiae  Romanse.  91. 
Bernhardi  Morlinenfis  de  Ecclefise  R.  Sceur 

lo X 1 1. facie  mifera ,  querela. 90. 
Bernhardus    Politianus  Henricum  VIL 

porre£ta  hoftia  venenata  necat.  \if. 
Bernhardus  a  Galen  Epifcopus  Miles,  291. 
Bertramus  fanam  de  Euchariftia  dodlii^ 

nam  tuetur.  63. 
Bethlen  {  Gabriel  )  Hungaricar  libcrtatis 

vindex.  304. 
Bibliftae  Euangelici  a  Valcriano  M.  in/i-; 

gniuntur.  218. 
Blondelli  Turrianus  Vapulans  la.  Inno- 

centiiX.Bullam  Paci  religiofa:  Imperiali 

oppofiram  refellir.  2^9. 
Bohemi  Hutliticam  caufam  adverfus  Poit- 

tificios  ftrenue  tuentux.  147,  148,  15-0. 

faventem  habenc  Rodolphum  1 1.  Imp. 

224.  Obtruditur  iis  Ferdinandus  1 1.  Or- 

diues  Regni  turbatores  Pontificioscom- 

pefcuntj  &  Fridericuni  Palatipum  Re- 

gcm  cligunt.  za^.  Bel* 


RERUM  8c  PERSONARUM. 


Bcllo  ti(^i  Fcrtlinando  II.  fbccumbunt, 
ibid.  Ad  Papatum  nova  Mcthodo  Jcfui- 
tica  reducuntur.  216. 

Bona  foli  &  immobilia  nc  acquircre  Eccle- 
fiaftkipoflint,  Vcncri  vetanr.  220.  Dc 
co  cum  Paulo  V.  P.  ccrtamcn  gravc  fub- 
cunt.  ibid. 

Bonifaeii  I.  conatus  pro  afTcrcnda  potcftatc 
R.  P.  27. 

Bonifacius  III.  Anrichriftus  Gregorii  M. 
vcrbis  convincitur.  36.  &c.  Phocac  dc 
Ecciclia  R.  capitc  Ecdcfiarum  cdidum 
confirmat,r^/i. 

Bonifacius  V 1 1.  intcrfedo  Bcncdido  V I. 
Papatumrapir.  69. 

Bonifacius  VIII.  Papalis  faftigii  confam- 
mator  fraudc  Scdem  rapit.  Gibcllinis 
gravem  fc  gcrit.  1 1  f .  Jubilscum  Ponrifi- 
cium  Euangclico  fubftiruit ,  quod  folcn- 
nisinauguratio  fuit  fuprema:  potcftatis 
Cxfareo-Pontificiac.  1 16.  quid  jubiljco 
illo  volucrit ,  cx  moribus  ejus  colligitur. 
117.  Poteftatemfupremamexercetad- 
vcrfus  Albertum.  1 19.  uec  nonPhilip- 
pum  Pulchrum  Qd\\\x  Rcgem ,  quem 
Regno  arccrc  conatur.  Captus  ab  codcm 
&  ludibriohabitus  cxphrencfi  moritar. 
1 20.  cjus  &  Gregorii  VII.  contrarii  di- 
€latus.  294. 

Bonziiin  Sina  Jcfuitisadvcrfantor.  143. 

Borrhomaei  canonizatio.  222. 

Bolfueti  Condomcnfis  Epifcopi  Expofitio 
dodrinx  Catholica:  qualis ?  218. 

Botskajus  Hungarisae  libcttatis  vindcx. 
3:04. 

Brigidae  Revclationc5.  136. 

Bubo  Concilio  llomano  prxfidet.  139. 

BuGcari  Iftria:  Paftorcs  Hungarici  peffimc 
habiti.  317. 

Budicus  Pragmaticam  Sandioncm  tucttjr. 
15-0. 

Bulla  Pauli  IV.  dc  puniendis  hxrcticis  qua- 
Jibufcunque  ,  etiam  Imperatoribus , 
Rcgibus,  &c.  183.  Coenae  Domini , 
cujus  origo  &  mutationcs  narrantnr. 
240.  RcCTCS Gailis  in  cadcm  excommu 
uicari,  adverfus  P.dc  Marcaaflcritur. 
Innoccndi  X.  advcrfus   Paccmi 


337- 


240. 


Impcrialcm.  2f8.  Alcxaudri  VII.  Ooa« 
tra  Principcs  Protcftantcs ,  inprimis  Rc- 
gcm  Succix ,  una  cum  ordinaria  glofla. 
268.  ejufdem  de  nulla  neccfljtatc  amo- 
ris  Dei  bulla  impia.  297.  BuIIae  quorun- 
dam  Pontificum  ab  eodem  in  Indiccra 
librorum  piohibitorum  iclata:.  28^. 


C. 


r^  Alcndarium  a  Grcgono  XIII.  im- 

^^     mutatum.  198. 

Calliftusl  l.ab  Hcnricol  V.  jus  invcftitu- 

rac  cxtorquct.  94. 
Camera    Apoftolica    Augia:     ftabulura. 

221. 
Camerarum  Edidli    in  Gallia  ufus. 

Earundcm  fuppreflio.  338. 
Campegius  ad  Comitia  Norimbcrgcnfia 
miflbs,  ab  Oidinibus  Impcrii  nonad- 
mittirur.  163. 
Canonicum  Juf  V.  'Jus  Cano»icum. 
Canomzatio    xirs   chryfopoctica    Papac, 

230. 
Capucinorum  Ordinis  orioo.  171.   tJoa 
cum  Jcfuitis  rucntem  Ecd^fiam  Roma- 
namfuftincnt.;^/</. 
Caramuel  pro  Pacc  rcligiofa  fcribit.  ifg, 
Caranzae  oratio  in  Concilio  Tridcntino 
habita ,  quas  Ecclcfia:  R.  coriuptioncBi 
depingit.  17^'. 
Cardinalium  nomcn ,  dcfinitio.  74.  Potc- 
tas  corum  bua  cum  poteftatc  Pontificij 
incrcmcnta  ccpit.  75-.  Sub  appellationc 
ccclcfiaftica    Principes  Sccularcs  funt. 
ihuL   Quod  Chrifto  Apoftoli ,    Pape 
Cardinalcs  funt.  75.  Prajrogativa:  co- 
rum  mulriplices.  77.   Galerus  corum 
ruber  Senatus  Edomitici  tcHcia  eft  qua 
Principcs  Secularcs  ad  partcs  Poncifi- 
cias  trahuntur.  tirid.  quid  potilTimura 
fpe£tent  in  clc(ftionc  Papae.  262. 
Catinthiae  fidelium  peffccutio.  xo6, 
Carniolx  fidelium  pcrfecutio.  2o5. 
Carolus  M.  Longobatdis  domicis  Roma- 
nam  ditioncm  Pontifici  donatwf^.  Cou- 
cilium  Francofurti  cclcbrat,  &  advcr- 
fus  culcam  imaginum  fcribic.  47.  Pa- 
£  1  pa- 


patuM  pTomoret.  48.  cjus  dc  imagi- 
nibtus  fcutentia  Maimburgium  Sc  Sor- 
boniftam  iuter  difceptatur.  321. 

Carolus  Calvus  abHadriano  i  I,.  P.  oppu- 
gnatus.;f7. 

Carolusiy.  Iiup.aClemente  V.elioitur. 
13^1.  ablnnocentio  VI.  coronam  ma- 
gno  cum  dedecore  accipic ,  &  Romani 
Imperii  Majeftatem  prodit,  Aquilam- 
quedeplumac.  134. 

Carolu?  D^lpliinus  Gallise^  Coucilium  Ba- 
{ileeufe  dillipare  conatus,  abHelvetiis 
m  fugam  agitur.  141 . 

Carolus  V 1 1.  Rex  GaIIi«,  Pragmaiicae 
Sandionis  aiithpr.  147. 

Caroius  I X.  R.  G.  lanicnae  Author ,  can- 
dempQenitensdamnat.  1,9^.» 

Carolus  V.  Imp.  Romam  capit.  164.  foe- 
diis  cum  Papa  iuit ,  &  Bononije  a  Cle- 
mentc  V  1 1.  coronatur.  164.  de  Con- 
ciliocelebrandocum  Papa  colloquitur  j 
&  dc  pacc  ad  tcmpu^  Concilii  ufque 
tranfjgit.  ihfd. 

Carolus  Hifpania:  Infans  ob  favorcntcrga 
Belgas  in  carcerenecatur.  194, 

CaroIiAug.  SalcHi  blafphemae  dcFt.  Sa- 
lefii  pcrfedionevoccs.  274. 

CaftcIIiparricidium.  204. 

Cafaut^onqs  (If )  Jefuicas  confpirationis 
pulycr^riai  reos  peragit.  213. 

CatharingeScnenfisRcvelationes.  135. 

Catl^arina  Mcdicaea  Hcnrico  II.  nubit 
quarta  Gallorum  furia.  16^, 

Catisbcjus  pulvcrariae  coijfpiratipnis  au- 
thor.  ziu 

Cheregatus  ab  HadfianoVI.adOrdincs 
Gcrmaniae  miffus  ,  EcclcGae  Romanae 
corruptionem  non  didimulat,  ;^8. 

Chifiiis.  V.  Fabius  Chijius. 

Chriftus  in  cruce  nudus ,  an  togatus  &  co- 
ronarus  comparucric  i  pauper  an  divcs 
fuerit  j  F!;atncifcanos  &  Donxinicauos 
inter  acritcrdifceptatum.  129, 

ChriftinaeSuccocum  Reginaead  Papatum 

tranfeuntis  hiftoria.  269.. 
Claudius  Efpencaeus.  W.Efpenceus, 
Clcmcmisl.  Epiftola  ad  Coiinthios.  2. 
Clgm^tis  III.  PapacCacfarci,  &.Ujiha- 


I    N   D    E    X      II; 

ni  II.  Hildcbrandini  contraria.ftudiA» 
84- 

Clementisl  V.  P.  hiftoria.  1 1  3.. 

ClemensV.  Avinionemmigrat.  123. 

Clemcns.  VI.  depofito  Ludovico  Bavaro . 
Carolum  I  V.  eligic.  i  3  ^. 

Clcmcns  VII.  Papa  eligitur.  163.  Ejus 
ingcniura  Cic  Jovio  depiclum.  Cam- 
pegium  ad  Comitia  mittit.  Ejus  pef- 
(imacrga  Carfarcm  fidcs.  ibid.  Roma, 
capta ,  ipfe  quoquc  in  Caftro  Angcli 
capiiyus  ariinctur.  liberatus  cum  Cae- 
farc  faedus  init,  eumquc  Bononiae  cp- 
ronat.  Concilii  cclebrationi  fe  oppo^ 
nit  i  &  a  Caefare  ad  Gallum  ,  ncpci 
fua  Henrieo  I  L  defponfa  ,  deficit ,  6c 
mox  moritur.  De  co  teftimoqia  Sua« 
vis,  Pallavicini,  Jovii.  164. 

Clcmcns  VIII.  fo:deris  facri  adverfus 
Protcftantescoryphacus.  206.  Congre- 
gationcm  facri  focdcris,  &  dc  propa- 
ganda  fide  inftituit,  tbid.  Fidemafu- 
premis  Principibus  tuto  violari  poffc , 
aflprii .  2 1 Q. 

ClcmcntisIX.  resgeft3e..298. 

Clementis  X.  eledio.  299.  EccIcfias.Hun- 
garicas  pcr  fatellitcs  fuos  evcrtcrc  labo- 
rat.  300.  &c, 

Cleri  Pontificii  ignorantia  &  corrupiio 
Scculo  o^Savo.  49,  decimo  70.  . 

Colbnitfchii  tyrannis.  301-,  3 1  i.&c. 

Coena  Domini  BuIIa,  V.  B«//<i 

Cogitationcs  bonae.  de.  iis  Jcfuiiarum 
haercfis.  283. 

Comarini  in  carcere  Paftorcs  Hungaxici 
miferc  vcxati.  312» 

Conciliura 

B^jiUenfe ,    cju(quc    hiftoria.     141,> 

147.    . 
ChMedoMenfe  prajrogativam  Papx  hu» 

mano  juri  acccpcamrcfert.  26. 
ClaromoHtAmm  potcftatem  PapaB*am"« 

plificat.  83. 
Cojifiatitiffopoliiarti  V.  hiAoria.  32.  . 
ConftaHt/nqpolifanum   VL    Romaiiujn 

^ntificem  in  ordinem  redigic.  42. 
Conftantinopolttani  VII.  hiftoria.  47. 
Cottftamiitofolitam.  VII  I.^hiftoria.  f 8. 


RERUM  ScPERSONARtJM. 


C0M/fafjU€Hfe  Antipapas  deponit,  &c. 

140.147- 
Florentim  hiftoria.  141. 
FraHCffurteH/is  hiftorja.  47. 
LateroHenfe  fub  Innoe.  tranflubftantia- 

tioncm  aliacjue  definit.  103. 
LnteraHeMfe  fub  Julio  1 1.  Pifano  oppo- 

nitur.  149.  judicia  dodlorum  de  u- 

troquc  Concilio./6/<^.  Papx  Divinos 

honores  tribuit.  ifi. 
Vic^attml.  Papam  Rooianum  ad  cu- 

riam  parium  relegat.  1 6. 
^T/t^wxrw  II.  imaginum   cultum  ftabi- 

Iit.47. 
PtfaHum  Papam  Julium  1 1.  ad  rcdden- 

dam    ratiooem   villicationis    vottit. 

X49.    cxtinguitur    a    Latcranenli. 

QHm  fextam  Romano  Pontifici  miniis 
acquumeft.  43. 

KomanHm  a  Johannc  X  XI  V>  convoca- 
tur,  cuibubopraeildet.  139. 

trr;Wf«//>;«fwindicitur.  171.  areforma- 
tione  (cria  abhorret.  173,  174.  a 
Julio  III.  rcftauratur. ,  protcltante 
GallOi.  &  mox  ad  dccem  annos  pro- 
rogatur^  177.  a  Paulo  IV.  prorfus 
improbatur.  182.  a  Pio  I  V.  renova- 
tur,  lc  ad  finem  perducitur ,  lof. 
dc  co  cjuerelae  Ferdinandt  Imp.  & 
Galli  adverfus  illud  proteftatio.  186. 
anathematifmi  ejus  qualcs  ?  187.  a 
Pontificiis  omnibus  non  rccipitur. 
388.  ab  Euaiigelicisdamnatur.  189. 

VienHenfe  dccrctalcm  dc  poxeftate  Papac 
fupra  Caefarcs  fancit.  1  f  4. 
Conclavium  Leonis  X  I.  &  Pauli  V.  hifto- 

ria  a  PcrrQuio,ptodita  219.  Alexandri 

VII.  z6o. 
Cohgregatio-de  piopaganda  fidc,  5c  fa- 

cri  foederis.*i  Clcinentc  VIII.  infti- 

tuitur.  xoS^ 
Cpnradinusfuafu  Glemcntis  IV.  a  Carolo 

Andcgav.occiditur.  1 1  3.^  Epiftola  cjuf- 

dcm  ad-  Ordaricslmpcrvi. //'/^. 
Conringiusde  Pace leligiofa  advcrfusEr- 

Dcl^um  dc  Eufcbiisfaibit»  2/9« 


Conftantinus  P.  imagincs  Patrum  aliafquc 

in  porticu  Pctri  collocat.  46. 
Conftantini  M.  crga  Ecdcfiam  Romanam 

favor.  16.  Ecciefias  tamcn  cjufdcm  pri- 

matum  non  aguovit.  ibid,  Donatio  cjus 

flclitia,  64. 
Conftantinopolitanus  Epi(copus  Romano 

iEciuatus.  22,26. 
Conltantinopolis  a  Papa  ob  ncgatum  pri- 

matum  dcfcrta  ,    a  Turcis  occupatur* 

142. 
Convallenfcs.  V.  JValdenfest    Pedemtnta^ 

Ht. 

CornclH  M^i/Tu  Bitontini  oratio  in  Gon* 

cilioTridcntinohabita.  175". 
Cotonus  toedio  inqufitionis  advcrfus  So- 

cietatcm    a    Curia     Parificnft    fa^lac 

moritur.  239.  Ejufdcm  quaeftionescu-  ' 

riofae  daemoni  Hadrianae  Fraxineac  pr««  ^ 

pofirae.  ihtd. 
GralTetus  Jefuita  refijtat  Monita  falutaria  • 

B.VirginisMaria^ad^indifcrctosfuicul- 

tores.  320. 
Cypriani  de  Ecclcfia  Romana  di<^ain;  7. 

opponit  fc  Stcphano  Papac.  i^. 


f>  Amafi  Papae-conatus  pro  obtincnda 

■-^     poteftate  fumma.  19. 

Dantis  .Aligcrii  quercla  dc  Ecclcfia  Roma- 

na.  iz6. 
Dccretalcs  cpiftolac  Pontificum  primorura 

fnppofititiae  funt.  9,  i  o,  64. 
Definitioitcs  virtutum  &  vitiorum mutan- 

diaTsJcfuitica.234. 
Di<!>atusGrcgoriani  Papatus  Hildcbrandi- 

nifundam^nta.  81. 
Dominicus  &  Francifcus  Ecclcfiam  Ro- 

manam   advcrfus  Waidcnfcs   tucntur. 

103. 
Dominicus  Jcfu-Marra  a  Fcrdinando  IL 

una  cum  fpoliis  Germaniae-  Romam, 

atqucinde  inGalliammittitur.  231. 
Dominicanorumcum  Jcfuitiscontcntiodc 

auxiliis  gratiae ,  &  conccptionc  Mariat., 

207,123. 

f  3  Bo. 


•1    N    D    E    X      II. 


Ponants  in  Arclattnfi  Synododamnatus. 

16. 
Donationes  fiditlx  Conftantini  M.Ludo- 

vici  Pii ,  &  Othouis  M.  64. 
DorfchsEUs  dc  Pace  rcligiora  Imperii  fcri- 

bit.  25-9. 
Durandi  Mimatenfis  Hbcr  adve^fus  Cleruni 

Romanum  ,  quo  reformanc4i  cjus  for- 

xnam  prxfcribit.  1 23 . 


EBcrhirdi  Salisburgcnfls  Archicpifcopi 
oratio  advcrfus  flamines  Baby  lonios. 
108. 
Ebcrhardini  in  carccribus  Hungarici  Pa- 

ftorcs  penfime  habiti.  5 1  z. 
Ecelcfia  Romana.V.  Rstnana  EccUfa. 
Edidium  Nannctcnfe  V.  NamHe/enJe  Edi- 

^iitm. 
Elifabctha  Angliac  Rcgina  infidiis&  con 

fpirationibus  vaiiis  appctita.  209. 
Epifcoporum  R.  typhus  maturc  fe  prodi- 

^it.  ii.&c. 
Epifcopi  &  Presbytcri  idcntitas  ex  Hicro- 

nymoaflcritur.  12. 

Epifcopi  Milites.  292. &c.  Vcrbo  Dci  & 

vctuftis  canonibus  damnati.  294.  impic- 

tas  corundem  Erafrni  &  Wicclii  vcrbis 

notata.  295-. 

Epiftolas  Dccretales  Pontificibus  Romanis 

,<  primis  tributae  fuppofititiae  funt.  9. 10. 

Erafmi   invediva  m  Epifcopos  militcs. 

2.9f. 

Ernefti  dc  Eufcbiis  dc  Pace  non  danda 
Pioteftantibus  libcr,  Fabii  Chifiijufiu 
vulgatus  j  &  ad  euni  refponfiones  variar. 

1S9' 
Efpencxi  vcrbis  Ecclefix  Romanac  facks 
de 


Bertramumhiftoria.^j.  cju(*dcm  con« 

tinuatio  lub  Bcrengatio.  78. 
Eugenius  1 1.  Papa  in  fchifmacc  digitWr. 

5-2.  iconolatriam  tuctur.  5-5. 
Eugcuius  I  V.  Concilium  Bafi!?cnlc cogit , 

&  ab  eodcradcponitur,  furrogatoFc- 

lice  V.   141.    Concilium   Floreniiam 

transfcrt./i//:/. 
Exarchi  gratiam  Pontificum  R.ambiunt. 

45-. 
ExtradusJudicialisTyniaviae  editus,  Pa- 

ftores  Hungaricos  rebcliionis  infimu- 

lans ,  refcliitur.  318. 


F, 


pAbcr  Stapulcnfii  Thcologiam  rcfbr. 

■^      mar.  lyo. 

Fabii  Chifii   protcftario  advcrfus  Paccm 

Imperialcm.  25-8. 
Felix  1 11.  Acaciupi  cxcommunicat.  17. 
Fciix  V.  a  Concilio  Bafileenfi  Eugcnio  I V. 

furrogatur.  141. 
Fcrdinandi  I.  Imp.  &  Johannisde  Zapolya 

ob Rcgnum  Hungarix scmulatio.  301. 
Fetdinandus  1 1.  Bohcmis  obtruditur.  i2f . 

Bohcmiamfubjugat.iKj.  a  Protcftan- 

tibus  bona  Ecclefiaftica  rcpctit.  228. 
Fidem  datam  a  Snprcmis  Principibus  rio- 

iaripoflc  Clemcns  VIII  aflerit.iio. 
Formofi  cadavcr  malc  habitum  a  Pontifi- 

cibus.  61.69. 
Foedus  facrum  coryphaeoriemcnteVIII. 

inter  Principcs  Pontificiosadvcrfus  Pro- 

tcftantcs  itiitur.  ao6.  Congregatio  cjul^ 

dein.ibid. 
f  rancifcus  &  Dominicusunacxorti,  Ecclc- 

fiam   Romana»!  advcrfus  Waldcnfcs 

tuentur.  103. 
Frandfcanorum   &   Dominicanorum  dc 

paupcrtatc  Chrifti  certamcn  impium. 
29. 


pi«gitur.22i. 
EuangcUumxrcrnum  a  Monachis  mcndi- 

cantibus  prolatum  iio.  a  Pontificibus  Francifci  RhotomagenfisqucrcIadcNcpo-t' 

fcgniter  reprcflbm.   iii.   blafphemiis  !      tifmoPontificum.  272. 

fcatet.  112.  nudum  Papatum  repraelcn-  FrancifcidcSalcscanonizatio.  ^y^.decjus 


tat.  ilfjd. 
Euchat  iftiae  ccrtaminis  Pafchafium  imcr  ■& 


;perfe(ftione   voces   blafphcma;   Caroli 
Aug.  Salefiii,  #W.  cjns  adrcrfus  Ec- 

dc- 


RERUM  &  PERSONARUM; 


clcfiam  Romanam  mcrita,.  &  confilia 

fanguinaria.  ijj". 
Franciicus  Xavier  canonizatur.  250.  134. 
Fratricelli  Papam  Antichriftum  infignicn- 

tcsvcxanrur.  izi. 
Frcherus  Jcfuitas  criminis  fal/i  rcos  pcra- 

git.  5-4. 
rridcricus  I.  Barbarofla  ab  Alorandro  III. 

indign^  calcatur.  94. 
FridcricusILImp.odii  Papalis  vidima  ;  & 

certaminis   eju(Hcm    cum  Pontificibiis 

variis  hiftoria.  i  oy.  poft  cjus  mortcm 

Imperatores  Pontificibus  fuccumbunt. 

ibid,  caufac  odii  Papalis  advcrfus  ipfum 

inexpiabilis.  1 06.  ejus  Epiftola  ad  Otho- 

ncm  Bavariac  Duccm  de  R.  Pontificum 

tyrannidc.  107. 
Fridcricus  III.  Sicilia:  Rex  Ecclefiac  R. 

IcandalisofFenfus,  deveritate  Euange- 

lii  dubitac ,  &  ab  Alphonfo  Villanova- 

noconfirmatur.  126. 
Fridericus  V.  Ele^flor  Palatinus  Bohcmice 

Rex  crcatur.  xij-.  Ferdiuando  viitoii 

fuccumbit.  1 1 . 


GAIcrus  Cardinalium ,  Senatus  Edomi- 
ticitcffera,  77, 

Galliapcr  Cuifios  rurbata.  192.  ejusRc- 
gcs  m  BuIIa  Coenac  Domini  cxcom- 
municari,  adverfus  Pctrum  de  Marcn 
probatur.  240.  Epifcopi  ejuscircarcce 
ptionem  BuHx  Iiinocentii  X.  advcrfus 
janfcnitas  diflidcnt.  247.  pcrfccutioin 
ca  noviflima  Reformarorum  narrata. 
316.  &c.  Ejufdera  clcrus  Lutctias  con- 
grcgatus  Regaliac  jusin  Rcgcm  confcrt. 
3^4}  344.  Pontificiam  porcftatcm  in 
temporalibus  abolet  ,  in  fpiritualibus 
Concilio  fubjicit.  343.  literis  Reforma- 
tos  ad  reddendam  fchifmatis  rationcm 
vocat.  345",  348. 

Gainetus  Jefuita  confpirationis  pulvcratiae 
particcpsfuir.  21  3. 

Caftaldus  Gcneralis  Eccfeflac ,  vallcnfibus 
migrationem  cx  1'edcmontio  impcrat. 


264.  lanicnam  horribilcm  in  PedcmoD- 

tio  patrar.  26^. 
Gelafius  I.  primatum  R.Pontificis  cx  jurc 

Diviiio  arccfTcre  conatur.  26. 
Gencbrardi  de  Pontificibus  Scculi  X.  (pjc- 

refa.  66. 
Gcorgius    Barzon    libcrum    rcligionis  in 

Hungaria  cxcrcirium  oppugnat.^o^.ar- 

gumcntacjufdcm  ad  incuaem  rcvocata. 

Gerberti  de  Ecclcfiae  R.  corruptionc  qucrc- 
la.  66,  68. 

Gcrmanix  poft  vi<f^am  Bohcmiam  pcricu- 
lomanceps.  227,  228.  cjus  paccm  pro- 
tcftationc  impcdirc  Innocentius  X.  co- 
narur.  25-8. 

Gerbardus  Hammcl  Bruynincx.  V.  Hmi' 
melBrttythtcx. 

Gerfbn  Papac  fallibilitarcm  affcrit.  147. 

Godermanni  crudclitas  crga  Paftofcs  Hun- 
garos.317. 

Godefchalcus  dodrinam  fanam  dcgratia 
&  prasdcftinatione  tuetur.  5-6. 

Gratix  Divinx  do£>rina  fanior  dcclinat.f^. 
dcauxiliis  gratia:  DomrniGanos  intcr  & 
Jcfuitasdifceptatur.  207.  223.  25-0.  . 

Gratiani  Imp.cdi(Clum  advcrfusavaritiam   , 
clcri  Romani.  2 1 . 

Gravamina  centum  OriJinum  Impcrii, 
lyp.  aClcmcnre  V  II.  expcnfa&cx- 
plofa.  163. 

Gregorius  1.  Papa  fc  Johanui  Jcjunatori 
opponit.  34.  Anrichriftum  pracnuntiaf  ^ 
&  de  temporibus  futuris  pracfagit.  35-. 
36.  &c.     . 

Gregorius  I V.  Ludovici  filios  adverfus  Pa- 
trcm  fover.  f 4, 

Grcgorius  VII. (z^c Pontificia  rapta  flrc- 
nue  Papacura  promovcr.  Sub  4.  Poori- 
ficibus  Dominus  Papaccucbat ;  daemo- 
iiiacis  arribus  imbums.  79.  Hcnrico 
Impcratori  ftfe  opponit,  nixus  potcn- 
tiaMathildis&  Normannorum.  Scna- 
tus-confultum  linperatoris&  Otdinum 
advcrfus  eum  fit  Wormatiar.  Irapcra- 
torcm  cjfcommunicat ;  &  Romxana- 
thcmatc  folvir.  Poft  ab  codcm  Impc- 


I    N    D     E    X      II 


'Tiocxuitiir,  Rodolplio  Duce  Suevi^ 
furrogato  •,  &  denuo  cxcommunicatur. 
•  Brixinae  ab  Henricianis  ipfc-quoque  de- 
ponitur,  &  Roma  occupata  pulfus  in 
cxilio  moritur.  80.  Dictatus  ejus ,  Pa- 
patus  HilHebrandini  fundamcnta.  81. 
Ejufdemdeabrtinentiaa-cibiscertis,  & 
ccelibatu  Saccrdotum  dccECtadasmonia- 
ca.8i. 
Gregorii  I  X.  odiuna  advcifus  Fridcrieum 

ll.lOf. 

GrcgoriiX.  hiftorla.  II?. 

GregoriiXII.  &  Bencdidi  XHI.  Anti. 
paparum  in  fchifraate  malignitas.  1,39. 
dcponitur  iKcr-quc.  ibiJ. 

GregoriiXIII.Papatus.  ipf.  Lanicriam 
Parifienfem  laudat.  197.  Calendarium 
mutat ,  fcminaria  inftituit ,  Jcfuitas  fo- 
YCt,  Hibcrniam  Elifabcthae  fubtraherc 
.conatur,  Bclgaspppuguat.  198. 
.  Gregorius  X I V.  Hcnricum  I  V.  diris  de- 
Tovet.  Monitoria  ciusin  Gallia  fpcrnun- 
tur.  204.. 

Gregorius  X  V.  formam  cligendi  Papx 
prsefcribit,  &Jefuitas  quatuor  in  Dco- 
rum  numctum  refert.  230.  Fcrdinan- 
dum  1 1.  collationc  pecuniarum  adju- 
vat ,  &  Ludovicum  X 1 II.  advcrfus 
Protcftautcsacccndit.231. 

Grxcorum  ncgotiatio  cumLatinis  in  Con- 
cilio  Florentino  lubrica.  1 4 1 .  a  Latinis 
dcfcrtijugumTurcae  fubcunt.  142. 

Gualdi  Abbatis  hiftoria  Olympiae  Malda- 
chinae.  25-6. 

Guilhclmi  de  S.  Amorc  libcr  advctfus  Mo- 
nachos  mcndicantes.  1 09. 

Cuimcnii  Thcologia  Moralis  a  Sorbona 
cxaminatur.  284. 

Guifii  Galliam  turbant.  291. 

^Cuftavus  Adolphus  Succias  Rcx  Hcnotkos 
domat ,  &  Ecclcfiam  Ubcrat.  228. 

H. 

-TJ  Abefflnia  a  Lufitanis  Scdi  R.  fubjicl- 
^^    tur,  acdcnuoinfclice  cxitu  ab  ca- 
^cm  deficit.  ^41. 


Hadrianusll.  Garblo  Calvo  Cc  opponiCfy, 
Parricidium  Bafilii  Imp.  fovct.  5-8.  , 

Hammcl  Bruynincx  PaftQrum  Hungari- 
corum  innocentiam  tuetur.  3  10. 

Hadriani  1 1 1.adverfus  Imp.decrcta.  60. 

Hadriani  1 V.  in  Injp.  deprimcndis  faftus. 
94. 

Hadriani  V  I.  Inftruftio  Cheregafoad  Or- 
dineslmpcrii  millb  cxhibita,  quaRc- 
formationis  neccflitatcm  agnofcit.  1^8. 
advcrfus  Pallavicinum  &  Mafcnium  a 
Launojovindicatur.  15-9.  Rcformatio, 
quammcdiratus^ft,  manca  fuic.  160. 

Hadfianac  Fraxincas  dacmoni  GotOnusquae- 
ftionesnedir.  239. 

Haercticis  Apoftolorum  tempbrc  ilmpun^ 
grafiTari  non  licuit.  7.  Seculo  X.  in  Mo- 
nachos  &  Prarlatosfugcrunt.  7 1 . 

HaHus  (Jof ;  Urbanum  VI  fl.  vic^is  Ru- 
pcllanis  infultantcm  graviter  pulfat. 
241. 

HegefippidcEccIcfia  mature  dcgcDcrantc 
didlum.  6. 

Helvetiia  Poutificibus  R.  dclifi  nomina- 
tim  a  Sixtol  V.  146.  a  Julio  II.  149. 
a  Leonc  X.  i  f  i .  Cantoncs  I X.  Luccrna 
Rcformationcm  tcntanr.i  j-p.quac  man- 
caoimisfuit.  161. 

HcnricusIV.  Imp.  cum  Grcgorio  VII. 
Collifus.  80.  Rom2E  cidem  fit  fupplcx. 
Dcponitur  6c  cxcommunicatur  dcnuo 
abcodem.RodoIphum  (ibi  furrogatum 
vincit,  &"  Romam  occiipat ,  iiftd.  Si- 
moniacac  ha^rcfcos  infimulatur.  83.  a 
Pafchali  1 1.  ditis  modis  infeftatur.  94. 

Hcnricus  V.  Imp.  advcrfus  Pareiitcm  « 
Pontifice  acccnfus.  94.  Callifto  1 1.  jus 
inveftituix  cedit.  iiid, 

HenricusVII.  Imp.  Romx  a  Bernhar do 
Politiano  vcncnata  hoftia  porrcdh  ncca- 
tur.  1 2/. 

Hcnrici  1 1  L  R.  GaU  parricidium.  201. 

HenricusCondxusfuIminc  Pontificio  fc- 
ritur.  199. 

Henricus  Navarrusfulmine  Pontificioferi- 
tur.  199.  fadus  Galliac  Rex  dcnuo  Mo- 
nitoriis  Grcgorii  Xiy.  pcrccllitUrj  & 

nc 


RERUM  8c  PERSONARUM. 


tie  argentum  vcl  aurum  ullum  Romam 
inferntar,  fancit.  104.  Pontificum  o- 
diis  ruccumbir ,  &  Carnuti  Rex  coro- 
natur.  205-.  Ejus  jugulum  a  Caftello , 
Jefuitis  confciis  ,  fruilra  appetitum- 
Pontificia:grc  reconciliatus  a  Ravailla- 
co  occiditur,  z/';^. 

Hiberniam  fruftra  Elifabetha:  fubtrahcre 
Papa  conarur.  198.  Iiorribiiis  Prore- 
flaiuuim  laniena^  in  ea  patratac  hifto- 
ria.  25-1.  in  Vjpx  gratinra  patratam 
eflc  aflcritur.  25-2. 

Hieronymi  tle  Ecclefia  R.  diftum.  8. 
Babylonem  appcllar.  zo. 

Hieronymi  Pragenfis  fcntentia  dc  Papa. 
147.   marryrium.  148. 

Hicronymus  Savaronola  teflis  vcritatis. 
147.  martyr.  148. 

HildcbcrridcEccIcfix  R.  SecuIoXI  I.fa- 
cie ,  qucrela.  90. 

Hildegardcs    vaticinia   advcrfiis   Papam. 

121. 

Hincmarus  Carolum    Calvum   adffirfus 

.    Hadrianum.  I  r.tuctur. 5-7. 

HifpaniSixto  V.exofi.  203.  Urbano  VIII. 
infcnfi.  144.  corundem  de  fubjuganda 
Japonia  confilia.  143.  llluminatorum 
lcdam  quomodoopprcflciir.  232. 

Honorii  Auguflodunenfisdefcriptio  Baby- 
lonisR.  90. 

Honorius  Monotholeta.  40. 

Honorii  lll.  P.odium  advcrfus  Fridericum 
Barb,  loj-. 

Honorii  I  V.hifloria.  113.' 

Hoornbeckius  Innocentii  X.  Bullam  adver- 
fus  Paccm  religiofam  proteOantcm  cen- 
furx  fubjicir.  25-9. 

Hormifdas  P.  Papatum  promovct.30. 

Humilitas  primorum  Ecclcfije  R.  Epifco 
porum.j". 

Hungaria.  Ecclcfia^  in  caEuangelicac  fata 
fub  Rcgibus  Ludovico ,  Johanne  dc  Za- 
polya  ,  F^rdinando  I  301.  Religiofa 
pax  iis  in  Pacificatione  Viennenfi  con- 
ccfla  ,  &  ab  Impp  Matthia  ,  Fcrdi- 
nando  II.  &  1 1  i.  Leopoldoconfirma- 
t^.ibid.  Libcrum  rclij»ioiiis  cxerciiium 


publicis  legibus  pad^um  Georgius  Bar- 
zonus  fcripto  publico  infringir.  302. 
cujus  argu!nenium    triplex   ad   partcs 
vocatur.  303.  Cleri  Ponrificii  advcrfus 
eandem  Pacem  machinationcs  a  Bots- 
kajo",  Dcthlcnio,    Rnckozio  rvfHcflae. 
304     Dcnuo    Ecclcfi^e  a   rerrclhibus 
Dominis  premuntur.   ibtd     Civitatcs 
mox  criam  libcra:  &  Rcgiac  ,    dirutis 
earum  Tcmplis,  &  cjedis  Pafloribus 
infeflantur.  305-.    Pofbnicnfi  tribunali 
Magnatcs.  306.  &  Paftorescvcrtuntur. 
307.  &c. 
Hungaricarum  Ecclefiarum  Minillris  Po- 
fonium    citatis  iibclli ,   quibus  mortis 
periculum  cluftaturi  ,    fubfcribcntes , 
miniflerii  abdicationcm  ,  cxilium  fpon- 
taneum  ^cl  apoflafiam  promittcrcnt , 
pracfcripti.  307.  Citati  ad  tribunal  Po- 
fonicnfe  ,  primiim  Augufbni  foli ,  ma- 
le perfecutionis  impctum  fuflinenr.3 '^^* 
Citatio    fccunda  univcrfalis    omnium 
per  Hungariam  Miniflrorum  Euange- 
licorum,  cui  nlii  obedire  prohibentur, 
alii  parent.  309.  Numcrus  comparcn- 
tium  utriufquc  Confcflionis.    Aclionis 
torius    ferics  exponitur.    Accufationis 
capita.  Accufatorum  Judicumqucftro- 
pha:.    Perduellionis  culpa  accufari  libe- 
rantur  prxguantibus  argumcntis.  310. 
Accufati  innocentes  damnantur,  &  in 
hbera  cuftodia  ,    paucis  cxceptis  dcti- 
ncntur,   variis  artibus  ad  fubfcriptio- 
nem  libcllorum  pcllcdi.  Subfcribcnti- 
tibus  Auguftanis  noimullis ,  rcliqui  va- 
rios  in  carcercs  diflribuuntur.  .Refbr- 
mati  ,    cxccptis  duobus  ,  omnes  fub- 
fc^iptionem  conflantcr   abnuunt  5    in 
vincula  itidcm  rnpti ,    atquc  indc  pro- 
ducti  divcrfa  iu  Hungaria:  munimen- 
ta  relcgati  ,    tempeflatcm  horrcndam 
fubeunt.  311.  Vexatiocrudclisfi-atrum 
Bcrenrfchinum ,  Comariuum  ,  Ebcr- 
hardinum  &  Lcopoldopolmnfportato- 
rum.  3  1 2.  Violcntia  in  cogcndis  iifdcm 
ad  cultum  Panacci  Numinis.  313.  Ra- 
ptantur  crudcliflimc  adtruemcs.   315-. 
g  ui 


I    N    D    E    X      II. 


in  iis  diriffimc  vcxantur ,  &  ex  iifdcm 
Divinitus  liberantur.  3 1 6.  Hiftoria  re- 
liquorum  Paflorum  vi|;inti,  in  carce- 
ribusSarwar,  Capuwar,  Tcrgefti  & 
Buccaris  inauditis  modis  vexatorura  , 
&  deficientibus  nonnullis,  ad  exire- 
mum  liberatorum.  317.  Examinaiur 
Extradus  Judicialis  Tyrnavije  cditus, 
quo  crimine  perduellionis  Paftorcs  ii- 
dem  arceffuniur.  318. 
HuliiticA  bella  plus  admirationis ,  qaam 
fideiapud  pofteros  habitura.  148. 


JAcobusVI.  Angli'2  Rex  variis  confpi- 
rationibus  appctitus.  209.   inprimis 
conjuratione  pulvcraria.  zii.  cujus  a- 
trocitas  exaggeratur.  iii. 
Janfeniias  inter&  Moliniftas  diflidiumin 
Bdgio  &  Gailia  crumpit.  345-.  Propo- 
fitiones  corum  quinquc  ab  Innoccntio 
damnantur.   246.   circa    damnationis 
bullam  lecipiendam  diflident  fpifcopi 
Gallici.  247.  cxceptio  corum  adverfus 
BuJlam  Innocentii  ab  -Alexandro  V 1 1. 
cliditur  j    &  formula  conficitur  adver- 
fus  Janfenium ,   iu  cujus  verba  Pon- 
tifex  clerum  fuum  adigit.  248.   Augu- 
ftinum  in  fe  daranatum   pertendunt. 
149.  Controverfia  tota  tandem  in  quac- 
ftionem  dc    infallibilitate    Papae  exit. 
ii>i4.  circa  dogma  Attritioais  a  Jefuitis 
di(lident.296. 
Jiponia  Sedi  Romana:  fubjeda ;  mox  ab 
eadem  deficiens  ,    horrcndam  ftragem 
Chriftianorum  edit.  243. 
Jefuitarum  origo.  169.  dc  ordinceorum 
judicium  SorbonsE.  ihid.  Succcdu  tem- 
poris  multum  degencrant.  1 70.  una  cum 
Capucinis   ruentem  Ecclefiam  Roma- 
nam  fuftinent.    169,  171.    Lanienam 
Parifienfem  laudanr.  197.  a  Gregorio 
XIII.  foventur.  198.    Parricidii  Cle- 
nientis,  Cafteili  ,   &    Ravaillaci  con- 
fcii  &  fuaforcs.  201,  205".  Gallia  pulii 
Pontificis  &  Marix  Medicasse  interccf- 


fione  reftituuntur.  2of.  Quxftiones  dc 
Papa  ,  Confeflione  ,  auxiliis  gtatiac 
roovent  ,    obnitentibus    Dominicanis. 

207.  Secretam  in  Anglia  Hierarcbiam 
conftituunt ;  &  circa  eam  cum  alu- 
mnis    Seminarii     Romac     difceptant. 

208.  Confpirationis  pulverariac  in  An- 
glia  patticipes  fucrunr..  212.  Venttiis 
pelluntur.  220.  Circa  quxftionera  de 
auxihis  gratiac  &.  Conceptione  Mariac 
motus  graves  in  Hifpania  concitant. 
223.  TcmpeftatemGermaniaspcrFer- 
diuandum  1 1.  conflanr.  224-.  ab  Ordi- 
nibus  Bohemix  profcribuntur.  225*. 
Vi<Sos  Bohemos  qua  Methodo  ad  Pa- 
patum  reduxerint.  226.  a  Grcgorio 
X  V.  quatuor  eorum  antefignani  ca- 
nonizantur.  230,  234.  Eorum  raira- 
cula  «jualia  lint  ?  1 35*.  Lojolam  Faftis 
inferentes,  expundlo  Germano  ,  re- 
prefli.  23f.  Ineos  oblibrum  Santarelli. 
CuriaParilienfis  inquirit.  238.  Habef- 
iii^os  &  Japones  ad  Papatum  conver- 
tctc  malo  confilio  laborant.  242,  243 . 
cum  Janfenitis  colliduntur.  245-.  &c. 
Confpirationis  noviftimae  Anglicanae 
archite<fti  funt.  324.  Criminis  falfi  a 
Frehero  convidi  funt.  5-4. 

Jcfuitarum  haercles  fingulares  fex.  puta 
prima  de  jureoccidendi  Rcges  &Prin- 
cipes  quofvis  Pontifici  imparentcs.  2 14. 
Secunda  dc  aequivocationum  &  rcfer- 
vationum  mentalium  jurc.  215:.  Tertiit 
de  gratia  &  Iiberoarbitrio.  ^fo.  Qnar- 
ta  de  infallibilitate  Papae  in  quaeftioni- 
bus  fafti ,  in  Collcgio  Claromonrano 
Lutetiae  prodita.  276,  279.  Qmnta  de 
Theologia  Morali.  282.  &c.  Sexta  dc 
attritione.  2.97. 

Jefuitifiarum  [cik^ ab Urbano  VII I. abo» 
,     lita.  235-. 

Ignatii  Lojolas  apotheofis.  230,  234*. 

Llluminatorum  fe(^ain  Hifpania  emcrgens 
fupprimitur.  232. 

Imaginum  cuhus  Oricntales  &  Occidenta- 
les  interdifceptarur.  46.  in  Gallia  dc  c- 
jufdcm  antiquit.iie  Maimburgiuni  '\n' 

tcr 


RERUM  &  PERSONARUM. 


tcr  fc  Sorboniflam  controvcrtitur.  321. 

Impcratorum  migratio  Conflaruinopoli- 
tana  Papatum  promovct.  zp.  Gratiam 
Pontificis  R.  ambiunt.  45-. 

Imperatoris  ritulus  fub  Johannc  IX.  bc- 
neficium  Papac  elTe  incipit.  5*9. 

Imperii  Oiciiiics  Chercgato  Hadriani  VI. 
Legato  refpondciit ,  &  centum  grava- 
mina  cidem  exhibenr.  15-9.  Rcforma- 
tio  ab  iis  tcntata  qualis?  161.  Cam- 
pcgium  in  Comitiis  Noiimbcrgcnfibus 
nonadmittunt,  &  ad  Concilium  libc- 
rum  provocant.  163.  Palfavii  &  Au- 
gullae  Religiofam  Paccm  fanciunc.  178. 
Monaftcrii  &  Ofnabrugis  Paccm  iavito 
Papa  concludunt.  ij-S.  &c. 

Index  librorum  prohibitorum  Paufi  IV. 
jullu  confcribitur.  1 8  3.  Alexandri  VII. 
juffu  Bullae  Pontificum  aliiquc  libri 
Pontificii  in  eundem  referuntur.  289. 

Indulgcntiarum  commercium  Lco  X.fal- 
fispracrextibusexercer.  ifi.  Pluresln- 
nocentius  XI.  abolct.  513. 

Infallibilitas  Papac  in  quxfbonibus  fa£li  a 
Jcfuitis  afleritur.  176.  a  fanioribusGal- 
lix  Thcologisrcjicitur.  177.  Sorbons 
circa  candcm  declaratio.  178,  279.  Cu- 
Curia  Parifienfis  dc  ca  Confiliumgra- 
yiflimum.  287,288. 

Innoccntjus  I.  Papatum  promovct.  25-. 

Innocentii  II.  in  deprimendis  Impcrato- 
ribus  faflus,  94. 

Innocentii  III.  in  deprimcndis  Impp.  fa- 
ftus.  102.  in  Concilio  Latcranenfi 
TranfTubftantiationcm  ,  aliaquc  dcfi- 
nit.  103.  Monachorum  mendicantium 
ordincs  inflituit.  ilf/d. 

Innoccntii  I V.  advcrfus  Fridericum  odium 
incxpiabilc.  lof.     , 

Innoccntii  X.  clc^Vio.  25-4.  admittit  is  elo-^ 
gium  blafphcmiis  rcfcrtum,  ab  Iralo 
Gracco  cufum  ,  quo  Pamphilius  Filio 
Dci  pracfertur.  25- 5*.  Papatum  non  ipfe, 
fcd  glos  cjus  Olympia  Maldachina  afl- 
miniflrat.  2j"^.  Jaufenitas  damnat.  246. 
|,»^7.  contra  Paccm  Monaftcrienfcm 
^totcftatur.  ifB,  2fy.  Moritur.  t6o. 


InnoccntiiXI.cIedlio.  322.  Ejusfludlum 
reformandi  nonnaIla,leviora  Kcer,  com- 
mcndatum.  Ncpotifmum  abolcre  co- 
natur.  /^/i^.  Indulgcntias  complurcsa- 
bolcr.  223.  Cum  Regc  Galliac  &  ejuf- 
dem  Clcro  dc  jurc  Regaliae  dlfccptat. 
341,  342,  343.  ad  Clcri  Gallicani  litc- 
ras  acriter  rcfpondct.  3  44. 

Inquifitionistribunal  a  Paulo  IV.  crigicur, 

Intentionis  dirigcndas  Mcthodus  nova  Jc- 

.    fuitica.  283. 

Joachimi  Abbatis  vaticinium  dc  Scculo  dc- 

cimotcrtio.  ror. 
Jobi  Ludolfi  clogium.  242. 
JohanncsII  I.  P.  cumEpiphanio  Patriar- 

cha    Conflantinopolitano   dc  primatu 

contcndit.  31.  a  Theodorico  in  caree- 

rcm  compingitur.  ti>iJ. 
Johannes  V 1 1 1.  foemina.  fo. 
Johannes  IX.  rrcs  Auguftos  pronuntiar. 

Johanncs  X.  Theodoras  mcrctricis  artibus 
Papa  crcatur.  69. 

Johanncs  X  I.  Scrgii  &  Maroiiar  filius.  69. 

JohaancsXII.  puer.  12.  annorum  Papa 
eligitur.  6^.  fccIcratiHimus  omnium  cft. 
ibiH. 

Johanncs  X  V.  Papa  ncquifHmas.  69. 

Johanncs  X  V  1 1.  f ur ,  latro ,  proditor,  ^9. 

JohanncsX  X  1 1.  fc  ipfum  eligit.  Animas 
antc  fincm  mundi  Dco  frui  negar.  Im. 
pcratori  Papam ,  ut  Solcm  Lunac  prac- 
ftarc ,  dcccrnir.  127.  CcEfarco  Papatuna 
ruetur  advcrfus  Ludovicum  Bavarum. 
128.  Paupcrtatcm  palam  irridct  ,  & 
Chriftum  paupcrcmfuifTc,  ncgat.129. 
Ejus  Bulla  vcre  Babylonicaadvcrfus  Lu- 
dovicum  Bavaruip.  1 30.  Advcrfuscun- 
dem  edidum  Ludovici.  131. 
lanncs  XXIV.  Concilium  Romanum, 
"cui  bubo  pracfuit  ,  celcbrar.  139.  In 
ConcifioConftanticnfi  dcponitur.  140. 

Johanncs  Jcjunator  Conftantinopolitanus 
Epifcopus  Romanis  Pontificibus  refiftic. 
30.  Oecumcnici  Epifcopi  titulumaffc- 
dlar.3 3  indignantibus  ei  Pelagio  &  Gre- 
gorioM.  3+.  g  X  Jo- 


m 


I    N    D    E    X     II. 


lohanncs  Barvota  Vitoduranus.  1 29. 
Johannesa  Rupe  Scifla  Cutiam  Romanam 

graphicedepingit.  136. 
Johannes  dc  Yeraha  Papse  tyrannidcm  op- 

pugnat.  147. 
Johannes  Huli:  Papam  Antichriftum  effe 
aflerit.  147.  comburitur  contra  datam 
fidem.  148. 
Johannes  de  Zapolya  cum  Ferdinando  I. 

de  Regno  Hungariae  difceptat.  301. 
Johannis  Abbatis  vaticinia.  ij-i. 
Ifabellae  Philippi  II.  Conjugi  favor  erga 

Euangehcos  exitium  affert.  1 94. 
Ifidorus  Mercator  Epifcopis  Romanis  pri 

mis  Decreraies  fal(as  fupponir.  10. 
ItaU  Epifcopi  ab  Ecclefia  Ronwna  defi- 

ciunt.  32. 
Jubilasum  Pontificium  a Bonifacio VIII. 
inftituitur.  1 16.  Solcnnis  quasdam  in- 
auguratio  fuit ,  qua  fe  Papa  Cajfarcro 
jam  &  Pontificem  clTe  Supremum  de- 
cliravit.  ibid.  quid  Jubilseo  illo  inten- 
derit ,  cx  moribus  ejus  colligitur.  1 17. 
continuati  ejufdcm  caufae.  1 18. 
Julius  I.  r.  Epifcopos  Orientales  dcpofi- 

tos  tuetur.  17. 
Juhi  1 1.  tyrannis  &  (acvitia.  Bella  cjus ad-' 
verfus  Venetos,  Maximihanum,  Gal- 
los,  improbc  gcfta.  HelvetiosfraUdu- 
lento  foederi  innexos  bullatis  indulgen- 
tiis  madat.  A  Pifano  Concilio  ad  red- 
dcndam  villicationis  fuce  rationcm  vo- 
catus  ,  cidem  Laterat)cnfe  opponic.  Dc 
eo  judicium  Pallavicinidifcutitur.  149. 
Juliilll.  fpuriimores,  &  prima  purpura 
Innocemio,  non  fine  gravi  fufpicione 
donata.  176.    Concilium  Tridenti  re- 
tVaurat.177.  contra  Pacem  Religiofam 
Auguftae;  conclufam  ringitur.  178 
Julii  ClementisScotide  Ecclefiae  Romapa^ 
poft  TridentinumConciliumftatu  jiflf 
dicium.ipi.  * 

Judicialis  Extradus  Tyrnaviae  editi>  quo 
Paftores  Hungarici  rebellionis  infimu- 
lantur,  examen.318.  ^ 

Juris  Canonici  origo  &  progrcflus.  95',  96. 
Caefarci  Juris  Majeftas  per  illu^  oppreila 


cft  /6/^.PapaIcra  Ma/eftatcm  vallde  mu- 

nit.97. 
Juftinus  Imp.  Romanis  Epifcopis  fe  oppo- 

nir.  50. 
Juftiniani  I.  de  Sedc  Romana  fcnfus.  3  r. 


K. 


j^  Ellio-nls   Jefuitae    adverfus    Paftores 
■^     Hungaricos  captivoscrudditas. 3  1 2. 


5^' 


L. 


r    AnicnaParificnfis.  19^-.  Vallis Tdinac 
*-'     229.  Hiberniae.  2j-i.Pedemontana. 

Latinitatis  zeloferturAIcxander  VII.  290. 

Launojus  Hadrianum  V I.  adverfus  Palia- 
vicinum  vindicat,  IJ-9.         ^ 

Leo  I.  Papatum  promovct.  25-. 

Lco  IV.  Papalcm  Scdcm  fine  confcnfii 
Imp.occupat.  5-4. 

Leo  X.  Papa  eligirur.  Lateranenfi  Conci- 
lio  Pifanum  extinguit.  Principum  dif- 
fidia  fovet,  &  fortunae  fervit.  Hclve- 
tios  nefarie  dividir.  15- r.  Mcrcaror  & 
Cananncus  ingens,indulgentrarum  com- 
mcrcium  exercct.  ij-2.  Ejus  atheifmus 
&  impictas  rariis  teftimoniis  probantur. 

LcodienfisCleridc  Ecelcfije  R.  corruptio- 

ncquerela.  93. 
Lcopoldus  Bambergenfis  Ludovicum  Ba- 

varumdefe^idic.  133. 
Leopoldopoh  Hungari  Paftores  captivi  pef- 

fimehabiti.  312. 
LibcriusPapa  Arianus.  iS. 
Litcra?  jboiKC  a  Nicolao  V.  nntriunrur,qua- 

rum  mox  mini%rio  Antichrilhisdcte- 

dqscft,  143.  •    '- 

Livio  (Don)  Nepotcm  inftituerc  Innoccn- 

tius  XI.  gravatur.  322.  '       ' 

LoIIardi  Papam  Antichriftum  proiiuntianr. 

147.^    ;    _     :      ■.         ./     ^     ^ 

Longobii^?4i  gratiam  Romanorum  Ponti- 
fiqumambiunr.  45-.  a  Pipi«o  &  Carolo 


M>4onaiitui.  46^^  .H\t  .u^n^ihioy^ 


Lo« 


RERUM  5c  PERSONARUM. 


Lothiringi  Cardinalis  didum  de  Ecdcfia 

Ronuna  degcneiranrr,  5. 
Ludovici  Pii  donatio.  64. 
Ludovici  Bavari  ccrtamcn  cum  Johannc 

XXII.  1^8.  Roma  occupara  Johan- 

ncm  deponit.  i/;iJ.  Edicluni  gravc  ad- 

verfus    cjufdcm    Buliam    Babyloniam 
*  ftringit.  130,  131.   Ejuldcm  hcroicum 

advcrfus  Benedidum  XII.    diploma. 

Veneno  fibi  propinato  moritur.  132. 
Ludovici  Hungarias  Regis  decrctum  advcr- 

fus  EuangeJicos.  301. 
Ludovicus  X  I L  Galtix  Rex  Ecclcfiam  Ro- 

manam  Babylonis  iK>minc  pcrftringit. 

15-0. 
Ludovicus  XIII.  a  Pontificc  R.  advcrfus 

Euangelicosinflammatur.  13  i .  fediiio- 

fis  libellis  ab  Hifpanis  impetitur.  237. 

quibus  ipfcmec  refpondct.  ilfiJ.  Rupcl- 

lam  capic.  14 1 . 
Lupanar  Romae  a  Slxto  I  V.  inftituitur. 

146. 
Lufitanorum   de   Habcfilnia  fubjuganda 

confilia.  243. 
Luthcri  in  rcformanda  Ecclefia  aufus  hc- 

roici.  if^.  Reformatio  ejus  initio  im- 

pcrfedior ,  mox  perfcdior  cvafit.  1 62. 


M. 


MiEnardi   Comitis  Tirolenfis  oratio 
gravis  advcrfus  cftoeminatos  Anti- 

chriftos.  1 14- 
Malachiae  Hibei  ni  vaticinia  dc  Po«tificibus. 

522. 
Marca.  V.  Petrus  de  Marca. 
MarccUus  II.P.  dc  falute  Pontificum  dcf 

pcrat.  180. 
MarccHii  ars  nova  convcrtcndi  haercticos. 

218. 
Marcus  P.  univcrfalis  Epifcopi  titulum  fibi 

arrogar.  17.- 
Marisc  conceptio  difccptata  varic  ,  in  Hif- 

pania  inprimis  ingcntes  turbas  dcdic. 

223.  Ejufdem  Monira  faluraria  ad  in. 

difcretosiui  cultorcslaudata,  &anon- 

ftuIIisMatiolatnsoppugnata.  320. 


Malmesburienfis  de  EcckCix   K.  Seculo 

X  1  I.  facic  mifcra  teftimonium.  90. 
Marozia  merctrijf  Romac  impcritar.  666g. 
Mafenii  judicium  dc  HadrianoVL  lyy. 

ars  nova.  218. 
Mathildis Gregorii VII.  patrona. 80. 
Matthias  fratrcm  Rodolphum  vincit,   & 

Bohcmis  Ferdinandui\i  obtrudir.  225*. 
Mauritius  Imperat or  a  Plaoca  occiditur. 3 6. 
Maximilianus  1 1.  Prorcflantibus  accjuior  j 

rcligionislibertatcmimpcrritur.  191. 
Mcretricis  cxoleta:  cum  Ecclefia  Romana 

degcnerantccomparatio.  290. 
Mcthodiftarum  novorum  hiltoria.  artcs 
variae  &  inconllantia.  218.  Proditorcs 
funtcaufa:  Pontificiae.  ;W. 
Mcthodus  nova  jcfuitarum  ,    qua  Bohc- 

miamad  Papatum  reduxerunr.  126. 
Michacl  dc  Ruyter.  V.  Rnyter. 
Millefimus  annus  Ecclcfiac  fatalisfuit.  71. 
Militiacterovetita.  294. 
Minorum  fratrum  religio  in  Concilio  Vicn- 

nenficonfirmatur.  124. 
Miflale  Romanum  Gallicercdditum  Afc- 
xandro  VII.  flomachum  movec.  290. 
Monachorum  mendicantium  Ordines  ab 
Innoccntio  1 1 1.inftituti.  103.  Pontifi- 
cibus  grati  funt.109. 'a  Guilhclmo  dc 
S.  Amorcrefutantur.  109.  Euangclium 
aeternum  mcditantut.  1 10.  &c. 
Moralis  Thcologia  Jcfuitarum  ,  cjufi^ue 
principia.  282.  Ei  Alexander  V  IL  pri- 
mo  fuccenfec ,  mox  favcr.  28^.  Sorbo- 
raecenfuram  fubic.  282.  &c. 
Moriandus  lanienam  Pcdcmontanam  dc* 

fcribit.26f. 
Muhamcdifmus  &  Papifraus  eodem  fere 

temporecmergunr.  39. 
Mutii  Vriellefci  ,   Jefuirarum   Gencralis, 
qucrcla  dc  Jefuitis  dccraci^atoribus.  292. 


^T  AnncrcnfisEdi(5li  hiftoria.  327. 'Rc- 

^^      ccntioribus  edidis  &  pcrfecutioni- 

bus  variclabcfadatum  eft  ,  pura  in  ar-r 

ticuijs  conccrncniibus.iibcitatcm  con- 

fcLcu^ 


fi  3 


I    N    D    E    X      II. 


fcicntise.^ip.  iEgrorum&afHidorum 
confolationcm.  330.  Liberorum  edu 
cationem.  331.  Rcligionis  exercitium 
publicum.  33^,333^  334-  Scholarum 
li  Academiarum  libertatem.  33^ .  Excr- 
citiumdirdplinacecclcfiafticae.336.  Ca- 
meras  Edidi.  3  3  7 >  3  3 8.  Parcs  cum  Pon- 
tificiis  praerog,ativas.  339. 

Ncpotifmus  Alexandri  VII.  270.  Ejus.^^.r- 
canajam  olim  detexit  Alvarus  Pclagius. 
271.  DceodcmqucrcIaFrancifci  Rho- 
tomagcnfis.  172.  Ve^bo  Dci  &  Canoui- 
bu$  Conciliorum  rcfragatur.  thiA. 

Ncrius  CPhil.)  canonizatur.  230. 

Nicolaus  I.  P.  a  Secuiari  potcftate  judicari 
rcnuit.  ^^,  Lotharium  cxcommunicar. 
Cum  Michaclelmp.obrcftitutum  Pho- 
tium  cxpoftulat. /^/</.  Saccrdotcsconju- 
gatos  pcr(ec]uituv.  tbtd. 

Nicofai  I IL  hiftoria.  113. 

NicoIausV.  Antipapa.  124. 

Nicolaus  V.  P.  literas  &  htcratos  fovct. 
143. 

NicolausGlcmangis  Ecclcham  Romanam 

■    Apocalypticac  Babylonis  titulo  infignir. 

Nicolaitarum  haitcns  a  Grcgorio  V 1 1.  fi 

fta.  83. 
Kihu(ii{Bartholdi)  arsnova.  218. 
Nomen  primus  Papa  Scrgius  1 1.  antea  os 

porci,mutavit.  5-4. 
Norinbergcnfium  Comitiorum  in  ncgotio 

rdigionis  ada.  163. 


OCcamusLudovicum  Bavarum  defcn- 
dit.133. 
Oecumcnici  Epifcopi  litulus  a  Gregorio 

M.damnatur.  33»  34»  56,  ^T.Quofcn- 

fuPatrem  Romanum  Pontificem  Occu- 

mcnicumappcllaycrint?   3-8. 
Olympia  Maldachina  Innocentii  X.Papa- 

tum  raoderatur.  cujus  hiftoria  cJt  Ab- 

batcGualdonarratur.  25-6. 
O.insEcclefias,  liber,  dc  corruptionc  Ec- 

clefiKqueritar./7.  ,    ; 


jOricns  fere  totus  PontificisRomaiii  culpa 
1      Turcx  jugum  fubivit.  142. 

Ofculum  pcdum  a  Scnatu  Romano  Valcn- 
I      tinusPapaadmittit.  f2. 

Othonis  Pii  donati^.  64. 


P  Alatinarus    poft    vi£lam    Bohcmiara 

*^      tempcftas.  2z8. 

Pallavicini  (Card.j  judicium  de  Julio  1 1. 
149.  dc  Lconc  X.  x^ij.  dc  Hadriano 
VLijrS.  dc  Clcmentc  VII.164.  Si- 
moniam  Pauli  1 1 1.  defendi.c.  1  65*.  Ne- 
potifmum  AlexandriVIL  quomodo 
adjuvcrit  ?  270.  Ejus  de  Ecclefias  Ro- 
mana:  poft  Concilium  Tridentinum  fta- 
tucum  Suave  Polanoconfli(!^us.  291. 

PamphiliushmoccntiusX.  Filio  Deiblaf- 
phcme  praelatus.  2^5-, 

PapaEele(5lio<]ualise(rcfolcat  ?  261;  quid 
in  ea  Sccularcs,  quid  Cardinales  fpe- 
ftcnt  ?  26Z.  Ejue  cligcndi  forma  a  Gre* 
gorioX  V.  praefcribitur.  230. 

Papatus  &  Muhammcdanifmus  eodem 
tcmpore  cmcrgunt.  39.  ^ .  B.0mdna Ec- 
ciejia. 

Paris  (Matthasi)  quercla  de  Cleri  Anglica- 
nicorruptione.  loi. 

Parifienfis  lanicna  horribilis.  19^.  anon- 
nullis  excufata  -,  a  Maximiliano  Imp, 
Turca ,  Thuano ,  aliis ,  ipfb  Carolo  I X. 
pocnitente  damnata.  196.  a  Grcgoria 
X  V.&  Jcfuitis  laudata.  ip6. 

Parricidia  a  Jcfuitis  dcfcnfa.  214. 

Pafchalisl.  P. cIe6lioanomaIa.fi. 

Pafchalis  IL  Henricum  IV.  pcrfcquiruE, 
94. 

Pafchafius  Ratbcrtus  corrqptor  doftrinx 
deEuchariftia.63. 

PafTavii  Pax  Rdigiofa  Iraperii  fancitur. 
178. 

Paulo  Ap.  multiim  Ecclcfia  Romana  de* 
bct.  2. 

Pauli  II L  Papatus  dc  eo  tcftimonio  libri 
Italici , .  Onuphrii.  Simonia  ejus  a  Pal- 
lavicinoncquitcrdcfcnfa.  i6f.  Qualem 


RERUM  8c  PERSONARUM. 


fe  crga  Cac^rem  gcflerit  ?  1 66.  Conci- 
lii  celebrandi  ftudium  tcfUtur.  EjufHem 
judb  Coiifilium  a  Cardinalibus  &  E- 
pifcopis  de  rcformanda  Ecdcfia  fonfcri- 
bitur.  167.  cujus  praccipua  capita  nar- 
ranrur.  In  netvum  tamcn ,  dinidcnti- 
busincjusexaminc  Cardinalibus,  non 
crumpit.  1 68.  Jcfuitarum  ordincm  con- 
firmat.  169. 

Pauli  IV.  DraconicusuidverrusCacfarcs, 
Carolum  &  Ferdinandum  animus.  181. 
ConciliuraTridentinum  deteftatur.  182. 
Draco&  Lcocft.  183.  cjufdem  Bulla 
dc  puniendishsreticisetiam  Impcrato- 
ribus  &  Rcgibus.  Tribunal  Inquifitio- 
nis  inftituit.  Indicem  librorum  prohibi- 
torum  confcribi  curar.  Morc  Turcico 
Papatum  promovct.  183. 

Pauli  V.  cledio  &  conclavc.  Divinis  ho- 
Boribus  fe  affici  patitur.  119.  Hiftoria 
diflidiiipfum  intcr'&  Venetos,  incjuo 
fuccumbit  viftus.  220.  Ecdefiam  non 
reformavit ,  fcd  deformavit.  221.  Con- 
troverfias  de  auxiliisgratiae  &  conccptio- 
nc  Maiiae  definirc  non  cft  aufus.223. 
Ex  decimis  Italiae  bcllum  Bohemo  Gcr- 
manicum  fuftentat.  xij. 

Paulus  Scrvita  Vcnctorum  caufam  agcns  a 
ficariisimpctitur  fcriptum  cjus  in  Venc- 
torum  caufa.  220.  cjus  dc  Papatupoft 
Concilium  Trid .  fentcntia.  29  I . 

Paupcrtatem  palam  Johanncs  XXII.  irri- 
det,  &  Chriftum  paupereiii  fuiflc  nc- 
gat.129. 

Pcdemontana  lanicna  horribilis.  ^^f.cjus 
vcra  caufainquiritur. /^ii.  Vindidta  dc 
pcrfccuioribus  fumpta.166.  W,}V»Utn- 
fes. 

Pclagius  P.  Johani>i  Jcjunatorl  fe  opponit. 

34" 

Pcrronins  (Card.)  prodit  arcana  Concla- 

viumPapalium.  219. 
*Petrarcha  Curiam  R.  dcpingit.  1 3  f , 
Petrus  an  fundavcrit  Ecclcfiam  Romanam? 


rcfcliitur.240.  de  jurc  Rcgalix/cribir. 

342. 
Phocas  parricida  Mauritii  Domini  fuf.  36* 

cjus  de  Ecclefia  Romana  Ecclcfiarum 

omnium  capite  edidum.  /W. 
Philippus  Bard.  imagines  Patrum  Concilii 

V  I.  removet.  46. 

Philippi  Pulchri  R.Galliac  cum  Bonifacio 

V  Ill.deinvcftiiuriscertamen.  120. 
Philippi  Bclluaccnfis  Epifcopi  Militis  hi» 

ftoria.  294. 
PhotiusPatr.  Conft.  dcponirur.  ^8.  rcfti- 

tuitur.  ^-f. 
Pichcrelli  Iibcr  de  MifTa  ab  Alcxandro  VII. 

prohibctur.  289. 
Pii  I  I.facinoraingloria.  14^'. 
Pii  I  V.Papatus.  184. 
Pius  V.dcfalute  dcfpcrat.  191.  Advcrfus 

fidclcs  fasfit,  &  apud  Maximilianum 

libcriatcm  rcligionis  imperticntem  pro- 

tcftatur.f^/</.  Angliam  ,  Scotiam  ,  Gal- 

liam  turbarc  conatur.  192.  BcIgiiHif- 

panicitragcrdiam  t4[citat.  193.  piare  fua 

abEfpcnca:pjubctur.  221. 
Platina  Pontificcs  Scculi  X.  male  pfngit. 

6g. 
Pontani  Venctorum  Ducis  divftum  dc  ana- 

thematis  Pontif.  120. 
Pontifiecs  Romani.  V.  RomaMiX  EccleJtM. 
Pofonicnfc  tribunal  proccditadvcrfus  Ma- 

gnatcs  Hungaros  Euangclicos.  306.  Pa- 

llorcs.  307.&C. 
Pra;dcftinationis  do(flrinam  fanam  tuctur 

Godcfchalcus  :     oppugnant    Rabanus 

Maurus ,  ScotusEcrigcna.  5-6. 
Praedicandi  munus  Curatos  intcr  &  Mona- 

choscontroverritur.  280.    • 
Pragmaiica  fandio  a  Eudovico  I X.  confi- 

citur.  1 13.  aConcilioBafilccnfi  confir- 

mzxm.tbtd. 
Prcsbyreii  &  Epifcopi identitas  ex  Hiero- 

nymoanTcritur.  1  2. 
Probabilitas  Jffuiticjc  Thcologix  Moralis^ 

priucipium.  183^ 


Pctrus  de  Marca  ncgans  Rtgcs  Galliac  in 
BuilaCocna:  Domicii  cxcommunicaM  , 


Ea. 


I    N    D    E    X      II. 


U  Abanus  Maurii'»  fanam  de  Praedcd:!'- 

*^  •  natione  dodrinam  oppugnar.  5-6. 
ranior^m  deEuchanftiafententiam  pro- 
pugnar.63. 

Rackozius  Jibertatis  Hungaricce  vindcx. 
304.  ^ 

Ravaillacus  parricida  Henrici  IV.  Papam 
Deum  agnorcit.  20 f. 

RavennateulisEeclefiaa  Nicolao  I.oppri- 
mitur,  f^. 

Ras-Seelaxuspartiura  Romanarumin  Ha- 
beflinia  Dux.  241. 

Rcformationem  Ecclefia:  urgent  Duran- 
dus  Miiiutenfis  ;  licet  defperct  dc  ca- 
dem.  123.  Sigifmundus  I.in  Conftan- 
tienfi  Concilio.  140.  Concilium  Bifi- 
lecnlc.  i^i.Langins.  if6.  author  libri, 
cuitjculus:  Onus  EccIcGae;  &alterius, 
cuitiiulus:  depra^ftandisdecimis.i^y. 
Hadrianus  V  1.  ifS,  160.  Ordincslm- 
perii ,  &  Cantones  i  X.  J^elvctias.  i^i. 
Prarbti  juftu  Pauli  I  V.  confilium  de  re- 
formanda  Ecclefia  ineumcs.  167,168. 
Conciiium  Tridentinum.  173.  Scriam 
aggrediuncur  Lutherus  &  Zwinglius. 
ij-j.&c  162.  InnoccntiusX  I.Roma- 
nam  Curiam  rcformareconatur.  323. 

Regalia:  jus  Regem  &  Clerum  interQal- 
lix ,  &  Pontificem  controvcTtitur.  34,1 . 

.342. 
^  Ribaldi  Jef.  vox  adcarnificem  Euangclicos 

madtanrcm.  268. 
Richelii  methodus  controvcrtcndi  ha:reti- 

cos.  218.    fcditiofis  libellis  impetitur. 

237. 
Ritus  novi  Caroli  M.  tcmpore  iii  Ecclefiam 

introdudi.49. 
RobertiGaliilibcr  adverfus  Papam.  121. 
Rodolphus  I.  Imp.  Romam  ire  dtircdat , 

&  Papas  Ramandiolam  donat.  113. 
Rodolphus  II  Bohemis  favct.  224.    acie 

vidusprac  mceroremoritur.  225-.  Hun- 

garis  religionis  hbertatcn\  impertitur. 

301. 


Rodolphus  SuevIxDuxParccmii  ab  Hil- 
debrandmis  Imperator  eligitur.80.  proc- 
lio  vi6lus  pcrit.  ?^/W. 

Roma  4  popuiis  fcptentrionalibus  vaftatur. 
28.  Sub  Ciementc  VII.  capta  diripicur. 
164. 

Romana  Ecclefu.  Ejus  hiftoria  fcptem  pe- 
riodisinclufa  pertexitur.  i .  f .  V.Brexi/a- 
ria  Jeptem  Pcr/odorutn.  Origo  ejus  di- 
fccpcata.  2,  3.  Cundata:  ab  Apoftojisce- 
lc.^ritas.  3.  clogia  a  S.  Parribusci  tribu- 
ta.  4.  pnmorum  ejus  Epifcoporum  hu- 
railiras.y.  Diu  ab  ha^refi  immunisma- 
net.  7.  In  regimine  paulatim  defledif. 
1 1 .  Unde  typus  ejus  maturc  c3Eteris  diC~ 
plicuit.  13.  Ambitio  ejus  Conftantini 
favorcaugctur.  16.  Primatus  cjusvarie 
afFeciatuslicct ,  nondum  lamenagno- 
fcicur.  16-36.  Advcrfus  ejus  avaritiam 
Imperatores decreta  condunt.  2 1 .  Eccle- 
fia  Oriencnlis  primatui  ejus  in  Concilio 
Nicaeno,  16.  Conftantinopolitano.  22, 
Chalccdonenfl  reclamat.  Ejufdemcum 
Epifcopis  Conftantinopc)litanis  a^mula- 
tio.  26-36.  Sub  Phoca  fupreraam  in 
Spiritualibus  poteftatem  impetrat,  & 
dcinceps  varie  exercet.  36.  &c.  fimul , 
Giegorii  M.  indicio ,  Aniichriftiana  fic. 
/^/W.  &  vcrus  in  cam  Papacus  introdu- 
citur.  39.  In  Concilio  Conftantinopo- 
litano  V  I.  in  ordinem  redigitur.  42.  E- 
jus  ftatus  Seculo  VIII.  proferendae  do- 
rajnationi  cjus  inprimis  idoneus.  45*. 
Cultum  imaginum  adoptat.46.  &c.  Di- 
tionis  Romanas  dominium  fcudali  ncxu 
adipifcitur ,  &  ab  Imperatore  Orientali 
deficit.  46.  Sub  Carolo  M.  hberius  fc 
Papat  us  ejus  movct ,  bcnevolentia  ejuf- 
dem  adjutus  ,  &  ccremoniis  cjus  ifi 
Franciamintrodu(3:is.49.  Titulum  Im- 
pcratoris  fui  bencficii  facit.  f^.  Legcs 
cjus  irrefragabiies  efTc  Stcphanus  V  I. 
jubct.  61 .  Monftra  Scculo  X.  in  eam  in-  * 
trodufla.  62,  6_f  .&c.  Clerus  cjus  totus 
coVrumpitur.  70.  Ejuscircaam.um  mil- 
lcfinium  ftatus  miferabilis.  7  i .  Cardi- 
«^libus  Papae  clcdoribus  adminiftratio 

cjus 


RERUM  Sc  PERSONARUM. 


cjus  ccdir.  74.  &c.  poteftatem  in  tem- 
poralibiis  eriam  fupremam  fubGregorio 
V 1 1.  affcftat.  79.  &c.  Bcllum  Sacrum 
&  militiain  cruciatam  deccrnit ,  ut  able- 
^atis  in  Oricntcm  Piincipibus  libcrius 
dominetur.  86.  &c.  Calamitofa  ejus  cir- 
ca  ScculumXII.facics.90.  EjusPapa 
fit  Rcx  abfolutus ,  &  Imperatorcs  depri- 
mir.  94.  &c.  Vcrbi  Divini  Majeftati 
Theologiam  Schoiafticam  ;  &  Juris  fcu 
Icgum  humanarum  Majeftati  jusCano- 
nicum  opponit.  95-,  96. &c.  Ei  fc  fide- 
les,  Waldcnfes  inprimis,  opponunt, 
^g.  In  ConcilioLatcranenfiTrandub- 
Itantiationem,  aliaquedefinit,  &Deum 
Maozim  extollir.  10?.  A  Monachis 
mendicantibus,  Francifcanis  &Domi- 
nicanis  fuftinctur.  i  o^.JEzcmum  Euan- 
gelium  d  Monachis  excogitatum ,  blaf- 
phemiis fcatens,  fcgniterrcprimitjquia 
nudum  ejius  Papatum  reprsefentabat. 
1 1  o,  1 1 1 .  &c.  Sub  Bonifacio  VIII. 
ctiam  in  temporalibus  Supremam  pote- 
ftatcm  impetrat ,  adcoque  Papatui  fa- 
ftigiumimponitur,  interccdeiite  Jubi- 
Ixo,  ceu  folenni  inaugurationeSupre- 
tnx  in  Spiritualibus  &  temporalibus  po- 
teftatisx  1 1  f ,  1 1 6 .  &c.  Cacfaraco-Papa- 
tum  fuum  tueturadvcrfus  Ludovicum' 
Bavarum.  iz8.&c.  acordatisBa»byIonis[ 
nomine  infignitur ,  &  corruptio  ejus  va- 1 
rie  rcprchcnditur.  135".  &c.  fchifmatc 
pertinacidimo  inde  ab  Urbano  VI.  ad 
Concihum  Conftantienfe  nfqucdiftra- 
hituiu  1 38.  &c.  Oricntalcs  Ecclefias  dc- 
fcrenscaufa  fit,  quod  Turca:  jugum  cx- 
dem  fubivcrunt.  142.  Nubes  tcftium 
adverfuscahdcm.  147,  t 5-0.  pcrfccutio- 
neni  gravlffimam  fuftinentium.  14S,; 
ifo.  Ab  ea  inftiruirur  fcparatio  fide-i 
lium  per  Rcformationem  Lutheri  & 
Zwinglii;  cujus  neceftiratem  Pontificii  i 
agnoverunt.  15-1.  &c.  162.  Concilium  ' 
liberum  expetirur  ab  iis ,  qui  adverfus  R.! 
Ecclefiam  protcftabantur ;  in  cuiuslo-| 
cuminftitutum  Tyrannicum,  Tridcn-' 
tinum,fcparationem  Proteftauiium  non 


fuftulit ,  (cd  promovit  magfs.  1 54- 1 S9. 

Scparatam  a  fe  Ecclefiam  Euangclico- 

rum  perfcquiturdirismodis.  190-f. 
Rupella  d  Ludovico  XIII.  capirur.241. 

infultante  eidem  Urbano  Papa.  ilfid. 
Ruyter  ArchithalafTusFoed,  Bclgii ,  Pafto- 

rcs Hungaricosex  triremibusNcapoiita- 

nisiibcrai.  316. 

S, 

C  Acrum  bcllum.  V.  Bellum  facrum. 
*^  Sacramentarii  ccrtaminis  Pafchafium 
inter&Bcrtramum  hiftoria.  63.  conti- 
nuatioejufdcm  fub  Bcrengario.  78. 
Sales  V.  Fra*t:ifcHsde  Sa/es. 
Santarclli  libcr  dc  poteftarc  Papa: ,  Regum 
potcftati  iniquus  ,    Sorbonae  cenfurjc 
fubjicitur.  238. 
Sarisburienfis  Epiftola  ad  Hadrianum  I  V. 

de  corruptione  Ecclcfix  Romanx.  9 1. 
Schifma  Ecdefix  R.  d  rempore  (Jrbani  VI. 
ad  Concilium  Conftanticnfe  ufque  per- 
ticaciflimum.  138.&C. 
Sciopii  Ciafl[Icum  belli  Sacri.  227.  Mira- 

cula  Jefuitarum  depingit.  234. 
Scotus  Erigena  dodrinam  fan.^.m  de  Pr.-c- 

dcftinatione  oppugnat.  5*6. 
Scotiaa  Pio  V.turbata.  192. 
Seculorum  ,  quibus  Ecclcfias  Romanx  hi- 
ftoria  inncditur,  hiftoria.    vcfuti  pri- 
mi ,  Sccundi ,  Tcrtii.  1-16.    Quarti, 
16-25-.  Quinti,  2J--29.  Scxti,  29.36. 
Septimi.  36  4f.  Odavi  4j-./o.  Noni. 
5-o-6f.    Dccimi  ,    67-72.    Undccimi ; 
72-89.  Duodccimi,   89-ror.  Decimi 
tcrrii  ror-i  16.    Dccimi  quarii ,   116- 
139.  Decimi  quinri  139-149.  Dccirai 
fexri  149  208.  Decimi  feptimi  208-f. 
Scduncnfis   Cardinalis  Hclvctios  nefaric  ' 

dividit.  ly. 
Seniinaria  Roma?  d  Gregorio  XIII.  infti- 

tuta.  19S. 
Sergius  1 1.  Os  porci  di(flus,  nomen  mutar. 
5-4.  S-dem  P.  fineconfenfulmpcraions 
occupat.  ibid. 
Scrgius  1 1 1. cx  Marozia  Johannem  IX.  gi- 
gnit,  6^. 

h  sror-. 


I    N    D 

SibrziaPallavicinus  V.  PaUavkirtui. 
Sigifmundus  I.  Concilium  Conftantienfe  a 

Johanne  XXIV.  convocari  magno  ftu- 

diocurat.  140. 
SigifraundusAuftriae  Dux  aPapaadCon- 

cilium  s  a  Concilio  ad  Chtifturn  provo- 

cat.  147. 
Silvelbi  1 1.  nccromantia.  69.  75. 
Simoniacorum  hxrcfis  fiditia.  83. 
Sineiifes  ad  Papatum  converfi  ,  abeodem 

deficiunt.  245. 
Siricius  P.  poceftatemPapalemamplificat.- 

23.  Dodrinam  fanam  contaminar.  24. 
Sixtiis  tri.  P.  Papatum  promovct.  25-. 
SixtilV.  impuriras.  146.  Helvetiis  nefa- 

rieilludir.  146. 


E    X      II. 

Stercoriftas  AiCti  afrertorcs  fanioris  dc  Eu- 

chatiftiadodrinae.  63. 
Stiriae  perfecutio.  2q6. 
Strada  (Fam.)  caufam  aperic  Caroli  laf. 

Hifpaniaein  carcere interfe(^i.  194.  La- 

nienamParifienfem  laudac.  197. 
Suavis  Polanus  V.  Fanlu^s  Servita. 
Succc/rionis  Paparum  turbatio.  62. 
Sufiia£:us  Habeftiniae  Rcx  Pontifici  R.  jii- 

rat.  242. 
Symmachi  P.  hiftoria.  28. 


np  Axa  Pcenitcntiaria  ab  Efpencaeo  per- 
■■•      ftringitur.22i. 
Sixti  V.  crudclitas.  HenricosNavarrum5i  '  TelinaVallis.  V.r<i///5T<!'//W. 

Cond^umfulminefacroferit.  199.  Ad- 1  Templariorum  horribile  excidium,  ejiif- 

vcrfus  Henricum III.  Monitorium  di-  |      que  caufa.  1 24. 

plomaedit.  cui  Rex  afpere  refponder.  .  Tergeftiincarcere  Paftxtres  Hungaricipcf- 

200.  Parricidium    Clementis    laudar.  !      fimc  habentur.  317. 

201.  Vulgatsmvcrfionemrecognofcif.   Teftium  adverfus  Ecclefiam    Romanam 

202.  Hifpanis  infenfior  gratiam  Hen- 


rici  I  V.  6c  Clemcntis  ambic.  Unde  ei 


nubes.  147.    Eorundem  perfecutio  & 
martyria.  148. 


Navarriftse  nomen ,  &  morsabHifpa-    Thafii  Agcfilaum  Deum  faciences  irrifi 
nisacceleratur.  203.  j       2.30. 

Sopjiix  Reginse   Eohemias   tcftimonium  ^  Theodora  &  Marozia  meretrices  Romx 


contraPapam.  147. 
SorbonaSantarellide  Poteftare  Pontificia 
hbruradamnat.  238.  ob  ccnfuram  ge- 
minam  ,  Vernantii  &  Guimenii ,  a  Pon- 
lifice  Alcxandro  V I  I.apud  Regem  GaK 
liie  accufatur.  287.  Ejufdem  doclrina 
circa  infallibilitatem  Papac.279.  Difti- 
dct  a  Jcfuitis  circa  propofitionesvarias. 
281.  Thcologiam  Moralem  inprimis. 
282. 

Scampefli  ccnfura  librorum  feditiofbrum 
adverfus  Regem  Gallise  ,  diffidium  cxci- 
tat.237, 

Staniflaus Coska canonizatur.  230. 

Stephanusl.  P.jus  appcllationis  ad  Eccle- 
fiam  Romanam  tuetur.  15-. 

Stephani  V.  cledioanomala.^^-i. 

SrephanusVI.  leges  Ecclefia:  Romana;  ut 
irrefragabiles  finc ,  fancit.  61 . 

Siephanus  VII.  fajvit  advcrfus  cadaycr 
fouiiofi.  ()I. 


impcricant.  66. 
Tneodorici  Uriac  de  mutatione  Ecclefiae 

Romanas  in  pejus  apophtegma.  3. 147. 
Theodon   edidum    adverfus    avaritiam 

Cleri  Ronlani.  21. 
Theologiae  fupinus  Seculo  jara  fexto  negle- 

dus.4. 
Theologia  Scholaftica  Juri  &  verboDivi- 

no  fuccenturiatur.  95-,  98.  a  Janfenio 

damnata.  245*. 
Thcologiae  Moralis Jcfuitarum  principia. 

282.  aSorbonanotatur. /^/ii^.  ^ 
Therefia  Hifpana  canonizatur.  230. 
ThomasVillanovanuscanouizatur.  273, 
Titus  Oates  Confpirationem  Anglicanam 

deregir.32f. 
Toletus   Hierarchia;  Anglicanae  Secrctaf 

Reaor.208. 
Tornacenfis   Epifcopi   literse   Paftorales. 

320. 

Traiif- 


RERUM  &  PERSONARUM 

TranfTbbflantiatio  in  Concilio  Larcrancnfi 

definirur.  103. 
Typographiaeorigo&ufus.  144» 


17  Alcntis  Imp.  cdi(flum  advcrfus  avari- 
^      tiam  Cleri  Romani.  21. 

Valcntinus  P.ofculum  pcdum  aSenatuR. 
primusadmittit.yi. 

Valentiniani  Imp.  cdi£tum  advcrfus  avari- 
liam  Cleri  PvOmani.  a  i . 

Valeriani  M.  Capuc.  Ars  nova.  a  1 8. 

Vallis  Telina:  lanicna  horribilis.  229.  a 
Pontifice  non  imbrobata.  /i/^.  Eadem 
Gallum  exigereUrbanus  VIII.  conatur. 
236. 

Venetorum  cum  Paulo  V.  difHdium  ob  in- 
terdidum  de  bonis  Soli  5c  immobilibus 
ab  Ecclcfiaflicis  non  podidcDdis.  in  quo 
viclores  difccdunt.  220.  lidem  Gra:cis 
Templura  conccdentcsaPapa  rcprchen- 
fi.  231. 

Verbi  Divini  Majeftas  per  Theologiam 
Scholaflicam  fupprimitur.  95",  98. 

Yernantii  dcfenfio  Papac  advcrfus  Sorbo- 
nam. 280,281. 

VeronifVarum  nova  Methodus.  218. 

VicT:oris  advcrfus  Ecclcfias  Aliaticas  ty- 
phus.  14. 

ViennenfisPacificatioHungariscxcrcitium 
religionisliberum  conccdit.  301.  Con- 
firmatur  ab  Imperatoribus  pluribus. 
ii/id.  Violatureadcm  varie.  302. 

Orbani  1 1.  P.  Hildebrandi«i  &  Clementis 
III.  contraria  fludia.  84. 

Urbani  III.  faflus  in  Imperatorc  deprimcn  • 
do.  94, 

Urbanus  V II  fchifma  orditur.'  1 38..  Con- 
trariacjus&Clemenris  f^udia  <W. 

Urbani  VIII.  clcdio.  Nepotcs  promovct. 
233.  Jcfuitaspraecipuos,aIi6fc]ue  cano- 
nizat  234.  BuIIam  Coenx  Dominivc- 
novat.  240.  Rupsilx  fubjugatacinfolen- 
tcrinfultat.  241.  Habcfliniam  fruftra 
Scdi  fucC  fubjicere  conatur.  242.  Ad- 
Tsrfus  Caefarcm  &  Hifpanum  Gallosin- 


flammat.  Hifpanorum  advcifus  cundcm 

confilia.  244. 
UrficinusP.  Papatum  promover.  19. 
Vulgatae  verfionis  rccognitio  Sixtina ,  a 

Clcmeutc  VIII. rej^da.  201. 


W. 

VlTAddingusmotus  Hifpaniacobcontro- 
verfiam  dc  Conccptionc  Marix  de- 
fcribit.  123. 

Waldenfium  origo , dogmata ,  pcrfecutio^ 
99y  I  00.  continuara  fub  Innoccntio  III. 
qui  cruciatam  militiam  &  Prxdicatorcs' 
Monachos  advcrfus  eos  concirar.  1 04. 
Eorum  ftatus  paulo  ante  Vcformatio- 
nem.  15-0.  Pcrlccutio  eorum  fub  Duci- 
bus  Phiiippo  1 1.  Carolo ,  &c.  264.  Par 
iis  a  Carolo  Emmanuelc  dara  ,  a  Gaflal* 
do  violatur  ncfaric./^/^.  Lanienaeorun- 
dem  horribilis.  z6^,  Vindicla  Divina  de 
perfecutoribus  fumpta.  266.  Imacro 
quxdampacisabAnglix,  Galliar,  Bcl- 
gii ,  Hclvetia:  Lcgatis  iis  procuratur  j 
c^ux itcrum  iterumque  violatur.  267 . 

Walenburgiorum  Fratrum  ars  nova.  2 1 8. 

Weflelus  Groningenfis  in  Papx  abufusin- 
vchitur.  147. 

W  icclius  advcr  fus  Epifeopos  Militcs  acritcr 
fcribir.  295-. 

WicIcfFus  Anglus  Ajitichriflum  dctcgit, 

oppugnar.  Ejus2clus&  paticntiaadmi- 

rabihs.  137,147,  148. 
Witnyedy  (Steph.)  litcrx  fuppofitirix,  a 

Bethlcno  convidlx'.  318. 
Wormaricnfia  Comitia  Henrici  IV.  &  Or- 

dinum  Gregoiium  V  1 1.  deponunt.  80.. 

Eorumdccrcti  contra  Protcrtantcscxc- 

cutiourgctur.  163. 

Z. 

nf  AfKiCKic.)  pictas  crgaPaftorcsHun- 
^-^     garoscaptivos.  3  17. 
Zofimus  P.  Paparum  promovcr,  i^. 
Zwinglii  Ecclcfiam   rcformanris    heroici 

aufus.  15-3.  Rcformaiio 

gifqucptrHcitur.  161. 


F     I  N     I     S>. 


-r.c:  ."m 


1  -^ui 


^  -* 


F^Off 


lo  ^ 


I 


k/ 


1 


l   klf^ 


\